Πατερικές αναφορές στο Β΄ ΠΡΟΣ ΚΟΡΙΝΘΙΟΥΣ 7:11

ΕΡΩΤΗΣΗ Ε΄. Πώς οφείλει κανείς να μετανοεί για κάθε αμάρτημα, και ποιους καρπούς άξιους της μετάνοιας να επιδεικνύει; ΑΠΑΝΤΗΣΗ. Αφού αποκτήσει τη διάθεση εκείνου που είπε: «Την αδικία εμίσησα και εβδελύχθην». Και αφού πράξει τα όσα λέγονται στον έκτο ψαλμό και σε πολλά άλλα σημεία, καθώς και τα όσα μαρτυρήθηκαν από τον Απόστολο, για λογαριασμό κάποιου άλλου που είχε αμαρτήσει, προς εκείνους που λυπήθηκαν κατά Θεόν. Διότι λέει: «Ιδού, το να λυπηθείτε κατά Θεόν, πόση σπουδή κατεργάστηκε σε εσάς, αλλά και απολογία, αλλά και αγανάκτηση, αλλά και φόβο, αλλά και επιπόθηση, αλλά και εκδίκηση, αλλά και ζήλο. Σε κάθε περίπτωση αποδείξατε τους εαυτούς σας αγνούς ως προς το ζήτημα αυτό». Και αφού πολλαπλασιάσει το αντίθετο κατόρθωμα της αρετής, όπως ο Ζακχαίος.

και τα όσα έγραψε στη συνέχεια, δίνοντας μαρτυρία για αυτούς: «Διότι, ιδού, αυτό ακριβώς, το ότι λυπηθήκατε κατά Θεόν, πόση σπουδή κατεργάστηκε σε εσάς· αλλά και απολογία, αλλά και αγανάκτηση, αλλά και φόβο, αλλά και επιπόθηση, αλλά και ζήλο, αλλά και εκδίκηση· σε όλα αποδείξατε τους εαυτούς σας ότι είστε αγνοί στο ζήτημα αυτό». Κινδυνεύουν οπωσδήποτε και τώρα όλοι μαζί να υποστούν τον ίδιο όλεθρο, ή και χειρότερο, κατά το μέτρο που είναι χειρότερος εκείνος που αθετεί τον Κύριο από εκείνον που αθέτησε τον νόμο του Μωυσή, και όποιος τόλμησε να πράξει το ίδιο με εκείνον που είχε αμαρτήσει και καταδικαστεί προηγουμένως. Διότι, για μεν τον Κάιν λαμβάνεται εκδίκηση επτά φορές, για δε τον Λάμεχ εβδομήντα επτά φορές, επειδή διέπραξε παρόμοια αμαρτία.

ΕΡΩΤΗΣΗ ΝΓʹ Ποιος είναι ο μολυσμός της σάρκας, και ποιος ο μολυσμός του πνεύματος; Και πώς θα καθαριστούμε από αυτούς; Ή τι είναι ο αγιασμός; Και πώς θα τον αποκτήσουμε; ΑΠΟΚΡΙΣΗ Μολυσμός μεν της σάρκας είναι το να συναναστρέφεται κανείς αυτούς που πράττουν τα απαγορευμένα, του πνεύματος δε το να αδιαφορεί απέναντι σε όσους φρονούν ή πράττουν τέτοια πράγματα. Καθαρίζεται δε κανείς, όταν υπακούει στον Απόστολο που λέει «με τέτοιον άνθρωπο ούτε να συντρώγετε», και σε όσα παρόμοια παραγγέλλει· ή όταν βιώσει αυτό που έχει ειπωθεί από τον Δαβίδ: «Αθυμία με κατέλαβε εξαιτίας των αμαρτωλών που εγκαταλείπουν τον νόμο Σου»· και όταν επιδείξει τέτοια λύπη, σαν και αυτήν που επέδειξαν οι Κορίνθιοι όταν ελέγχθηκαν επειδή είχαν αδιάφορη στάση απέναντι σε εκείνον που αμάρτησε, αποδεικνύοντας τον εαυτό τους με κάθε τρόπο ότι είναι αγνοί σε αυτό το ζήτημα. Αγιασμός, εξάλλου, είναι το να αφιερώνεται κανείς στον άγιο Θεό εξολοκλήρου και αδιάκοπα σε κάθε καιρό, με τη φροντίδα και τον ζήλο για όσα είναι αρεστά σε Αυτόν. Διότι, όπως ανάμεσα στα αφιερώματα το ελαττωματικό είναι απρόσδεκτο, έτσι και το να μετατρέπει σε κοινή και ανθρώπινη χρήση εκείνο που άπαξ έχει αφιερωθεί στον Θεό αποτελεί πράξη ασεβή και ανεπίτρεπτη.

ΕΡΩΤΗΣΗ ΣϟΖʹ. Πώς πρέπει να επιστρέφει κανείς από τα αμαρτήματα. ΑΠΟΚΡΙΣΗ. Πρέπει να μιμηθεί τη διάθεση του Δαβίδ, ο οποίος πρώτα μεν λέει: «Την ανομία μου γνώρισα και την αμαρτία μου δεν την έκρυψα. Είπα: Θα εξομολογηθώ στον Κύριο την ανομία μου κατηγορώντας τον εαυτό μου»· έπειτα δε, να διδαχθεί τον τρόπο (αυτής της επιστροφής), όπως ο ίδιος τον διηγείται μέσα από τον έκτο ψαλμό, καθώς και μέσα από άλλους ψαλμούς με πολλούς τρόπους. Επίσης, να μάθει μέσα από τον Απόστολο αυτά που μαρτύρησε στους Κορινθίους σχετικά με το αμάρτημα κάποιου άλλου, όταν είπε ότι «η κατά Θεόν λύπη κατεργάζεται μετάνοια που οδηγεί στη σωτηρία, για την οποία κανείς δεν μετανιώνει»· και παραθέτοντας τα γνωρίσματα αυτής της λύπης, πρόσθεσε: «Διότι ιδού, αυτό ακριβώς το ότι λυπηθήκατε κατά Θεόν, πόση σπουδή κατειργάστηκε μέσα σας, αλλά και απολογία, αλλά και αγανάκτηση, αλλά και φόβο, αλλά και επιπόθηση, αλλά και ζήλο, αλλά και εκδίκηση».

Σε όλα αποδείξατε τους εαυτούς σας ότι είστε αγνοί στο ζήτημα αυτό. Ώστε από αυτά καθίσταται φανερό, ότι όχι μόνο πρέπει να απομακρυνόμαστε από την αμαρτία και να πάσχουμε αυτά υπέρ εκείνων που αμαρτάνουν, αλλά και να απομακρυνόμαστε από τους ίδιους τους αμαρτάνοντες· αφού αφενός ο Δαβίδ το φανέρωσε αυτό λέγοντας: «Απομακρυνθείτε από εμένα, όλοι όσοι εργάζεστε την ανομία»· αφετέρου δε ο Απόστολος παρήγγειλε με τέτοιον άνθρωπο ούτε καν να συντρώγουμε.

Κεφάλαιο Γ΄. ΜΑΤΘΑΙΟΣ. Και θυμήθηκε ο Πέτρος τον λόγο του Ιησού που του είχε πει, ότι: «Πριν λαλήσει ο πετεινός, τρεις φορές θα με απαρνηθείς». Και βγαίνοντας έξω, έκλαψε πικρά. ΠΡΟΣ ΚΟΡΙΝΘΙΟΥΣ Β΄. Αλλά Εκείνος που παρηγορεί τους ταπεινούς, μας παρηγόρησε με την παρουσία του Τίτου. Και όχι μόνο με την παρουσία του, αλλά και με την παρηγοριά με την οποία παρηγορήθηκε από εσάς, αναγγέλλοντάς μας τη θερμή σας επιθυμία, τον οδυρμό σας, τον ζήλο σας για εμένα. Και λίγο παρακάτω: Διότι ιδού, αυτό ακριβώς το ότι λυπηθήκατε κατά Θεόν, πόση προθυμία κατεργάστηκε μέσα σας· αλλά και απολογία, αλλά και αγανάκτηση, αλλά και φόβο, αλλά και θερμή επιθυμία, αλλά και ζήλο, αλλά και εκδίκηση· σε όλα αποδείξατε τους εαυτούς σας ότι είστε αγνοί στο ζήτημα αυτό. ΠΡΑΞΕΙΣ.

Διότι ιδού, αυτό ακριβώς το ότι λυπηθήκατε κατά Θεόν, πόση σπουδή κατεργάστηκε σε εσάς. Ώστε, αποβλέποντας κανείς στο τέλος, αρμόζει να θεωρεί ευεργέτη εκείνον που μας προξενεί την κατά Θεόν λύπη.

Αυτό έλεγε και προηγουμένως, δηλαδή ότι «η κατά Θεόν λύπη σας, πόση προθυμία κατεργάστηκε σε εσάς, αλλά και φόβο, αλλά και επιπόθηση; Χαίρω, λοιπόν, διότι σε κάθε περίσταση έχω εμπιστοσύνη σε εσάς». Βλέπεις ότι εξαιτίας τους χαίρεται περισσότερο; Διότι πουθενά δεν ντροπιάσατε τον διδάσκαλο, λέει, ούτε φανήκατε ανάξιοι της μαρτυρίας μου. Επομένως, δεν χαιρόταν τόσο για τον Τίτο, επειδή απόλαυσε τέτοια τιμή, όσο για εκείνους, επειδή επέδειξαν τόση καλή διάθεση. Διότι, για να μη θεωρηθεί ότι χαίρεται περισσότερο εξαιτίας εκείνου, δες πώς και εδώ παραθέτει την αιτία. Όπως ακριβώς, λοιπόν, είπε παραπάνω: «Ότι, εάν έχω καυχηθεί σε αυτόν για εσάς, δεν ντροπιάστηκα»· έτσι και εδώ αναφέρει: «Ότι σε κάθε περίσταση έχω εμπιστοσύνη σε εσάς». Ακόμη και αν χρειαστεί να σας επιπλήξω, δεν φοβάμαι μήπως αποκοπείτε· ακόμη και αν χρειαστεί να καυχηθώ, δεν φοβάμαι μήπως διαψευστώ· ακόμη και αν χρειαστεί να σας επαινέσω ως πειθήνιους, είτε ως ανθρώπους γεμάτους αγάπη, είτε ως ανθρώπους που έχουν ζήλο, έχω απόλυτη εμπιστοσύνη σε εσάς.

Επιτρέψτε λοιπόν και σε εμένα, παρακαλώ, να πω αυτά τα λόγια προς την αγάπη σας· ώστε, αν και σας λύπησα με την προηγούμενη παραίνεση, δεν μετανιώνω, έστω και αν είχα μετανιώσει· διότι βλέπω ότι η παραίνεση εκείνη και η συμβουλή, αν και σας λύπησε προς στιγμήν, εμάς μας χαροποίησε περισσότερο. Όχι επειδή λυπηθήκατε, αλλά επειδή λυπηθήκατε προς μετάνοια. Διότι, ιδού, αυτό ακριβώς το γεγονός, το ότι δηλαδή λυπηθήκατε κατά Θεόν, πόση προθυμία κατεργάστηκε μέσα σας; Πιο λαμπρή είναι για εμάς σήμερα η σύναξη, πιο χαρμόσυνο το ακροατήριο, πιο πολυάριθμος ο χορός των αδελφών. Αυτή η προθυμία είναι καρπός εκείνης της λύπης.

Διότι αυτός (ο λόγος) την εξωθεί σε οργή, και αυτός ο ίδιος πάλι την πραΰνει· και ένας αισχρός λόγος την εξήψε προς την επιθυμία, ενώ ένας λόγος γεμάτος σεμνότητα την οδήγησε στη σωφροσύνη. Εάν λοιπόν ένας απλός λόγος έχει τόση ισχύ, πώς περιφρονείς τις Γραφές; Πες μου. Διότι, εάν η παραίνεση έχει τόση δύναμη, πολύ περισσότερο όταν οι παραινέσεις γίνονται με τη χάρη του Πνεύματος. Διότι ο λόγος που αντηχεί από τις θείες Γραφές μαλακώνει την πωρωμένη ψυχή περισσότερο και από τη φωτιά, και την καθιστά κατάλληλη για όλα τα καλά. Έτσι και ο Παύλος, όταν βρήκε τους Κορινθίους γεμάτους υπεροψία και έξαψη, τους κατέστειλε και τους έκανε πιο επιεικείς. Διότι για εκείνα για τα οποία έπρεπε να ντρέπονται και να κρύβονται, για αυτά ακριβώς υπερηφανεύονταν. Αλλά, όταν έλαβαν την Επιστολή, άκουσε τη μεταβολή τους, την οποία ο ίδιος ο διδάσκαλος μαρτύρησε για αυτούς, λέγοντας τα εξής: «Διότι αυτό ακριβώς, το ότι λυπηθήκατε κατά Θεόν, πόση σπουδή κατεργάστηκε μέσα σας· αλλά και απολογία, αλλά και αγανάκτηση, [αλλά και φόβο, αλλά και έντονη επιθυμία,] αλλά και ζήλο, αλλά και απόδοση δικαιοσύνης». Έτσι διαπαιδαγωγούμε και τους υπηρέτες, και τα παιδιά, και τις γυναίκες, και τους φίλους, και μετατρέπουμε τους εχθρούς σε φίλους. Έτσι και οι μεγάλοι άνδρες, και οι φίλοι του Θεού, έγιναν καλύτεροι. Διότι και ο Δαβίδ, μετά την αμαρτία, επειδή άκουσε νουθετήριους λόγους, τότε έφτασε σε εκείνη την άριστη μετάνοια· και οι απόστολοι, επίσης, με αυτόν τον τρόπο έγιναν αυτό που έγιναν, και προσείλκυσαν ολόκληρη την οικουμένη.

Και γράφοντας περί άλλων έλεγε: Ότι, εάν ήταν δυνατόν, θα εξορύσσατε τους οφθαλμούς σας και θα μου τους δίνατε. Και απευθύνοντας επιστολή προς τους Κορινθίους, έλεγε ο Παύλος: Διότι ιδού, αυτό ακριβώς, το ότι λυπηθήκατε κατά Θεόν, πόση σπουδή κατεργάστηκε μέσα σας· αλλά και απολογία, αλλά και αγανάκτηση, αλλά και φόβο, αλλά και επιπόθηση, αλλά και ζήλο, αλλά και εκδίκηση· τόσο πολύ τους έτρεμαν και τους φοβούνταν.

Διότι δείξατε τέτοια διόρθωση, ώστε, ακόμη κι αν έτυχε να σας επιπλήξω πολύ σφοδρά, τόσο που να καταδικάσω και τον εαυτό μου, τώρα να επαινώ τον εαυτό μου από το αποτέλεσμα. «Διότι λυπηθήκατε κατά Θεόν, ώστε σε τίποτα να μη ζημιωθείτε από εμάς. Διότι η κατά Θεόν λύπη προκαλεί μετάνοια που οδηγεί σε σωτηρία για την οποία κανείς δεν μετανιώνει· ενώ η λύπη του κόσμου προκαλεί θάνατο. Διότι, ιδού, αυτό ακριβώς, το ότι λυπηθήκατε κατά Θεόν, πόση προθυμία σας προκάλεσε;» Είπε την αιτία, για την οποία πλέον ο ίδιος δεν λυπάται. Διότι το μεν λυπηρό είναι σύντομο, λέει, το δε ωφέλιμο είναι παντοτινό. «Αλλά και απολογία.» Προς εμένα. «Αλλά και αγανάκτηση.» Προς εκείνον που είχε αμαρτήσει. «Αλλά και φόβο.» Διότι τόση προθυμία και τόσο ταχύτατη διόρθωση ήταν γνώρισμα εκείνων που φοβήθηκαν πολύ. «Αλλά και επιπόθηση (έντονη επιθυμία).» Την προς εμένα. «Αλλά και ζήλο.» Τον υπέρ του Θεού. «Αλλά και εκδίκηση (απονομή δικαιοσύνης).» Διότι εκδικήσατε, λέει, τους νόμους του Θεού που υβρίστηκαν. «Σε όλα αποδείξατε ότι οι εαυτοί σας είναι αγνοί σε αυτό το ζήτημα.» Όχι μόνο με το να μην επικοινωνείτε μαζί του· διότι αυτό ήταν φανερό, αλλά και με το να μη συμμερίζεστε την πράξη του. Επειδή, δηλαδή, στην προηγούμενη Επιστολή αυτό ακριβώς τους κατηγορούσε, λέγοντας: «Και εσείς είστε γεμάτοι έπαρση»· εδώ λέει: Και εσείς απαλλάξατε τους εαυτούς σας από την υποψία. «Όχι εξαιτίας εκείνου που αδίκησε, ούτε εξαιτίας εκείνου που αδικήθηκε, αλλά για να φανερωθεί η προθυμία μας για εσάς, ανάμεσά σας, ενώπιον του Θεού.»

«Γι' αυτόν τον λόγο έχουμε παρηγορηθεί, επειδή με την παρηγορία σας χαρήκαμε ακόμη πιο πολύ για τη χαρά του Τίτου, διότι το πνεύμα του έχει αναπαυθεί από όλους εσάς. Διότι, αν σε κάτι έχω καυχηθεί σε αυτόν για εσάς, δεν ντροπιάστηκα, αλλά, όπως σας μίλησα για όλα με αλήθεια, έτσι και η καύχησή μας προς τον Τίτο αποδείχθηκε αληθινή, και η βαθιά του αγάπη περισσεύει προς εσάς, καθώς αναμιμνήσκεται την υπακοή όλων σας, το πώς τον δεχθήκατε με φόβο και τρόμο. Χαίρομαι που σε όλα μπορώ να έχω εμπιστοσύνη σε εσάς». Για να μην πουν: «Γιατί μας επιπλήττεις, εάν είμαστε αθώοι ως προς το ζήτημα;», λέει: «Γι' αυτό σας έγραψα έτσι, για να γνωρίσετε πόσο σας αγαπώ».

Κατήχηση ΟΑ'. Ότι πρέπει να προφυλάσσουμε τους εαυτούς μας από την πανουργία του διαβόλου και περί του να μην ιδιορρυθμούμε. Αδελφοί και πατέρες, ο Κύριος έχει πει στα ευαγγέλια: «Σίμων, Σίμων, ο σατανάς ζήτησε να σας κοσκινίσει σαν το σιτάρι· εγώ όμως παρακάλεσα για σένα, ώστε να μην εκλείψει η πίστη σου». Κάτι τέτοιο συνέβη και σε εμάς τους ταπεινούς· αλλά ο υπεράγαθος Θεός δεν επέτρεψε να δοκιμαστούμε «πάνω από τις δυνάμεις μας, αλλά μαζί με τον πειρασμό έδωσε και τη διέξοδο, ώστε να μπορέσουμε να τον υπομείνουμε». Και γνωρίζετε τι λέω· και αποδέχθηκα την φιλάδελφη συγκίνησή σας και τη συμπάθειά σας, ως θεάρεστη, ως ωφέλιμη, ως αξιέπαινη, σύμφωνα με αυτό που ειπώθηκε από τον Απόστολο: «Διότι, ιδού, αυτό ακριβώς, το ότι λυπηθήκατε κατά Θεόν, πόση σπουδή κατεργάστηκε μέσα σας, αλλά και απολογία, αλλά και αγανάκτηση, αλλά και φόβο, αλλά και επιπόθηση, αλλά και ζήλο, αλλά και εκδίκηση· σε όλα αποδείξατε τους εαυτούς σας ότι είστε αγνοί στο ζήτημα αυτό». Επομένως, τέτοια είναι η διάθεση των αληθινών αδελφών, την οποία επιζητεί και ο λόγος του Θεού, διότι λέει: «Είτε πάσχει ένα μέλος, συμπάσχουν όλα τα μέλη· και είτε δοξάζεται ένα μέλος, συγχαίρουν όλα τα μέλη». Εσύ όμως παρατήρησε τη σπουδή και την επιμέλεια του διαβόλου, πώς «περιφέρεται σαν λιοντάρι που ωρύεται, ζητώντας ποιον να καταπιεί», ποιον να πιάσει ως θήραμα, είτε εν μέρει είτε εξ ολοκλήρου.

Όταν, λοιπόν, κάποιος αρχίσει να λογομαχεί, ας γνωρίζει ότι το πράγμα οδηγεί αμέσως στην καταστροφή. Και αν μεν αυτό γίνεται προς τους ίσους, ίσως έχει κάποια δικαιολογία· αν όμως γίνεται προς τους ανωτέρους, αποτελεί ξεκάθαρη απόδειξη της απώλειας εκείνου που λογομαχεί. Και γι' αυτό, αδελφοί μου, σας παρακαλώ, αν και εκείνος ενήργησε χωρίς σύνεση και εσφαλμένα, εσείς τουλάχιστον να πράττετε με σύνεση και ασφάλεια, «επιδιώκοντας την ειρήνη με όλους και τον αγιασμό, χωρίς τον οποίο κανείς δεν θα δει τον Κύριο, προσέχοντας μήπως κάποιος στερηθεί τη χάρη του Θεού, μήπως φυτρώσει καμιά ρίζα πικρίας και σας ενοχλήσει, και μέσω αυτής μολυνθούν πολλοί». Πρέπει, λοιπόν, να τηρήσετε το δικό μου παράγγελμα. Ποιο είναι αυτό; Να επιδεικνύετε αγαθό ζήλο απέναντι σε όσους ενεργούν πονηρά, να μισείτε και να αποστρέφεστε το κακό, και να μην τους θεωρείτε ως εχθρούς, αλλά να τους νουθετείτε ως αδελφούς, ώστε να φανείτε άξιοι του επαίνου του Αποστόλου, ο οποίος λέει κάπου: «Σε όλα αποδείξατε τον εαυτό σας αγνό σε αυτήν την υπόθεση». Και εγώ, αδελφοί μου, δεν σας τα λέω αυτά επειδή θέλω να επιβληθώ και να εναντιωθώ σε εσάς· αλλά με αγάπη και φειδώ, φοβούμενος και το παράδειγμα του Ηλί με τους γιους του, τόσο για τον εαυτό μου όσο και για εσάς τους ίδιους. Εάν όμως δεν σκέφτεστε έτσι, θα έρθουν λίγο αργότερα ημέρες, κατά τις οποίες θα σας αφαιρεθεί αυτή η γλώσσα· και τότε θα κατανοήσετε, ότι αυτά που έλεγα εγώ ο ταπεινός ήταν αληθινά.