Πατερικές αναφορές στο ΒΑΣΙΛΕΙΩΝ Δ΄ 1:9

Ο δε μέγας Ηλίας, αναχωρώντας στο όρος Κάρμηλο, επικαλείτο τον Θεό, και τους μεν προφήτες του Βάαλ, που ήταν τετρακόσιοι και πλέον, τους εξολόθρευσε όλους μαζί, ενώ τους δύο πεντηκοντάρχους που στάλθηκαν εναντίον του μαζί με τους εκατό άνδρες, λέγοντας: «ας κατέλθει πυρ από τον ουρανό», με το πυρ αυτό τους τιμώρησε· διαφυλάχθηκε δε και ο ίδιος, ώστε να χρίσει τον Ελισσαίο στη θέση του και να γίνει πρότυπο ασκήσεως για τους υιούς των προφητών. Ο δε μακάριος Παύλος, γράφοντας: «τέτοιους διωγμούς υπέμεινα, και από όλους με ελευθέρωσε ο Κύριος και θα με ελευθερώσει», λάμβανε μεγαλύτερη δύναμη λέγοντας: «αλλά σε όλα αυτά υπερνικούμε, διότι τίποτα δεν πρόκειται να μας χωρίσει από την αγάπη του Χριστού»· διότι τότε και «αρπάχθηκε έως τον τρίτο ουρανό και μεταφέρθηκε στον παράδεισο», όπου «και άκουσε άρρητα ρήματα, τα οποία δεν επιτρέπεται σε άνθρωπο να προφέρει»· για τον λόγο αυτό και διαφυλάχθηκε, «ώστε από την Ιερουσαλήμ μέχρι το Ιλλυρικό να κηρύξει πλήρως το ευαγγέλιο».

ΙΣΤ΄. Εις τα θαύματα του προφήτη Ηλία και του Ελισαίου. Αυτά είναι τα θαύματα του Ηλία του Θεσβίτη: Πρώτον τράφηκε από κοράκια· και δεύτερον έθρεψε πλουσιοπάροχα τη χήρα από τα Σάρεπτα, με τα ελάχιστα υπολείμματα λαδιού και αλευριού· της οποίας τον υιό ανέστησε εκ νεκρών με το εμφύσημά του. Συγκράτησε τη βροχή με τη δύναμη του Θεού, και έπειτα την απελευθέρωσε. Αφού καθαγίασε τη θυσία με πυρ παράδοξο ενώπιον ξένων, έπειτα άντεξε χωρίς να γευθεί τροφή για πολλές ημέρες και κατέκαψε ολοσχερώς δύο πεντηκοντάρχους.

Τι είπε λοιπόν προς αυτόν ο Αχαάβ; «Εσύ είσαι αυτός που αναστατώνει τον Ισραήλ;» Και εκείνος του αποκρίθηκε: «Όχι εγώ, αλλά εσύ και ο οίκος του πατέρα σου». Είδες την παρρησία του προφήτη, πώς έλεγξε τον βασιλιά; Έπειτα, όταν καθόταν στο όρος και ήλθε προς αυτόν ένας πεντηκόνταρχος λέγοντας: «Άνθρωπε του Θεού, κατέβα, ο βασιλιάς σε καλεί»· εκείνος του αποκρίθηκε: «Και αν εγώ είμαι άνθρωπος του Θεού, ας κατέβει πυρ από τον ουρανό και ας καταφάγει εσένα και τους πενήντα σου». Έπειτα, για δεύτερη φορά, άλλος πεντηκόνταρχος του λέει: «Άνθρωπε του Θεού, κατέβα, ο βασιλιάς σε έχει ανάγκη». Και τι του απαντά ο Ηλίας; «Και αν εγώ είμαι άνθρωπος του Θεού, ας κατέβει πυρ από τον ουρανό και ας καταφάγει εσένα και τους πενήντα σου». Έπειτα πάλι, όταν προσήλθε στην αναμέτρηση της προσευχής, κάλεσε τους ιερείς της Βάαλ, της αισχύνης, λέγοντας, «Ας προσευχηθούμε», και είπε: «Κατασκευάστε εσείς ένα θυσιαστήριο κατά μόνας, και επιλέξτε δύο βόδια, και τοποθετήστε ξύλα για το ένα βόδι, αλλά πυρ μην επιθέσετε, και εγώ θα πράξω ομοίως. Και επικαλεστείτε το όνομα των θεών σας, και εγώ θα επικαλεστώ το όνομα του Θεού μου, και θα συμβεί ώστε, όποιος θεός εισακούσει στέλνοντας πυρ, αυτός είναι ο αληθινός Θεός». Έπειτα κατασκεύασαν οι ιερείς της αισχύνης το θυσιαστήριο, και άρχισαν να επικαλούνται τη Βάαλ λέγοντας: «Εισάκουσέ μας, Βάαλ, εισάκουσέ μας».

Αυτό δεν γίνεται μόνο για χάρη εκείνων, αλλά και για τη σωτηρία εκείνων που τους χλευάζουν, ώστε να μην προχωρήσουν περαιτέρω στην κακία τους, μένοντας ατιμώρητοι για τα προηγούμενα σφάλματά τους. Αλλά ενώ λέγω αυτά, ήλθε στη μνήμη μου και η ανάμνηση των γεγονότων που συνέβησαν με τον Ηλία. Διότι αυτό που έπαθαν τα παιδιά από τις αρκούδες εξαιτίας του Ελισσαίου, το ίδιο υπέστησαν εξαιτίας του δασκάλου του, από πυρ που κατήλθε άνωθεν, δύο φορές από πενήντα άνδρες μαζί με τους επικεφαλής τους. Επειδή και εκείνοι, αφού τον πλησίασαν με πολλή ειρωνεία, καλούσαν τον δίκαιο και τον διέταζαν να κατέβει προς αυτούς, αντί για εκείνον κατέβηκε πυρ και τους κατέκαψε όλους, καθόλου λιγότερο από ό,τι εκείνα τα θηρία.

Βασιλειών Δ΄. Ο Οχοζίας, όταν αρρώστησε, έστειλε ανθρώπους να ρωτήσουν τον Βάαλ αν πρόκειται να αναρρώσει, και ο προφήτης Ηλίας, αφού συνάντησε τους απεσταλμένους, τους διέταξε να επιστρέψουν και να πουν ότι δεν θα αναρρώσει. Μαθαίνοντας δε ο Οχοζίας ότι αυτός ήταν ο Ηλίας, έστειλε πεντηκόνταρχο, έναν πρώτο και έναν δεύτερο· καθώς όμως αυτοί αναλώθηκαν από το πυρ, ο καθένας μαζί με τους πενήντα άνδρες του, μαζί με τον τρίτο διατάσσεται ο Ηλίας να κατέβει, και αφού πήγε προς τον βασιλιά, του είπε ότι θα πεθάνει. Μετά από αυτόν, βασιλεύει ο αδελφός του ο Ιωράμ· διότι δεν είχε γιο. Στη συνέχεια ακολουθεί η ανάληψη του Ηλία στον ουρανό. Οι υιοί των προφητών, βλέποντας τον Ελισσαίο να βαδίζει διαμέσου του Ιορδάνη σαν σε ξηρά, είπαν: «Έχει αναπαυθεί το πνεύμα του Ηλία επάνω του», και του ζητούν την άδεια να αποστείλουν ανθρώπους προς αναζήτηση του Ηλία· εκείνος όμως τους εμπόδισε· ύστερα όμως το επέτρεψε· αλλά εκείνοι που πήγαν δεν τον βρήκαν. Θεραπεύει τα ύδατα στην Ιεριχώ· αναχωρώντας για τη Βαιθήλ, καταριέται τα παιδιά που τον περιέπαιζαν, και αυτά κατασπαράσσονται από τις αρκούδες. Ο βασιλιάς του Μωάβ απέστη από το να καταβάλλει τον συνήθη φόρο. Εκστρατεύει εναντίον του ο Ιωράμ, ο βασιλιάς του Ισραήλ, παίρνοντας μαζί του και τον Ιωσαφάτ, τον βασιλιά του Ιούδα, και τον βασιλιά του Εδώμ. Επειδή όμως δεν έβρισκαν νερό στην έρημο, αλλά κινδύνευαν να αφανιστούν, κατόπιν συμβουλής του Οχοζία έρχονται προς τον Ελισσαίο.

Διότι σε ποιον επιτράπηκε να κλείνει ή να ανοίγει τους ουρανούς; Σε ποιον να συγκρατεί το νερό ή να το ρίχνει πάνω στη γη; Σε ποιον να εγείρει φωτιά μέσα στο νερό για θυσία και να την καταναλώνει μαζί με το νερό; Σε ποιον να κατακαίει με άλλη φωτιά δύο πεντηκοντάρχους προς έλεγχο της παρανομίας; Σε ποιον να θανατώνει με διάπυρο ζήλο τους προφήτες της αισχύνης, εξαιτίας των βδελυγμάτων που λάτρευαν;

«Θα στενάζεις και θα τρέμεις πάνω στη γη.» «Συνήλθε ο Νώε από το κρασί και έμαθε όσα του έπραξε ο νεότερος υιός του. Και είπε: Επικατάρατος ο Χαναάν· δούλος και υπηρέτης θα είναι στους αδελφούς του.» «Είπε ο Δαβίδ: Όρη του Γελβουέ, μήτε δροσιά μήτε βροχή να μην πέσει πάνω σας. Όρη του θανάτου, διότι εκεί ξηράνθηκε η σκέπη των δυνατών.» «Ιδού, ο Ηλίας καθόταν στην κορυφή του όρους.»

Και μίλησε ο πεντηκόνταρχος προς αυτόν και είπε: «Άνθρωπε του Θεού, ο βασιλιάς σε κάλεσε, κατέβα». Και αποκρίθηκε ο Ηλίας και του είπε: «Αν είμαι εγώ άνθρωπος του Θεού, θα κατέβει φωτιά από τον ουρανό και θα κατακάψει εσένα και τους πενήντα άνδρες σου».

Όμοιον. Αφού κατέκαψες δύο πεντηκοντάρχους με θεόπεμπτο πυρ και αφού ανάλωσες ευπρόσδεκτη θυσία, κατέκρινες τους υπηρέτες της αισχύνης, θεόπνευστε Ηλία, και αφού διέσχισες το ρεύμα του Ιορδάνη με τη μηλωτή, άφησες διπλή τη χάρη σου στον Ελισσαίο και ανελήφθης στους ουρανούς με το σώμα σου, ένδοξε, μετέωρος ταξιδεύοντας στον αέρα με πύρινο άρμα, πρεσβεύοντας στον Δεσπότη για να σωθούν αυτοί που σε τιμούν.

Ωδή η'. Επταπλασίως κάμινον. Εσύ, μακάριε, φλεγόμενος διακαώς από το πυρ του ζήλου, κατέκαψες από τον ουρανό με κεραυνοβόλα βέλη δύο πεντηκόνταρχους μαζί με τους εκατό στρατιώτες τους συνολικά, άξιους υπηρέτες ενός ωμού και ασεβούς βασιλιά, οι οποίοι μιμούνταν στο έπακρο το θράσος και όλη την κακία εκείνου.

Και για να σου αποδείξω την αλήθεια του λόγου από ένα ή και δύο παραδείγματα, θυμήσου την πράξη του Πέτρου, πώς με έναν του λόγο, τερματίζοντας τα όρια της ζωής του Ανανία και της Σαπφείρας, τους παρέδωσε και τους δύο σε μία ημέρα σε αιφνίδιο θάνατο; Και πριν από αυτόν, τον Ηλία και τον Ελισσαίο, τους προφήτες του Ισραήλ. Διότι ο μεν κατέκαψε με θεϊκό πυρ τους εκατό στρατιώτες, ο δε με μία του κατάρα παρέδωσε τα παιδιά που τον περιέπαιξαν ως βορά στις αρκούδες, τερματίζοντας ταυτόχρονα τα όρια της ζωής τους.

Αλλά από αυτό το τωρινό γεγονός ας μάθουν ότι, όπως ακριβώς τώρα που περιφρονήθηκε από τους Σαμαρείτες το υπέμεινε με ανεξικακία, και μάλιστα επιτίμησε τους ίδιους τους μαθητές που τον παρότρυναν εναντίον των υβριστών, έτσι και τότε, όταν θα σταυρώνεται, θα το υπομείνει όχι επειδή είναι αδύναμος, αλλά επειδή είναι μακρόθυμος. Ωφελεί δε τους μαθητές και με το να τους διδάσκει μέσα από το δικό του παράδειγμα να είναι ανεξίκακοι. Διότι αυτοί, αποβλέποντας στον Ηλία, ο οποίος κατέκαψε δύο φορές πενήντα άνδρες μαζί με τους πεντηκοντάρχους τους, παρότρυναν τον Κύριο εναντίον των υβριστών· επειδή ήταν ακόμη ατελείς.