Πατερικές αναφορές στο Β΄ ΠΡΟΣ ΚΟΡΙΝΘΙΟΥΣ 8:18

Καλύτερο είναι να σιωπά κανείς και να υπάρχει αληθινά, παρά να ομιλεί και να μην υπάρχει. Η βασιλεία του Θεού δεν συνίσταται σε λόγια, αλλά σε δύναμη. Με την καρδιά πιστεύει κανείς για τη δικαίωσή του, και με το στόμα ομολογεί για τη σωτηρία του. Καλό είναι να διδάσκει κανείς, εάν αυτός που ομιλεί τα πράττει. Διότι όποιος πράξει και διδάξει, αυτός θα είναι μέγας στη βασιλεία. Ο Κύριος ημών και Θεός, ο Ιησούς Χριστός, ο Υιός του ζώντος Θεού, πρώτα έπραξε και έπειτα δίδαξε, όπως μαρτυρεί ο Λουκάς, του οποίου ο έπαινος στο Ευαγγέλιο είναι γνωστός σε όλες τις εκκλησίες. Τίποτα δεν διαφεύγει από τον Κύριο, αλλά και τα κρυφά μας είναι πλησίον του. Ας πράττουμε λοιπόν τα πάντα με την επίγνωση ότι αυτός κατοικεί μέσα μας, ώστε να είμαστε ναοί του και αυτός Θεός μέσα μας. Ο Χριστός ας ομιλεί μέσα μας, όπως και στον Παύλο. Το Άγιο Πνεύμα ας μας διδάσκει να φθεγγόμαστε τα του Χριστού, παρόμοια με αυτόν.

Γι' αυτόν τον λόγο και ο Ιωάννης στη συγγραφή του Ευαγγελίου έλεγε ότι ο ίδιος είδε, όταν αναφερόταν στο αίμα και το ύδωρ, προβάλλοντάς τους την αυτοψία του ως τη μέγιστη μαρτυρία· μολονότι τα όσα προέρχονται από το Πνεύμα είναι ακριβέστερα από την όραση, όχι όμως για τους απίστους. Διότι, το ότι ο άνδρας αυτός μετείχε στο Πνεύμα, είναι προφανές από πολλές πλευρές: και από τα σημεία που γίνονται τώρα, και από το γεγονός ότι τότε μεταλάμβαναν το Πνεύμα ακόμη και οι απλοί άνθρωποι, και από τη μαρτυρία του Παύλου (διότι λέει: «του οποίου ο έπαινος βρίσκεται στο Ευαγγέλιο»), καθώς και από την ψήφο κατά τη χειροτονία του.

Αν και ο Απόστολος τον τιμά γι' αυτό, λέγοντας: «Του οποίου ο έπαινος βρίσκεται στο Ευαγγέλιο», εντούτοις ο ίδιος εκφράζεται με μετριοφροσύνη και λέει: «Το πρώτο σύγγραμμα συνέταξα για όλα, ω Θεόφιλε, όσα άρχισε ο Ιησούς να κάνει και να διδάσκει»· και όχι απλώς για όλα, αλλά από την αρχή μέχρι το τέλος. «Μέχρι την ημέρα», λέει, «που αναλήφθηκε». Και όμως ο Ιωάννης αποδεικνύει ότι δεν ήταν δυνατό να γραφτούν όλα. Διότι, θέλοντας να το δηλώσει αυτό, λέγοντας: «τα οποία αν γράφονταν ένα προς ένα, νομίζω ότι ούτε ο ίδιος ο κόσμος δεν θα χωρούσε», προσθέτει: «τα βιβλία που θα γράφονταν». Πώς λοιπόν, θα πει κανείς, αυτός μιλάει «για όλα»; Αλλά δεν είπε «όλα», αλλά «για όλα»· όπως θα έλεγε κανείς, σε γενικές γραμμές και περιληπτικά· ή λέει «για όλα», εννοώντας τα ουσιώδη και τα πλέον αναγκαία.

Πρώτον, για ποιον λόγο του υπενθυμίζει το προηγούμενο βιβλίο. Δεύτερον, για ποιον λόγο το ονομάζει λόγο και όχι Ευαγγέλιο· μολονότι ο Παύλος το αποκαλεί Ευαγγέλιο, λέγοντας τα εξής: «Του οποίου ο έπαινος στο Ευαγγέλιο διαδίδεται σε όλες τις Εκκλησίες», ομιλώντας για τον Λουκά.

Και αφού ανέφερε τη χάρη του Θεού, δεν αφήνει να εννοηθεί ότι όλα οφείλονται αποκλειστικά στον Θεό, προκειμένου πάλι με αυτόν τον τρόπο να τους ελκύσει σε μεγαλύτερη αγάπη, λέγοντας ότι κινητοποιήθηκε και από μόνος του. Διότι, έχοντας μεγαλύτερο ζήλο, αναχώρησε οικειοθελώς, άρπαξε την ευκαιρία, όρμησε πάνω στον θησαυρό, θεώρησε δικό του όφελος τη διακονία προς εσάς και, επειδή σας αγαπά υπερβολικά, δεν είχε καν ανάγκη από τη δική μου προτροπή. Και παρόλο που δέχθηκε προτροπή και από εμένα, δεν παρακινήθηκε ωστόσο από αυτήν, αλλά από τον ίδιο του τον εαυτό και από τη χάρη του Θεού. Μαζί του δε στείλαμε και τον αδελφό, του οποίου ο έπαινος για το Ευαγγέλιο είναι γνωστός σε όλες τις Εκκλησίες.

Και ποιος είναι αυτός ο αδελφός; Μερικοί μεν ισχυρίζονται πως είναι ο Λουκάς· και το λένε αυτό εξαιτίας της ιστορίας που έγραψε· άλλοι δε ισχυρίζονται πως είναι ο Βαρνάβας· διότι και το άγραφο κήρυγμα το ονομάζει ευαγγέλιο. Και για ποιον λόγο δεν αναφέρει τα ονόματά τους, ενώ τον Τίτο και τον κάνει γνωστό ονομαστικά, και τον αναφέρει εξαιτίας της συνεργασίας του στο Ευαγγέλιο (εφόσον ήταν τόσο χρήσιμος, ώστε εξαιτίας της απουσίας του ούτε ο Παύλος δεν μπόρεσε να επιτελέσει κάτι μεγάλο και σπουδαίο: «Επειδή δεν βρήκα τον Τίτο τον αδελφό μου, δεν βρήκε ανάπαυση το πνεύμα μου»)· και εξαιτίας της αγάπης του προς αυτούς («Διότι τα σπλάχνα του», λέει, «είναι στραμμένα σε εσάς με περίσσια αγάπη»)· και εξαιτίας του ζήλου του για το έργο («Διότι», λέει, «αναχώρησε με δική του πρωτοβουλία»)· αυτούς όμως ούτε τους συνιστά με τον ίδιο τρόπο, ούτε τους αναφέρει ονομαστικά; Τι μπορεί, λοιπόν, να πει κανείς; Ίσως δεν τους γνώριζαν· γι' αυτό δεν επεκτείνεται στα εγκώμια, επειδή δεν είχαν αποκτήσει ακόμη προσωπική πείρα από αυτούς, αλλά λέει μόνο τόσα, όσα αρκούσαν για τη σύστασή τους και για την αποφυγή της πονηρής υποψίας. Όμως ας δούμε από πού εγκωμιάζει και αυτόν τον ίδιο. Από πού, λοιπόν, τον εγκωμιάζει; Πρώτον, επαινώντας τον από το κήρυγμα, όχι μόνο επειδή κήρυττε, αλλά επειδή κήρυττε όπως έπρεπε, και με τον αρμόζοντα ζήλο. Διότι δεν είπε ότι κηρύττει και ευαγγελίζεται, αλλά ότι: «Ο έπαινός του βρίσκεται στο ευαγγέλιο».

Και για να μη φανεί ότι τον κολακεύει, δεν φέρνει ως μάρτυρες γι' αυτόν έναν και δύο και τρεις ανθρώπους, αλλά ολόκληρες Εκκλησίες, λέγοντας: «Σε όλες τις Εκκλησίες». Έπειτα, τον καθιστά σεβαστό και από την κρίση εκείνων που τον χειροτόνησαν· και αυτό δεν είναι μικρό. Γι' αυτό ακριβώς, αφού είπε, «του οποίου ο έπαινος στο Ευαγγέλιο εκτείνεται σε όλες τις Εκκλησίες», πρόσθεσε: «Και όχι μόνο». Τι σημαίνει, «Και όχι μόνο»; Δεν είναι μόνο γι' αυτό σεβαστός, λέει, ότι δηλαδή ευδοκιμεί στο κήρυγμα και επαινείται από όλους, αλλά και επειδή χειροτονήθηκε από τις Εκκλησίες μαζί με εμάς. Εξαιτίας τούτου νομίζω πως υπονοεί τον Βαρνάβα. Και φανερώνει ότι το αξίωμά του είναι πολύ μεγάλο· διότι δείχνει και για ποιον σκοπό είχε χειροτονηθεί. Διότι είναι συνταξιδιώτης μας, λέει, στο έργο αυτής της χάριτος που διακονείται από εμάς. Είδες πόσα είναι τα εγκώμιά του; Κηρύττοντας το Ευαγγέλιο έλαμψε, και είχε για αυτό όλες τις Εκκλησίες να τον μαρτυρούν· χειροτονήθηκε από εμάς, για τα ίδια πράγματα που χειροτονήθηκε και ο Παύλος, και παντού έγινε κοινωνός του, τόσο στους πειρασμούς όσο και στους κινδύνους· διότι ο χαρακτηρισμός της αποδημίας (του συνταξιδιώτη) αυτό υπονοεί. Τι σημαίνει όμως, «Μαζί με τη χάρη αυτή που διακονείται από εμάς»; Ώστε να διακηρύσσει τον λόγο, λέει, και να κηρύττει το Ευαγγέλιο· ή ώστε να υπηρετήσει και στη διαχείριση των χρημάτων· μάλλον όμως, μου φαίνεται ότι αναφέρεται και στα δύο.

Δηλαδή, έχοντας αγαπήσει την άνεση, το ακίνδυνο και το ασφαλές, προτίμησε μάλλον να ζει τρυφηλά στο σπίτι του, παρά να ταλαιπωρείται μαζί μου και να συμμερίζεται τους παρόντες κινδύνους. Αυτόν μόνο κατέκρινε, όχι επειδή ήθελε να τον κατακρίνει, αλλά για να στηρίξει εμάς, ώστε να μην επιδεικνύουμε μαλθακότητα μπροστά στους κινδύνους και τους κόπους· διότι αυτό σημαίνει η φράση «αφού αγάπησε τον παρόντα αιώνα»· και ταυτόχρονα επειδή επιθυμούσε να προσελκύσει τον μαθητή. «Ο Κρήσκης», λέει, «πήγε στη Γαλατία, ο Τίτος στη Δαλματία». Αυτούς πλέον δεν τους κατακρίνει· διότι ο Τίτος ήταν πράγματι μεταξύ των εξαιρετικά αξιοθαύμαστων, σε τέτοιο βαθμό ώστε του εμπιστεύθηκε την εκκλησιαστική διοίκηση του νησιού, ενός νησιού όχι μικρού, αλλά πάρα πολύ μεγάλου, εννοώ την Κρήτη. «Μόνο ο Λουκάς είναι μαζί μου». Διότι αυτός παρέμενε απολύτως αχώριστος από εκείνον, όντας αυτός που έγραψε και το Ευαγγέλιο και τις καθολικές Πράξεις, καθώς ήταν φιλόπονος, φιλομαθής και καρτερικός. Για αυτόν αναφέρει γράφοντας: «Του οποίου ο έπαινος για το Ευαγγέλιο διαδίδεται σε όλες τις Εκκλησίες».

Και παρατήρησε την προθυμία που εκδηλώνεται με σεβασμό. Διότι δεν πλησίασαν αμέσως να ρωτήσουν τον Ιησού για αναγκαία και ύψιστα ζητήματα, ούτε δημόσια ενώπιον όλων, απλώς και όπως έτυχε, αλλά επεδίωκαν να συνομιλήσουν μαζί του κατ' ιδίαν. Διότι γνώριζαν ότι τα λόγια του διδασκάλου δεν οφείλονταν σε ταπεινοφροσύνη, αλλά ήταν λόγια αληθείας. «Ήταν ο Ανδρέας», λέγει, «ο αδελφός του Σίμωνος Πέτρου, ο ένας από τους δύο που άκουσαν τον Ιωάννη και τον ακολούθησαν». Για ποιον λόγο, λοιπόν, δεν έκανε γνωστό και το όνομα του άλλου; Κάποιοι λένε επειδή εκείνος που τον ακολούθησε ήταν ο ίδιος ο συγγραφέας· κάποιοι άλλοι όμως όχι, αλλά επειδή εκείνος δεν συγκαταλεγόταν στους επιφανείς. Δεν έπρεπε, λοιπόν, να λέγεται τίποτα περισσότερο από τα αναγκαία. Διότι ποιο θα ήταν το όφελος να μάθει κανείς το όνομα εκείνου, αφού ούτε των εβδομήκοντα δύο τα ονόματα δεν αναφέρει; Αυτό μπορεί να το διαπιστώσει κανείς και στον Παύλο: «Διότι στείλαμε μαζί του», λέγει, «τον αδελφό, ο οποίος πολλές φορές και σε πολλά αποδείχθηκε πρόθυμος, του οποίου ο έπαινος είναι γνωστός στο Ευαγγέλιο». Τον Ανδρέα, όμως, τον μνημονεύει και για μία άλλη αιτία. Για ποια, λοιπόν; Ώστε, όταν ακούσεις ότι ο Σίμων, αφού άκουσε μαζί του το «Ελάτε οπίσω μου, και θα σας κάνω αλιείς ανθρώπων», δεν αμφέβαλε καθόλου μπροστά σε αυτήν την παράδοξη υπόσχεση, να μάθεις ότι ο αδελφός του είχε ήδη θέσει από πριν τα θεμέλια της πίστεως.

Διότι εκείνος που έχει εμπιστοσύνη σε αυτόν που διακονεί, και δεν τον υποπτεύεται, τα προσφέρει με μεγαλύτερη αφθονία. Είτε είχε αυτήν για τους Θεσσαλονικείς, είτε την ίδια με εμένα. «Στείλαμε δε μαζί του τον αδελφό, του οποίου ο έπαινος στο Ευαγγέλιο είναι γνωστός σε όλες τις Εκκλησίες». Και ποιος είναι αυτός, ή πόσο σπουδαίος είναι, του οποίου το έργο επίσης φανερώνει, λέγοντας ότι είναι αξιέπαινος για το κήρυγμα του ευαγγελίου;