Πατερικές αναφορές στο Β΄ ΠΡΟΣ ΚΟΡΙΝΘΙΟΥΣ 8:14

Συγχώρεσέ με, που έχω μόνο τα απολύτως αναγκαία. Θυμήσου τις πέντε παρθένες, οι οποίες όταν ζητούσαν από τις άλλες να τους δώσουν λάδι για τις λαμπάδες τους, εκείνες τους είπαν: «Μήπως δεν φτάσει για εμάς και για εσάς». Και ο Απόστολος Παύλος λέει γράφοντας στους Κορινθίους: «Ώστε το δικό σας περίσσευμα να καλύψει το δικό τους υστέρημα», και «Διότι δεν γίνεται για να έχουν άλλοι άνεση, και εσείς θλίψη.» Ερώτηση του ιδίου προς τον ίδιο: Διευκρίνισέ μου, Πάτερ, τι σημαίνει αυτό που είπες, ότι εάν κάποιος έχει μόνο τα απαραίτητα για την ανάγκη του, δεν οφείλει να τα ξοδεύει αλόγιστα, ώστε να μην υποστεί θλίψη. Και πώς γίνεται να θλίβεται κάποιος για κάτι που γίνεται εκουσίως από τον ίδιο;

ΕΡΩΤΗΣΗ ΣΠΕʹ. Εάν πρέπει μία αδελφότητα, όταν συναλλάσσεται με άλλη αδελφότητα, να εξετάζει με σχολαστικότητα την ακριβή αξία του είδους. ΑΠΟΚΡΙΣΗ. Εάν βέβαια ο κανόνας επιτρέπει μεταξύ αδελφών το να αγοράζουν και να πωλούν ο ένας στον άλλον, δεν έχω να πω κάτι· διότι διδασκόμαστε να μοιραζόμαστε τα αγαθά μεταξύ μας ανάλογα με την εκάστοτε ανάγκη, σύμφωνα με το γεγραμμένο: «Το δικό σας περίσσευμα να καλύψει το δικό τους υστέρημα, και το δικό τους περίσσευμα το δικό σας υστέρημα, ώστε να υπάρξει ισότητα». Εάν όμως τυχόν προκύψει ποτέ τέτοια ανάγκη, πρέπει περισσότερο αυτός που αγοράζει να προσέχει με ακρίβεια ώστε να μην δώσει μικρότερο τίμημα από την αξία του είδους, παρά αυτός που το πωλεί.

Κεφάλαιο Β΄. ΛΟΥΚΑΣ. Όποιος έχει δύο χιτώνες, ας δώσει σε εκείνον που δεν έχει· και όποιος έχει τρόφιμα, ας κάνει το ίδιο. ΠΡΟΣ ΚΟΡΙΝΘΙΟΥΣ Α΄. Διότι τι έχεις, το οποίο δεν έλαβες; ΠΡΟΣ ΚΟΡΙΝΘΙΟΥΣ Β΄. Το δικό σας περίσσευμα ας καλύψει το δικό τους υστέρημα· ώστε και το δικό τους περίσσευμα να καλύψει το δικό σας υστέρημα, για να υπάρξει ισότητα, καθώς είναι γραμμένο: Σε εκείνον που συγκέντρωσε το πολύ, δεν περίσσεψε· και σε εκείνον που συγκέντρωσε το λίγο, δεν του έλειψε.

Κάτι τέτοιο συμβουλεύει και ο σοφότατος Παύλος σε όσους έχουν πλούτο, λέγοντας για εκείνους που ταλαιπωρούνται: «Το δικό σας περίσσευμα ας καλύψει το δικό τους υστέρημα». Αυτό δεν διατάζει τίποτε άλλο, παρά αυτό που είπε ο Χριστός: «Αποκτήστε φίλους με τον άδικο μαμωνά». Το ότι δε η άρνηση να το πράξει κανείς αυτό γίνεται πρόξενος ολέθρου και άσβεστου πυρός, το αποδεικνύει φανερώνοντας την παραβολή που έχουμε μπροστά μας: «Διότι υπήρχε», λέει, «κάποιος άνθρωπος πολύ πλούσιος».

Κατανοώντας το αυτό άριστα, λέει κάπου και ο ίδιος ο μακάριος Παύλος: «Το δικό σας περίσσευμα ας καλύψει το δικό τους υστέρημα, ώστε και το δικό τους περίσσευμα να καλύψει το δικό σας υστέρημα.» —«Ας γινόμαστε λοιπόν προς αλλήλους χρηστοί, εύσπλαχνοι», όπως έχει γραφτεί, «συγχωρώντας ο ένας τον άλλον, όπως ακριβώς και ο Θεός συγχώρησε εμάς εν Χριστώ.» Τι είναι όμως αυτό που μας έχει χαρίσει ο Θεός εν Χριστώ, ή σε ποια αγαθά αξιωθήκαμε να γίνουμε μέτοχοι, πώς δεν είναι αναγκαίο να το εξετάσουμε; Μας έχει δωρίσει, λοιπόν, άφεση αμαρτιών και ανεξίκακη αγάπη.

Διότι εάν εργάζεσαι πέρα από τις δυνάμεις σου, περισσότερο από όσο πρέπει, και δεν προσφέρεις, έχεις ηττηθεί. Αλλά όταν έχεις περίσσευμα, δώσε σε εκείνον που στερείται με χαρά· διότι ο Θεός αγαπά αυτόν που δίνει με χαρά. Και πάλι: για να γίνει και το δικό τους περίσσευμα συμπλήρωμα στο δικό σας υστέρημα, ώστε να υπάρξει ισότητα· καθώς είναι γραμμένο: εκείνος που μάζεψε το πολύ, δεν είχε περίσσευμα, και εκείνος που μάζεψε το λίγο, δεν του έλειψε. Ο δε Κύριος ας κατευθύνει τις καρδιές σας στον φόβο Του. Στον Οποίον ανήκει η δόξα στους αιώνες των αιώνων.

Διότι, εφόσον διατηρούμε μεταξύ μας μια τέτοια διάθεση απλότητας, το περίσσευμα εκείνων που είναι αφοσιωμένοι στις προσευχές καλύπτει το υστέρημα εκείνων που διακονούν και προσφέρουν ανάπαυση. Και αντιστρόφως, το περίσσευμα εκείνων που διακονούν καλύπτει το υστέρημα εκείνων που προσκαρτερούν στις προσευχές, ώστε να υπάρξει ισότητα, καθώς είναι γραμμένο: «εκείνος που είχε το πολύ δεν του περίσσεψε, και εκείνος που είχε το λίγο δεν του έλειψε». Μόνο, όπως προείπαμε, ας παραμένουν εδραιωμένες ανάμεσα στους αδελφούς η απλότητα, η αγάπη, η ταπεινοφροσύνη και η απουσία φθόνου. Και στο εξής, ο καθένας ας τρέχει με χαρά τον καλό δρόμο και ας αγωνίζεται τον καλό αγώνα στην απλανή οδό της θεοσέβειας. Διότι έτσι, ανάλογα με το πόσο πιστεύει, και ανάλογα με το πόσο αγαπά, και ανάλογα με το πόσο κοπιάζει, αποκτώντας καθημερινά πνευματική προκοπή, θα αξιωθεί της βασιλείας.

Το δικό σας περίσσευμα, λέγει, ας καλύψει το δικό τους υστέρημα, ώστε η αφθονία της δικής τους αναπαύσεως στη μέλλουσα ζωή να αποβεί αρκετή και για τη δική μας σωτηρία. Εάν, λοιπόν, επιθυμούμε να λάβουμε κάτι αγαθό, ας το προσφέρουμε εμείς προηγουμένως· εάν επιθυμούμε να βρούμε άνεση έπειτα, ας τους αναπαύσουμε τώρα. Εάν θέλουμε να γίνουμε δεκτοί από αυτούς στις αιώνιες σκηνές, ας τους δεχθούμε τώρα στις δικές μας· εάν θέλουμε να θεραπευθούν τα τραύματα των αμαρτιών μας, ας πράξουμε και εμείς το ίδιο στα σώματα των κακουχημένων.

Ακούστε και χαρείτε όσοι είστε φτωχοί και στερημένοι· διότι ως προς αυτό είστε αδελφοί του Θεού· και αν είστε φτωχοί και περιφρονημένοι χωρίς να το θέλετε, μέσω της υπομονής και της ευγνωμοσύνης μετατρέψτε αυτό το αγαθό σε εκούσιο για τον εαυτό σας. Ακούστε οι πλούσιοι και ποθήστε τη μακάρια φτώχεια, ώστε να γίνετε κληρονόμοι και αδελφοί του Χριστού, και πιο γνήσιοι από εκείνους που φτωχεύουν ακούσια· διότι και Εκείνος εκούσια έγινε φτωχός για εμάς. Ακούστε και στενάξτε όσοι αδιαφορείτε για τους αδελφούς σας που υποφέρουν, ή μάλλον για τους αδελφούς του Θεού, και δεν προσφέρετε από την ευπορία σας στους στερημένους τροφή, στέγη, ένδυση και την πρέπουσα φροντίδα, ούτε δαπανάτε το περίσσευμά σας για την κάλυψη του δικού τους υστερήματος.

Για εκείνους λοιπόν τους τέλειους, ετοιμάζει από εδώ την υποδοχή, ενώ για εκείνους που δεν είναι τέτοιοι, εξασφαλίζει τη σωτηρία μέσω της υποδοχής εκείνων. Αλλά βλέπεις και πόσος είναι ο μισθός για αυτούς που δέχονται εκείνους που ζουν κατά Θεόν και τους δασκάλους της αλήθειας; Διότι αυτός που τους δέχεται, δέχεται τον Πατέρα και τον Υιό. Πώς λοιπόν πρέπει να τους δεχόμαστε; Όχι μόνο να τους φιλοξενούμε και να τους αναπαύουμε, αλλά και να τους υπακούμε. Γι' αυτό αλλού, για να φοβίσει αυτούς που τους αθετούν, έλεγε προς τους δικούς του μαθητές: «όποιος αθετεί εσάς, αθετεί εμένα· και όποιος αθετεί εμένα, αθετεί εκείνον που με απέστειλε». Αλλά και αυτός που φιλοξενεί και αναπαύει τους ανθρώπους του Θεού, εάν το κάνει αυτό για τον Θεό, θα λάβει πολύ μισθό, και δηλώνοντας αυτό ο Κύριος έλεγε: «εκείνος που δέχεται προφήτη στο όνομα του προφήτη, θα λάβει μισθό προφήτη· και εκείνος που δέχεται δίκαιο στο όνομα του δικαίου, θα λάβει μισθό δικαίου». Πώς θα λάβει μισθό προφήτη και μισθό δικαίου; Όπως λέει ο απόστολος, «το δικό μας περίσσευμα να καλύψει το δικό τους υστέρημα, ώστε και το δικό τους περίσσευμα να καλύψει το δικό μας υστέρημα»· αυτός δε που δέχεται και αναπαύει τον δίκαιο ως δίκαιο για τον Θεό, έστω κι αν δεν έχει να του προσφέρει απλόχερα, αλλά του δώσει κάτι μικρό, θα κερδίσει τα μεγάλα· «διότι όποιος», λέει, «ποτίσει έναν από αυτούς τους μικρούς μόνο με ένα ποτήρι κρύο νερό, στο όνομα του μαθητή, αληθινά σας λέω, δεν θα χάσει τον μισθό του».

Αλλά, ω της ανείκαστης φιλανθρωπίας του Δεσπότη Χριστού! Διότι αυτό, το οποίο ούτε ως αντάλλαγμα ισότιμων και πραγματικά πολύτιμων αρετών της ψυχής δεν μπορεί κανείς να λάβει, Εκείνος το κατέστησε με άλλον τρόπο ευκολοαπόκτητο. Μπορεί δηλαδή κάποιος μέσω αυτών των γήινων και ταπεινών αγαθών για τις ανάγκες του σώματος, εννοώ των τροφών και των ποτών, των ενδυμάτων, του χρυσού ή του αργύρου που διαθέτει ο καθένας (διότι όλα αυτά είναι γη και χώμα και τίποτα δεν είναι πιο ασήμαντο από αυτά)· μπορεί λοιπόν κάποιος, μέσω αυτών των ασήμαντων πραγμάτων, σύμφωνα με τη δεσποτική επαγγελία και προτροπή, εάν προσφέρει τα περιττά σε εκείνους που κατέχουν τις αρετές (διότι αυτοί είναι ως επί το πλείστον φτωχοί ως προς τις σωματικές ανάγκες), διαμέσου αυτής της μεταδόσεως να αναπληρώσει την έλλειψή του σε αρετές και να αποφύγει την ευθύνη για τη στέρησή τους. Και φανερώνοντας αυτό ο μέγας Παύλος, γράφοντας προς τους Κορινθίους, ονομάζει αυτή την προσφορά κοινωνία προς τους αγίους, και προχωρώντας προσθέτει, «το δικό σας περίσσευμα να καλύψει το δικό τους υστέρημα, ώστε και το δικό τους περίσσευμα να καλύψει το δικό σας υστέρημα». Ο δε Κύριος λέει, «κάντε φίλους από τον μαμωνά της αδικίας, ώστε, όταν εκλείψετε, να σας δεχθούν στις αιώνιες σκηνές», ονομάζοντας μαμωνά της αδικίας αυτό που περισσεύει από τις ανάγκες και δεν προσφέρεται σε αυτούς που έχουν ανάγκη.

Προς αυτόν λέει ο Αβραάμ ότι, επειδή προτίμησες τον απολαυστικό, άνετο και ρέοντα βίο αντί του εγκρατούς, οδύνη, θλίψη και στενοχώρια σε περιέβαλαν τώρα δικαίως. Και επειδή δεν είχες καμία κοινωνία με τους φτωχούς μέσω της προσφοράς, ούτε απέκτησες φίλους από τον μαμωνά της αδικίας, ούτε έδωσες το περίσσευμά σου στο δικό τους υστέρημα, αλλά παρέμεινες εντελώς ακοινώνητος προς τους αγίους, έχοντας απομακρυνθεί από αυτούς, όπως ακριβώς απέχει η κακία από την αρετή· γι' αυτό τώρα, μεταξύ ημών που ζήσαμε σύμφωνα με την αρετή, και υμών που ζήσατε μέσα στην κακία, έχει στηθεί μέγα και αδιάβατο χάσμα, ώστε να μην είναι ποτέ δυνατόν να περάσει κανείς από τον έναν στον άλλον. Μέσα από αυτά, λοιπόν, φανερώνει το ατελεύτητο και αμετάβλητο τόσο της κολάσεως των αμαρτωλών όσο και της αναπαύσεως των δικαίων.

Μήπως δεν είναι δυνατόν να χρησιμοποιείς τα υλικά αγαθά; Μήπως σε εμποδίζω από τη γυναίκα σου; Από την πορνεία σε αποτρέπω. Μήπως από την απόλαυση των χρημάτων; Από την πλεονεξία και την αρπαγή. Μήπως σε αναγκάζω να τα δώσεις όλα; Λίγα από τα υπάρχοντα να δώσεις σε όσους έχουν ανάγκη («Το δικό σας περίσσευμα», λέει, «για το δικό τους υστέρημα»)· και ούτε έτσι δεν πείθουμε.

Ας προσφέρουμε απλόχερα λοιπόν, παρακαλώ, τα αποθηκευμένα μας αγαθά στα στομάχια των πενήτων, και ας σπείρουμε όσο είναι ακόμη καιρός, για να θερίσουμε την κατάλληλη στιγμή, και, αφήνοντας να χαθεί η παρούσα ευκαιρία, να μη μετανιώσουμε αργότερα ανώφελα. Μήπως γι' αυτό ο φιλάνθρωπος Δεσπότης σού χάρισε περισσότερα, για να καταναλώσεις όσα σου δόθηκαν μόνο για τη δική σου ανάγκη, και τα υπόλοιπα να τα κλείσεις σε αποθήκες και κιβώτια; Όχι γι' αυτό, αλλά, σύμφωνα με την αποστολική προτροπή, για να καλύψει το δικό σου περίσσευμα το υστέρημα των άλλων.

Διότι, εάν οι αιρετικοί καταπονούν τον εαυτό τους με ανώφελους κόπους, ποια θα είναι η δική μας δικαιολογία όταν δεν θέλουμε να υπομείνουμε ούτε τους μικρότερους, οι οποίοι μάλιστα εξασφαλίζουν μεγαλύτερο μισθό; Διότι τι το φορτικό και τι το επαχθές υπάρχει στα προστάγματα του Χριστού; Δεν μπορείς να τηρήσεις την παρθενία; Σου επιτρέπεται να έλθεις σε γάμο. Δεν μπορείς να αποστερήσεις τον εαυτό σου από όλα τα υπάρχοντά σου; Σου επιτρέπεται να προσφέρεις από όσα έχεις. «Το δικό σας περίσσευμα», λέγει, «ας καλύψει το δικό τους υστέρημα». Διότι αυτά φαίνονται να είναι φορτικά, εννοώ το να καταφρονεί κανείς τα χρήματα και το να κυριαρχεί επί της σωματικής επιθυμίας· τα υπόλοιπα όμως δεν απαιτούν καμία δαπάνη, καμία βία. Διότι ποια βία απαιτείται, πες μου, για να μην κακολογείς και να μη διαβάλλεις απερίσκεπτα; Και ποια βία απαιτείται για να μη φθονείς τα αγαθά των άλλων; Ή ποια βία για να μην αιχμαλωτίζεσαι από τη δόξα; Το να βασανίζεται κανείς και να το υπομένει, είναι έργο καρτερίας· έργο καρτερίας είναι και το να ασκεί την κατά Θεόν φιλοσοφία· έργο καρτερίας το να υπομένει την πενία· έργο καρτερίας το να παλεύει με την πείνα και τη δίψα. Όταν όμως δεν συμβαίνει τίποτε από αυτά, αλλά σου επιτρέπεται, απολαμβάνοντας τα υπάρχοντά σου όπως αρμόζει σε Χριστιανό, να μη φθονείς τα αγαθά των άλλων, ποια βία υπάρχει σε αυτό; Από πουθενά αλλού δεν προέρχεται ο φθόνος, παρά μόνο από την προσκόλληση στα παρόντα πράγματα, ή μάλλον από εκεί προέρχονται όλα τα κακά. Διότι, εάν θεωρούσες ότι τα χρήματα και η δόξα τούτου του κόσμου δεν είναι τίποτε, δεν θα φθονούσες εκείνους που τα κατέχουν.

Τι σημαίνει όμως, «Εκοινώνησε»; Γιατί δεν είπε, «Καμία Εκκλησία δεν μου έδωσε», αλλά, «Εκοινώνησε εις λόγον δόσεως και λήψεως»; Διότι η πράξη αυτή αποτελεί κοινωνία. «Διότι, εάν εμείς σπείραμε σε εσάς τα πνευματικά», λέει, «είναι τάχα σπουδαίο εάν εμείς θερίσουμε τα δικά σας σαρκικά;» Και πάλι: «Το δικό σας περίσσευμα ας αναπληρώσει το δικό τους υστέρημα». Βλέπεις πώς κοινώνησαν, αναφορικά με τη δόση των σαρκικών και τη λήψη των πνευματικών; Διότι, όπως ακριβώς όσοι πωλούν και όσοι αγοράζουν συναλλάσσονται μεταξύ τους, δίνοντας ανταλλάγματα ο ένας στον άλλον (επειδή αυτό σημαίνει κοινωνία), έτσι συμβαίνει και εδώ. Διότι δεν υπάρχει, δεν υπάρχει τίποτε πιο κερδοφόρο από τούτη την αγοραπωλησία και το εμπόριο· επειδή λαμβάνει χώρα μεν στη γη, αλλά ολοκληρώνεται στον ουρανό. Οι αγοραστές στέκονται στη γη, αγοράζουν όμως και συμφωνούν για τα επουράνια, καταβάλλοντας επίγειο τίμημα.

Διότι, αφού είπε αυτά, πρόσθεσε: Το δικό σας περίσσευμα για το δικό τους υστέρημα. Επειδή, όχι μόνο με όσα ειπώθηκαν προηγουμένως, αλλά και με αυτά θέλει να καταστήσει την εντολή ελαφριά. Και όχι μόνο εξ αυτού, αλλά και εξαιτίας της ανταπόδοσης την καθιστά πάλι ευκολότερη, και εκφέρει λόγο για πράγματα μεγαλύτερα από την αξία τους, λέγοντας: Για να υπάρξει ισότητα στον παρόντα καιρό, και το δικό τους περίσσευμα για το δικό σας υστέρημα.

Τι σημαίνει λοιπόν αυτό που λέει; Εσείς έχετε αφθονία χρημάτων· εκείνοι έχουν αφθονία ενάρετου βίου και παρρησίας προς τον Θεό. Δώστε τους, λοιπόν, από τα χρήματα που σας περισσεύουν και τα οποία εκείνοι δεν έχουν, για να λάβετε από την παρρησία με την οποία εκείνοι πλουτίζουν, ενώ εσείς υστερείτε. Πρόσεξε πώς αθόρυβα θεμελίωσε το να δίνει κανείς πάνω από τις δυνάμεις του και από το υστέρημά του. Διότι, λέει, αν θέλεις να λάβεις από το περίσσευμα, δώσε από το περίσσευμα· αν όμως θέλεις να ελκύσεις τη χάρη ολόκληρη, θα προσφέρεις από το υστέρημά σου, και μάλιστα πάνω από τις δυνάμεις σου. Αλλά αυτό δεν το αναφέρει ρητά, παρά το αφήνει στη σκέψη των ακροατών· ο ίδιος, προς το παρόν, διαπραγματεύεται το προκείμενο ζήτημα και τη σύμμετρη προτροπή, προσθέτοντας κατά το φαινόμενο και λέγοντας: «Για να υπάρξει ισότητα στον παρόντα καιρό». Πώς προκύπτει ισότητα; Με το να ανταλλάσσετε εσείς και εκείνοι τα περισσεύματα και να αναπληρώνετε τα υστερήματα. Και τι είδους ισότητα είναι αυτή, το να ανταποδίδονται πνευματικά αγαθά έναντι σαρκικών; Διότι εδώ υπάρχει τεράστια υπεροχή· πώς λοιπόν την ονομάζει ισότητα; Την εννοεί είτε αναφορικά με το περίσσευμα και το υστέρημα, είτε λέει ότι αυτό συμβαίνει μόνο στον παρόντα βίο. Διότι γι' αυτόν τον λόγο, αφού είπε «Ισότητα», πρόσθεσε, «στον παρόντα καιρό». Και τα έλεγε αυτά για να ταπεινώσει το φρόνημα των πλουσίων, και για να δείξει ότι μετά την αποδημία από αυτή τη ζωή, οι πνευματικοί άνθρωποι θα βρεθούν σε πολύ μεγαλύτερη υπεροχή.

Διότι θα ήταν έσχατη ανοησία, αυτά τα οποία πρόκειται να στερηθούμε ακόμη και παρά τη θέλησή μας, να μην τα μεταδώσουμε εκούσια σε όσους τα έχουν ανάγκη, και μάλιστα ενώ πρόκειται να καρπωθούμε τόσα πολλά αγαθά από αυτήν τη φιλανθρωπία. Το δικό σας περίσσευμα, λέει, ας καλύψει το δικό τους υστέρημα. Και τι σημαίνει αυτό που λέει; Μεγαλύτερα πράγματα λαμβάνεις, από όσα δίνεις. Δίνεις αισθητά και λαμβάνεις νοητά και πνευματικά· δίνεις αργύριο και λαμβάνεις άφεση αμαρτιών· εσύ εξαλείφεις την πείνα του φτωχού, και εκείνος εξαλείφει για εσένα την οργή του Θεού.

Αυτό ακριβώς έλεγε και ο Παύλος: Το δικό σας περίσσευμα να αναπληρώσει το δικό τους υστέρημα, ώστε και το δικό τους περίσσευμα να αναπληρώσει το δικό σας υστέρημα. Έπειτα, για να μην προβάλει κανείς ως δικαιολογία τη φτώχεια, λέει: Ή όποιος ποτίσει έναν από αυτούς τους μικρούς με ένα ποτήρι κρύο νερό μόνο, στο όνομα του μαθητή, αλήθεια σας λέω, δεν θα χάσει τον μισθό του. Ακόμη και ένα ποτήρι κρύο νερό αν δώσεις, για το οποίο δεν απαιτείται καμία απολύτως δαπάνη, και γι' αυτό θα σε περιμένει μισθός.

«Διότι δεν γίνεται αυτό για να υπάρξει άνεση σε άλλους και σε εσάς θλίψη, αλλά για λόγους ισότητας κατά τον παρόντα καιρό, το δικό σας περίσσευμα να καλύψει το δικό τους υστέρημα, προκειμένου και το δικό τους περίσσευμα να καλύψει το δικό σας υστέρημα· ώστε να υπάρξει ισότητα, καθώς είναι γραμμένο.» Η προθυμία, λέει, προέρχεται από τη διάθεση· το να πράξει όμως κανείς, από το να έχει τα μέσα. «Σε εκείνον που μάζεψε το πολύ, δεν του περίσσεψε, και σε εκείνον που μάζεψε το λίγο, δεν του έλειψε.» Με αυτόν τον τρόπο καθιστά την προθυμία τους εντονότατη, αποδεικνύοντας ότι, εάν δεν μεταδώσουν και σε άλλους, δεν θα αποκομίσουν τίποτα περισσότερο συγκεντρώνοντας τα πάντα μέσα στα σπίτια τους· και παραθέτει μια παλαιά ιστορία: διότι εκείνοι που συγκέντρωσαν πολλά, δεν βρέθηκε να έχουν τίποτα περισσότερο από εκείνους που συγκέντρωσαν μικρότερο μέτρο, καθώς ο Θεός τιμώρησε με αυτόν τον τρόπο την απληστία τους. Και τα λέει αυτά, αφενός για να τους προκαλέσει φόβο από τα γεγονότα εκείνης της εποχής, και αφετέρου για να τους πείσει να μην επιδιώκουν σε καμία περίπτωση το περισσότερο. «Χάρις δε οφείλεται στον Θεό, ο οποίος δίνει την ίδια προθυμία για εσάς στην καρδιά του Τίτου· διότι αποδέχθηκε μεν την παράκληση, όντας όμως ακόμη πιο πρόθυμος, αναχώρησε για εσάς με δική του πρωτοβουλία.» Επειδή λοιπόν μίλησε για την ελεημοσύνη, αναφέρεται πλέον και σε εκείνους που πρόκειται να παραλάβουν τα χρήματα και να τα μεταφέρουν. Διότι αυτό λειτουργεί ως προτροπή για να αυξηθεί η προθυμία αυτών που συνεισφέρουν.

Ίσως είναι καιρός να αποκαλύψουμε και τους πιο οδυνηρούς μώλωπες και να τους δείξουμε στον ιατρό των ψυχών. Διότι, ενώ ο άγιος Παύλος λέει: «Το δικό σας περίσσευμα ας αναπληρώσει το δικό τους υστέρημα», εμείς κάνουμε το αντίθετο, αρπάζοντας το υστέρημα των φτωχών και προσθέτοντάς το στο δικό μας περίσσευμα. Αυτό δε το διαπράττουμε πολλές φορές και χωρίς να πρόκειται για χρήματα. Όταν σφάλλουμε απέναντι στον αδελφό μας για κάποιο ζήτημα, όχι μόνο το αφήνουμε αθεράπευτο, αλλά και την απολογία που εμείς οφείλουμε, την απαιτούμε από εκείνον τυραννικά, μην κάνοντας τίποτε άλλο παρά, όπως προαναφέρθηκε, να προσθέτουμε το δικό τους υστέρημα στο δικό μας περίσσευμα, εναντιούμενοι, τρόπον τινά, στη Γραφή.

Θ'. Η απλότητα προ πάντων και η ακακία και η προς αλλήλους αγάπη, και η χαρά, και η ταπείνωση, με κάθε τρόπο ας τεθούν ως θεμέλιο στην αδελφότητα, για να μην καταστήσουμε ανώφελο τον κόπο μας, υπερηφανευόμενοι ο ένας εναντίον του άλλου και γογγύζοντας. Και ούτε αυτός που εγκαρτερεί αδιάλειπτα στις προσευχές ας υπερηφανεύεται έναντι εκείνου που δεν μπορεί να πράξει το ίδιο, ούτε αυτός που αφοσιώνει τον εαυτό του στη διακονία ας γογγύζει έναντι εκείνου που αφιερώνεται στην προσευχή. Ώστε, εφόσον με τέτοια απλότητα και διάθεση συμπεριφέρονται μεταξύ τους, το περίσσευμα εκείνων που παραμένουν στις προσευχές να αναπληρώνει το υστέρημα εκείνων που διακονούν, και αντιστρόφως το περίσσευμα των διακονούντων να καλύπτει το υστέρημα εκείνων που αφιερώνονται στις προσευχές. Και έτσι μάλλον φαίνεται να διασώζεται η ισότητα, σύμφωνα με το ρητό: σε εκείνον που συγκέντρωσε το πολύ δεν περίσσεψε, και σε εκείνον που είχε το λίγο δεν έλειψε.