Πατερικές αναφορές στο Β΄ ΠΡΟΣ ΚΟΡΙΝΘΙΟΥΣ 8:23

Τι σημαίνει το «Είτε υπέρ Τίτου»; Εάν πρέπει να λεχθεί κάτι, λέει, για τον Τίτο, έχω να πω τούτο: ότι είναι κοινωνός μου και απέναντί σας συνεργάτης. Διότι είτε αυτό εννοεί, είτε το εξής: Εάν κάνετε κάτι για τον Τίτο, δεν θα το κάνετε σε κάποιον τυχαίο, διότι είναι κοινωνός μου. Και ενώ φαίνεται να εγκωμιάζει αυτόν, εξυψώνει εκείνους, αποδεικνύοντας ότι τρέφουν τέτοια αισθήματα απέναντί του, ώστε να αρκεί ως αφορμή για να του αποδώσουν τιμή το γεγονός και μόνο ότι εμφανίζεται κάποιος ως κοινωνός του.

Αλλά όμως δεν αρκέστηκε σε αυτό, αλλά πρόσθεσε και το εξής λέγοντας: «Συνεργός προς εσάς». Όχι απλώς συνεργός, αλλά στα ζητήματα που αφορούν εσάς, στη δική σας προκοπή, στην πρόοδο, στη φιλία, στον ζήλο για εσάς· το οποίο κατεξοχήν μπορούσε να τον καταστήσει οικείο σε αυτούς. «Είτε οι αδελφοί μας». Είτε θέλετε, λέει, να ακούσετε κάτι για τους άλλους, και αυτοί έχουν τα μέγιστα δικαιώματα συστάσεως προς εσάς. Διότι και αυτοί, λέει, είναι «Αδελφοί μας, και απόστολοι των Εκκλησιών»· δηλαδή, έχουν αποσταλεί από τις Εκκλησίες.

Έπειτα, το μεγαλύτερο από όλα, Δόξα Χριστού. Διότι σε Εκείνον ανάγεται οτιδήποτε γίνει σε αυτούς. Είτε, λοιπόν, επιθυμείτε να τους δεχθείτε ως αδελφούς, είτε ως αποστόλους των Εκκλησιών, είτε επειδή ενεργείτε προς δόξαν Χριστού, έχετε πολλές αφορμές για να τους δείξετε εύνοια. Διότι για μεν τον Τίτο έχω να πω ότι είναι συνεργάτης μου και σας αγαπά θερμά, για δε αυτούς, ότι είναι αδελφοί, ότι είναι απόστολοι των Εκκλησιών, ότι είναι δόξα Χριστού.

«Μαζί τους στείλαμε και τον αδελφό μας, τον οποίο πολλές φορές και σε πολλά πράγματα δοκιμάσαμε και διαπιστώσαμε ότι είναι πρόθυμος, τώρα δε είναι πολύ πιο πρόθυμος, λόγω της μεγάλης του εμπιστοσύνης σε εσάς· είτε όσον αφορά τον Τίτο, αυτός είναι σύντροφος δικός μου και συνεργάτης για εσάς, είτε πρόκειται για τους αδελφούς μας, αυτοί είναι απόστολοι των Εκκλησιών, δόξα του Χριστού». Γι' αυτό σας στείλαμε τέτοιους ανθρώπους, λέει, για να μην υποπτευθεί κανείς τη διακονία μας, θεωρώντας ότι δήθεν υπεξαιρούμε εμείς ένα μέρος από τα χρήματα. «Την απόδειξη λοιπόν της αγάπης σας και της δικής μας καυχήσεως για εσάς, δείξτε την σε αυτούς ενώπιον των Εκκλησιών». Διότι αυτός είναι, λέει, ο βίος τους, ώστε μέσω αυτών να δοξάζεται ο Χριστός. Είναι παρόμοιο με το: «Ας λάμψει το φως σας μπροστά στους ανθρώπους, για να δουν τα καλά σας έργα και να δοξάσουν τον Πατέρα σας τον εν τοις ουρανοίς». Συγχρόνως όμως θέλει να δηλώσει και κάτι άλλο: Δεχθείτε τους, λέει, ως αδελφούς, ως αποστόλους των Εκκλησιών, ως δόξα του Χριστού, εφόσον και εσείς ενεργείτε προς δόξαν του Χριστού. Γι' αυτό και προσθέτει: «Την απόδειξη λοιπόν της αγάπης σας».

25. Θα καταστήσει τη συντακτική έλλειψη σαφέστατη και σχεδόν εκτεινόμενη σε ολόκληρη περίοδο, πράγμα που εγώ θεώρησα προτιμότερο, αν εκφραστεί κανείς πρώτα αυτοτελώς, και έτσι να παραθέσει το σχήμα λόγου, όπως για παράδειγμα: «είτε πρέπει να μιλήσουμε για τον Τίτο, είναι κοινωνός δικός μου και συνεργός σε εσάς· είτε για τους άλλους δύο που απεστάλησαν μαζί του, είναι και εκείνοι αδελφοί μας, απόστολοι των εκκλησιών, δόξα του Χριστού». Αυτό λοιπόν έχει αναχθεί από τον τροπικό λόγο στη φυσική του μορφή· και το τροπικό σχήμα είναι σαφές ότι έχει αυτή τη μορφή γραφής: «είτε για τον Τίτο, κοινωνός δικός μου και συνεργός σε εσάς· είτε αδελφοί μας, απόστολοι των εκκλησιών, δόξα του Χριστού». Και γνωρίζω ότι δεν θα σου φανεί παράδοξο ένα τέτοιο είδος έλλειψης· διότι πολλά τέτοια βρίσκονται και στον Όμηρο και στον Αντίμαχο και στον Αριστοφάνη, καθώς και στον Θουκυδίδη, στον Πλάτωνα και στον Δημοσθένη, και σχεδόν σε όλους τους άλλους ποιητές και πεζογράφους. Αν και κάποιοι, μεταξύ των οποίων και ο Καλλίμαχος ο Λίβυος, υστερώντας σε πολλά άλλα έναντι πολλών, βίασαν ένα τέτοιο είδος όχι μόνο μέχρι κορεσμού, αλλά και μέχρι την πιο αλλόκοτη τομή, παρεκτροπή και αφαίρεση του συνηθισμένου λόγου, και έτσι δέχτηκαν δικαιολογημένα επικρίσεις από όσους έχουν τη γνώση να κρίνουν τέτοια ζητήματα (δηλαδή τους κριτικούς). Αλλά αυτά αρκούν για τα θέματα αυτά.