Πατερικές αναφορές στο Β΄ ΠΡΟΣ ΚΟΡΙΝΘΙΟΥΣ 8:20

Ας μην εξετάζουμε, λοιπόν, εάν σκανδαλίζονται κάποιοι, αλλά εάν αυτό συμβαίνει δικαίως και εάν γίνεται χωρίς δική μας βλάβη. Λέει: «Εάν το φαγητό σκανδαλίζει τον αδελφό μου, δεν θα φάω κρέας ποτέ». Δικαιολογημένα· διότι το να μη φάει δεν τον έβλαπτε καθόλου. Εάν, όμως, τον σκανδαλίζει το ότι θέλω να αποταχθώ από τον κόσμο, δεν πρέπει πλέον να τον υπολογίζω. Και ποιον, λέει, σκανδαλίζει αυτό; Πολλούς, όπως γνωρίζω εγώ. Όταν, λοιπόν, το εμπόδιο είναι κάτι το αδιάφορο, ας γίνεται· διότι, εάν επρόκειτο να αποβλέπουμε μόνο σε αυτό, θα έπρεπε να απέχουμε από πολλά· όπως ακριβώς ισχύει και το αντίθετο: εάν επρόκειτο να το περιφρονούμε, θα οδηγούσαμε πολλούς στην απώλεια. Επειδή και ο Παύλος προνόησε για την αποφυγή του σκανδάλου· και άκουσε πώς: «Για να μη μας κατηγορήσει κανείς», λέει, «για την πλούσια αυτή εισφορά που διακονείται από εμάς»· διότι δεν προκαλούσε καμία βλάβη το να εξαλείψει την υποψία. Όταν όμως περιπέσουμε σε τέτοια ανάγκη, ώστε να προκληθούν μεγάλα κακά εξαιτίας του σκανδαλισμού του άλλου, τότε ας τον παραβλέψουμε. Διότι εκείνος μεν είναι αίτιος για τον εαυτό του, ενώ εμείς δεν είμαστε πλέον υπεύθυνοι· αφού δεν ήταν δυνατόν να τον προφυλάξουμε χωρίς να βλαφτούμε οι ίδιοι. Σκανδαλίστηκαν πολλοί, επειδή κάποιοι πιστοί παρακάθονταν σε ειδωλολατρικούς ναούς, ενώ δεν έπρεπε να παρακάθονται· αλλά κακώς το έπραξαν, διότι δεν θα προέκυπτε καμία βλάβη από την αποχή τους. Σκανδαλίζονταν, επειδή ο Πέτρος συνέτρωγε με τους εθνικούς· αλλά εκείνος μεν υποχώρησε, αυτός (ο Παύλος) όμως όχι πλέον.

Βʹ. Γι' αυτόν τον λόγο αναζητήσαμε τέτοιους ανθρώπους και δεν αναθέσαμε τα πάντα σε έναν μόνο, ώστε να αποφευχθεί και αυτή η υποψία, αλλά στείλαμε και τον Τίτο, και μαζί με αυτόν και κάποιον άλλον. Έπειτα, ερμηνεύοντας ακριβώς αυτό, το «προς δόξαν του Κυρίου και για τη δική σας προθυμία», πρόσθεσε: «Προνοώντας γι' αυτό, μήπως μας κατηγορήσει κανείς για την αφθονία αυτή, η οποία διακονείται από εμάς».

Τι άραγε σημαίνει αυτό που λέγεται; Είναι άξιο της αρετής του Παύλου και φανερώνει τη μεγάλη του μέριμνα και συγκατάβαση. Διότι, λέει, για να μην μας υποπτευθεί κανείς και για να μην βρει καμία κατηγορία εναντίον μας, ότι τάχα οικειοποιούμαστε τα χρήματα που μας έχουν εμπιστευθεί, γι' αυτό στείλαμε τέτοιους ανθρώπους, και όχι μόνο έναν, αλλά και δύο και τρεις. Είδες πώς τους απαλλάσσει από κάθε υποψία; Όχι μόνο χάρη στο Ευαγγέλιο, ούτε μόνο από το γεγονός ότι εκλέχθηκαν, αλλά και από το ότι ήταν δοκιμασμένοι, και εκλέχθηκαν ακριβώς γι' αυτό τον σκοπό, για να μην υπάρχουν υποψίες. Και δεν είπε: «Για να μη μας κατηγορήσετε εσείς», αλλά, «Για να μη μας κατηγορήσει κάποιος άλλος». Αν και βέβαια το έκανε εξαιτίας τους, και το άφησε να εννοηθεί λέγοντας: «Προς δόξαν του ίδιου του Κυρίου και για τη δική σας προθυμία». Παρόλα αυτά δεν θέλει να τους πληγώσει, αλλά εκφράζεται διαφορετικά, λέγοντας: «Λαμβάνοντας τα μέτρα μας για να αποφύγουμε αυτό»· και δεν αρκείται ούτε σε τούτο, αλλά με τη συμπλήρωσή του τους θεραπεύει πάλι λέγοντας: «Σχετικά με την αφθονία αυτή των χρημάτων που διακονείται από εμάς», συνδυάζοντας έτσι τον βαρύ λόγο με εγκώμιο. Διότι, για να μη στενοχωρηθούν και πουν: «Εμάς λοιπόν βλέπεις με καχυποψία, και είμαστε τόσο άθλιοι ώστε να μας υποπτεύεσαι ποτέ γι' αυτά;», προλαμβάνοντας και διορθώνοντάς τους λέει: τα χρήματα που στέλνονται από εσάς είναι πολλά, και αυτή η αφθονία, δηλαδή το πλήθος των χρημάτων, είναι ικανή να δημιουργήσει υποψίες στους πονηρούς ανθρώπους, αν δεν επιδεικνύαμε τη δέουσα ασφάλεια. «Διότι προνοούμε να πράττουμε το καλό, όχι μόνο ενώπιον του Κυρίου, αλλά και ενώπιον των ανθρώπων».

Και παρατήρησε την προθυμία που εκδηλώνεται με σεβασμό. Διότι δεν πλησίασαν αμέσως να ρωτήσουν τον Ιησού για αναγκαία και ύψιστα ζητήματα, ούτε δημόσια ενώπιον όλων, απλώς και όπως έτυχε, αλλά επεδίωκαν να συνομιλήσουν μαζί του κατ' ιδίαν. Διότι γνώριζαν ότι τα λόγια του διδασκάλου δεν οφείλονταν σε ταπεινοφροσύνη, αλλά ήταν λόγια αληθείας. «Ήταν ο Ανδρέας», λέγει, «ο αδελφός του Σίμωνος Πέτρου, ο ένας από τους δύο που άκουσαν τον Ιωάννη και τον ακολούθησαν». Για ποιον λόγο, λοιπόν, δεν έκανε γνωστό και το όνομα του άλλου; Κάποιοι λένε επειδή εκείνος που τον ακολούθησε ήταν ο ίδιος ο συγγραφέας· κάποιοι άλλοι όμως όχι, αλλά επειδή εκείνος δεν συγκαταλεγόταν στους επιφανείς. Δεν έπρεπε, λοιπόν, να λέγεται τίποτα περισσότερο από τα αναγκαία. Διότι ποιο θα ήταν το όφελος να μάθει κανείς το όνομα εκείνου, αφού ούτε των εβδομήκοντα δύο τα ονόματα δεν αναφέρει; Αυτό μπορεί να το διαπιστώσει κανείς και στον Παύλο: «Διότι στείλαμε μαζί του», λέγει, «τον αδελφό, ο οποίος πολλές φορές και σε πολλά αποδείχθηκε πρόθυμος, του οποίου ο έπαινος είναι γνωστός στο Ευαγγέλιο». Τον Ανδρέα, όμως, τον μνημονεύει και για μία άλλη αιτία. Για ποια, λοιπόν; Ώστε, όταν ακούσεις ότι ο Σίμων, αφού άκουσε μαζί του το «Ελάτε οπίσω μου, και θα σας κάνω αλιείς ανθρώπων», δεν αμφέβαλε καθόλου μπροστά σε αυτήν την παράδοξη υπόσχεση, να μάθεις ότι ο αδελφός του είχε ήδη θέσει από πριν τα θεμέλια της πίστεως.

Εάν, ενώ εσύ δεν δίνεις καμία αφορμή, υπάρχουν εκείνοι που σε κατηγορούν, τότε ο μισθός σου είναι ακόμη μεγαλύτερος, όπως ακριβώς συνέβαινε και με τους αποστόλους και με εκείνους τους γενναίους άνδρες. Πρέπει όμως να γνωρίζουμε και τούτο, ότι έστω και αν κάποιος μιλάει άσχημα για κάποιο ζήτημα για το οποίο η συνείδησή μας δεν μας κατακρίνει, δεν πρέπει εξαιτίας αυτού να περιφρονούμε τον κατήγορο αδιαφορώντας για τη δική του βλάβη, αλλά να πράττουμε τα πάντα με την πρέπουσα προσοχή, ώστε να εξαλείφουμε ακόμη και την παράλογη πρόφαση. Γι' αυτόν τον λόγο και ο Παύλος, σε ό,τι αφορά τα χρήματα, έστελνε πολλούς για να μεταφέρουν τις προσφορές για τη διατροφή των φτωχών· και παραθέτει την αιτία λέγοντας: «Για να μη μας κατηγορήσει κανείς σε σχέση με αυτήν τη μεγάλη προσφορά που διακονείται από εμάς». Διότι, βλέποντας ότι επρόκειτο να σκανδαλιστούν αδικαιολόγητα, δεν τους παρέβλεψε ούτε τους περιφρόνησε· αλλά, επειδή ήταν στο χέρι του να άρει το σκάνδαλο, προνόησε και για τους ίδιους που σκανδαλίζονταν. Και πάλι αλλού λέει: «Εάν κάποιο φαγητό σκανδαλίζει τον αδελφό μου, δεν θα φάω κρέας στον αιώνα, για να μη σκανδαλίσω τον αδελφό μου». Μολονότι αυτά ήταν αδιάφορα πράγματα· ωστόσο, εάν προκαλείται σκάνδαλο, λέει, έστω κι αν αυτό δεν βλάπτει εμένα τον ίδιο, δεν περιφρονώ τη σωτηρία εκείνων που σκανδαλίζονται.

Διότι αυτή κυρίως η τάξη των ανθρώπων, επειδή στερείται την ορθή κρίση, είναι μεμψίμοιρη και δεν θα ανεχόταν ποτέ εύκολα καμία απολογία. Εκείνος όμως που προΐσταται καλώς δεν πρέπει να καταφρονεί ούτε αυτούς, αλλά για όλα όσα τυχόν τον κατηγορούν, να δίνει εξηγήσεις ενώπιον όλων με πολλή επιείκεια και πραότητα, συγχωρώντας τους μάλλον για την παράλογη μεμψιμοιρία τους, παρά να αγανακτεί και να οργίζεται. Διότι, εάν ο μακάριος Παύλος φοβήθηκε μήπως κινηθεί εις βάρος του υποψία κλοπής από τους μαθητές, και για τον λόγο αυτό προσέλαβε και άλλους στη διαχείριση των χρημάτων, ώστε «να μην μας κατηγορήσει κανείς», όπως λέει, «για την αφθονία αυτή που διαχειριζόμαστε», πώς εμείς δεν πρέπει να κάνουμε τα πάντα ώστε να εξαλείφουμε τις πονηρές υποψίες, έστω κι αν είναι ψευδείς, έστω κι αν τυγχάνει να είναι εντελώς παράλογες, έστω κι αν απέχουν πάρα πολύ από την υπόληψή μας; Διότι από κανένα αμάρτημα δεν απέχουμε εμείς τόσο πολύ, όσο απείχε από την κλοπή ο Παύλος· ωστόσο, αν και απείχε τόσο πολύ από αυτή την πονηρή πράξη, δεν αδιαφόρησε για την υποψία των πολλών, μολονότι ήταν άκρως παράλογη και μανιώδης. Διότι ήταν παραφροσύνη να υποπτευθεί κανείς κάτι τέτοιο για εκείνη τη μακάρια και θαυμαστή ψυχή· παρ' όλα αυτά, εξαλείφει από μακριά τις αφορμές ακόμη και αυτής της υποψίας, η οποία ήταν τόσο παράλογη και την οποία κανένας δεν θα υποπτευόταν, παρά μόνο εάν παραφρονούσε.

Ορισμένοι λένε ότι πρόκειται για τον Λουκά, άλλοι για τον Βαρνάβα· διότι και το άγραφο κήρυγμα είναι το Ευαγγέλιο. «Και όχι μόνον αυτό, αλλά και εκλέχθηκε από τις Εκκλησίες ως συνοδοιπόρος μας για τη χάρη αυτή που διακονείται από εμάς προς δόξα του ίδιου του Κυρίου και προς απόδειξη της προθυμίας μας, λαμβάνοντας τις προφυλάξεις μας γι' αυτό.» Για τον λόγο αυτόν είναι αξιοσέβαστος, επειδή διακρίνεται στο κήρυγμα. «Ώστε να μη μας κατηγορήσει κανείς αναφορικά με αυτήν την πλούσια προσφορά που διακονείται από εμάς, φροντίζοντας για ό,τι είναι καλό όχι μόνο ενώπιον του Κυρίου, αλλά και ενώπιον των ανθρώπων.»