Πατερικές αναφορές στο Β΄ ΠΡΟΣ ΚΟΡΙΝΘΙΟΥΣ 7:2

Διότι κάθε προφητεία, πριν από την εκπλήρωσή της, είναι αίνιγμα και σημείο αντιλογίας για τους ανθρώπους. Όταν όμως έλθει ο καιρός και πραγματοποιηθεί αυτό που προφητεύθηκε, τότε επιτυγχάνει την πιο ακριβή εξήγησή της. Και γι' αυτόν τον λόγο, όταν ο νόμος διαβάζεται από τους Ιουδαίους στη σημερινή εποχή, μοιάζει με μύθο. Διότι δεν κατέχουν την εξήγηση των πάντων, η οποία είναι η ως άνθρωπος παρουσία του Υιού του Θεού. Όταν όμως διαβάζεται από τους χριστιανούς, είναι θησαυρός, κρυμμένος μεν σε αγρό, ο οποίος όμως αποκαλύπτεται σε αυτούς. Έτσι απολογούνταν ο Παύλος στους Κορινθίους: «Διότι δεν είμαστε όπως οι πολλοί, που καπηλεύονται τον λόγο του Θεού». «Κανέναν δεν αδικήσαμε». Τέτοιους πρεσβυτέρους ανατρέφει η Εκκλησία, για τους οποίους και ο προφήτης λέει: «Θα καταστήσω τους άρχοντές σου με ειρήνη και τους επισκόπους σου με δικαιοσύνη». Χωρίς να το γνωρίζει ο Λωτ και χωρίς να υποδουλωθεί στην ηδονή συνέβη αυτό, αλλά οπωσδήποτε επιτελούνταν μία οικονομία, δια της οποίας προμηνύονταν οι δύο συναγωγές, που απέκτησαν τέκνα από έναν και τον αυτό Πατέρα χωρίς σαρκική ηδονή. Διότι δεν υπήρχε κανένας άλλος ικανός να τους δώσει ζωτικό σπέρμα και καρποφορία τέκνων, όπως έχει γραφτεί.

Διότι ποιος θα μπορέσει να διηγηθεί τη φύση των ουρανίων ταγμάτων, την τάξη, την ευκοσμία, τον ρυθμό, την αρμονία, την αγάπη, την ειρήνη, και όλα τα άλλα τα οποία ούτε να απαριθμήσει κανείς είναι δυνατόν; Και αν κάποιος εκλάβει το λεχθέν ως αναφερόμενο στο μέγεθος και το ύψος των δογμάτων, δεν θα αστοχούσε ως προς την αλήθεια. Οι απόστολοι, λοιπόν, όσα χώρεσαν έγραψαν, όπως ακριβώς ο Πέτρος, ο κορυφαίος του χορού, αποφάνθηκε με σαφήνεια στις δικές του πράξεις: Όσα χωρέσαμε, γράψαμε. Ο κόσμος, όμως, ούτε καν τα γραφέντα δεν χώρεσε. Διότι ο φιλοχρήματος δεν χώρεσε τον λόγο περί ακτημοσύνης· ούτε ο λάγνος τον λόγο περί σωφροσύνης· ούτε ο πλεονέκτης τον λόγο περί δικαιοσύνης· ούτε ο σκληρός τον λόγο περί φιλανθρωπίας· ούτε ο οργίλος τον λόγο περί πραότητας. Αν, επομένως, όσα οι απόστολοι ίσως χώρεσαν, ο κόσμος δεν τα χώρεσε (και βροντοφωνάζει ο μεν Χριστός ότι «Ο δικός μου λόγος δεν χωρεί μέσα σας»· ο δε Παύλος, «Χωρέστε μας»)· αυτά που ίσως ούτε οι απόστολοι δεν χώρεσαν, πώς θα μπορούσε να τα χωρέσει ο κόσμος;

Κάντε μας χώρο μέσα σας, έλεγε ο Παύλος· κανέναν δεν αδικήσαμε, δεν αισθάνεστε στενότητα κοντά μας. Αυτό λέμε τώρα και εμείς: Κάντε μας χώρο μέσα σας. Ολόκληρη την Κόρινθο είχε εκείνος στην καρδιά του και έλεγε: Ανοίξτε διάπλατα τις καρδιές σας και εσείς· δεν αισθάνεστε στενότητα.

ΟΜΙΛΙΑ ΙΔʹ. Κάντε μας χώρο στις καρδιές σας· κανέναν δεν αδικήσαμε, κανέναν δεν βλάψαμε, κανέναν δεν εκμεταλλευτήκαμε. Δεν το λέω αυτό για να σας κατακρίνω· διότι το έχω ήδη πει, όπως και προηγουμένως ανέφερα, ότι βρίσκεστε μέσα στις καρδιές μας, ώστε να πεθάνουμε μαζί και να ζήσουμε μαζί.

Α'. Πάλι κινεί τον λόγο περί αγάπης, μετριάζοντας την τραχύτητα της επίπληξης. Επειδή, δηλαδή, τους ήλεγξε και τους επέπληξε, ως ανθρώπους που αγαπιούνται μεν, αλλά δεν αγαπούν το ίδιο, παρά αποκόπτονται από τη δική του αγάπη και αναμειγνύονται με άλλους διεφθαρμένους, λειαίνει πάλι τη σφοδρότητα της επίπληξης λέγοντας: «Χωρέστε μας», δηλαδή, «Αγαπήστε μας», και ζητά να λάβει μια χάρη που δεν είναι επαχθής, αλλά είναι επωφελής για εκείνους που την παρέχουν εκ μέρους εκείνων που τη λαμβάνουν. Και δεν είπε, «Αγαπήστε», αλλά με τρόπο πιο ικετευτικό, «Χωρέστε μας». Ποιος μας απώθησε, λέει; Ποιος μας απέβαλε από τη σκέψη σας; Πώς αισθανόμαστε στενότητα μέσα σας; Επειδή δηλαδή είπε πιο πάνω, «Αισθάνεστε στενότητα στα σπλάχνα σας», εδώ, δηλώνοντάς το αυτό σαφέστερα, έλεγε, «Χωρέστε μας», ελκύοντάς τους πάλι με αυτόν τον τρόπο. Διότι τίποτε δεν δημιουργεί τόσο τη φιλία, όσο το να μάθει αυτός που αγαπιέται ότι εκείνος που τον αγαπά επιθυμεί σφοδρά την αγάπη του. «Κανέναν δεν αδικήσαμε». Δες πώς πάλι δεν προβάλλει τις ευεργεσίες, αλλά διατυπώνει τον λόγο του με διαφορετικό τρόπο, λιγότερο επαχθή και πιο ελεγκτικό. Συγχρόνως δε, υπονοεί και τους ψευδαποστόλους, λέγοντας: «Κανέναν δεν αδικήσαμε, κανέναν δεν διαφθείραμε, κανέναν δεν εκμεταλλευτήκαμε».

Τι σημαίνει η φράση «Κανέναν δεν φθείραμε»; Δηλαδή, κανέναν δεν εξαπατήσαμε· όπως ακριβώς λέει και αλλού: «Μήπως, όπως το φίδι εξαπάτησε την Εύα, έτσι φθαρούν τα νοήματά σας». «Κανέναν δεν πλεονεκτήσαμε»· δεν αρπάξαμε, δεν μηχανευθήκαμε δόλο. Και δεν λέει προς το παρόν: «Προσφέραμε αυτές και αυτές τις ωφέλειες», αλλά, κάνοντας τον λόγο του πιο εντρεπτικό, λέει: «Κανέναν δεν αδικήσαμε»· σχεδόν σαν να έλεγε ότι: «Ακόμη και αν δεν σας είχαμε ευεργετήσει σε τίποτα, ούτε και τότε δεν θα έπρεπε να μας αποστρέφεστε· διότι δεν έχετε να μας κατηγορήσετε για τίποτα, ούτε μικρό ούτε μεγάλο». Έπειτα, επειδή αντιλήφθηκε τη βαρύτητα των λόγων του, τα διορθώνει και πάλι. Και ούτε σιώπησε εντελώς· διότι αλλιώς δεν θα τους είχε αφυπνίσει· ούτε όμως άφησε αδιόρθωτη την τραχύτητα του λόγου· διότι αλλιώς θα τους πλήγωνε περισσότερο. Και τι λέει; «Δεν τα λέω αυτά προς κατάκριση». Από πού είναι αυτό φανερό; «Διότι έχω πει προηγουμένως», λέει, «ότι είστε μέσα στις καρδιές μας, ώστε να πεθάνουμε μαζί και να ζήσουμε μαζί». Αυτή είναι η μέγιστη φιλία: όταν, ακόμη και ενώ καταφρονείται, επιλέγει να πεθάνει και να ζήσει μαζί τους.

Για ποιον λόγο, λοιπόν, το παρουσιάζει αυτό ως κάτι τόσο σπουδαίο; Διότι είναι πράγματι πάρα πολύ σπουδαίο. Πολλοί, βέβαια, συμπάσχουν με τους φίλους τους όταν εκείνοι δυστυχούν, όταν όμως ευημερούν, δεν συμμερίζονται πλέον τη χαρά τους, αλλά αντίθετα τους φθονούν. Αλλά εμείς δεν πράττουμε έτσι, αλλά, είτε βρίσκεστε σε συμφορές, δεν διστάζουμε να συμμετάσχουμε στη δυστυχία σας, είτε ευημερείτε, δεν κυριευόμαστε από τον φθόνο. Έπειτα, επειδή συνεχώς επανέφερε αυτό το θέμα λέγοντας: «Δεν στενοχωρείσθε μέσα μας», και «Στενοχωρείσθε στα σπλάχνα σας», και «Χωρέστε μας», και «Πλατυνθείτε και εσείς», και «Κανέναν δεν αδικήσαμε», και επειδή όλα αυτά φαίνονταν να αποτελούν κατάκριση εναντίον τους, δες πώς με διαφορετικό τρόπο καταπραΰνει αυτό το βάρος λέγοντας: «Έχω πολλή παρρησία απέναντί σας». Γι' αυτό τολμώ τέτοια λόγια, λέγει, όχι για να σας κατακρίνω, αλλά εξαιτίας της μεγάλης μου παρρησίας· πράγμα που έλεγε και παραπάνω φανερώνοντάς το: «Έχω πολλή καύχηση για εσάς». Διότι μην νομίσετε, λέγει, ότι επειδή τα λέω αυτά, τα λέω επειδή σας έχω εντελώς καταδικάσει· διότι πάρα πολύ καμαρώνω και καυχώμαι για εσάς· αλλά τα λέω επειδή νοιάζομαι, και επειδή επιθυμώ να προοδεύσετε περισσότερο στην αρετή· πράγμα που έλεγε και προς τους Εβραίους μετά από αυστηρή επιτίμηση: «Έχουμε όμως πεισθεί για εσάς για τα καλύτερα, και για εκείνα που συνδέονται με τη σωτηρία, αν και μιλάμε με αυτόν τον τρόπο. Επιθυμούμε δε καθένας από εσάς να επιδεικνύει τον ίδιο ζήλο, για την πλήρη βεβαιότητα της ελπίδας μέχρι τέλους». Έτσι ακριβώς και εδώ: «Έχω πολλή καύχηση για εσάς». Σε άλλους καυχόμαστε, λέγει, για εσάς.

Ζ΄. Τότε τα σπίτια ήταν εκκλησίες, ενώ τώρα η εκκλησία έχει γίνει σπίτι. Τότε κανείς δεν έλεγε τίποτα το βιοτικό μέσα στο σπίτι· τώρα μέσα στην εκκλησία δεν υπάρχει τίποτα το πνευματικό να πει κανείς, αλλά και εδώ εισάγετε τα θέματα της αγοράς. Και ενώ ο Θεός μιλάει, εγκαταλείποντας το να ακούτε με σιωπή τα λεγόμενα, φέρνετε τα αντίθετα θέματα και τα συζητάτε. Και μακάρι να ήταν τα δικά σας· τώρα όμως, και λέτε και ακούτε πράγματα που δεν σας αφορούν καθόλου. Γι’ αυτά θρηνώ, και δεν θα πάψω να θρηνώ. Διότι ούτε έχω την εξουσία να αλλάξω αυτόν τον οίκο, αλλά είναι ανάγκη να παραμένω εδώ, μέχρι να αναχωρήσουμε από τον παρόντα βίο. Χωρέστε μας, λοιπόν, μέσα στις καρδιές σας, όπως ακριβώς παρήγγειλε ο Παύλος. Διότι ο λόγος του εκείνος δεν αναφερόταν σε τραπέζι, αλλά στο φρόνημα και στη διάνοια.

Με τον όρο αγιωσύνη εδώ, δεν εννοεί μόνο τη σωφροσύνη, αλλά και την απαλλαγή από κάθε αμαρτία. «Χωρέστε μας». Πάλι στρέφει τον λόγο στην αγάπη, μετριάζοντας την τραχύτητα της επιπλήξεως. Παρατήρησε δε πόσο συγκινητικά λέει το, Χωρέστε μας. Είναι σαν να έλεγε: «Ποιος μας απομάκρυνε», λέει, «ποιος μας έδιωξε από τη σκέψη σας; Πώς δεν υπάρχει χώρος για εμάς μέσα σας;» «Κανέναν δεν αδικήσαμε». Παρατήρησε πώς πάλι δεν προβάλλει τις ευεργεσίες του, αλλά καθιστά τον λόγο βαρύτερο και πιο ελεγκτικό. «Κανέναν δεν διαφθείραμε». Δηλαδή, κανέναν δεν εξαπατήσαμε, όπως ακριβώς λέει και αλλού: «Μήπως, όπως το φίδι εξαπάτησε την Εύα, έτσι διαφθαρούν τα νοήματά σας». «Κανέναν δεν εκμεταλλευτήκαμε». Δεν αρπάξαμε, λέει, τα χρήματα κανενός. «Δεν το λέω προς κατάκριση». Επειδή αντιλήφθηκε τη βαρύτητα των λόγων του, επανορθώνει πάλι. «Διότι προείπα, ότι είστε μέσα στις καρδιές μας, για να πεθάνουμε μαζί και να ζήσουμε μαζί». Αυτή είναι η μέγιστη απόδειξη φιλίας, όταν, παρότι καταφρονείται, επιλέγει και να πεθάνει μαζί τους και να ζήσει μαζί τους.