Πατερικές αναφορές στο ΒΑΣΙΛΕΙΩΝ Δ΄ 19:34

Διότι ο Ραψάκης, αφού περικύκλωσε την Ιερουσαλήμ, απειλούσε ότι ούτε ο Θεός είχε τη δύναμη να τους ελευθερώσει από τα χέρια των Ασσυρίων· αλλά ο Θεός υποσχέθηκε λέγοντας: «Θα υπερασπιστώ αυτήν την πόλη». Έπειτα, εκπληρώνοντας την υπόσχεση, μέσα σε μία νύχτα εξολόθρευσε εκατόν ογδόντα πέντε χιλιάδες από τους Ασσυρίους.

Διότι και ο Προφήτης έλεγε: «Για χάρη του Αβραάμ του δούλου σου», και ο ίδιος ο Κύριος: «Θα υπερασπιστώ αυτή την πόλη για χάρη δική μου και για χάρη του Δαβίδ του δούλου μου». Ερώτηση: Εάν κάθομαι με κοσμικούς και αρχίσει η αργολογία, να μείνω ή να αναχωρήσω; Εάν πάλι έχω ανάγκη να μείνω, τι να κάνω;

Και τι να πω για λίγους δικαίους; Πολλές φορές, όταν δεν βρεθεί στον παρόντα βίο κανένας δίκαιος, εξαιτίας της αρετής των κεκοιμημένων φροντίζει τους ζωντανούς, και αναφωνεί λέγοντας: «Θα υπερασπιστώ αυτήν την πόλη για χάρη εμού του ιδίου, και για χάρη του δούλου μου του Δαβίδ». Ακόμη κι αν αυτοί, λέει, είναι ανάξιοι να σωθούν και δεν προσφέρουν καμία αφορμή σωτηρίας, επειδή όμως το να δείχνω φιλανθρωπία μου είναι σύνηθες, και είμαι έτοιμος να ελεώ και να διασώζω από τα δεινά, για τον εαυτό μου και για τον δούλο μου τον Δαβίδ θα προσφέρω την υπεράσπισή μου. Έτσι, εκείνος που πριν από τόσα χρόνια ανεχώρησε από αυτήν τη ζωή, γίνεται ο ίδιος αιτία σωτηρίας για όσους έχουν προδοθεί από τη δική τους ραθυμία. Είδες τη φιλανθρωπία του Δεσπότου, πώς τιμά όσους διαλάμπουν στην αρετή; Πώς τους προβάλλει και τους αναδεικνύει αντάξιους απέναντι σε ολόκληρο το πλήθος; Γι' αυτό και ο Παύλος έλεγε: «Περιπλανήθηκαν ντυμένοι με προβιές, με κατσικίσια δέρματα, στερούμενοι, θλιβόμενοι, κακουχούμενοι, αυτοί για τους οποίους δεν ήταν άξιος ο κόσμος».

Ας κλάψουμε λοιπόν γι' αυτούς, ας τους βοηθήσουμε κατά δύναμη, ας επινοήσουμε γι' αυτούς κάποια βοήθεια, μικρή μεν, ικανή όμως να βοηθήσει. Πώς και με ποιον τρόπο; Προσευχόμενοι οι ίδιοι και παρακαλώντας άλλους να κάνουν προσευχές υπέρ αυτών, προσφέροντας συνεχώς ελεημοσύνη στους φτωχούς υπέρ αυτών. Έχει κάποια παρηγοριά το πράγμα· διότι άκουσε τον Θεό που λέει: «Θα υπερασπιστώ αυτή την πόλη για χάρη μου και για χάρη του δούλου μου Δαβίδ».

δ΄. Διότι, αν οι προσευχές είχαν τη δύναμη να μας εισαγάγουν στη Βασιλεία ενώ εμείς αδρανούμε, γιατί δεν γίνονται όλοι οι ειδωλολάτρες Χριστιανοί; Δεν προσευχόμαστε υπέρ όλου του κόσμου; Δεν το έπραττε αυτό και ο Παύλος; Δεν παρακαλούμε να επιστρέψουν όλοι στον Θεό; Πες μου, λοιπόν, γιατί οι πονηροί δεν γίνονται καλοί; Δεν είναι άραγε φανερό, ότι αυτό συμβαίνει επειδή δεν προσφέρουν τίποτα από τον εαυτό τους; Επομένως, οι προσευχές ωφελούν τα μέγιστα, όταν συνεισφέρουμε και εμείς τη δική μας προσπάθεια. Θέλεις να μάθεις πόσο ωφέλησαν οι προσευχές; Φέρε στον νου σου τον Κορνήλιο, την Ταβιθά. Άκουσε επίσης τον Ιακώβ που λέει προς τον Λάβαν: «Αν δεν ήταν μαζί μου ο φόβος του πατέρα μου, τώρα θα με είχες διώξει με άδεια χέρια». Άκουσε πάλι και τον Θεό που λέει: «Θα υπερασπιστώ την πόλη αυτή για χάρη δική μου και για χάρη του δούλου μου, του Δαβίδ». Αλλά πότε το είπε αυτό; Στα χρόνια του Εζεκία, επειδή ήταν δίκαιος. Διότι, αν οι προσευχές ίσχυαν και για τους σφόδρα πονηρούς, γιατί, όταν ήλθε ο Ναβουχοδονόσορ, δεν είπε το ίδιο ο Θεός, αλλά παρέδωσε την πόλη; Επειδή υπερίσχυσε η πονηρία τους. Πάλι, αυτός ο ίδιος ο Σαμουήλ προσευχήθηκε υπέρ των Ισραηλιτών και εισακούστηκε. Αλλά πότε; Όταν και αυτοί ζούσαν κατά τρόπο ευάρεστο, τότε κατατρόπωσε τους εχθρούς. «Και ποια η ανάγκη», λέγει κάποιος, «της προσευχής του άλλου, όταν εγώ είμαι ευάρεστος στον Θεό;» Ποτέ να μην το πεις αυτό, άνθρωπε.

Και αυτό γίνεται φανερό από τον Νώε· διότι, ενώ όλοι χάνονταν, εκείνος μόνος διασώθηκε. Είναι επίσης φανερό και από τον Μωυσή· διότι εκείνος μόνος του κατόρθωσε να εξαιτήσει τη συγχώρεση για έναν τόσο μεγάλο λαό. Εγώ όμως έχω να αναφέρω και ένα άλλο, μεγαλύτερο δείγμα της φιλανθρωπίας του Θεού. Διότι, όταν δεν βρίσκει ζωντανούς ανθρώπους που να έχουν παρρησία, οι οποίοι να μπορούν να μεσιτεύσουν για όσους έχουν αμαρτήσει, καταφεύγει στους κεκοιμημένους, και λέγει ότι συγχωρεί τα αμαρτήματα για χάρη εκείνων, όπως ακριβώς λέγει στον Εζεκία: «Θα υπερασπισθώ την πόλη αυτή για χάρη μου, και για χάρη του δούλου μου του Δαβίδ», ο οποίος είχε ήδη πεθάνει.

«Όμως, στις ημέρες σου δεν θα τα πράξω αυτά.» Γιατί; «Για χάρη του πατέρα σου, του Δαβίδ· από το χέρι του υιού σου θα την πάρω.» Και στον Εζεκία, όταν επρόκειτο να διατρέξει τον έσχατο κίνδυνο, μολονότι ήταν δίκαιος, πάλι για χάρη εκείνου του μακαρίου υπόσχεται να τον βοηθήσει, λέγοντας: «Διότι θα υπερασπιστώ, λέει, την πόλη αυτή για να τη σώσω, για χάρη δική μου και για χάρη του δούλου μου Δαβίδ.» Τόσο μεγάλη είναι η δύναμη της μετάνοιας. Εάν όμως εκείνος είχε σκεφτεί αυτά ακριβώς που σκέφτεσαι και εσύ τώρα, και είχε πει μέσα του ότι είναι πλέον αδύνατον να εξιλεώσει τον Θεό: «Διότι με τίμησε με μεγάλη τιμή και με συγκατέλεξε ανάμεσα στους προφήτες και μου ενεπιστεύθη την εξουσία των ομοεθνών μου και με διέσωσε από αναρίθμητους κινδύνους· πώς λοιπόν θα μπορέσω, έχοντας αμαρτήσει έπειτα από τόσες ευεργεσίες και έχοντας ολισθήσει στις πιο αισχρές πράξεις, να τον καταστήσω και πάλι ίλεω;». Εάν είχε κάνει αυτές τις σκέψεις, όχι μόνο δεν θα είχε πράξει τα μεταγενέστερα, αλλά θα είχε καταστρέψει και τα προηγούμενα.

Ας τους αφήσουμε, λοιπόν, να υπηρετούν, χωρίς να τους οδηγούμε σε κάποιον επίγειο ναό, όπως τον Σαμουήλ, αλλά στον ίδιο τον ουρανό μαζί με τους αγγέλους και τους αρχαγγέλους. Διότι το ότι θα διακονούν και θα υπηρετούν οπωσδήποτε μαζί με αυτούς όσοι έχουν ασπαστεί αυτή τη φιλοσοφία, είναι βεβαίως σε όλους φανερό. Και θα μεσιτεύσουν με μεγαλύτερη παρρησία όχι μόνο για τον εαυτό τους, αλλά και για εσάς. Διότι, αν κάποιοι βρήκαν κάποια παρηγοριά εξαιτίας των πατέρων τους, πολύ περισσότερο θα βρουν οι πατέρες εξαιτίας των παιδιών τους. Επειδή στην πρώτη περίπτωση υπήρχε μόνο το δικαίωμα της φύσης, ενώ στη δεύτερη υπάρχει και το δικαίωμα της ανατροφής, το οποίο είναι πολύ μεγαλύτερο από της φύσης. Και θα σας επιβεβαιώσω και τα δύο αυτά μέσα από τις θείες Γραφές. Διότι τον Εζεκία, ενώ ήταν ενάρετος και ευσεβής, επειδή δεν είχε αποκτήσει από τα δικά του κατορθώματα τόση παρρησία ώστε να σταθεί απέναντι σε τόσο μεγάλο κίνδυνο, ο Θεός είπε ότι θα τον σώσει χάρη στην αρετή του πατέρα του. Λέει δηλαδή: «Θα υπερασπιστώ αυτήν την πόλη για να τη σώσω για χάρη δική μου και για χάρη του Δαβίδ του δούλου μου». Επίσης, γράφοντας στον Τιμόθεο για τους γονείς, ο Παύλος έλεγε ότι: «Θα σωθούν μέσω της τεκνογονίας, εάν παραμείνουν στην πίστη και στην αγάπη και στον αγιασμό με σωφροσύνη». Αλλά και τον Ιώβ, όπως τον επαίνεσε η Γραφή για τα άλλα, δηλαδή ότι ήταν δίκαιος, αληθινός και θεοσεβής, έτσι τον επαίνεσε και για τη φροντίδα του προς τα παιδιά του. Και η φροντίδα αυτή δεν συνίστατο στο να συγκεντρώνει χρυσό για αυτά, ούτε στο να τα κάνει ένδοξα και λαμπρά, αλλά σε τι;