Πατερικές αναφορές στο Β΄ ΠΡΟΣ ΚΟΡΙΝΘΙΟΥΣ 8:21

Όπως λοιπόν στην περίπτωση του σώματος οι επιστήμονες έχουν κάποιες ενδείξεις για τις κρυφές παθήσεις, ακόμη και για εκείνες που διαφεύγουν από την αντίληψη του πάσχοντος, έτσι και στην περίπτωση της ψυχής, έστω και αν ο αμαρτωλός δεν αντιλαμβάνεται το δικό του πάθος, πρέπει να πιστεύουμε στον Κύριο, ο οποίος διαβεβαίωσε και τον ίδιο και όσους ήταν μαζί του, ότι ο πονηρός άνθρωπος από τον πονηρό θησαυρό της καρδιάς του προφέρει τα πονηρά. Διότι ο μεν κακός πολλές φορές προσποιείται κάποιον αγαθό λόγο ή έργο· για τον αγαθό όμως είναι αδύνατον να προσποιηθεί κάτι κακό. Διότι, όπως λέει, φροντίζουμε για τα καλά, όχι μόνο ενώπιον του Κυρίου, αλλά και ενώπιον των ανθρώπων.

Ο αληθινά αγαθός θα είναι τέτοιος απέναντι στον Θεό και στους ανθρώπους, όπως ακριβώς λέει ο Παύλος: «Προνοώντας για τα καλά ενώπιον του Κυρίου, αλλά και ενώπιον των ανθρώπων.» Είναι μεγάλο πράγμα, λοιπόν, το να απομακρύνει κανείς τις πονηρίες από τα μάτια του Θεού. Και ίσως τέτοιος να ήταν ο Ναθαναήλ, για τον οποίο λέει ο Χριστός: «Ιδού ένας αληθινός Ισραηλίτης, στον οποίο δεν υπάρχει δόλος.» Πάψτε, λέει, τις πονηρίες σας, δηλαδή, εγκαταλείψτε τη γνώριμη και συνηθισμένη σε εσάς κακοτροπία, μεταστρέψτε προς το καλύτερο τη δική σας κακοτροπία.

Διότι, σύμφωνα με τα γραφόμενα, «φροντίζουμε για τα καλά όχι μόνο ενώπιον του Κυρίου, αλλά και ενώπιον των ανθρώπων.» Και ο ίδιος κάπου λέει: «Ας λάμψει το φως σας μπροστά στους ανθρώπους, για να δουν τα καλά σας έργα και να δοξάσουν τον Πατέρα σας που είναι στους ουρανούς.» Είναι λοιπόν αναγκαίο οι αληθινά άγιοι και ιεροί να είναι εσωτερικά και εξωτερικά καθαροί, περιφέροντας τη νέκρωση του Ιησού στο ίδιο τους το σώμα, και έχοντας ενωθεί μαζί Του κατά κάποιον τρόπο μέσω του αγίου βαπτίσματος. ΠΑΛΛ. Σωστά μίλησες. ΚΥΡ. Είπε δε ότι πρέπει να προσφέρεται για αυτούς θυσία με δύο μοσχάρια, ένα τέλειο και ένα ενός έτους, δηλαδή τρυφερό και νέο. Και το μεν τέλειο προσφέρεται για ολοκαύτωμα, και μαζί του θυμιατίζεται σιμιγδάλι ζυμωμένο με λάδι. Το άλλο όμως προσφέρεται για την αμαρτία και καίγεται έξω από το στρατόπεδο, διότι έτσι τελειώνονται οι θυσίες για την αμαρτία. Και βρίσκεται βέβαια πάλι και στα δύο ο Χριστός, στο μοσχάρι για το ολοκαύτωμα, ολόκληρος άγιος, και ως οσμή ευωδίας υπέρ ημών προς τον Θεό και Πατέρα, φέρνοντας στους αγίους τη χάρη και τη χαρά της εν ελπίδι ζωής. Διότι μαζί με το μοσχάρι προσφερόταν σιμιγδάλι ζυμωμένο με λάδι, πράγμα που οπωσδήποτε ακολουθεί αυτούς που έχουν τιμήσει την εν Χριστώ ζωή.

Επομένως, η αγνεία επιτυγχάνεται μέσω της εγκράτειας, της πραότητας και της ησυχίας που βιώνεται εν αγάπη. Γι' αυτό πρέπει να απομακρυνόμαστε από κάθε αδελφό που συμπεριφέρεται άτακτα, για να μη δώσουμε καμία αφορμή υποψίας σε εκείνους που μας παρατηρούν. Διότι λέει ο Απόστολος: να προνοείτε για το καλό ενώπιον του Κυρίου και των ανθρώπων. Εάν όμως κάποιος είναι φιλόνεικος, εμείς δεν έχουμε τέτοια συνήθεια, ούτε οι εκκλησίες του Θεού. Και άκουσε πάλι τον ίδιο να λέει: εσύ μεν καλά ευχαριστείς, όμως ο άλλος δεν οικοδομείται. Διότι, λέει, γιατί η ελευθερία μου να κρίνεται από άλλη συνείδηση; Επομένως, είναι αναγκαίο να αποδεχόμαστε την προτροπή των ανθρώπων που φοβούνται τον Κύριο, και να μην επιζητούμε να αρέσουμε στον εαυτό μας. Σύμφωνα με εκείνον που λέει: καθένας από εσάς ας αρέσει στον πλησίον του για την πνευματική του οικοδομή. Και πάλι: για να ντραπεί ο αντίπαλος, μη έχοντας να πει τίποτα το κακό. Διότι είπε ο Κύριος της δόξης: έτσι ας λάμψει το φως σας μπροστά στους ανθρώπους, ώστε να δουν τα καλά σας έργα και να δοξάσουν τον Πατέρα σας που είναι στους ουρανούς.

Ας προσφέρουμε και εμείς στο άνω θυσιαστήριο, ως ζεύγος τρυγονιών, την καθαρότητα της ψυχής και του σώματος· ή, ως δύο νεοσσούς περιστεριών, την πρόνοια για τα καλά, όχι μόνο ενώπιον του Κυρίου, αλλά και ενώπιον των ανθρώπων, ώστε, αφού εκπληρώσουμε και εμείς τα πάντα πνευματικά σύμφωνα με τον θείο νόμο, προκόβοντας στη σοφία και τη χάρη, και φτάνοντας στο μέτρο της ηλικίας του πληρώματος του Χριστού, και τελειοποιώντας τον εσωτερικό άνθρωπο, και γινόμενοι ενδιαίτημα του Αγίου Πνεύματος, να επιστρέψουμε στην αληθινή μας πατρίδα, την επουράνια Ιερουσαλήμ, στην οποία είθε να καταξιωθούμε να απολαμβάνουμε τη μακάρια και διηνεκή ευφροσύνη και βασιλεία εν Χριστώ Ιησού, στον οποίο ανήκει η δόξα και το κράτος μαζί με τον Πατέρα και το Άγιο Πνεύμα, νυν και αεί και εις τους αιώνας των αιώνων.

Τι άραγε σημαίνει αυτό που λέγεται; Είναι άξιο της αρετής του Παύλου και φανερώνει τη μεγάλη του μέριμνα και συγκατάβαση. Διότι, λέει, για να μην μας υποπτευθεί κανείς και για να μην βρει καμία κατηγορία εναντίον μας, ότι τάχα οικειοποιούμαστε τα χρήματα που μας έχουν εμπιστευθεί, γι' αυτό στείλαμε τέτοιους ανθρώπους, και όχι μόνο έναν, αλλά και δύο και τρεις. Είδες πώς τους απαλλάσσει από κάθε υποψία; Όχι μόνο χάρη στο Ευαγγέλιο, ούτε μόνο από το γεγονός ότι εκλέχθηκαν, αλλά και από το ότι ήταν δοκιμασμένοι, και εκλέχθηκαν ακριβώς γι' αυτό τον σκοπό, για να μην υπάρχουν υποψίες. Και δεν είπε: «Για να μη μας κατηγορήσετε εσείς», αλλά, «Για να μη μας κατηγορήσει κάποιος άλλος». Αν και βέβαια το έκανε εξαιτίας τους, και το άφησε να εννοηθεί λέγοντας: «Προς δόξαν του ίδιου του Κυρίου και για τη δική σας προθυμία». Παρόλα αυτά δεν θέλει να τους πληγώσει, αλλά εκφράζεται διαφορετικά, λέγοντας: «Λαμβάνοντας τα μέτρα μας για να αποφύγουμε αυτό»· και δεν αρκείται ούτε σε τούτο, αλλά με τη συμπλήρωσή του τους θεραπεύει πάλι λέγοντας: «Σχετικά με την αφθονία αυτή των χρημάτων που διακονείται από εμάς», συνδυάζοντας έτσι τον βαρύ λόγο με εγκώμιο. Διότι, για να μη στενοχωρηθούν και πουν: «Εμάς λοιπόν βλέπεις με καχυποψία, και είμαστε τόσο άθλιοι ώστε να μας υποπτεύεσαι ποτέ γι' αυτά;», προλαμβάνοντας και διορθώνοντάς τους λέει: τα χρήματα που στέλνονται από εσάς είναι πολλά, και αυτή η αφθονία, δηλαδή το πλήθος των χρημάτων, είναι ικανή να δημιουργήσει υποψίες στους πονηρούς ανθρώπους, αν δεν επιδεικνύαμε τη δέουσα ασφάλεια. «Διότι προνοούμε να πράττουμε το καλό, όχι μόνο ενώπιον του Κυρίου, αλλά και ενώπιον των ανθρώπων».

Και παρατήρησε την προθυμία που εκδηλώνεται με σεβασμό. Διότι δεν πλησίασαν αμέσως να ρωτήσουν τον Ιησού για αναγκαία και ύψιστα ζητήματα, ούτε δημόσια ενώπιον όλων, απλώς και όπως έτυχε, αλλά επεδίωκαν να συνομιλήσουν μαζί του κατ' ιδίαν. Διότι γνώριζαν ότι τα λόγια του διδασκάλου δεν οφείλονταν σε ταπεινοφροσύνη, αλλά ήταν λόγια αληθείας. «Ήταν ο Ανδρέας», λέγει, «ο αδελφός του Σίμωνος Πέτρου, ο ένας από τους δύο που άκουσαν τον Ιωάννη και τον ακολούθησαν». Για ποιον λόγο, λοιπόν, δεν έκανε γνωστό και το όνομα του άλλου; Κάποιοι λένε επειδή εκείνος που τον ακολούθησε ήταν ο ίδιος ο συγγραφέας· κάποιοι άλλοι όμως όχι, αλλά επειδή εκείνος δεν συγκαταλεγόταν στους επιφανείς. Δεν έπρεπε, λοιπόν, να λέγεται τίποτα περισσότερο από τα αναγκαία. Διότι ποιο θα ήταν το όφελος να μάθει κανείς το όνομα εκείνου, αφού ούτε των εβδομήκοντα δύο τα ονόματα δεν αναφέρει; Αυτό μπορεί να το διαπιστώσει κανείς και στον Παύλο: «Διότι στείλαμε μαζί του», λέγει, «τον αδελφό, ο οποίος πολλές φορές και σε πολλά αποδείχθηκε πρόθυμος, του οποίου ο έπαινος είναι γνωστός στο Ευαγγέλιο». Τον Ανδρέα, όμως, τον μνημονεύει και για μία άλλη αιτία. Για ποια, λοιπόν; Ώστε, όταν ακούσεις ότι ο Σίμων, αφού άκουσε μαζί του το «Ελάτε οπίσω μου, και θα σας κάνω αλιείς ανθρώπων», δεν αμφέβαλε καθόλου μπροστά σε αυτήν την παράδοξη υπόσχεση, να μάθεις ότι ο αδελφός του είχε ήδη θέσει από πριν τα θεμέλια της πίστεως.

Εσύ όμως, αφού τα προσπέρασες όλα αυτά και δεν αναλογίστηκες τον κίνδυνο μετά την παγίδα, εξαιτίας της οποίας ο πρωτόπλαστος εξέπεσε από τόσο μεγάλη μακαριότητα, δεν κατανοείς το όπλο του διαβόλου, με το οποίο πληγώθηκε και καταβλήθηκε ο αρχαίος άνθρωπος; Και ενώ ο Δεσπότης απαγόρευσε ακόμη και το να κοιτάζει κανείς γυναίκα, ορίζοντας το ως πορνεία, εσύ έφτασες σε τέτοιο σημείο αφροσύνης ώστε, επινοώντας πλαστά ονόματα υπό την προσωνυμία της αγάπης, με την πρόφαση της χρηστότητας προσέλκυσες συγκάτοικο για τον εαυτό σου, όπως η Εύα τον όφι. Δένοντας τη φωτιά στον κόρφο σου και τοποθετώντας λυχνάρι σε ξερά χόρτα, θα υποστείς κίνδυνο και από τα δύο· διότι είτε, πέφτοντας στην ίδια την πτώση του βαράθρου, έθεσες σε κίνδυνο τη σωφροσύνη σου, είτε, αν δεν πάθεις αυτό, θα προσάψεις στον εαυτό σου αισχρή φήμη, εσύ που έχεις λάβει την εντολή να προνοείς για τα καλά, όχι μόνο ενώπιον του Θεού, αλλά και ενώπιον των ανθρώπων.

Και δεν περιφρόνησε την ανοησία των πολλών, ούτε είπε: Ποιος θα μπορούσε ποτέ να διανοηθεί τέτοια πράγματα για εμάς, τόσο από τα σημεία όσο και από την επιείκεια του βίου μας, εφόσον όλοι μας τιμούν και μας θαυμάζουν; Απεναντίας, και υποψιάστηκε και ανέμενε αυτή την πονηρή καχυποψία και την ξερίζωσε, ή μάλλον δεν την άφησε καν να βλαστήσει από την αρχή. Γιατί; «Διότι προνοούμε», λέει, «για το καλό», όχι μόνο ενώπιον του Κυρίου, αλλά και «ενώπιον των ανθρώπων». Τόση, ή μάλλον ακόμη μεγαλύτερη σπουδή πρέπει να επιδεικνύουμε, ώστε όχι μόνο να καταρρίπτουμε και να αποτρέπουμε τις κακές φήμες όταν εγείρονται, αλλά και να τις προβλέπουμε από μακριά, από όπου κι αν πρόκειται να προκύψουν, και να εξαλείφουμε εκ των προτέρων τις αφορμές από τις οποίες γεννιούνται, χωρίς να περιμένουμε να συγκροτηθούν και να διαδοθούν στα στόματα των πολλών· διότι τότε ούτε εύκολο είναι πλέον να τις εξαφανίσουμε, αλλά πάρα πολύ δύσκολο, ίσως και αδύνατο, ούτε και αζήμιο, αφού αυτό θα συμβεί μετά τη βλάβη των πολλών. Αλλά μέχρι πότε δεν θα σταματήσω να κυνηγώ τα ανέφικτα; Διότι το να απαριθμήσει κανείς όλες τις εκεί δυσκολίες, δεν είναι τίποτε άλλο παρά σαν να προσπαθεί να μετρήσει το πέλαγος.

Ορισμένοι λένε ότι πρόκειται για τον Λουκά, άλλοι για τον Βαρνάβα· διότι και το άγραφο κήρυγμα είναι το Ευαγγέλιο. «Και όχι μόνον αυτό, αλλά και εκλέχθηκε από τις Εκκλησίες ως συνοδοιπόρος μας για τη χάρη αυτή που διακονείται από εμάς προς δόξα του ίδιου του Κυρίου και προς απόδειξη της προθυμίας μας, λαμβάνοντας τις προφυλάξεις μας γι' αυτό.» Για τον λόγο αυτόν είναι αξιοσέβαστος, επειδή διακρίνεται στο κήρυγμα. «Ώστε να μη μας κατηγορήσει κανείς αναφορικά με αυτήν την πλούσια προσφορά που διακονείται από εμάς, φροντίζοντας για ό,τι είναι καλό όχι μόνο ενώπιον του Κυρίου, αλλά και ενώπιον των ανθρώπων.»