Πατερικές αναφορές στο Β΄ ΠΡΟΣ ΚΟΡΙΝΘΙΟΥΣ 8:5

Αλλά και εάν κάποιος κατέχει κάποια τέχνη, και η άσκησή της δεν είναι αρεστή στην αδελφότητα, ας την απορρίπτει πρόθυμα, αποδεικνύοντας ότι δεν διάκειται εμπαθώς προς τίποτα από τα εγκόσμια. Διότι το να εκτελεί κανείς τα θελήματα των λογισμών του είναι γνώρισμα αυτού που δεν έχει ελπίδα, σύμφωνα με τον λόγο του Αποστόλου· ενώ η ευπείθεια στα πάντα είναι άξια αποδοχής, καθώς ο ίδιος ο Απόστολος επαινεί κάποιους, διότι παρέδωσαν τους εαυτούς τους πρώτα στον Κύριο, και έπειτα σε εμάς, δια του θελήματος του Θεού.

«Τη χάρη και την κοινωνία της διακονίας προς τους αγίους». Είδες πώς εξυψώνει και πάλι το ζήτημα, αποκαλώντας το με σεμνά ονόματα; Διότι, επειδή ήταν ζηλωτές των πνευματικών χαρισμάτων, το ονομάζει χάρη, για να σπεύσουν να συμμετάσχουν· και πάλι το ονομάζει κοινωνία, για να μάθουν ότι λαμβάνουν και δεν δίνουν μόνο. Αυτό, λοιπόν, μας παρακαλούσαν, λέει, ώστε να αναλάβουμε εμείς μια τέτοια διακονία. «Και όχι όπως περιμέναμε». Αυτό το λέει και ως προς την ποσότητα και ως προς τις θλίψεις. Διότι δεν θα περιμέναμε, λέει, ότι, ενώ βρίσκονταν σε τόση θλίψη και φτώχεια, θα μας πίεζαν και θα μας παρακαλούσαν τόσο πολύ. Φανέρωσε δε και την επιμέλειά τους για την υπόλοιπη ζωή τους λέγοντας: «Αλλά έδωσαν τον εαυτό τους πρώτα στον Κύριο, και ύστερα σε εμάς διά του θελήματος του Θεού». Διότι σε όλα υπάκουσαν περισσότερο από όσο προσδοκούσαμε· ούτε, επειδή έκαναν ελεημοσύνη, παραμέλησαν τις άλλες αρετές, αλλά πρώτα παρέδωσαν τον εαυτό τους στον Κύριο.

Τι σημαίνει το «και σε εμάς»; Έγιναν πειθήνιοι σε εμάς, αγάπησαν, υπάκουσαν και, εκπληρώνοντας τους νόμους του Θεού, συνδέθηκαν και με εμάς δια της αγάπης. Πρόσεξε δε πώς και εδώ δείχνει την επίταση, λέγοντας: «Παρέδωσαν τους εαυτούς τους στον Κύριο». Δεν υπάκουσαν δηλαδή σε κάποια πράγματα στον Θεό και σε άλλα στον κόσμο, αλλά στα πάντα σε Αυτόν, και παρέδωσαν ολοκληρωτικά τον εαυτό τους στον Θεό. Διότι δεν υπερηφανεύθηκαν επειδή πρόσφεραν ελεημοσύνη, αλλά, αφού επέδειξαν πολλή ταπεινοφροσύνη, πολλή υπακοή, πολλή τιμή, πολλή φιλοσοφία, έτσι άσκησαν και την ελεημοσύνη.

Τι σημαίνει όμως το, «Διά θελήματος Θεού»; Επειδή είπε, «Παρέδωσαν τους εαυτούς τους σε εμάς», δεν παραδόθηκαν σε εμάς με τρόπο ανθρώπινο, αλλά και αυτό το έπραξαν σύμφωνα με το θέλημα του Θεού. Έτσι ώστε να παρακαλέσουμε τον Τίτο, προκειμένου, όπως ακριβώς έκανε την αρχή ανάμεσά σας, έτσι να ολοκληρώσει και αυτήν τη χάρη. Και ποια είναι αυτή η λογική ακολουθία;

Εδώ βέβαια εννοεί τη θέαση του Θεού, την οποία είναι δυνατόν να βιώσει ο άνθρωπος. Επειδή δηλαδή πολλοί ελεούν μεν, και δεν αρπάζουν ούτε πλεονεκτούν εις βάρος των άλλων, αλλά πορνεύουν και ασελγούν, για να δείξει ότι δεν αρκεί το πρώτο, πρόσθεσε και αυτό. Αυτό ακριβώς άλλωστε μαρτύρησε και ο Παύλος για τους Μακεδόνες, όταν έγραφε προς τους Κορινθίους, ότι δηλαδή δεν πλούτιζαν μόνο στην ελεημοσύνη, αλλά και στην υπόλοιπη αρετή· διότι, αφού μίλησε για τη γενναιοδωρία τους σχετικά με τα χρήματα, λέει ότι «παρέδωσαν και τους εαυτούς τους στον Κύριο και σε εμάς». — Μακάριοι οι ειρηνοποιοί. Εδώ δεν αναιρεί μόνο το να στασιάζουν οι ίδιοι και να τρέφουν έχθρα μεταξύ τους, αλλά επιζητεί και κάτι επιπλέον, το να συμφιλιώνουμε και τους άλλους που φιλονικούν· και πάλι ορίζει πνευματικό το έπαθλο. Ποιο είναι δηλαδή αυτό; Ότι αυτοί θα ονομαστούν υιοί Θεού. Διότι αυτό ακριβώς υπήρξε και το έργο του Μονογενούς, να ενώσει τα διεστώτα και να συμφιλιώσει τα εκπεπολεμωμένα.

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Ηʹ. «Σας κάνουμε γνωστή, αδελφοί, τη χάρη του Θεού που έχει δοθεί στις Εκκλησίες της Μακεδονίας, ότι δηλαδή μέσα σε μεγάλη δοκιμασία θλίψης η περίσσεια της χαράς τους». Κινεί σε αυτούς τον λόγο περί ελεημοσύνης· και για να μην υπερηφανεύονται, ονομάζει την πράξη χάρη, και διηγούμενος τα έργα των άλλων, τους κάνει πιο πρόθυμους. «Και η βαθιά τους φτώχεια περίσσευσε». Δηλαδή, (η φτώχεια τους, αν και) πολλή και ανείπωτη, ανέδειξε την απλότητά τους. «Στον πλούτο της απλότητάς τους· διότι μαρτυρώ ότι προσέφεραν κατά τη δύναμή τους, και πάνω από τη δύναμή τους, από μόνοι τους, με μεγάλη επιμονή παρακαλώντας μας για τη χάρη αυτή». Όχι μόνο δεν τους εμπόδισε η φτώχεια στην αφθονία, λέει, αλλά έγινε και αφορμή για να περισσεύσει η προσφορά. Διότι όσο περισσότερο ήταν φτωχοί, τόσο περισσότερο φιλοτιμούνταν. «Και για τη συμμετοχή στη διακονία προς τους αγίους, και (το έπραξαν) όχι όπως ελπίζαμε, αλλά έδωσαν τους εαυτούς τους πρώτα στον Κύριο και σε εμάς με το θέλημα του Θεού, ώστε να παρακαλέσουμε τον Τίτο, όπως ακριβώς άρχισε προηγουμένως, έτσι να ολοκληρώσει σε εσάς και αυτήν τη χάρη». Δες πώς πάλι εξυψώνει την πράξη με σεμνές λέξεις. «Αλλά όπως περισσεύετε σε όλα, στην πίστη, στον λόγο, στη γνώση, σε κάθε προθυμία, και στην αγάπη σας προς εμάς, (έτσι) να περισσεύετε και σε αυτήν τη χάρη». Δες δε πάλι ότι η προτροπή γίνεται με εγκώμιο.

Και είδε ότι ούτε ένα από όσα του είπα για εσάς δεν διαψεύστηκε σε τέτοιο βαθμό, ώστε «και τα σπλάχνα του να είναι περισσότερο» στραμμένα σε εσάς από ό,τι στους άλλους, αντί του «περισσότερο από τους άλλους», και τα εξής. «Σε όλα έχω θάρρος για εσάς», είτε χρειαστεί να καυχηθώ ενώπιον του Τίτου, είτε ενώπιον οποιουδήποτε άλλου· ή σε κάθε πράγμα, είτε χρειαστεί να επιτιμήσετε και να αποστραφείτε εκείνον που διέπραξε πορνεία, είτε να προσλάβετε και να ανακαλέσετε εκείνον που μετανοεί, είτε οτιδήποτε άλλο πρέπει να γίνει, «σε όλα έχω θάρρος για εσάς». (Β' Κορ. 8,1-5) «Ότι κατά τη δύναμή τους, μαρτυρώ». Στην περικοπή αυτού του χωρίου μαρτύρησε για έξι κατορθώματα των Μακεδόνων: πρώτον, ότι έδωσαν «κατά τη δύναμή τους». Είναι βέβαια σπουδαίο να κάνει κάποιος ελεημοσύνη όσο μπορεί, αυτός όμως αναφέρει κάτι ακόμη μεγαλύτερο, ότι έδωσαν «και πάνω από τη δύναμή τους», δηλαδή στερούμενοι οι ίδιοι. Και τρίτον, ότι έδωσαν «αυθαίρετοι» (οικειοθελώς), δηλαδή δεν χρειάστηκαν για αυτό ξένη προτροπή, αλλά οι ίδιοι από μόνοι τους επέλεξαν το αγαθό. Τέταρτον, ότι το έπραξαν «με πολλή παράκληση», πράγμα που φανερώνει θερμή και ξεχειλίζουσα προαίρεση για ελεημοσύνη· διότι δεν παρακαλούσαν σαν να έκαναν οι ίδιοι χάρη σε άλλους, αλλά σαν να κέρδιζαν οι ίδιοι μεγάλα οφέλη, παρακαλούσαν, δέονταν και δεν σταματούσαν να παρακαλούν· διότι, λέει, «μας παρακαλούσαν». Πέμπτον, ότι ξεπέρασαν και τις προσδοκίες του Παύλου.

Δες πού ανέβασε το ζήτημα· ακόμη και από εμένα τον ίδιο, λέει, έδειξαν μεγαλύτερη μεγαλοψυχία· διότι ούτε εγώ ο ίδιος, λέει, δεν ήλπιζα ότι θα ήταν τόσο γενναιόδωροι στην ελεημοσύνη. Αλλά δεν αρκέστηκε ούτε σε αυτά, παρά στην ολοκλήρωση της φράσης έθεσε το μεγαλύτερο από όλα. Διότι, τι ήταν, λέει, αυτό που «κατά δύναμη» και «υπέρ δύναμη» και «από μόνοι τους» και «με παρακλήσεις» και «δεόμενοι» και «πέρα από κάθε προσδοκία» έκαναν; Τι; Ω, τι μέγεθος αρετής και ελεημοσύνης, άξιο των εγκωμίων του Παύλου. Τι ήταν αυτό που έκαναν; «Έδωσαν τον εαυτό τους», λέει, «πρώτα στον Κύριο και σε εμάς, δια του θελήματος του Θεού». Δεν έδωσαν ένα μέρος και κράτησαν το άλλο για τον εαυτό τους, αλλά έδωσαν όλο τον εαυτό τους στον Κύριο, σαν να μην άφησαν στον εαυτό τους ούτε τα απαραίτητα για να ζήσουν, αλλά τα έδωσαν όλα και ανέθεσαν όλη την πρόνοια και τη φροντίδα τους στον Κύριο. Γι' αυτό και ο Παύλος, κατανοώντας το μέγεθος του κατορθώματος, προσθέτει: «δια του θελήματος του Θεού», αντί του: μην απορείς, άνθρωπε· είχαν συνεργό τον Θεό, τον οποίο προσέλκυσαν με την αγαθή προαίρεσή τους. Και όπου συνεργεί ο Θεός, τίποτα δεν είναι αδύνατο. Δες, επίσης, πώς, ονομάζοντάς το «χάρη» και «κοινωνία», στο τέλος ανέφερε ότι προσέφεραν ολόκληρο τον εαυτό τους. [2 Κορ. 8,8] «Και δοκιμάζοντας τη γνησιότητα της δικής σας αγάπης». Διότι, ξεκάθαρη απόδειξη και δοκιμασία της αγάπης προς τον Θεό, αλλά αν θέλεις και της αγάπης προς τον Παύλο, αποτελεί η ελεημοσύνη προς τον πλησίον.