Πατερικές αναφορές στο Β΄ ΙΩΑΝΝΟΥ 1:10

Το γνωστοποιήσαμε και στη δική σας θεοσέβεια, αγαπητοί και τιμιότατοι συλλειτουργοί, ώστε να μη δεχθείτε κανέναν από αυτούς, εάν ενεργώντας προπετώς έλθουν σε εσάς, ούτε να πεισθείτε από τον Ευσέβιο ή από οποιονδήποτε άλλον γράφει για αυτούς. Διότι οφείλετε, όντας Χριστιανοί, να αποστρέφεστε όλους εκείνους που μιλούν και φρονούν κατά του Χριστού ως θεομάχους και φθορείς των ψυχών, και ούτε καν να τους απευθύνετε χαιρετισμό, ώστε να μη γίνουμε ποτέ κοινωνοί στις αμαρτίες τους, όπως παρήγγειλε ο μακάριος Ιωάννης. Χαιρετήστε τους αδελφούς που βρίσκονται μαζί σας. Σας χαιρετούν όσοι είναι μαζί μου.

Πέμπτη, πάλι και αυτή του Ιωάννη. Αυτήν, ως πρεσβύτερος, τη γράφει σε κάποια κυρία και στα τέκνα της. Η δε αφορμή της Επιστολής είναι η εξής: Βλέποντας τα τέκνα της να αναστρέφονται ορθά μέσα στην πίστη, και πολλούς πλάνους να περιφέρονται και να ισχυρίζονται ότι η παρουσία του Χριστού δεν έγινε εν σαρκί, γράφει την Επιστολή. Και πρώτον μεν επιδοκιμάζει τα τέκνα της που πορεύονται ορθά· έπειτα, διδάσκοντας ότι το δικό μας μυστήριο δεν είναι κάτι το νεότερο, προτρέπει πάλι σχετικά με την αγάπη και στο να παραμείνουν στη διδασκαλία που τους παραδόθηκε. Και στη συνέχεια διδάσκει ότι είναι αντίχριστος εκείνος που λέει ότι ο Χριστός δεν έχει έλθει εν σαρκί. Παραγγέλλει δε, να μη δέχεται κανείς τους τέτοιους ανθρώπους στο σπίτι του, ούτε να τους χαιρετά, και έτσι ολοκληρώνει την Επιστολή.

Θέλεις να δεις και άλλους προς τους οποίους το να ασπάζεται κανείς την ειρήνη είναι επιζήμιο; Άκου τι γράφει ένας από τους αγίους μαθητές: «Αν κάποιος έρχεται προς εσάς και δεν φέρνει αυτή τη διδαχή, σε αυτόν ούτε να λέτε χαίρε». Και ποια διδαχή; Προφανώς εκείνη την οποία μας παρέδωσαν οι απ' αρχής αυτόπτες. Οι προεστώτες των αιρέσεων μοιάζουν με λύκους· πώς λοιπόν θα ειρηνεύσει το πρόβατο με τον λύκο; Και εκείνοι μεν είναι σκοτεινοί: «Διότι ο θεός», λέει, «αυτού του αιώνα τύφλωσε τα νοήματα των απίστων». Εμείς όμως είμαστε υιοί φωτός· διότι μας καταύγασε η χάρη του Πνεύματος. «Τι κοινωνία λοιπόν έχει το φως με το σκότος;» Επομένως, ας αγαπήσουμε την ειρήνη προς τους αδελφούς και ομοπίστους, και ας αποφύγουμε εκείνη προς αυτούς. Διότι είναι φανερό ότι η ειρήνη είναι καλό πράγμα. Αλλά βεβαίως δεν είναι κάθε ειρήνη άμεμπτη, αλλά είναι πολλές φορές επισφαλής, και απομακρύνει από την αγάπη προς τον Θεό· διότι είναι ανώφελη η ειρήνη με τους ετερόδοξους, όσον αφορά το να φρονεί κανείς τα ίδια με εκείνους. Γι' αυτό άλλωστε και οι πιστοί απομακρύνονται από τις επίγειες αγάπες, και αγνοούν τους συγγενείς, και ο πατέρας αρνείται τη φιλία του υιού, και ο υιός αγνοεί την τιμή προς τον πατέρα, και η μητέρα απωθεί την αγάπη της κόρης. Διότι πρέπει οι πλανεμένοι να ακολουθούν εκείνους που έχουν υγιή νου, και όχι αυτοί που επιλέγουν το ορθό φρόνημα να ακολουθούν εκείνους.

Παρατήρησε λοιπόν το ασφαλές του νόμου· διότι απομακρύνει εντελώς τους αγίους από αυτούς, και τους παραγγέλλει να μη θέλουν καθόλου, ούτως ειπείν, να έρχονται σε επικοινωνία μαζί τους, λέγοντας: "Δεν θα τους απευθύνεις ειρηνικό χαιρετισμό, ούτε θα μιλήσεις για όσα τους συμφέρουν, όλες τις ημέρες της ζωής σου στον αιώνα." Άραγε δεν είναι αυτό ολοφάνερα εκείνο που μας δίδαξε και η δυάδα των αγίων, ο Παύλος και ο Ιωάννης; Διότι ο μεν ένας έλεγε: "Εάν κάποιος έρχεται προς εσάς και δεν φέρει αυτή τη διδαχή, να μην του λέτε χαίρε," και αυτό, νομίζω, είναι το "Δεν θα τους απευθύνεις ειρηνικό χαιρετισμό, ούτε για όσα τους συμφέρουν." Ο δε άλλος πάλι: "Αιρετικό άνθρωπο, μετά από μία και δεύτερη νουθεσία, να τον αποφεύγεις, γνωρίζοντας ότι ο τέτοιος έχει διαστραφεί." Αυτό σημαίνει το, Δεν θα τους μιλήσεις για όσα τους συμφέρουν. Διότι ο νόμος λέει ότι πρέπει να απομακρυνόμαστε από όσους έχουν εντελώς διαστραφεί, σαν να είναι μανιακοί, λέγοντας τους: "Πορευθείτε με το φως της φωτιάς σας και με τη φλόγα που ανάψατε." Αλλά ο μεν Αμμωνίτης αποκλείεται μέχρι την τρίτη γενεά, ο δε Μωαβίτης μέχρι και τη δέκατη, με τον Θεό να μας υποδηλώνει, όπως νομίζω, μέσω αυτού του χρόνου το μέγεθος της αγανάκτησης και για τους δύο.

Ερώτηση. Πώς είναι γραμμένο για τους αιρετικούς, ότι «αυτούς που σε μισούν, Κύριε, τους μίσησα»; Και αλλού έχει ειπωθεί, ότι «ως εχθρούς του Θεού μισήστε τους». Και πάλι αλλού, ότι «δεν πρέπει να μισήσεις κανέναν άνθρωπο». Απόκριση. Τους αιρετικούς, ως βλάσφημους και εχθρούς του Θεού, η Γραφή δεν τους ονόμασε ανθρώπους, αλλά σκύλους και λύκους και χοίρους και αντίχριστους, καθώς λέει ο Κύριος: «μην δώσετε το άγιο στους σκύλους». Και ο Ιωάννης λέει, ότι πολλοί έχουν γίνει αντίχριστοι. Αυτούς λοιπόν δεν πρέπει να τους αγαπάμε, ούτε να συνδεόμαστε μαζί τους, ούτε να προσευχόμαστε μαζί, ούτε να συντρώγουμε, ούτε να τους δεχόμαστε στο σπίτι, ούτε να τους λέμε χαίρε, για να μην γίνουμε συμμέτοχοι στα πονηρά τους έργα.

Και αμέσως, λοιπόν, ελέγχονται για όσα φαντάζονται και προφασίζονται σχετικά με το δέντρο που αναφέρεται στον πρώτο ψαλμό, ότι δηλαδή «θα δώσει τον καρπό του στην εποχή του και το φύλλωμά του δεν θα πέσει». Διότι πιο πάνω αναγράφεται ότι «στον νόμο του Κυρίου είναι το θέλημά του, και τον νόμο του θα μελετά ημέρα και νύχτα». Αυτοί όμως αρνούνται τον νόμο και τους προφήτες. Και αν αρνούνται τον νόμο του Κυρίου, μαζί με τον νόμο συκοφαντούν και Εκείνον που μίλησε μέσω του νόμου. Πλανώνται δε από δικές τους επινοήσεις και έχουν εκπέσει από την αλήθεια, και ούτε πιστεύουν σε κρίση ούτε ομολογούν ανάσταση. Και όσα πράττουν με το σώμα γινόμενοι πλήρεις ηδονής, αυτά αποκομίζουν ως καρπό, εκτρεπόμενοι με μανία στις ηδονές και τις επιθυμίες του διαβόλου, ώστε με κάθε τρόπο και παντού ελέγχονται από τον λόγο της αλήθειας. Διότι ο Ιωάννης λέει: «Αν κάποιος έρχεται», αναφέρει, «προς εσάς, και δεν φέρνει αυτή τη διδασκαλία». Και ποια εννοεί; «Αν κάποιος δεν ομολογεί ότι ο Χριστός έχει έλθει εν σαρκί, είναι αντίχριστος», «και τώρα έχουν εμφανιστεί πολλοί αντίχριστοι», καθώς όσοι δεν ομολογούν πως ο Χριστός έχει έλθει εν σαρκί είναι αντίχριστοι. Αλλά και ο ίδιος ο Σωτήρας λέει: «Εκείνοι που καταξιώθηκαν τη βασιλεία των ουρανών ούτε νυμφεύονται ούτε παντρεύονται, αλλά είναι ισάγγελοι».

Και πάλι λέγει: Εάν κάποιος έρχεται προς εσάς και δεν φέρνει μαζί του αυτή τη διδαχή, να μην τον δέχεστε στην οικία σας και να μην του λέτε το «χαίρε». Διότι εκείνος που του λέει το «χαίρε» γίνεται κοινωνός στα πονηρά του έργα. Και πάλι, καθένας που παραβαίνει και δεν παραμένει στη διδαχή του Χριστού, δεν έχει τον Θεό.

Δεν είναι λοιπόν παράξενο, αν και οι δικοί του διάκονοι μετασχηματίζονται σε διακόνους δικαιοσύνης, των οποίων το τέλος θα είναι σύμφωνα με τα έργα τους. Και πάλι αλλού, για τους ίδιους αναφέρει ο ίδιος απόστολος: Τέτοιου είδους άνθρωποι δεν υπηρετούν τον Κύριό μας Ιησού Χριστό, αλλά τη δική τους κοιλιά, και με τα ωραία λόγια και τις κολακείες εξαπατούν τις καρδιές των άκακων· όμως το στερεό θεμέλιο της πίστεως παραμένει σταθερό έχοντας αυτή τη σφραγίδα. Και αλλού: Προσέχετε τους σκύλους, προσέχετε τους κακούς εργάτες, προσέχετε την κατατομή. Και πάλι αλλού: Αν κάποιος σας ευαγγελίζεται κάτι διαφορετικό από αυτό που παραλάβατε, ακόμη κι αν είναι άγγελος από τον ουρανό, ας είναι ανάθεμα. Παρατηρήστε προφητικά το «ακόμη κι αν είναι άγγελος από τον ουρανό», ώστε να μην μπορεί κανείς να προβάλει την υπεροχή του πάπα. Και ο αγαπημένος μαθητής λέει: Αν κάποιος έρχεται σε εσάς και δεν φέρνει αυτή τη διδαχή, μην τον δέχεστε στο σπίτι σας και μην τον χαιρετάτε· διότι αυτός που τον χαιρετά, γίνεται κοινωνός στα πονηρά του έργα.