Πατερικές αναφορές στο Β΄ ΠΡΟΣ ΚΟΡΙΝΘΙΟΥΣ 9:6

Ερώτηση: Εκείνος όμως που εξ αρχής δεν δίνει με ευχαρίστηση, τι οφείλει να κάνει ώστε να συνηθίσει να προσφέρει; Απόκριση: Οφείλει να υπενθυμίζει στον εαυτό του την ανταπόδοση από τον Θεό για όσα δίνονται, και να αρχίζει από τα ελάχιστα πράγματα και πάντοτε να νουθετεί τον εαυτό του, ότι αυτός που προσφέρει λίγα, λαμβάνει λίγα, ενώ αυτός που προσφέρει πολλά, λαμβάνει και αυτός πολλά, σύμφωνα με το ρητό: «Εκείνος που σπέρνει με φειδώ, με φειδώ και θα θερίσει, και εκείνος που σπέρνει πλουσιοπάροχα, πλουσιοπάροχα και θα θερίσει.» Και σιγά σιγά ο λογισμός επιθυμεί την ανταπόδοση των πολλών και προκόπτει διαρκώς προς την τελειότητα. Έτσι, ένας τέτοιος άνθρωπος δύναται να φθάσει σε τέλεια μέτρα, ώστε να απογυμνωθεί από τα γήινα πράγματα και να βρεθεί πνευματικά μαζί με τα επουράνια.

Διότι σε αυτά μοιάζει να υπάρχει μάλλον ισότητα και όχι κάποια υπεραφθονία στην αμοιβή που θα μας δοθεί. Τι λοιπόν λέμε; Θα μας απαλλάξει από αυτή τη δυσκολία ο σοφότατος Παύλος, προσφέροντας τη λύση στα ζητούμενα· διότι είπε ότι: «Εκείνος που σπέρνει με φειδώ», δηλαδή μετρημένα και με συγκρατημένο χέρι, «με φειδώ και θα θερίσει· και εκείνος που σπέρνει με ευλογίες, με ευλογίες και θα θερίσει»· δηλαδή, εάν κάποιος δεν έχει, δεν αμάρτησε μη πράττοντας αυτό· διότι ανάλογα με ό,τι έχει είναι ευπρόσδεκτος ο καθένας, όχι με βάση αυτό που δεν έχει. Αυτό προτύπωνε και ο νόμος μέσω του Μωυσή· διότι προσέφεραν ως θυσία στον Θεό ανάλογα με την ευχέρεια και τη δύναμή τους, ο καθένας από όσους βρίσκονταν υπό τον νόμο· άλλοι μοσχάρια, άλλοι κριάρια, ή αμνούς, ή τρυγόνια, ή περιστέρια, ή σιμιγδάλι βρεγμένο με λάδι. Όμως, εκείνος που προσέφερε ακόμη και αυτό το τόσο μικρό και εύκολο να βρεθεί, επειδή δεν είχε μοσχάρι, ήταν ίσος με τον άλλον ως προς την πρόθεση. <Τους είπε δε και μία παραβολή.> (A f. 111, B f. 67 b) Προσέθεσε αυτήν την παραβολή ως αναγκαιότατη για τα όσα ειπώθηκαν.

Και βεβαίως δεν λέμε ότι στο να ζει κανείς, δηλαδή στο να ζωοποιείται από τον Θεό, υπάρχει το περισσότερο ή το λιγότερο. Διότι αυτό είναι ανοησία. Αλλά λέγοντας ζωή, εννοούμε τη λαμπρότητα στον τρόπο ζωής, κατά την οποία ο ένας τυχόν θα υπερέχει από τον άλλον· ενώ κάποιος άλλος πάλι, θα βρίσκεται σε κατώτερη κατάσταση από εκείνη στην οποία ίσως βρίσκονται άλλοι. Χωρίς όμως να μένει εκτός τιμής και δόξας· «Διότι αστέρας από αστέρα διαφέρει ως προς τη δόξα». Εικόνα, λοιπόν, και εδώ της ένδοξης ζωής των αγίων αποτελεί η διαφορά των θυσιών, η οποία με την ποσότητα όσων προσφέρονται μαζί μας καταγράφει το μέτρο της δόξας· ότι δε έμελλαν εκείνοι που προέρχονται από τα έθνη, μαζί με αυτούς που προέρχονται από το αίμα του Ισραήλ, να υποτάξουν τον αυχένα τους στον ζυγό του Σωτήρα και να περάσουν μέσα από τις ίδιες θυσίες και πνευματικές προκοπές, το υπέδειξε προσθέτοντας ότι ο προσήλυτος δεν πρέπει να χρησιμοποιεί διαφορετικούς νόμους. Διότι μία είναι η οδός όλων για την οικείωση με τον Θεό και Πατέρα· και αυτή είναι ο Χριστός. Όπως άλλωστε είπε ο θεσπέσιος Πέτρος: «Δεν υπάρχει άλλο όνομα κάτω από τον ουρανό, το οποίο να έχει δοθεί στους ανθρώπους, με το οποίο πρέπει να σωθούμε». ΠΑΛΛ. Πόσο άριστα και επιδέξια αναπτύσσεται ο λόγος. ΚΥΡ. Διότι ότι σε καμία περίπτωση δεν θα πούμε ψέματα διαβεβαιώνοντας ότι είναι διαφορετικοί οι τρόποι της πνευματικής προκοπής, και ότι θα απονεμηθούν από τον Θεό αμοιβές ισάξιες με τα μέτρα του καθενός, το διασαφηνίζει και ο σοφότατος Παύλος λέγοντας: «Εκείνος που σπέρνει με φειδώ, με φειδώ και θα θερίσει· και εκείνος που σπέρνει με ευλογίες, με ευλογίες και θα θερίσει».

«Σηκώστε», λέει, «τον ζυγό μου επάνω σας»· και ως ζυγό εννοεί την εφαρμογή των εντολών. Ας υπακούσουμε σε εκείνον που προστάζει· ας γίνουμε υποζύγιο του Χριστού, δένοντας τον εαυτό μας στις ζεύγλες της αγάπης. Ας μην αποτινάξουμε έναν τέτοιο ζυγό· είναι αγαθός, είναι ελαφρύς, δεν καταπονεί τον αυχένα εκείνου που τον φέρει, αλλά τον λειαίνει. «Ας σπείρουμε με ευλογίες», λέει ο απόστολος, «ώστε με ευλογίες και να θερίσουμε». Πλούσιο θα αναβλαστήσει το στάχυ από μια τέτοια σπορά· πυκνό είναι το σπαρτό των εντολών του Κυρίου· ψηλά είναι τα γεννήματα της ευλογίας. Θέλεις να μάθεις σε ποιο ύψος φτάνει η αύξηση αυτών των γεννημάτων; Αγγίζει τα ίδια τα ουράνια ύψη· διότι όσα κάνεις σε αυτούς τους ανθρώπους, τα καρποφορείς για τους ουράνιους θησαυρούς. Μην απελπίζεσαι από τα λεγόμενα, ούτε να θεωρήσεις ευκαταφρόνητη τη φιλία τέτοιων ανθρώπων. Το χέρι έχει ακρωτηριαστεί, αλλά δεν είναι αδύναμο για να προσφέρει συμμαχία· το πόδι έχει αχρηστευθεί, αλλά δεν εμποδίζεται να τρέχει προς τον Θεό· το μάτι έχει χαθεί, αλλά βλέπει μέσω της ψυχής τα αθέατα αγαθά. Μην παρατηρείς, λοιπόν, την παραμόρφωση του σώματος. Περίμενε λίγο και θα δεις κάτι πιο απίστευτο από κάθε θαύμα· διότι όσα έχουν συμβεί στη ρευστή ανθρώπινη φύση, δεν παραμένουν για πάντα. Αλλά, όταν η ψυχή ελευθερωθεί από τη συμπλοκή της με το φθαρτό και το γήινο, τότε στολίζεται με το δικό της κάλλος.

Επομένως, εδώ περιγράφει σαφώς τον φιλόπτωχο. Αυτός δανείζει στον Θεό, ελεώντας τον φτωχό, όπως λέει ο Σολομών στις Παροιμίες. «Θα παραμείνει σε αιώνια μνήμη». Επειδή οι μνήμες εκείνων που πλουτίζουν εδώ, ή βασιλεύουν, ή έχουν αποκτήσει άλλη δόξα στη ζωή τους, είναι πρόσκαιρες, φανέρωσε ότι για τους δικαίους δεν συμβαίνει το ίδιο, αλλά η μνήμη τους είναι αιώνια. «Από κακή είδηση δεν θα φοβηθεί». Είτε πρόκειται για θάνατο, είτε για απώλεια συγγενών ή τέκνων, είτε για απώλεια χρημάτων, για τίποτα από αυτά, λέει, δεν θα φοβηθεί. Θα το μαρτυρήσει δε ο Ιώβ, λέγοντας για όλα αυτά: Γυμνός βγήκα από την κοιλιά της μητέρας μου, γυμνός και θα φύγω, και τα εξής. «Σκόρπισε, έδωσε στους φτωχούς». Και εδώ ως φτωχούς θα εννοήσεις αυτούς που έχουν ανάγκη τον θείο Λόγο, δηλαδή τα έθνη, στα οποία οι απόστολοι, σαν γεωργοί, έσπειραν τον νοητό λόγο. Διότι τίποτα δεν εμποδίζει να το δεχτούμε αυτό και με την ιστορική του έννοια. Υπαινίσσεται ότι η ελεημοσύνη είναι σπόρος. και γι' αυτό λέει να σκορπίζουμε το έλεος, ώστε να δεχθούμε τη συγκομιδή του θερισμού ανάλογα με τον σπόρο. Διότι αυτός που σπέρνει με ευλογίες, με ευλογίες και θα θερίσει. Ο οποίος δικαιολογημένα λέγεται ότι σκορπίζει, καθώς το δεξί χέρι προσφέρει απλόχερα το έλεος. Κέρας των δικαίων είναι η εμπιστοσύνη στον Θεό. διότι με αυτήν πλήττουμε τους εχθρούς που μας επιτίθενται. Αυτό και τώρα είναι μεν υψηλό, αλλά παραμένει άγνωστο στους πολλούς.

Διότι, όπως λέγει, εκείνος που σπέρνει με φειδώ, με φειδώ και θα θερίσει. Ας καταβάλλουμε, λοιπόν, αυτά τα καλά σπέρματα με αφειδώλευτο χέρι, ώστε στον κατάλληλο καιρό να θερίσουμε με αφθονία. Διότι τώρα είναι ο καιρός της σποράς, τον οποίο σας παρακαλώ να μην αφήσουμε να παρέλθει, ώστε κατά την ημέρα της ανταποδόσεως για όσα σπάρθηκαν εδώ, να δρέψουμε τους καρπούς και να αξιωθούμε της φιλανθρωπίας του Δεσπότου. Διότι κανένα μα κανένα άλλο από τα πνευματικά κατορθώματα δεν θα μπορέσει να σβήσει την πυρά των αμαρτημάτων μας τόσο αποτελεσματικά, όσο η αφθονία της ελεημοσύνης. Αυτή και την εξάλειψη των αμαρτημάτων μας απεργάζεται, και γίνεται πρόξενος παρρησίας για εμάς ενώπιον του Θεού, και προετοιμάζει την απόλαυση εκείνων των άρρητων αγαθών. Αλλά αυτά έχουν λεχθεί επαρκώς για τη δική σας προτροπή, και για να αποδειχθεί ότι, προσφέροντας μικρά, αξιωνόμαστε μεγάλων δωρεών από τον Δεσπότη. Από εκεί, άλλωστε, οδηγήθηκε ο λόγος μας στην παραίνεση περί ελεημοσύνης· επειδή ακριβώς λέγαμε ότι ο πατριάρχης, παραχωρώντας ένα τμήμα γης και προσφέροντας το καλύτερο μέρος της χώρας στον Λωτ, ενώ επέλεξε για τον εαυτό του την πιο ευτελή γη, αξιώθηκε τέτοιας γενναιοδωρίας από τον Θεό, ώστε η υπόσχεση που του δόθηκε από τον Θεό να υπερβαίνει κάθε νου και διάνοια.

Διότι δεν είπε: «Είναι καλύτερο να δώσει κανείς λίγα με καλή προαίρεση, παρά πολλά από ανάγκη»· επειδή ήθελε να συνεισφέρουν και πολλά και με καλή προαίρεση. Αλλά πώς το εξέφρασε; «Για να προετοιμάσουν την ευλογία σας, ώστε να είναι έτοιμη ως ευλογία και όχι ως πλεονεξία». Πρώτα αρχίζει από το πιο ευχάριστο και ελαφρύ, από το να μη γίνει η προσφορά από ανάγκη· διότι, λέει, είναι ευλογία. Δες πώς, με τη μορφή της προτροπής, δείχνει αμέσως τον καρπό να βλασταίνει, και αυτούς που προσφέρουν να είναι γεμάτοι από ευλογία. Και με αυτήν την ονομασία τους προσέλκυσε· διότι κανείς δεν προσφέρει μια ευλογία με λύπη. Και δεν αρκέστηκε σε αυτό, αλλά πρόσθεσε: «Όχι ως πλεονεξία». Μη νομίσετε, λέει, ότι τη λαμβάνουμε ως πλεονέκτες, αλλά για να γίνουμε εμείς πρόξενοι ευλογίας για εσάς. Διότι η πλεονεξία προέρχεται από εκείνους που δίνουν παρά τη θέλησή τους· ώστε εκείνος που δίνει ελεημοσύνη χωρίς να το θέλει, δίνει πλεονεξία. Έπειτα, από αυτό το σημείο μετέβη και πάλι στο άλλο, στο να δίνουν δηλαδή με γενναιοδωρία. «Τούτο δε λέγω». Δηλαδή, ότι μαζί με αυτό, λέω και το άλλο. Ποιο είναι αυτό; Ότι «εκείνος που σπέρνει με φειδώ, με φειδώ και θα θερίσει· και εκείνος που σπέρνει με ευλογίες, με ευλογίες και θα θερίσει».

Διότι δεν αρκεί να προΐσταται κανείς, εάν δεν το πράττει αυτό με ζήλο και προθυμία. Εκείνος που ελεεί, ας το κάνει με ιλαρότητα. Διότι δεν αρκεί απλώς το να ελεήσει κανείς, αλλά πρέπει να το πράττει αυτό με αφθονία και με διάθεση απαλλαγμένη από λύπη· μάλλον δε, δεν πρέπει να το κάνει μόνο χωρίς λύπη, αλλά και με διάθεση φαιδρή και χαρούμενη· διότι δεν είναι το ίδιο πράγμα το να μη λυπάται κανείς με το να χαίρεται. Αυτό ακριβώς υποστήριζε με πολλή επιμέλεια και όταν έγραφε προς τους Κορινθίους· διότι, παρακινώντας προς την αφθονία, έλεγε: «Εκείνος που σπέρνει με φειδώ, με φειδώ και θα θερίσει· και εκείνος που σπέρνει με πλουσιοπάροχες ευλογίες, με πλουσιοπάροχες ευλογίες και θα θερίσει»· για να διορθώσει δε τη διάθεση, πρόσθετε: «Όχι με λύπη ή από ανάγκη». Διότι και τα δύο πρέπει να συνυπάρχουν σε εκείνον που ελεεί: και η αφθονία και η ευχαρίστηση. Για ποιο λόγο, δηλαδή, κλαις όταν δίνεις ελεημοσύνη; Και γιατί θλίβεσαι όταν ελεείς, προδίδοντας έτσι τον καρπό του κατορθώματός σου; Διότι, εάν θλίβεσαι, δεν ελεείς, αλλά είσαι σκληρός και απάνθρωπος.

Και δεν έλεγε «Το ίδιο Πνεύμα» μόνο γι' αυτόν τον λόγο, αλλά και για μια άλλη αιτία όχι μικρότερη από αυτήν που αναφέρθηκε. Αν και ήθελα να την αναφέρω τώρα, επειδή φοβάμαι μήπως αποβάλλετε από τη μνήμη σας τα όσα ήδη ειπώθηκαν, θα την φυλάξω για μια άλλη ομιλία προς εσάς. Προς το παρόν, σας παρακαλώ να τα θυμάστε όλα αυτά, να τα διαφυλάττετε με ακρίβεια, να προσθέτετε την αρετή του ενάρετου βίου και να τη συνυφαίνετε με την καθαρότητα των δογμάτων. Έτσι «ώστε να είναι άρτιος ο άνθρωπος του Θεού, τέλεια καταρτισμένος για κάθε αγαθό έργο»· διότι κανένα κέρδος δεν θα προκύψει για εμάς από τα ορθά δόγματα, όταν ο βίος μας είναι διεφθαρμένος· όπως ακριβώς δεν υπάρχει κανένα όφελος από τον άριστο βίο, όταν η πίστη δεν είναι υγιής. Για να έχουμε, λοιπόν, ολοκληρωμένη την ωφέλεια, ας διασφαλίζουμε τον εαυτό μας και από τις δύο πλευρές, επιδεικνύοντας πλούσιους καρπούς σε όλα τα άλλα, και μαζί με αυτά και στην ελεημοσύνη –για την οποία σας μίλησα πρόσφατα– επιτελώντας την με πολλή προθυμία και με πολλή γενναιοδωρία. Διότι «εκείνος που σπέρνει φειδωλά», λέγει η Γραφή, «φειδωλά και θα θερίσει· και εκείνος που σπέρνει με ευλογίες, με ευλογίες και θα θερίσει». Τι σημαίνει «με ευλογίες»; Με πολλή αφθονία.

Κανείς δεν μπορεί να αρπάξει από τα χέρια εκείνου που τα έλαβε, αυτά που δόθηκαν μια για πάντα· αντίθετα παραμένουν, αποδίδοντας για εμάς καρπό πολύ και ανείπωτο, και φέρνοντας πλούσιο τον θερισμό στον κατάλληλο καιρό. Διότι λέει: «Εκείνος που σπέρνει φειδωλά, φειδωλά και θα θερίσει· και εκείνος που σπέρνει με ευλογίες, με ευλογίες και θα θερίσει». Ας σπείρουμε, λοιπόν, με αφθονία, ώστε με τον ίδιο τρόπο και να θερίσουμε, και να απολαύσουμε την αιώνια ζωή. Την οποία είθε όλοι μας να επιτύχουμε, με τη χάρη και τη φιλανθρωπία του Κυρίου μας Ιησού Χριστού, μαζί με τον οποίο στον Πατέρα και στο Άγιο Πνεύμα ανήκει η δόξα, το κράτος και η τιμή, τώρα και πάντοτε, και στους αιώνες των αιώνων. Αμήν.

Επομένως, η ασφάλειά του εξασφαλίζεται και από τις δύο πλευρές, τόσο από την άνωθεν βοήθεια όσο και από την κάτωθεν ευχέρεια· και τίποτα δεν μπορεί να τον κλονίσει, ούτε η απώλεια χρημάτων, ούτε οι κακοήθειες, ούτε οι συκοφαντίες. Διότι δεν υπάρχει σημείο στο οποίο να μπορεί να βλαφθεί, εφόσον έχει μεθορμιστεί από εδώ στον ουρανό, σε έναν τόπο άβατο για κάθε πονηριά και επιβουλή. Επειδή γνωρίζετε σαφώς ότι όλες οι επιβουλές γίνονται για τα χρήματα και εξαιτίας των χρημάτων, και γύρω από αυτά στρέφεται όλη η μέριμνα των ανθρώπων. «Έως ότου επιβλέψει τους εχθρούς του». Και ποιος είναι ο εχθρός ενός τέτοιου ανθρώπου, παρά οι πονηροί δαίμονες και ο ίδιος ο διάβολος; «Σκόρπισε, έδωσε στους φτωχούς· η δικαιοσύνη του μένει στον αιώνα». Επειδή, λοιπόν, έκανε μνεία στην ελεημοσύνη, στον δανεισμό και στην ευσπλαχνία· υπάρχουν δε πολλά μέτρα ελεημοσύνης, διότι άλλος δίνει λιγότερα και άλλος περισσότερα· ας δούμε ποιον ονομάζει ελεήμονα: αυτόν που παρέχει από το περίσσευμά του, ή αυτόν που κενώνει τα υπάρχοντά του; Είναι ολοφάνερο ότι εννοεί αυτόν που κενώνει τα υπάρχοντά του, αυτόν που μεταχειρίζεται το πράγμα αφειδώς, όπως ακριβώς ζητά ο Παύλος όταν λέει: «Εκείνος που σπέρνει με ευλογίες, με ευλογίες και θα θερίσει». Δες, επίσης, πώς και ο Προφήτης χρησιμοποιεί άριστα τις λέξεις.

Διότι εκείνος που σπέρνει με ευλογίες, με ευλογίες και θα θερίσει, σύμφωνα με τον θείο απόστολο. Ονομάζει δε «κτήνη» αυτούς που ποιμαίνονται από εκείνους, τους οποίους ο Ίδιος αύξησε, χορηγώντας τους τη δύναμη της θαυματουργίας. Και μάρτυρας αυτού είναι ο μακάριος Λουκάς, ο οποίος λέει στις Πράξεις: «Ο δε Κύριος πρόσθετε καθημερινά αυτούς που σώζονταν». Και ο ίδιος δε ο Κύριος ονομάζει «πρόβατα» όσους έχουν πιστέψει. «Διότι τα πρόβατα τα δικά μου», λέει, «ακούνε τη φωνή μου». «Και λιγόστεψαν και κακοπάθησαν από τη θλίψη των δεινών και την οδύνη». Αυτοί λοιπόν, λέει, που παλαιά κατοικούσαν στην έρημη και άνυδρη γη, αφού πίστεψαν, απόλαυσαν τόσο μεγάλη αφθονία και ευλογία. Εκείνοι όμως που παλαιά απόλαυσαν την άρδευση των προφητών, και έπειτα στερήθηκαν αυτήν εξαιτίας της πονηρίας της προαίρεσής τους, και παρέμειναν εντελώς έρημοι και άκαρποι, περιέπεσαν σε παντοειδείς συμφορές και διασκορπίστηκαν σε ολόκληρη την οικουμένη, ώστε η πολυάνθρωπη μητρόπολή τους να κατοικείται από λίγους. «Ξεχύθηκε εξουδένωση πάνω στους άρχοντές τους».

Μην νομίζεις, λοιπόν, ότι ζημιώνεσαι με την προσφορά στους φτωχούς· διότι δεν γίνεσαι φτωχός από τη μετάδοση των αγαθών στους φτωχούς. Εάν ο φτωχός ελεεί τον φτωχό, δεν γίνεται φτωχότερος, αλλά καθίσταται άξιος επαίνου, και μάλλον εξασφαλίζει τον εαυτό του απέναντι στη φτώχεια. Άκουσες τον Προφήτη που λέει: «Νέος ήμουν και πλέον γέρασα, και δεν είδα δίκαιο να έχει εγκαταλειφθεί, ούτε τους απογόνους του να ζητούν ψωμί»· και πάλι: «Όλη την ημέρα ελεεί και δανείζει ο δίκαιος, και οι απόγονοί του θα αποτελέσουν ευλογία»; Ευλογία, για ποιον λόγο; Διότι «εκείνος που σπέρνει με ευλογίες, με ευλογίες και θα θερίσει»· διότι Εκείνος που φροντίζει για τα ενδύματά σου, θα φροντίσει και για την ψυχή σου. Διότι τίποτε δεν ενδύει τόσο καλά την ψυχή, όσο η παροχή σκέπης στη χήρα, στο ορφανό και στον φτωχό. Επειδή αυτή δεν αφήνει την ψυχή να εμφανιστεί γυμνή ενώπιον του Θεού κατά την ημέρα εκείνη, την φοβερή και φρικτή· αντίθετα, περιβεβλημένη με στολή φωτός χάρη στην ελεημοσύνη, εμφανίζεται με κάθε δόξα ενώπιον του Θεού. Διότι λέει ο Θεός μέσω του προφήτη: «Μοίραζε το ψωμί σου σε εκείνον που πεινά, και φτωχούς άστεγους βάλε μέσα στο σπίτι σου· και τότε το φως σου θα ανατείλει από νωρίς, και η θεραπεία σου γρήγορα θα εμφανιστεί, και η δικαιοσύνη σου θα προπορεύεται μπροστά σου».

«Θεώρησα, λοιπόν, αναγκαίο να παρακαλέσω τους αδελφούς να προηγηθούν ερχόμενοι σε εσάς και να προετοιμάσουν αυτή την προαναγγελθείσα ευλογία σας, ώστε να είναι έτσι έτοιμη.» Εφόσον είπε τόσα πολλά για αυτήν, λέει, μου είναι περιττό να σας γράφω. Και η σύνεσή του δεν φαίνεται μόνο σε αυτό, αλλά και σε όσα λέει πάλι για αυτήν: «Ως ευλογία, και όχι ως πλεονεξία. Και τούτο λέω: όποιος σπέρνει φειδωλά, φειδωλά και θα θερίσει· και όποιος σπέρνει με ευλογίες, με ευλογίες και θα θερίσει.»

«Άφρονες, εκείνος που έφτιαξε το εξωτερικό, δεν έφτιαξε και το εσωτερικό; Όμως, δώστε ως ελεημοσύνη τα υπάρχοντά σας, και ιδού, όλα θα είναι καθαρά για εσάς.» «Πουλήστε τα υπάρχοντά σας και δώστε ελεημοσύνη. Φτιάξτε για τους εαυτούς σας πουγκιά που δεν παλιώνουν, θησαυρό ανεξάντλητο στους ουρανούς, όπου κλέφτης δεν πλησιάζει, ούτε σκόρος τον καταστρέφει. Διότι όπου είναι ο θησαυρός σας, εκεί θα είναι και η καρδιά σας.» «Έλεγε ο Κύριος σε αυτόν που τον είχε καλέσει: Όταν κάνεις γεύμα ή δείπνο, μην καλείς τους φίλους σου, ούτε τους πλούσιους γείτονες, ούτε τους συγγενείς σου, ούτε τους αδελφούς σου, μήπως σε καλέσουν και αυτοί με τη σειρά τους και σου γίνει ανταπόδοση. Αλλά όταν κάνεις συμπόσιο, κάλει φτωχούς, ανάπηρους, κουτσούς, τυφλούς· και θα είσαι μακάριος, επειδή δεν έχουν να σου ανταποδώσουν. Διότι η ανταπόδοση θα σου γίνει κατά την ανάσταση των δικαίων.» «Εσείς οι ίδιοι γνωρίζετε ότι για τις ανάγκες μου και για όσους ήταν μαζί μου, υπηρέτησαν τα χέρια μου. Σε όλα σας έδειξα ότι, κοπιάζοντας έτσι, πρέπει να βοηθούμε τους αδυνάτους και να θυμόμαστε τα λόγια του Κυρίου, ότι ο ίδιος είπε: Μακάριο είναι να δίνει κανείς μάλλον παρά να παίρνει.» «Εκείνος που δίνει, ας το κάνει με απλότητα· εκείνος που προΐσταται, ας το κάνει με ζήλο· εκείνος που ελεεί, ας το κάνει με ιλαρότητα.» «Εκείνος που σπέρνει με φειδώ, με φειδώ και θα θερίσει· και εκείνος που σπέρνει με αφθονία, με αφθονία και θα θερίσει.

Κατά συνέπεια, όταν κάνει κανείς το καλό, πρέπει να δείχνει και με τα λόγια και με το ήθος και με τα ίδια του τα έργα, ότι αυτός που ευεργετεί δεν κάνει ευεργεσία, αλλά μάλλον ευεργετείται ο ίδιος· αυξάνει τα υπάρχοντά του, δεν τα ξοδεύει· και ευεργετείται ο ίδιος, δεν ευεργετεί. Διότι, όπως ακριβώς εκείνος που νομίζει ότι ζημιώνεται δεν διατρέχει κανέναν κίνδυνο, έτσι και εκείνος που θεωρεί ότι ευεργετείται πολλαπλασιάζει αυτό που δίνει. Οι φτωχοί είναι ιατροί των δικών μας τραυμάτων· διότι δεν θεραπεύει τα τραύματα τόσο ο ιατρός που απλώνει τα χέρια και τοποθετεί φάρμακα, όσο ο φτωχός που απλώνει το χέρι και λαμβάνει τις προσφορές μας, περικόπτοντας το μεγαλύτερο μέρος των αμαρτιών μας. Επομένως, περισσότερα λαμβάνεις παρά δίνεις· ευεργετείσαι μάλλον παρά ευεργετείς· αυξάνεις τον πλούτο, δεν τον μειώνεις· στον Θεό δανείζεις και όχι στους ανθρώπους· στον ουρανό σπέρνεις και όχι στη γη· όπου δεν υπάρχει παγωνιά, ούτε χειμώνας, ούτε μπορεί κάτι να καταστρέψει αυτό που σπέρνεται. Δύο είναι αυτά που καταστρέφουν αυτόν τον σπόρο, η φειδώ και η κενοδοξία· «αυτός που σπέρνει», λέει, «με φειδώ, με φειδώ και θα θερίσει· και αυτός που σπέρνει με γενναιοδωρία, με γενναιοδωρία και θα θερίσει». Και «όταν εσύ κάνεις ελεημοσύνη, ας μην γνωρίζει το αριστερό σου χέρι τι κάνει το δεξί σου»· ώστε να μη σκορπίσει η κενοδοξία τον καρπό της ελεημοσύνης.

Κατήχηση ΙΣΤ΄: Περί νεκρώσεως των παθών και του πνευματικού θερισμού. Αδελφοί και πατέρες, ο παρών καιρός είναι καιρός θερισμού, και καιρός κόπων και ιδρώτων. Διότι βγαίνει «ο άνθρωπος στο έργο του, και στην εργασία του έως το βράδυ», σκύβοντας ή ορθώνοντας το ανάστημά του για ό,τι είναι πιο ωφέλιμο, και δεν δίνει στον εαυτό του ανάπαυση, μέχρις ότου θερίσει και αλωνίσει τελείως και βάλει στις αποθήκες τους προκείμενους καρπούς. Τι μπορούμε, λοιπόν, να πούμε από αυτό; Ότι, εάν στα υλικά έχουν έτσι τα πράγματα, πολύ περισσότερο στα πνευματικά θα ισχύει κατ' ανάγκην η ίδια αρχή. Διότι και εμείς έχουμε μπροστά μας θερισμό, όπως έχει ειπωθεί από τον Απόστολο: «Εκείνος που σπέρνει με φειδώ, με φειδώ και θα θερίσει, και εκείνος που σπέρνει με ευλογίες, με ευλογίες και θα θερίσει». Και πάλι ο Κύριος λέει προς τους μαθητές: «Δεν λέτε εσείς ότι απομένει ακόμη ένα τετράμηνο και έρχεται ο θερισμός; Ιδού, σας λέω: σηκώστε τα μάτια σας και δείτε τα χωράφια, ότι είναι ήδη λευκά προς θερισμό. Και εκείνος που θερίζει λαμβάνει μισθό και συγκεντρώνει καρπό για την αιώνια ζωή, ώστε και ο σπορέας να χαίρεται μαζί με τον θεριστή».

ΚΑΤΗΧΗΣΗ ΚΖ'. ΠΕΡΙ ΤΟΥ ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟΥ ΣΠΟΡΟΥ ΚΑΙ ΤΗΣ ΑΓΡΥΠΝΙΑΣ ΣΤΙΣ ΘΕΙΕΣ ΜΕΛΕΤΕΣ Αδελφοί και πατέρες, ο παρών καιρός είναι καιρός σποράς των υλικών σπόρων, του σιταριού και των άλλων· κατά τον οποίο βλέπουμε τους ανθρώπους από τη μια νύχτα μέχρι την άλλη να προσέρχονται στις εργασίες τους, και να καταβάλλουν πολλή επιμέλεια στο να σπείρουν τα καλύτερα και τα απολύτως επαρκή, ώστε να εξασφαλίσουν από αυτά τα εφόδια του σώματος. Τι λοιπόν; Εμείς οι γεωργοί του πνευματικού σπόρου θα κοιμόμαστε; Άραγε θα μείνουμε χωρίς να σπείρουμε τα οφειλόμενα; Και πώς θα υπομείνουμε την αιώνια πείνα; Ή ποια απολογία θα βρούμε να δώσουμε για την αδράνειά μας; Ας εγερθούμε, επομένως, πιο θερμά από εκείνους που σπέρνουν τα σαρκικά, και ας σπείρουμε πιο πλούσια, διότι «εκείνος που σπέρνει φειδωλά, φειδωλά και θα θερίσει· και εκείνος που σπέρνει με ευλογίες, με ευλογίες και θα θερίσει». Τι να σπείρουμε, όμως; Δεήσεις, προσευχές, ικεσίες, ευχαριστία, πίστη, ελπίδα, αγάπη. Αυτά είναι τα σπέρματα της ευσέβειας· με αυτά είναι στη φύση της να τρέφεται η ψυχή.