Πατερικές αναφορές στο ΒΑΣΙΛΕΙΩΝ Δ΄ 16:9

«Και προσέφερε θυμίαμα στους υψηλούς τόπους, και πάνω στους λόφους, και κάτω από κάθε δασώδες δέντρο. Τότε ανέβηκε ο Ραασσών, βασιλιάς της Συρίας, και ο Φακεέ, γιος του Ρωμελίου και βασιλιάς του Ισραήλ, εναντίον της Ιερουσαλήμ για πόλεμο. Και πολιορκούσαν τον Άχαζ, αλλά δεν μπορούσαν να τον καταπολεμήσουν.» Και μετά από άλλα: «Και έστειλε ο Άχαζ αγγελιαφόρους προς τον Θεγλαφαλαασάρ, τον βασιλιά των Ασσυρίων, λέγοντας: Δούλος σου και γιος σου είμαι εγώ. Ανέβα, σώσε με από το χέρι του βασιλιά της Συρίας και από το χέρι του βασιλιά του Ισραήλ, οι οποίοι επαναστατούν εναντίον μου. Και πήρε ο Άχαζ το ασήμι και το χρυσάφι που βρέθηκε στους θησαυρούς του οίκου του Κυρίου και του οίκου του βασιλιά, και τα έστειλε ως δώρα στον βασιλιά. Και τον εισάκουσε ο βασιλιάς των Ασσυρίων, και έφτασε στη Δαμασκό, και την κατέλαβε και εξόρισε τους κατοίκους της, και τον Ραασσών τον θανάτωσε.» Λοιπόν, πρώτα ο Οζίας, ο οποίος ονομάζεται και Αζαρίας, καταπόρθησε τους αλλοφύλους και, αφού λεηλάτησε όλη τη γη τους, εισέπραττε φόρους και τέλη. Δεύτερος δε μετά από αυτόν, ο Άχαζ μίσθωσε τον Ασσύριο και τον έστειλε εναντίον τους. Αυτός, αφού ξερίζωσε όλη τη χώρα των Παλαιστινίων (διότι αυτούς εννοεί λέγοντας αλλοφύλους), μετέφερε ως αιχμαλώτους στη δική του χώρα αυτούς που είχαν απομείνει από τον πόλεμο. Επειδή δε πέθανε ο Άχαζ, σκίρτησαν από χαρά για το γεγονός αυτό οι πόλεις των αλλοφύλων, θεωρώντας ότι έφυγε από τη μέση αυτός που τους χτυπούσε και τους επέβαλλε τον δυσβάσταχτο ζυγό της πλεονεξίας.

Εξαιτίας αυτής ακριβώς της αιτίας παραδόθηκαν στον βασιλιά των Ασσυρίων, ο οποίος, αφού κυρίευσε όλη τη Σαμάρεια, λεηλάτησε και την ίδια τη Δαμασκό, και ερήμωσε ολόκληρη τη χώρα των Σύρων. Ότι τα λόγια μας για αυτά τα γεγονότα είναι αληθινά, το επιβεβαιώνει ο ίδιος ο προφήτης Ησαΐας λέγοντας: «Και συνέβη στις ημέρες του Άχαζ, του γιου του Ιωάθαμ, του γιου του Οζία, βασιλιά του Ιούδα, να ανέβει ο Ραασσών ο βασιλιάς της Αράμ, και ο Φακεέ, ο γιος του Ρομελίου, βασιλιάς του Ισραήλ, εναντίον της Ιερουσαλήμ για να την πολεμήσουν, και δεν μπόρεσαν να την πολιορκήσουν». Και αναγγέλθηκε στον οίκο του Δαβίδ λέγοντας: «Συμφώνησε η Αράμ με τον Εφραΐμ», δηλαδή ο Σύρος με αυτούς που βρίσκονταν στη Σαμάρεια. Διότι το Αράμ ερμηνεύεται ως Σύρος· ενώ το Εφραΐμ, ως προερχόμενο από τη φυλή Εφραΐμ, δηλώνει ολόκληρο τον Ισραήλ που κατοικούσε στη Σαμάρεια. Επειδή από τη φυλή Εφραΐμ καταγόταν ο Ιεροβοάμ, ο οποίος πρώτος βασίλευσε σε αυτούς, και εκείνοι που τον διαδέχθηκαν, έτσι, από την άρχουσα φυλή, εννοώ του Εφραΐμ, υποδηλώνεται ολόκληρος ο Ισραήλ που βρισκόταν στη Σαμάρεια. Θα βρούμε επίσης και στο τέταρτο βιβλίο των Βασιλειών ότι, ενώ στη Σαμάρεια βασίλευε ο Φακεέ, οι Σύροι και ο Ραασσών που είχε γίνει βασιλιάς της Δαμασκού συνενώθηκαν με τους Ισραηλίτες. Έπειτα ο Άχαζ με χρήματα πείθει τον τύραννο των Ασσυρίων, και τον παρακαλούσε να έρθει γρήγορα και να τον βοηθήσει, και να καταστρέψει τη Δαμασκό· πράγμα το οποίο και συνέβη.

Επειδή δε ο Άχαζ, που βασίλευε στον Ιούδα, βρισκόταν σε ανυπόφορο τρόμο, μίσθωσε με χρήματα για βοήθεια τον Θεγλαφαλασάρ τον Ασσύριο. «Και τον εισάκουσε», λέει, «ο βασιλιάς των Ασσυρίων, και ανέβηκε ο βασιλιάς των Ασσυρίων στη Δαμασκό και την κατέλαβε, και εξόρισε τους κατοίκους της, και θανάτωσε τον Ραασσών». <Αυτά λέει ο Κύριος: Για τις τρεις ασέβειες της Γάζας και για τις τέσσερις δεν θα ανακαλέσω την τιμωρία, επειδή αιχμαλώτισαν αιχμαλωσία του Σολομώντα, για να τους παραδώσουν στην Ιδουμαία· και θα εξαποστείλω φωτιά στα τείχη της Γάζας, και θα καταφάει τα θεμέλιά της· και θα εξολοθρεύσω τους κατοίκους από την Άζωτο, και θα αφανιστεί φυλή από την Ασκάλωνα, και θα επιφέρω το χέρι μου πάνω στην Ακκαρών, και θα καταστραφούν οι υπόλοιποι από τους αλλόφυλους, λέει ο Κύριος.> Θεωρώ αναγκαίο, πριν από όλα τα άλλα, να πω εκείνο, ότι ούτε το εβραϊκό κείμενο ούτε των άλλων μεταφραστών μνημονεύει τον Σολομώντα, αλλά οι μεν Εβραίοι είπαν «Επειδή αιχμαλώτισαν αιχμαλωσία», οι δε υπόλοιποι πρόσθεσαν αντί του Σολομώντα το «απηρτισμένην» δηλαδή «τέλεια». Εμείς όμως θα ακολουθήσουμε αναγκαστικά και τη γραφή των Εβδομήκοντα. Κατηγορείται λοιπόν η Γάζα —η οποία είναι πόλη των Φιλισταίων, που τώρα είναι η Παλαιστίνη— ότι πήρε αιχμαλωσία του Σολομώντα, για να τους κλείσει στην Ιδουμαία.

Όπως λοιπόν, λέει, όταν ένα λιοντάρι χορτάσει και καταβροχθίσει μονομιάς το ζώο που άρπαξε, απομένουν ελάχιστα υπολείμματα, ίσως δύο πόδια ή ένα κομμάτι από το αυτί, και αυτά τα μαζεύουν κλαίγοντας οι βοσκοί· έτσι θα συμβεί και στους υιούς του Ισραήλ που βρίσκονται στη Σαμάρεια και σε εκείνους που κατοικούν στη Δαμασκό, οι οποίοι είναι απέναντι από τη φυλή, δηλαδή σε εκείνους που έτρεφαν εχθρικά αισθήματα και αντιστέκονταν πάντοτε στη φυλή του Ιούδα. Διότι όσοι κατοικούσαν στη Σαμάρεια κυριεύθηκαν ολοκληρωτικά, λεηλατήθηκαν από τους εχθρούς, και αφού ο πόλεμος εξολόθρευσε σχεδόν τους πάντες, ελάχιστοι διασώθηκαν μετά βίας, και παρέμειναν στη χώρα ως υπολείμματα των νεκρών. Ή, με άλλον τρόπο, αποσπάστηκαν σαν μέσα από το στόμα ενός λιονταριού. Αφού μεταφέρθηκαν στους Ασσυρίους, όταν κατά καιρούς απελευθερώθηκαν από την αιχμαλωσία, δεν επέστρεψαν όλοι, παρά μόνο ελάχιστα υπολείμματα από όσους είχαν αιχμαλωτιστεί. Το ότι δε και τη Δαμασκό κατέστρεψε κατά καιρούς ο Ασσύριος Θεγλαφαλασάρ, και μετέφερε τους κατοίκους της στη δική του γη, είναι σε όλους σαφές, όπως νομίζω· διότι, όπως είναι γραμμένο στο τέταρτο βιβλίο των Βασιλειών, προσκλήθηκε κάποτε για βοήθεια από τον Οζία, τον βασιλιά του Ιούδα, όταν τον πολεμούσαν τότε ο Φακεέ του Ρομελίου, βασιλιάς του Ισραήλ, καθώς και ο Ραασσών, βασιλιάς της Συρίας. Και όταν έφτασε, σκότωσε τον Ραασσών και κυρίευσε την ίδια τη Δαμασκό.

Προφητεύει λοιπόν και ο μακάριος Μιχαίας κατά την περίοδο της βασιλείας του Ιωάθαμ, του Άχαζ και του Εζεκία. Ενώ βασίλευε ο Ιωάθαμ, εκστράτευσαν εναντίον της Ιερουσαλήμ ο Φακεέ, γιος του Ρομελία, και ο Ραασσών, ο βασιλιάς της Συρίας. Όταν δε αυτός πέθανε, τον διαδέχθηκε στην εξουσία ο Άχαζ, ο οποίος, επειδή ο πόλεμος παρατεινόταν, μίσθωσε με χρήματα τον βασιλιά των Ασσυρίων και τον παρακαλούσε να τον βοηθήσει, καθώς δεν μπορούσε να αντισταθεί στις δυνάμεις των επιδρομέων. Αυτός, καταφθάνοντας, κυρίευσε τη Δαμασκό και σκότωσε τον Ραασσών. Έπειτα, εκείνη την εποχή κατά την οποία βασίλευαν στη Σαμάρεια ο Ιεροβοάμ, γιος του Ιωάς, και μετά από αυτόν ο Αζαρίας, και τρίτος ο Μαναήμ, εκστράτευσε ο Φουλά, ο βασιλιάς των Ασσυρίων, ο οποίος, αφού πείστηκε μετά βίας λαμβάνοντας πολλά χρήματα, επέστρεψε στην πατρίδα του. Μετά δε τον Φουλά, εκστράτευσε εναντίον της ιουδαϊκής γης ο Ασσύριος Θεγλαφαλάσαρ, και ερήμωσε πάρα πολλές πόλεις της Σαμάρειας και σε αυτές προσέθεσε και ολόκληρη τη Γαλιλαία μέχρι τον Νεφθαλείμ. Αυτά βεβαίως τα έχουμε αναφέρει λεπτομερώς όταν συντάσσαμε την ερμηνεία στον μακάριο προφήτη Ωσηέ, αλλά τα υπενθυμίσαμε και τώρα κατ' ανάγκην, επειδή καθορίστηκαν και οι χρόνοι της προφητείας του Μιχαία. Διότι έπρεπε απολύτως ο φιλήκοος και φιλομαθής να μην αγνοεί την αιτία για την οποία κατονομάστηκαν αυτοί που βασίλευσαν στην Ιερουσαλήμ, εννοώ τον Ιωάθαμ και τον Άχαζ.

Αυτό ακριβώς έχει εκπληρωθεί και κατά γράμμα, όπως είναι εύκολο να διαπιστώσουν με τα ίδια τους τα μάτια όσοι επισκέπτονται εκείνους τους τόπους. Όπως ακριβώς για τη Βαβυλώνα ελέχθησαν τα αρμόζοντα, και για τους αλλόφυλους που κατοικούν στην Παλαιστίνη τα κατάλληλα, και για τον Μωάβ ομοίως κάποια άλλα ιδιαίτερα, με τον ίδιο τρόπο και ο προφητικός λόγος κατά της Δαμασκού απειλεί ότι θα της επέλθει ένα ιδιαίτερο τέλος· διότι λέει ότι «θα αρθεί από τις πόλεις», ενώ σύμφωνα με τον Θεοδοτίωνα λέει ότι «θα μετασταθεί εκ της πόλεως». Το υπέστη δε αυτό κατά τους χρόνους των Ασσυρίων, όπως φανέρωνε προηγουμένως η προκείμενη Γραφή παρουσιάζοντας τον βασιλιά των Ασσυρίων να λέει: «Και κατέλαβα την Αραβία και τη Δαμασκό και τη Σαμάρεια· με τον τρόπο που κατέλαβα αυτές, θα καταλάβω και όλες τις αρχές». Σε αυτόν τον λόγο μαρτυρεί και η ιστορία· έχει γραφτεί δηλαδή στο τέταρτο βιβλίο των Βασιλειών: «Και ανέβηκε ο βασιλιάς των Ασσυρίων στη Δαμασκό, την κατέλαβε και την εξόρισε στην Κυρήνη», ή σύμφωνα με τον Σύμμαχο, «στην Κίρρα», «και θανάτωσε τον Ραασσών». Αλλά αυτά είχαν εκπληρωθεί πριν από την προκείμενη προφητεία, ενώ ο παρών λόγος αναφέρεται σε όσα πρόκειται να συμβούν, πιθανότατα κατά γράμμα κατά τους χρόνους του προφήτη Ιερεμία, όταν ο βασιλιάς της Βαβυλώνας επιτιθέμενος στην Ιερουσαλήμ κατέλαβε εκ νέου τη Δαμασκό, καταστρέφοντάς την ολοσχερώς εκ θεμελίων.

Ο Σελούς, αφού φόνευσε τον Ζαχαρία, βασίλευσε στον Ισραήλ. Αυτός έκανε χρήση της συμμαχίας του Φουά, βασιλιά των Ασσυρίων, δίνοντάς του χίλια τάλαντα. Όταν αυτός πέθανε, βασίλευσε αντ' αυτού ο Μαναήμ. Μετά τον Οζία βασίλευσε στον Ιούδα ο υιός του, ο Ιωθάμ· και όταν αυτός πέθανε, βασίλευσε ο Άχαζ, ο υιός του Ιωθάμ. Επί των ημερών του εκστράτευσαν ο Ραασσίν ο Σύρος και ο Φακές, ο υιός του Ρωμελίου. Ο δε Άχαζ έστειλε αγγελιαφόρους στον Θεγλαφαλσάρ τον Ασσύριο, προσκαλώντας τον σε συμμαχία. Και εκείνος, αφού ήλθε, κατέλαβε τη Δαμασκό και θανάτωσε τον Ραασσίν. Εκστράτευσε δε και ο Σαλμανασάρ ο Ασσύριος εναντίον του Ωσηέ, υιού του Ελά, ο οποίος έγινε δούλος του. Όταν όμως αντιλήφθηκε ο Ασσύριος ότι εκείνος επιθυμούσε να αποστατήσει, καθώς είχε στείλει πρέσβεις στον Αιθίοπα, τον πολιόρκησε και τον αιχμαλώτισε, και αφού κατέλαβε τη Σαμάρεια και άλλες πόλεις, τους μετοίκισε στους Ασσυρίους. Εδώ διατυπώνεται η κατηγορία εναντίον του Ισραήλ και του Ιούδα. Εκείνοι που οδηγήθηκαν από τη Βαβυλώνα και εγκαταστάθηκαν στη Σαμάρεια, επειδή δεν φοβούνταν τον Θεό, κατασπαράσσονταν από τα λιοντάρια. Τότε αποστέλλεται από εκεί ένας ιερέας, ο οποίος τους διαφωτίζει ως προς τον νόμο του Θεού, και έτσι άρχισαν να φοβούνται μεν τον Κύριο, αλλά ταυτόχρονα λάτρευαν και τα είδωλα.