Πατερικές αναφορές στο ΒΑΣΙΛΕΙΩΝ Δ΄ 2:10

Και αλλού, όταν αναλαμβανόταν ο Ηλίας, ο Ελισσαίος ζητούσε από αυτόν να έλθει επάνω του το Πνεύμα διπλό. Ο Ηλίας λοιπόν του το υποσχέθηκε, εάν τον έβλεπε να αναλαμβάνεται. Αφού λοιπόν τον είδε και πήρε τη μηλωτή, ήλθε στον Ιορδάνη· και όταν χτύπησε με τη μηλωτή τον ποταμό, το νερό δεν υπάκουσε. Λέει λοιπόν: Πού είναι ο Θεός αφφώ;

Επειδή, λοιπόν, όσα παρέχονται σε εμάς από τον ήλιο μεταβάλλονται γρήγορα, έχουμε ανάγκη από πολλές και συνεχείς περιστροφές του. Επειδή όμως οι δωρεές της Αειπαρθένου είναι άφθαρτες, χρειάστηκε μόνο μία περίοδος, και μέσω αυτής καταυγάζει ακατάπαυστα τους πάντες, έχοντας ανατείλει ανέκφραστα για εμάς εκείνον τον Ήλιο, «στον οποίο δεν υπάρχει παραλλαγή ή σκιά μεταβολής». Επομένως, ακόμη και αν αφήσουμε τη μετάθεση του Ενώχ από τον Θεό και στρέψουμε το μάτι της διανοίας μας προς την αρπαγή του Ηλία, ο οποίος έπραξε κάτι ανώτερο από τον προηγούμενο, αφήνοντας στον μαθητή του ως μεγάλο δώρο τη μηλωτή, μέσω της οποίας αυτός επιτέλεσε τα διπλάσια θαύματα. Αλλά και από αυτό το γεγονός, τα έργα της Μητροπαρθένου υπερέχουν πάρα πολύ προς το τελειότερο· διότι και η ίδια αποτέλεσε θαύμα θαυμάτων επί της γης και κοινωφελές σημείο, το μεγαλύτερο απ' όλα τα απ' αιώνος, και έδωσε στον ίδιο τον Υιό του Θεού από την κοιλιά της το αδαμιαίο περίβλημα, μέσω του οποίου προσκυνητού περιβλήματος όλα όσα έγιναν για εμάς, «εάν γράφονταν το καθένα χωριστά, ούτε ο ίδιος ολόκληρος ο κόσμος δεν θα χωρούσε τα βιβλία που θα γράφονταν», όπως λέει ο πιο θεολογικός από τους Ευαγγελιστές.

ΣΤ΄. Διότι δεν είναι δυνατόν, δεν είναι δυνατόν να απολαύσει κανείς τη χάρη, εάν δεν νήφει. Ή δεν βλέπεις τι λέει και ο Ηλίας προς τον μαθητή του; «Εάν με δεις όταν θα αναλαμβάνομαι, θα σου γίνει έτσι»· δηλαδή, «Θα σου γίνει αυτό που ζητάς». Και ο Χριστός εξάλλου έλεγε παντού σε όσους τον πλησίαζαν: «Πιστεύεις;» Διότι, εάν δεν οικειωθούμε αυτό που μας προσφέρεται, δεν αισθανόμαστε σε βάθος την ευεργεσία.

Ζηλωτής ήταν ο Ηλίας και θερμός υπηρέτης του Θεού, αλλά και αυτός ανήκε στην κοινή ανθρώπινη φύση, και όμως είχε τη μηλωτή του ως εργαλείο θαυμάτων. Έπειτα ο Ελισσαίος, αφού κληρονόμησε επαυξημένη τη χάρη του διδασκάλου του, χαλιναγώγησε με τη μηλωτή τα ρεύματα του Ιορδάνη. Εάν, λοιπόν, ήταν τόσο μεγάλη η χάρη που δόθηκε στους προφήτες, πόση θα είναι η δύναμη Εκείνου που προφητεύθηκε από αυτούς; Γιατί να μην το πω εν συντομία;

Ο Ηλίας έσχισε με τη μηλωτή τον Ιορδάνη· και έτσι τον διέσχισε προκειμένου να αναληφθεί στους ουρανούς. Επέστρεψε ο μακάριος Ελισσαίος, αφού έλαβε τη μηλωτή του διδασκάλου, καθώς του είχε ζητήσει λέγοντας: «Το πνεύμα που είναι σε εσένα ας έλθει διπλό σε εμένα». Εκείνος του λέει: «Δύσκολο πράγμα ζήτησες· ωστόσο, εάν με δεις να αναλαμβάνομαι, θα σου γίνει». Δηλαδή, να αξιωθεί να λάβει διπλή την ενέργεια του Αγίου Πνεύματος. Έπειτα ανελήφθη. Η μηλωτή μετεωρίστηκε στον αέρα και έπεσε πάνω στον μαθητή· την έλαβε ως ενέχυρο και έφτασε στον ποταμό. Προσπάθησε να σχίσει τον Ιορδάνη, και το νερό δεν υπάκουσε. Κυριευμένος από απορία ο Ελισσαίος λέει: «Πού είναι ο Θεός του Ηλία, του πατέρα μου;» Και αφού το είπε αυτό, χτύπησε για δεύτερη φορά το νερό, και ο Ιορδάνης χωρίστηκε στα δύο.

Όταν δε ο Ηλίας πλησίασε στον Ιορδάνη, ο οποίος, επειδή ήταν ο μεγαλύτερος από τους ποταμούς και πλημμύριζε σαν θάλασσα, δεν ήταν γι' αυτόν διαβατός ούτε προσπελάσιμος, τον χτύπησε με τη μηλωτή και τον χώρισε στα δύο, προετοιμάζοντας εύκολη την πορεία για τον εαυτό του και τον Ελισσαίο και μετατρέποντας το υγρό στοιχείο σε ξηρά. Και αφού πέρασαν απέναντι, είπε στον Ελισσαίο: «Ζήτησε τι να κάνω για σένα προτού αναληφθώ από κοντά σου». Εκείνος του απάντησε: «Ας έλθει πάνω μου διπλάσιο το πνεύμα σου». Και ο Ηλίας αποκρίθηκε: «Ζήτησες κάτι δύσκολο», με την έννοια ότι το αίτημά σου είναι μεγάλο και ξεπερνά το μέτρο σου, και δεν είναι εύκολο να ικανοποιηθεί. Όμως, «αν με δεις την ώρα που αναλαμβάνομαι, ας γίνει σε σένα» σύμφωνα με αυτά που ζήτησες, για να μην εξασθενήσει η πίστη σου.

Και λίγο παρακάτω: «Είπε ο Ηλίας στον Ελισσαίο: Ζήτησέ μου τι να κάνω για σένα, πριν αναληφθώ από κοντά σου. Και είπε ο Ελισσαίος: Ας έλθει σε μένα εις διπλούν το πνεύμα που βρίσκεται επάνω σου. Και εκείνος είπε: Δύσκολο πράγμα ζήτησες· ωστόσο, εάν με δεις να αναλαμβάνομαι από κοντά σου, θα γίνει σε σένα έτσι. Εάν όμως δεν με δεις, δεν θα γίνει». Σχόλιο: Από αυτό διδασκόμαστε να μην εγκαταλείπουμε ποτέ τους άριστους άνδρες, ακόμη και αν εκείνοι το επιθυμούν.

Διότι ας μην νομίζουμε, φίλε μου, ότι το να γνωρίζει κανείς να αρθρώνει κάποιον λόγο από τη μωρανθείσα σοφία και να συνεισφέρει έναν περίτεχνο λόγο, αυτό τον καθιστά νομοθέτη (διότι τότε το θείο θυσιαστήριο θα ήταν προσβάσιμο και στους Μωαβίτες και στους Αμμωνίτες), αλλά μόνο εκείνους τους οποίους η χριστομίμητη υπακοή δοκίμασε, η μακροχρόνια υπομονή επιβεβαίωσε και ο ευαγγελικός λόγος τελειοποίησε. Εάν βέβαια υπάρχει και ο εξωτερικός λόγος, δεν είναι στερημένος χάριτος, εφόσον κοσμείται από ταπεινοφροσύνη και καθοδηγείται από τον ευαγγελικό, και δεν υπερηφανεύεται για τα δικά του αξιώματα, με τα οποία όσοι υπερηφανεύονται, επειδή στηρίζονται σαν σε καλαμένιο ραβδί, είναι φυσικό να τραυματίζονται και να συντρίβονται. Αλλά, θα πει κάποιος, ένιωσα μεγάλο ζήλο για τον Κύριο και αυτά που βλέπω δεν είναι ανεκτά. Και πού είναι σε εμάς το χάρισμα της προφητείας, ω άριστε; Και πού είναι το όρος Κάρμηλο; Και πού είναι τα ουράνια κλειδιά; Και πού είναι η μηλωτή που έσχισε τον Ιορδάνη, η οποία μετέδωσε διπλό το χάρισμα στον Ελισσαίο; Εμείς όμως, ακόμη και αν διαθέτουμε κάποιο χάρισμα, σε ποιον θα το κληροδοτήσουμε, αφού δεν έχουμε ούτε καν μαθητή;

Μήπως, όταν αναρπάστηκε παραδόξως ο Ηλίας, δεν αναδείχθηκε ο Ελισσαίος προφήτης με διπλή χάρη του Πνεύματος; Πιστεύω ότι στο εξής τα πράγματα θα είναι για εμάς καλύτερα από ό,τι προηγουμένως, για να μάθουμε ότι δεν καθοδηγούμαστε από ανθρώπινες επινοήσεις και προσπάθειες, αλλά από τη θεία αγαθότητα και τα λόγια της δυνάμεώς Του με τρόπο ασύλληπτο.