Πατερικές αναφορές στο Β΄ ΠΡΟΣ ΚΟΡΙΝΘΙΟΥΣ 8:17

ΟΜΙΛΙΑ ΙΗʹ. «Χάρις δε στον Θεό, ο οποίος έδωσε τον ίδιο ζήλο για εσάς στην καρδιά του Τίτου». Πάλι επαινεί τον Τίτο. Διότι, επειδή μίλησε για την ελεημοσύνη, αναφέρεται πλέον και σε εκείνους που πρόκειται να παραλάβουν από αυτούς τα χρήματα και να τα μεταφέρουν. Επειδή τούτο συνέβαλλε στην εν λόγω συγκέντρωση των χρημάτων και στο να γίνει μεγαλύτερη η προθυμία αυτών που συνεισφέρουν. Διότι, όποιος έχει εμπιστοσύνη στο έργο της διακονίας και δεν υποπτεύεται αυτούς που παραλαμβάνουν τις εισφορές, προσφέρει με μεγαλύτερη αφθονία. Για να συμβεί ακριβώς αυτό και τότε, άκουσε πώς συνιστά εκείνους που έφτασαν για αυτόν τον σκοπό, πρώτος εκ των οποίων ήταν ο Τίτος. Γι' αυτό και λέει: «Χάρις δε στον Θεό, ο οποίος έδωσε τον ίδιο ζήλο στην καρδιά του Τίτου». Τι σημαίνει «τον ίδιο»; Αυτόν ακριβώς τον ζήλο που είχε και για τους Θεσσαλονικείς, ή τον ίδιο με εμένα. Και πρόσεξε τη σύνεσή του: αποδεικνύοντας ότι αυτό είναι έργο του Θεού, ευχαριστεί Εκείνον που το χάρισε, ώστε με αυτόν τον τρόπο να τους προτρέψει. Διότι, εάν ο Θεός τον παρακίνησε και τον απέστειλε προς εσάς, είναι ο Ίδιος που ζητά μέσω εκείνου. Μη νομίσετε, λοιπόν, ότι αυτό που συνέβη είναι ανθρώπινο έργο. Και από πού είναι φανερό ότι ο Θεός τον προέτρεψε; Διότι αποδέχθηκε μεν την παράκληση, όντας όμως γεμάτος ζήλο, αναχώρησε με δική του πρωτοβουλία. Δες πώς δείχνει ότι και εκείνος εκπληρώνει τα όσα του αναλογούν, χωρίς να έχει ανάγκη παρακίνησης από άλλους.

Και αφού ανέφερε τη χάρη του Θεού, δεν αφήνει να εννοηθεί ότι όλα οφείλονται αποκλειστικά στον Θεό, προκειμένου πάλι με αυτόν τον τρόπο να τους ελκύσει σε μεγαλύτερη αγάπη, λέγοντας ότι κινητοποιήθηκε και από μόνος του. Διότι, έχοντας μεγαλύτερο ζήλο, αναχώρησε οικειοθελώς, άρπαξε την ευκαιρία, όρμησε πάνω στον θησαυρό, θεώρησε δικό του όφελος τη διακονία προς εσάς και, επειδή σας αγαπά υπερβολικά, δεν είχε καν ανάγκη από τη δική μου προτροπή. Και παρόλο που δέχθηκε προτροπή και από εμένα, δεν παρακινήθηκε ωστόσο από αυτήν, αλλά από τον ίδιο του τον εαυτό και από τη χάρη του Θεού. Μαζί του δε στείλαμε και τον αδελφό, του οποίου ο έπαινος για το Ευαγγέλιο είναι γνωστός σε όλες τις Εκκλησίες.

Και ποιος είναι αυτός ο αδελφός; Μερικοί μεν ισχυρίζονται πως είναι ο Λουκάς· και το λένε αυτό εξαιτίας της ιστορίας που έγραψε· άλλοι δε ισχυρίζονται πως είναι ο Βαρνάβας· διότι και το άγραφο κήρυγμα το ονομάζει ευαγγέλιο. Και για ποιον λόγο δεν αναφέρει τα ονόματά τους, ενώ τον Τίτο και τον κάνει γνωστό ονομαστικά, και τον αναφέρει εξαιτίας της συνεργασίας του στο Ευαγγέλιο (εφόσον ήταν τόσο χρήσιμος, ώστε εξαιτίας της απουσίας του ούτε ο Παύλος δεν μπόρεσε να επιτελέσει κάτι μεγάλο και σπουδαίο: «Επειδή δεν βρήκα τον Τίτο τον αδελφό μου, δεν βρήκε ανάπαυση το πνεύμα μου»)· και εξαιτίας της αγάπης του προς αυτούς («Διότι τα σπλάχνα του», λέει, «είναι στραμμένα σε εσάς με περίσσια αγάπη»)· και εξαιτίας του ζήλου του για το έργο («Διότι», λέει, «αναχώρησε με δική του πρωτοβουλία»)· αυτούς όμως ούτε τους συνιστά με τον ίδιο τρόπο, ούτε τους αναφέρει ονομαστικά; Τι μπορεί, λοιπόν, να πει κανείς; Ίσως δεν τους γνώριζαν· γι' αυτό δεν επεκτείνεται στα εγκώμια, επειδή δεν είχαν αποκτήσει ακόμη προσωπική πείρα από αυτούς, αλλά λέει μόνο τόσα, όσα αρκούσαν για τη σύστασή τους και για την αποφυγή της πονηρής υποψίας. Όμως ας δούμε από πού εγκωμιάζει και αυτόν τον ίδιο. Από πού, λοιπόν, τον εγκωμιάζει; Πρώτον, επαινώντας τον από το κήρυγμα, όχι μόνο επειδή κήρυττε, αλλά επειδή κήρυττε όπως έπρεπε, και με τον αρμόζοντα ζήλο. Διότι δεν είπε ότι κηρύττει και ευαγγελίζεται, αλλά ότι: «Ο έπαινός του βρίσκεται στο ευαγγέλιο».

«Διότι δεν γίνεται αυτό για να υπάρξει άνεση σε άλλους και σε εσάς θλίψη, αλλά για λόγους ισότητας κατά τον παρόντα καιρό, το δικό σας περίσσευμα να καλύψει το δικό τους υστέρημα, προκειμένου και το δικό τους περίσσευμα να καλύψει το δικό σας υστέρημα· ώστε να υπάρξει ισότητα, καθώς είναι γραμμένο.» Η προθυμία, λέει, προέρχεται από τη διάθεση· το να πράξει όμως κανείς, από το να έχει τα μέσα. «Σε εκείνον που μάζεψε το πολύ, δεν του περίσσεψε, και σε εκείνον που μάζεψε το λίγο, δεν του έλειψε.» Με αυτόν τον τρόπο καθιστά την προθυμία τους εντονότατη, αποδεικνύοντας ότι, εάν δεν μεταδώσουν και σε άλλους, δεν θα αποκομίσουν τίποτα περισσότερο συγκεντρώνοντας τα πάντα μέσα στα σπίτια τους· και παραθέτει μια παλαιά ιστορία: διότι εκείνοι που συγκέντρωσαν πολλά, δεν βρέθηκε να έχουν τίποτα περισσότερο από εκείνους που συγκέντρωσαν μικρότερο μέτρο, καθώς ο Θεός τιμώρησε με αυτόν τον τρόπο την απληστία τους. Και τα λέει αυτά, αφενός για να τους προκαλέσει φόβο από τα γεγονότα εκείνης της εποχής, και αφετέρου για να τους πείσει να μην επιδιώκουν σε καμία περίπτωση το περισσότερο. «Χάρις δε οφείλεται στον Θεό, ο οποίος δίνει την ίδια προθυμία για εσάς στην καρδιά του Τίτου· διότι αποδέχθηκε μεν την παράκληση, όντας όμως ακόμη πιο πρόθυμος, αναχώρησε για εσάς με δική του πρωτοβουλία.» Επειδή λοιπόν μίλησε για την ελεημοσύνη, αναφέρεται πλέον και σε εκείνους που πρόκειται να παραλάβουν τα χρήματα και να τα μεταφέρουν. Διότι αυτό λειτουργεί ως προτροπή για να αυξηθεί η προθυμία αυτών που συνεισφέρουν.