Πατερικές αναφορές στο ΒΑΣΙΛΕΙΩΝ Δ΄ 2:11

Στην ιστορία των Βασιλειών αναφέρεται κάποια γυναίκα χήρα, η οποία βαρυνόταν υπερβολικά από τη συμφορά της μοναξιάς. Την πολιορκούσε δε ένας φιλάργυρος και μισάνθρωπος δανειστής, παίρνοντας ως ενέχυρο τους γιους της, τους οποίους μόνους είχε η μητέρα αντί για οτιδήποτε άλλο. Επειδή όμως η κατάστασή της είχε φτάσει σε απόλυτο αδιέξοδο και κανείς από όσους είχαν χρυσάφι δεν την σπλαγχνιζόταν, προσέτρεξε σε εκείνον που διέθετε φιλανθρωπία και πίστη. Αυτός ήταν ο προφήτης Ελισσαίος, ένας άνδρας ακτήμων ως προς τα γήινα αγαθά αλλά υπερπλήρης από άυλη περιουσία. Ήταν φιλόσοφος προερχόμενος από τους γεωργούς, άστεγος, ανέστιος, με ένα μόνο ένδυμα, ο οποίος μόλις πρόσφατα είχε γίνει κληρονόμος, λαμβάνοντας ως κληρονομιά μια φθηνή προβιά και την αόρατη ευλογία που έπεσε από το πύρινο άρμα. Δεν απέρριψε όμως άπρακτη την ικεσία της, ούτε απελπίστηκε ως προς την παροχή βοήθειας επειδή δεν διέθετε το ζητούμενο, ούτε είπε ποταπά και άπιστα λόγια, όπως θα έκανε ένας από τους πολλούς: «Και από πού να βρω εγώ χρήματα, ώστε να ξεπληρώσω το χρέος;»

Δεν θα μας φτάσει ο χρόνος εάν διηγούμαστε για τον καθένα από τους αγίους. Αλλά, για να τα πούμε συντόμως, δηλώνουμε ότι και τον Ηλία τον κατεδίωξε η Ιεζάβελ, όμως, αφού υπέμεινε στον κόπο, αναλήφθηκε. Και ο Ελισσαίος επίσης με τους συνοδούς του έτρωγε χόρτα, αλλά είχε μέσα του τον ζωντανό Λόγο· και τα οστά του, αφού πέθανε, ανέστησαν νεκρό, δίδοντας την απόδειξη ότι η ελπίδα του δικαίου δεν χάνεται. Τον Ιερεμία τον έριξαν ζωντανό σε λάκκο με βούρκο, επειδή τον φθόνησαν οι ψευδοπροφήτες. Ο δε Ιεζεκιήλ κοιμόταν στο πλευρό του για εκατόν ενενήντα ολόκληρες ημέρες, τρώγοντας άρτο και πίνοντας οίνο με μέτρο, και δεν γύρισε από το ένα πλευρό στο άλλο, μέχρις ότου του το είπε ο Θεός. Εκείνοι όμως που εγκαταλείπουν τον Κύριο, στρέφονται στο πλευρό της δικής τους ανάπαυσης, οι οποίοι είναι ολοφάνερο ότι έλαβαν από εδώ το μερίδιό τους. Επιμείνετε, λοιπόν, στο ίδιο πλευρό έως ότου το προστάξει η θεότητα. Διότι τα μεγάλα δεσμά του Ιεζεκιήλ είναι οι βεβαιότατοι λόγοι του Θεού. Τον Δανιήλ τον κατηγόρησαν οι σατράπες, θέλοντας να τον εμποδίσουν από τις προσευχές του· αυτός όμως δεν σταμάτησε, και ρίχτηκε δύο φορές σε λάκκο λεόντων· ο Θεός, όμως, έφραξε τα στόματά τους. Και σήμερα κατηγορούν εμάς, επειδή δεν θέλουν να προσευχόμαστε εμείς προς τον Θεό. Είναι φανερό αυτό, ότι καταδιώκουν και εμάς και τους Πατέρες μας τους επισκόπους.

Και αλλού, όταν αναλαμβανόταν ο Ηλίας, ο Ελισσαίος ζητούσε από αυτόν να έλθει επάνω του το Πνεύμα διπλό. Ο Ηλίας λοιπόν του το υποσχέθηκε, εάν τον έβλεπε να αναλαμβάνεται. Αφού λοιπόν τον είδε και πήρε τη μηλωτή, ήλθε στον Ιορδάνη· και όταν χτύπησε με τη μηλωτή τον ποταμό, το νερό δεν υπάκουσε. Λέει λοιπόν: Πού είναι ο Θεός αφφώ;

Ο Ηλίας δεν κατεπλάγη βλέποντας πύρινο άρμα και πύρινους ίππους να έρχονται προς αυτόν, αλλά από την επιθυμία της προς τα άνω πορείας αψήφησε αυτά τα φοβερά, και με μεγάλη χαρά ανέβηκε στα φλογερά οχήματα, ενώ ζούσε ακόμη εν σαρκί· εσύ όμως, που δεν πρόκειται να επιβιβαστείς σε πύρινα άρματα, αλλά να αναβείς στον ουρανό διά του ύδατος και του Πνεύματος, δεν σπεύδεις να ανταποκριθείς στην κλήση;

Διότι, όταν προβάλλουν αντιρρήσεις για την ανάληψη του Σωτήρος ως κάτι αδύνατο, να θυμάσαι τα όσα έχουν λεχθεί για τη μετάθεση του Αββακούμ. Επειδή, αν ο Αββακούμ μετατέθηκε από άγγελο, αφού τον σήκωσε από τα μαλλιά της κεφαλής του, πολύ περισσότερο ο Δεσπότης και των προφητών και των αγγέλων ήταν πιο δυνατός στο να πραγματοποιήσει την άνοδό Του στους ουρανούς από το Όρος των Ελαιών, επιβαίνοντας σε νεφέλη με τη δική Του δύναμη. Και να θυμάσαι μεν τα παρόμοια θαύματα, αλλά την υπεροχή να τη διατηρείς για τον Δεσπότη τον θαυματουργό. Διότι εκείνοι μεν βαστάζονταν, ενώ Εκείνος βαστάζει τα πάντα. Να θυμάσαι ότι ο Ενώχ μετατέθηκε, αλλά ο Ιησούς ανήλθε. Να θυμάσαι αυτά που ειπώθηκαν χθες για τον Ηλία, ότι ο Ηλίας μεν αναλήφθηκε με πύρινο άρμα, ενώ το άρμα του Χριστού είναι μυριάδες χιλιάδων που Τον ανυμνούν, και ότι ο Ηλίας μεν αναλήφθηκε στα ανατολικά του Ιορδάνη, ενώ ο Χριστός ανήλθε στα ανατολικά του χειμάρρου των Κέδρων, και ότι εκείνος αναλήφθηκε σαν προς τον ουρανό, ενώ ο Ιησούς στον ουρανό· και ότι εκείνος μεν είπε πως θα δοθεί στον μαθητή του διπλή χάρη εν Αγίω Πνεύματι, ενώ ο Χριστός παρέσχε στους δικούς Του μαθητές τόση αφθονία χάριτος του Αγίου Πνεύματος, ώστε όχι μόνο να την έχουν οι ίδιοι μέσα τους, αλλά και διά της επιθέσεως των χειρών τους να μεταδίδουν την κοινωνία Του στους πιστούς.

Αυτό το οποίο βρίσκουμε να αναφέρεται στην Γραφή ως άρμα του Ισραήλ κατά την ανάληψη του θεσπέσιου Ηλία, επειδή ο Θεός φαίνεται ότι μίλησε πρώτα στους Ιουδαίους με διάφορους τρόπους για τις τέσσερις αρετές. Γι' αυτόν τον λόγο, ακριβώς επάνω σε πύρινο άρμα αναλήφθηκε ο τόσο μέγας τρόφιμος της σοφίας, αφού, κατά τη γνώμη μου, ο σώφρων χρησιμοποίησε ως ίππους τις δικές του αρετές μέσα στο πνεύμα που τον άρπαξε με πύρινη πνοή. 63. Εκείνος που έχει μετάσχει στην άγια γνώση και έχει γευθεί τη γλυκύτητα του Θεού, δεν πρέπει ούτε να δικάζει ούτε να κινεί γενικά δικαστική διαδικασία εναντίον κανενός, ακόμη κι αν κάποιος του αφαιρέσει τα ίδια του τα ενδύματα. Διότι η δικαιοσύνη των αρχόντων αυτού του κόσμου υπολείπεται οπωσδήποτε της δικαιοσύνης του Θεού, ή μάλλον δεν είναι τίποτα μπροστά στο δίκαιο του Θεού. Άλλωστε, ποια θα ήταν η διαφορά ανάμεσα στα πνευματικά τέκνα του Θεού και στους ανθρώπους αυτού του αιώνα, αν το δίκαιο των τελευταίων δεν φαινόταν ατελές απέναντι στη δικαιοσύνη των πρώτων, ώστε το ένα να ονομάζεται ανθρώπινο δίκαιο και το άλλο θεία δικαιοσύνη; Έτσι, λοιπόν, ο Κύριός μας ούτε όταν χλευαζόταν ανταπέδιδε τον χλευασμό, ούτε όταν έπασχε απειλούσε, αλλά και την αφαίρεση του ενδύματός του την υπέμεινε σιωπώντας, και, για να πω το σπουδαιότερο, παρακαλούσε τον Πατέρα για τη σωτηρία των κακούργων.

Και τι το θαυμαστό υπάρχει, αν διαπιστώσουμε ότι και η αρετή του Ηλία εξισώνεται με τη δική τους; Διότι με τη δύναμη μιας μόνο τροφής ο Θεσβίτης Ηλίας έφτασε μέσα σε σαράντα ημέρες στο όρος Χωρήβ, ενώ αυτοί, αφού γεύτηκαν το σώμα του Χριστού, και οι σαράντα μαζί έφτασαν στους ουρανούς. Εμφανίστηκε σε εκείνον ο Θεός καθώς προχωρούσε στην πορεία του, λέγοντας: «Είναι μακρύς ο δρόμος σου, Ηλία»· έγινε όμως γνωστός και σε αυτούς, στηρίζοντας το φρόνημά τους και λέγοντας: «Ο ζήλος σας για την ευσέβεια είναι καλός». Άφησε ο ζηλωτής τη μηλωτή του στον Ελισαίο και ανέβηκε σε άρμα· έδωσε και ο Σωτήρας την ειρήνη Του στους σαράντα, και αναλήφθηκε μέσα σε δόξα.

Αυτό το πυρ μέσω της δόξας περιέλουσε με φως τον Παύλο, ενώ την αίσθηση της όρασης την τύφλωσε· διότι η σαρκική όραση δεν χωρούσε τη δύναμη εκείνου του φωτός. Αυτό το πυρ είναι που εμφανίστηκε στον Μωυσή μέσα στη βάτο· αυτό το πυρ με τη μορφή άρματος άρπαξε τον Ηλία από τη γη· την ενέργεια αυτού του πυρός επιζητώντας ο Δαβίδ έλεγε: «Δοκίμασέ με, Κύριε, και εξέτασέ με· πύρωσε τους νεφρούς μου και την καρδιά μου». Αυτό το πυρ θέρμανε την καρδιά του Κλεόπα και εκείνου που ήταν μαζί του, όταν τους μιλούσε ο Σωτήρας μετά την εκ νεκρών ανάσταση. Γι' αυτό και οι Άγγελοι και τα λειτουργικά πνεύματα μετέχουν στη λαμπρότητα του πυρός, σύμφωνα με όσα έχουν ειπωθεί: «Ο ποιών τους Αγγέλους αυτού πνεύματα, και τους λειτουργούς αυτού πυρ φλέγον». Αυτό το πυρ, κατακαίγοντας το δοκάρι που βρίσκεται μέσα στον οφθαλμό, αποκαθιστά καθαρό τον νου, ώστε, ανακτώντας τη φυσική του διορατικότητα, να καθίσταται ικανός να κατανοεί αδιάκοπα τα θαυμάσια του Θεού, σύμφωνα με εκείνον που λέει: «Άνοιξε τα μάτια μου, και θα κατανοήσω τα θαυμάσια του νόμου σου».

Αθάνατη δύναμη του μοναχού είναι η ακτημοσύνη που βαστάζει τον σταυρό· διότι είναι φοβερό πράγμα για τους μοναχούς η φιλαργυρία, η οποία αποκλείει τη βασιλεία των ουρανών. Δώσε θάρρος, μοναχέ, στους ώμους σου, ώστε με τον νου και την πρακτική αρετή να αποδιώξεις από πάνω σου τον αντίπαλο. Αγαθό δώρο του μοναχού είναι η παρθενία, η οποία τον ανεβάζει ως αρματηλάτη στους ουρανούς μαζί με τον Ηλία· γι' αυτό, μοναχέ, αφού γίνεις εραστής αυτής, ανέβα στο πύρινο άρμα δροσιζόμενος από δύο οχετούς. Το δάκρυ που χύνεται από τα μάτια είναι δέντρο ζωής που υψώνεται με τη δύναμη της ταπεινοφροσύνης· ο μοναχός που το έχει αποκτήσει αυτό, θα τρυγήσει τους αγαθούς καρπούς.

Απόκτησε και την ησυχία, αδελφέ, σαν ένα οχυρό τείχος· διότι η ησυχία σε ανυψώνει πάνω από τα πάθη· διότι εσύ πολεμάς από πάνω, ενώ εκείνα από κάτω. Απόκτησε, λοιπόν, την εν φόβω Θεού ησυχία, και δεν πρόκειται να σε βλάψουν καθόλου τα βέλη του Εχθρού. Η ησυχία, όταν είναι συνδεδεμένη με τον φόβο του Θεού, είναι πύρινο άρμα, το οποίο ανεβάζει στους ουρανούς εκείνον που την κατέχει. Και ας σε πείσει για αυτό ο προφήτης Ηλίας, ο οποίος αγάπησε την ησυχία και τον φόβο του Θεού και αναλήφθηκε στον ουρανό.

Αλλά και για τον Ηλία ομοίως ισχύει ότι ανελήφθη με πύρινο άρμα και βρίσκεται ακόμη εν σαρκί, αλλά με σάρκα πνευματική, η οποία δεν έχει διαρκώς την ανάγκη, όπως όταν βρισκόταν σε τούτο τον κόσμο, να τρέφεται από κόρακες, να πίνει από τον χείμαρρο Χορράθ και να ντύνεται με μηλωτή. Αντιθέτως, τρέφεται με κάποια άλλη πνευματική τροφή, της οποίας χορηγός είναι ο Θεός, που γνωρίζει τα κρύφια και εδημιούργησε τα αόρατα, έχοντας την τροφή του κατά κάποιον τρόπο αμβρόσια και άφθαρτη.

Α΄. Ο Ηλίας ο Θεσβίτης καταγόταν από τη γη των Αράβων, από τη φυλή του Ααρών, και κατοικούσε στη Γαλαάδ, διότι η Θεσβίς αποτελούσε κατοικία των ιερέων. Όταν δε επρόκειτο να γεννηθεί, η μητέρα του, η Σοβαχά, είδε ότι λευκοφανείς άνδρες τον προσαγόρευαν, τον σπαργάνωναν μέσα σε πυρ και του έδιναν να φάει φλόγα πυρός. Και όταν ήλθε ο πατέρας του, ο Ασώμ, το ανήγγειλε στην Ιερουσαλήμ, και του είπε ο χρησμός: «Έχε θάρρος· διότι η κατοικία του θα είναι φως και ο λόγος του απόφαση, και θα κρίνει τον Ισραήλ με ρομφαία και πυρ». Και πράγματι, αφού αναδείχθηκε ζηλωτής και ακριβής φύλακας των εντολών του Θεού και αξιώθηκε των μέγιστων μυστηρίων και των θείων χαρισμάτων, ανελήφθη μέσα σε πύρινο άρμα, αυτός που θα έλθει πάλι πριν από τη συντέλεια, όπως λέει ο Θεός μέσω του Μαλαχία: «Ιδού, θα σας εξαποστείλω τον Ηλία τον Θεσβίτη πριν έλθει η ημέρα του Κυρίου, η μεγάλη και επιφανής, ο οποίος θα αποκαταστήσει την καρδιά του πατέρα προς τον υιό, και την καρδιά του ανθρώπου προς τον πλησίον του· μήπως, ερχόμενος, πατάξω τη γη άρδην».

Και προς το παρόν αυτά θα πράξουν, κατά δε τον καιρό της συντέλειας θα τους οδηγήσουν στην πόλη του Θεού και στην επουράνια Ιερουσαλήμ, καταλήγοντας για αυτούς σε αυτό το αγαθό τέλος, οπότε και θα αναληφθούν ομοίως με τον Ηλία, επιβαίνοντας σε αγγελικά άρματα, ενώ επουράνιο φως θα τους περιλάμπει. Γι' αυτό έχει λεχθεί: «με ίππους και άρματα, πάνω σε λαμπήνες (άμαξες) ημιόνων με σκιάδια στην αγία πόλη Ιερουσαλήμ, και θα φέρουν τους αδελφούς σας από όλα τα έθνη». Θα εννοήσεις δε τους ίππους και τα άρματα ως αγγελικά, εάν δώσεις προσοχή στην προφητεία του Ζαχαρία, στον οποίο ο λόγος, περιγράφοντας κάποιους ίππους ψαρούς και ποικιλόχρωμους και λευκούς, καθώς και άρματα, υπαινισσόταν αγγελικές δυνάμεις. Οι δε λαμπήνες ημιόνων φαίνεται να υποδηλώνουν τα σώματα της αναστάσεως, επιβαίνοντας στα οποία οι ψυχές θα αναληφθούν στην επουράνια πόλη. Πολύ εύστοχα δε ονομάστηκαν λαμπήνες, εξαιτίας της δόξας που εκλάμπει σε αυτά. Αντί δε του χωρίου: «πάνω σε λαμπήνες ημιόνων με σκιάδια», ο Σύμμαχος το απέδωσε: «με ίππους και με άρματα και με κλίνες και με άμαξες και με φορεία».

Και ο ίδιος ο Δαβίδ αναλαμβάνεται από τα ποίμνια των προβάτων, και ποιμαίνει τον Ισραήλ. Τι να πούμε δε για τον Αμώς; Δεν ήταν γιδοβοσκός και δεν χάραζε συκάμινα, και του ανατέθηκε η προφητεία; Και πώς παρέλειψα τον Ιωσήφ, ο οποίος και δούλος έγινε, και σιτοδότης της Αιγύπτου, και πατέρας πολλών μυριάδων, οι οποίες είχαν προαναγγελθεί στον Αβραάμ; Και ο Αβραάμ, για να αναφέρω το σπουδαιότερο, δεν ήταν μετανάστης; Ο δε Μωυσής, δεν ήταν προηγουμένως έκθετος, και έπειτα νομοθέτης, και στρατηγός εκείνων που έσπευδαν προς τη γη της επαγγελίας, δεν αποτελεί το αντικείμενο μεγάλων και θαυμαστών διηγήσεων; Με έθελγε και ο Κάρμηλος του Ηλία, που υποδέχθηκε το άρμα του πυρός· και η μηλωτή του Ελισσαίου, η οποία απέδειξε μεγαλύτερη δύναμη από τα μεταξωτά νήματα και από τον χρυσό που κατεργάστηκε για να γίνει ένδυμα.

Με τη ξηρά κάποιος απέφυγε την πικρή θάλασσα, με την ασπίδα το δόρυ, και το σπίτι αποτελεί σκέπη από την παγερή χιονοθύελλα. Η κακία όμως είναι πανταχόθεν περιβάλλουσα, ευρύχωρη, η πλέον αναπόδραστη βασίλισσα. Ο Ηλίας ανήλθε στον ουρανό με πύρινο άρμα· ο Μωυσής κάποτε διέφυγε το διάταγμα του παιδοκτόνου τυράννου, ο αγνός Ιωνάς τον σκοτεινό θάνατο στα σπλάχνα του κήτους, ο Δανιήλ τα θηρία, και οι παίδες τις φλόγες. Όμως για εμένα, ποια είναι η λύτρωση από την κακία; Άνακτα Χριστέ, Εσύ σώσε με.

Διέσχισε τον Ιορδάνη τέμνοντάς τον με τη μηλωτή· και ανελήφθη προς τον ουρανό με πύρινο άρμα, αφήνοντας στον Ελισσαίο ταυτόχρονα και τη μηλωτή και τη χάρη. Παρατήρησε και τα δικά του θαύματα: διέσχισε τον Ιορδάνη τέμνοντάς τον με τη μηλωτή. Κατέστησε τις πηγές της πόλης ζωογόνες με τη ρίψη αλατιού.

Στον Ηλία, εξάλλου, ούτε ο βίαιος άνεμος, ούτε η φωτιά, ούτε ο σεισμός, όπως ακούς από τη διήγηση, αλλά μια ελαφριά αύρα σκιαγράφησε την παρουσία του Θεού, και μάλιστα όχι τη φύση Του. Και σε ποιον Ηλία; Σε εκείνον που ένα πύρινο άρμα τον ανεβάζει στον ουρανό, φανερώνοντας έτσι ότι ο δίκαιος υπερβαίνει τα ανθρώπινα μέτρα.

Επειδή, λοιπόν, το ισχυρότερο τμήμα της στρατιάς των Αιγυπτίων ήταν το ιππικό, την αόρατη δύναμη που επιφέρθηκε εναντίον της, διά της οποίας επιτεύχθηκε η νίκη κατά των Αιγυπτίων, ο λόγος της Γραφής την ονόμασε ίππο. Διότι και εκείνοι αντιλαμβάνονταν αυτόν που τους πολεμούσε, και φώναζαν ο ένας στον άλλον: «Ο Κύριος πολεμά τους Αιγυπτίους» και «Ας φύγουμε από το πρόσωπο του Κυρίου». Είναι δε φανερό ότι ο αληθινός αρχιστράτηγος εξόπλιζε τη δική του δύναμη κατά τρόπο ανάλογο με την πολεμική παρασκευή των αντιπάλων. Επομένως, υπήρχε κάποια αόρατη δύναμη η οποία ενεργούσε τον όλεθρο των Αιγυπτίων μέσα από τα θαύματα στη θάλασσα, την οποία ο λόγος ονόμασε ίππο. Υποθέτουμε δε ότι πρόκειται για αγγελική στρατιά, για την οποία ο προφήτης λέει: «Θα επιβιβαστείς στους ίππους σου, και η ιππασία σου είναι σωτηρία». Αλλά και ο Δαβίδ έκανε μνεία στο άρμα του Θεού, λέγοντας: «Το άρμα του Θεού είναι μυριοπλάσιο, στο οποίο ζεύονται χιλιάδες από αυτούς που ευημερούν». Επιπλέον, και η δύναμη που ανέλαβε τον προφήτη Ηλία μετέωρο από τη γη προς τον αιθέριο χώρο, λαμβάνει από τη Γραφή το όνομα των ίππων, και η ιστορική αφήγηση αποκαλεί τον ίδιο τον προφήτη άρμα του Ισραήλ και ιππέα· και αυτούς που περιπολούν σε ολόκληρη την οικουμένη, μέσω των οποίων η γη κατοικείται και ειρηνεύει, ο προφήτης Ζαχαρίας τους ονόμασε ίππους, οι οποίοι συνομιλούν με τον άνθρωπο που στεκόταν ανάμεσα στα δύο όρη.

Εάν δε συμβεί και στη δική μας ψυχή αυτό που ακούμε για τον Ηλία, και η διάνοιά μας, αφού αναληφθεί με το πύρινο άρμα, μεταφερθεί ψηλά προς τα ουράνια κάλλη (και θα εννοήσουμε ως πυρ το Άγιο Πνεύμα, το οποίο ήρθε ο Κύριος να ρίξει στη γη, αυτό που μοιράστηκε στους μαθητές με μορφή γλωσσών), δεν θα στερείται ελπίδας για εμάς το να πλησιάσουμε αυτά τα άστρα, εννοώ τα θεία νοήματα, τα οποία καταυγάζουν τις ψυχές μας μέσα από τα ουράνια και πνευματικά λόγια. Διότι, κοίταξε ψηλά με τον οφθαλμό της ψυχής· προς εσένα, τον ακροατή, απευθύνω τη φωνή που απηύθυνε ο Κύριος προς τον πατριάρχη: «Κοίταξε ψηλά σε αυτόν τον ουρανό και δες αυτά τα άστρα, αν μπορείς να καταμετρήσεις το ύψος των νοημάτων τους». Δες την εξουσία της βασίλισσας, κατανοώντας τη δύναμή της από τα προστάγματά της, καθώς μια αυτοκρατορική αυθεντία διαφαίνεται στα λεγόμενά της· δεν κατορθώνει αυτό που θέλει μέσω ικεσίας, αλλά σύμφωνα με την αψευδή φωνή Εκείνου που υποσχέθηκε, ο Οποίος λέει ότι ο πιστός και φρόνιμος οικονόμος γίνεται κύριος όλων των υπαρχόντων του δεσπότη του. Έχοντας αναλάβει αυτήν την εξουσία, διαχειρίζεται βασιλικά για τον εαυτό της τις επιθυμίες της όσον αφορά τους δύο ανέμους, απομακρύνοντας μεν τον βορρά με δικό της πρόσταγμα, ενώ προσκαλεί φιλόφρονα τον νότο και τον προτρέπει με σπουδή να έρθει προς εκείνη.

Άραγε, θα τολμούσαμε να υψωθούμε με τον λόγο μας μέχρι τον μεγαλειώδη Ηλία και να αποδείξουμε ότι ο δικός μας δάσκαλος, με τον προσωπικό του βίο, ομοιάζει προς την εκείνου χάρη; Όμως, την ανάβαση στο φλεγόμενο άρμα και την οδήγηση των πύρινων ίππων και τη μετάσταση προς την υπερκείμενη άνω μακαριότητα, ας μην τα απαιτεί κανείς από την ανθρώπινη φύση. Διότι ούτε εκείνος, εάν παρέμενε στα όρια της ανθρώπινης φύσης, θα διασωζόταν αβλαβής μέσα στο πυρ, μεταβάλλοντας με τη θεία δύναμη το βαρύ και γήινο σε κάτι ελαφρύ και ανοδικό, ούτε ας αναζητήσει κανείς το γεγονός ότι καθιστούσε τον ίδιο του τον λόγο σαν ένα είδος κλειδιού για τις ουράνιες δωρεές, ανοίγοντας όταν το επιθυμούσε και κλείνοντας πάλι με εξουσία, όταν θεωρούσε ότι αυτό ήταν το καλύτερο να πράξει. Αλλά και το ότι εκείνος άντεξε άσιτος για μεγάλο χρονικό διάστημα, διατηρώντας αμείωτη τη δύναμή του έως και σαράντα ημέρες μόνο με την τροφή εκείνου του ψημένου στη χόβολη άρτου, ας παραλειφθεί και αυτό ως κάτι το ανώτερο από τα ανθρώπινα μέτρα. Επειδή για την ανθρώπινη φύση η μίμηση των υπερφυσικών γεγονότων είναι ανέφικτη. Ας αποσιωπηθεί, μαζί με αυτά, και εκείνο το μικρό πήλινο πιθάρι του αλεύρου και το λαγήνι του ελαίου, από τα οποία το καθένα επαρκούσε για τις ανάγκες της χορήγησης τροφής, συμπαρατείνοντας τη χάρη σε όλο τον χρόνο του λιμού, για τρία χρόνια και έξι μήνες. Διότι τα θαύματα της άνωθεν ενέργειας κατέχουν τη δική τους, ξεχωριστή δύναμη κατά την τέλεση των έργων.

Αλλά το ότι αυτά έχουν έτσι δεν το αμφιβάλλουμε, με βάση όσα ειπώθηκαν. Εντούτοις, ο λόγος μας βλέπει την αρχική απορία να παραμένει στην ίδια αμηχανία. Διότι, όπως ακριβώς εκείνος που βρίσκεται στον ουρανό έχει μετοχή στα ουράνια θαύματα, ο τρόπος όμως της ανόδου είναι αδύνατος, με αποτέλεσμα κανένα από όσα έχουμε συνομολογήσει να μην μας προσφέρει όφελος, έτσι και το ότι μέσω της καθάρσεως της καρδιάς γίνεται κανείς μακάριος δεν αμφισβητείται. Το πώς όμως θα μπορούσε κάποιος να την καθαρίσει από τους μολυσμούς, φαίνεται να είναι εντελώς ισοδύναμο με την άνοδο προς τον ουρανό. Ποια είναι λοιπόν η κλίμακα του Ιακώβ; Ποιο πύρινο άρμα θα βρεθεί, όμοιο με εκείνο που ανύψωσε τον προφήτη Ηλία στον ουρανό, με το οποίο η καρδιά μας, αφού ανυψωθεί προς τα άνω θαύματα, θα αποτινάξει αυτό το γήινο βάρος;

Διότι σήμερα ο Κύριος όχι μόνο στάθηκε μετά την ανάσταση ανάμεσα στους μαθητές του, αλλά και αποχωρίστηκε από αυτούς και, ενώ εκείνοι τον έβλεπαν, αναλήφθηκε στον ουρανό και ανέβηκε και εισήλθε στα όντως Άγια των Αγίων και κάθισε εκ δεξιών του Πατρός, υπεράνω κάθε αρχής και εξουσίας και κάθε ονόματος και αξιώματος, που γνωρίζεται και ονομάζεται είτε στον παρόντα είτε στον μέλλοντα αιώνα. Όπως ακριβώς έγιναν πολλές αναστάσεις πριν από την ανάσταση του Κυρίου, έτσι συνέβησαν και πολλές αναλήψεις πριν από τη δική Του ανάληψη. Διότι και τον προφήτη Ιερεμία τον ανέλαβε πνεύμα, και τον Αββακούμ άγγελος, και εξόχως μεταξύ των άλλων αναγράφεται ότι ο Ηλίας αναλήφθηκε με πύρινο άρμα.

Επειδή, λοιπόν, όσα παρέχονται σε εμάς από τον ήλιο μεταβάλλονται γρήγορα, έχουμε ανάγκη από πολλές και συνεχείς περιστροφές του. Επειδή όμως οι δωρεές της Αειπαρθένου είναι άφθαρτες, χρειάστηκε μόνο μία περίοδος, και μέσω αυτής καταυγάζει ακατάπαυστα τους πάντες, έχοντας ανατείλει ανέκφραστα για εμάς εκείνον τον Ήλιο, «στον οποίο δεν υπάρχει παραλλαγή ή σκιά μεταβολής». Επομένως, ακόμη και αν αφήσουμε τη μετάθεση του Ενώχ από τον Θεό και στρέψουμε το μάτι της διανοίας μας προς την αρπαγή του Ηλία, ο οποίος έπραξε κάτι ανώτερο από τον προηγούμενο, αφήνοντας στον μαθητή του ως μεγάλο δώρο τη μηλωτή, μέσω της οποίας αυτός επιτέλεσε τα διπλάσια θαύματα. Αλλά και από αυτό το γεγονός, τα έργα της Μητροπαρθένου υπερέχουν πάρα πολύ προς το τελειότερο· διότι και η ίδια αποτέλεσε θαύμα θαυμάτων επί της γης και κοινωφελές σημείο, το μεγαλύτερο απ' όλα τα απ' αιώνος, και έδωσε στον ίδιο τον Υιό του Θεού από την κοιλιά της το αδαμιαίο περίβλημα, μέσω του οποίου προσκυνητού περιβλήματος όλα όσα έγιναν για εμάς, «εάν γράφονταν το καθένα χωριστά, ούτε ο ίδιος ολόκληρος ο κόσμος δεν θα χωρούσε τα βιβλία που θα γράφονταν», όπως λέει ο πιο θεολογικός από τους Ευαγγελιστές.

Σε αυτόν δε που θα ρωτήσει «ποια είναι η θέρμη που γεννιέται από την προσευχή», θα του υποδείξουν τη φωτιά, την οποία αναφέρει πάλι ο ίδιος ο Ηλίας, η οποία είναι μεν σημείο του Θεού που δεν έχει ακόμη εμφανιστεί, και η οποία χρειάζεται ακόμη να μεταποιηθεί σε λεπτή αύρα, αν πρόκειται, αφού δεχθεί μέσα της τη θεία ακτίνα, να δείξει σε αυτόν που κοιτάζει τον Αόρατο, αλλά θα του υποδείξουν και τον ίδιο τον Ηλία που και ήταν και φαινόταν ως φωτιά και ανέβαινε με το σώμα του σε πύρινο άρμα, καθώς και τον άλλον προφήτη που φλεγόταν στα σπλάχνα του σαν από φωτιά, και μάλιστα επειδή ο λόγος του Θεού είχε γίνει μέσα του σαν φωτιά. Και αν εξετάσεις οτιδήποτε άλλο από όσα ενεργούνται μυστικά μέσα τους, εκείνοι, συγκρίνοντάς τα με παρόμοια πνευματικά γεγονότα, όπως είπαμε, θα σου υποδείξουν τα παραπλήσια και από κοινού για όλα θα πουν: «Δεν ακούς, άνθρωπε, ότι ο άνθρωπος έφαγε άρτο αγγέλων; Δεν ακούς τον Κύριο που λέει ότι θα δώσει Πνεύμα άγιο σε όσους του το ζητούν ημέρα και νύχτα;» Ποιος είναι, λοιπόν, ο άρτος των αγγέλων; Δεν είναι το θείο και υπερουράνιο φως, με το οποίο, είτε κατά επιβολή είτε κατά αποδοχή, οι νόες ενώνονται με τρόπο που υπερβαίνει τον νου, σύμφωνα με τον μέγα Διονύσιο;

Εάν όμως κάποιος υποθέσει ότι είναι αδύνατο να διατηρηθούν στη ζωή οι άνθρωποι για τόσο πολύ χρόνο, και ότι ο Ηλίας δεν αναλήφθηκε ένσαρκος, αλλά ότι η σάρκα του καταναλώθηκε στο πύρινο άρμα, ας αναλογιστεί ότι ο Ιωνάς, αφού ρίχτηκε στον βυθό, αποβλήθηκε και πάλι σώος στη στεριά με προσταγή του Θεού, και ότι ο Ανανίας, ο Αζαρίας και ο Μισαήλ, όταν ρίχτηκαν σε καμίνι φωτιάς που έκαιγε επτά φορές περισσότερο, ούτε έπαθαν καμία βλάβη ούτε βρέθηκε πάνω τους οσμή φωτιάς. Επομένως, το χέρι του Θεού που συμπαραστάθηκε σε αυτούς και επιτέλεσε για χάρη τους πράγματα παράδοξα και αδύνατα για την ανθρώπινη φύση, τι το θαυμαστό έχει αν και σε αυτούς που μετατέθηκαν κατεργάστηκε κάτι το παράδοξο, υπηρετώντας το θέλημα του Πατρός;

Πάλι κάποιος άλλος, με το όνομα Ασινάς, στην ίδια την Έδεσσα, αφού συνέθεσε πολλά τριλέξια που ψάλλονται μέχρι σήμερα, διήγε σπουδαία πολιτεία, και υπέβαλε τον εαυτό του άκριτα σε σκληρότερα έργα, προκειμένου να δοξαστεί. Αυτόν τον πλάνησε ο διάβολος, τον έβγαλε από το κελί του και τον έστησε πάνω σε ένα βουνό που ονομάζεται Στόριο. Εκεί σκηνοθέτησε και του παρουσίασε μορφές αρμάτων και ιππέων και του είπε: «Ο Θεός με έστειλε για να σε πάρω στον παράδεισο όπως τον Ηλία». Και καθώς εξαπατήθηκε από την πνευματική του ανωριμότητα και ανέβηκε για να καθίσει στο άρμα, διαλύθηκε όλη εκείνη η παραίσθηση και κατακρημνίστηκε από μεγάλο ύψος, πέφτοντας από εκεί στη γη και βρίσκοντας έναν γελοίο θάνατο.

Πάλι, υπήρχε κάποιος άλλος άνθρωπος στην Έδεσσα, ονόματι Ασινάς, ο οποίος συνέθεσε πολλά τριλέξια τα οποία ψάλλονται μέχρι σήμερα. Αυτός ζούσε με αυστηρή ασκητική πολιτεία, και δεσμεύτηκε απερίσκεπτα σε σκληρότατα έργα μέχρι που να δοξαστεί. Τότε τον πλάνησε ο διάβολος, τον έβγαλε από το κελί του, τον έστησε πάνω σε ένα βουνό που ονομάζεται Στόριον, και έστησε μια οφθαλμαπάτη δείχνοντάς του μορφές αρμάτων και ιππέων, και του είπε: «Ο Θεός με έστειλε σε εσένα για να σε αναλάβω στον παράδεισο, όπως τον Ηλία». Και καθώς εξαπατήθηκε μέσα στην παιδαριώδη ανοησία του και ανέβηκε για να καθίσει στο άρμα, διαλύθηκε όλη εκείνη η φαντασία, και έπεσε από μεγάλο ύψος στη γη, βρίσκοντας γελοίο θάνατο.

Γι' αυτό δεν αναζητούσαν στον Κύριο κοσμικό διάδημα· διότι γνώριζαν ότι Αυτός βασιλεύει ανάρχως. Δεν αναζητούσαν αλουργίδα· διότι Τον έβλεπαν να περιβάλλεται το φως σαν ιμάτιο. Δεν αναζητούσαν γύρω τους πλήθος στρατιωτών, έχοντας πειστεί στον προφήτη που είπε: «Μύριες μυριάδες Τον υπηρετούσαν, και χίλιες χιλιάδες αρχαγγέλων παρίσταντο σε Αυτόν». Δεν επιζητούσαν ίππους και άρματα· διότι αναγνώρισαν ότι Αυτός είναι που ανέλαβε τον Ηλία με πύρινο άρμα· και επειδή γνώριζαν ότι οι ευαγγελιστές Τον ακολουθούσαν σαν ίπποι, έχοντας πειστεί στον προφήτη που είπε – και ο Ζαχαρίας είναι αυτός που το είπε – ότι: «Πίσω Του υπήρχαν ίπποι λευκοί, και πυρροί, και ποικίλοι, και ψαροί». Λευκός ίππος είναι ο Ματθαίος, καθώς εξέθεσε σαφέστερα τα της ενανθρωπήσεως του Κυρίου. Ψαρός ίππος είναι ο Μάρκος, ο οποίος συνέγραψε το Ευαγγέλιο με πιο διανθισμένο τρόπο. Ποικίλος ίππος είναι ο Λουκάς, καθώς εξέθεσε τα του Κυρίου πιο εύγλωττα και με μεγαλύτερη ποικιλία. Πυρρός ίππος είναι ο Ιωάννης, ο οποίος εξέλαμψε τη θεότητα του Χριστού στους αποστόλους σαν πύρινη αστραπή: «Εν αρχή ην ο Λόγος, και ο Λόγος ην προς τον Θεόν, και Θεός ην ο Λόγος». Ως ταχυδρόμους ίππους, που μετέφεραν το Ευαγγέλιο σε όλη τη γη, ονόμασε τους αποστόλους και ο προφήτης Αμβακούμ, λέγοντας: «Και επιβίβασες στη θάλασσα τους ίππους σου»· αποκαλώντας μεταφορικά θάλασσα ολόκληρο τον κόσμο.

Πρόσεξε πώς οικονοείται να μη γίνονται όλα διά του Πνεύματος, αλλά και να υποπίπτουν στην όραση. Γιατί όμως τον ανέλαβε νεφέλη; Και αυτό αποτελεί τεκμήριο ότι ανήλθε στον ουρανό. Δεν τον ανέλαβε φωτιά, όπως στην περίπτωση του Ηλία, ούτε πύρινο άρμα· αλλά νεφέλη τον ανέλαβε, η οποία ήταν σύμβολο του ουρανού, όπως ακριβώς λέει ο προφήτης: «Αυτός που καθιστά το νέφος όχημά του», αν και αυτό έχει ειπωθεί για τον Πατέρα.

Ο μεν Ηλίας, λοιπόν, αναλήφθηκε ωσάν προς τον ουρανό, επειδή ήταν δούλος· ο δε Ιησούς στον ουρανό, επειδή ήταν Δεσπότης. Εκείνος μέσα σε πύρινο άρμα, Αυτός μέσα σε νεφέλη. Διότι, όταν έπρεπε να κληθεί ο δούλος, στελνόταν άρμα· όταν όμως επρόκειτο για τον Υιό, βασιλικός θρόνος. Και όχι απλώς βασιλικός θρόνος, αλλά ο ίδιος ο πατρικός.

Το νέφος έγινε όχημα του ανθρώπινου περιβλήματός Του· και, επιβαίνοντας σε αυτό, μετέστησε το δικό Του ένδυμα προς τον ουρανό. Όπως, λοιπόν, η κύηση από την Παρθένο συνέβη έξω από τους νόμους της φύσης, έτσι και το θαύμα της ανόδου στους ουρανούς είναι παράδοξο. Διότι πώς είναι δυνατόν ένα ανθρώπινο σώμα να υπερίπταται των ουράνιων αψίδων; Αλλά αυτό που δεν επέτρεπε η φύση, το δώρισε η χάρις. «Ανήλθε» βεβαίως και ο δούλος, όχι όμως στον ουρανό, αλλά «σαν στον ουρανό». Διότι είναι μεγάλη η απόσταση ανάμεσα στην υπόσταση του δούλου, η οποία υπήρξε κατά χάριν, και στη θεοπρεπή εξουσία του Δεσπότου. Επειδή ο μεν θαυμαστός Ηλίας, ο ηνίοχος του πύρινου άρματος, δεν πέταξε πάνω από τις ουράνιες αψίδες· Εκείνος όμως, που μετέστησε τη δική μας φύση προς τα ουράνια, κατέστησε τον ουρανό βατό για τους ανθρώπους. Τώρα πλέον έχει ολοκληρωθεί η συμφιλίωση με τον ουράνιο Βασιλέα, και τη φύση, η οποία παλαιότερα βρισκόταν σε έχθρα με τον Πατέρα, τη συμφιλίωσε με τον δικό Του Γεννήτορα Εκείνος που, ως προς τη θεότητα, είναι ενωμένος μαζί Του, ενώ ως προς την ανθρώπινη φύση οικονόμησε τη σωτηρία μέσω της ελεύσεώς Του σε εμάς. Τώρα ανέβασε στους ουρανούς αυτό που είναι ομογενές με εμάς, Εκείνος που υπήρξε μεσίτης και για τις δύο φύσεις. Διότι λέγει η Γραφή: «Ένας είναι ο Θεός, ένας και ο μεσίτης Θεού και ανθρώπων». Άνθρωπος είναι κατά αυτό που φαίνεται, Θεός όμως κατά αυτό που πιστεύεται.

Διότι η Εκκλησία λειτουργεί με τη φωνή των Σεραφείμ και αναπέμπει τον «Τρισάγιο» ύμνο μαζί με τις άνω δυνάμεις, για να μάθει ο άνθρωπος ότι οι ουράνιες δυνάμεις δεν τον εχθρεύθηκαν από τη φύση τους, αλλά τον αποστράφηκαν εξαιτίας της παραβάσεως, ενώ λόγω της φιλανθρωπίας τον προσέλαβαν· και εκεί μεν η πύρινη ρομφαία απέκλεισε τον Αδάμ. Για να διδαχθούμε όμως και πάλι ότι δεν ήταν η φύση του πυρός που εχθρευόταν τον άνθρωπο, αλλά η παράβαση κατέστησε τα πάντα εχθρικά απέναντί του, εκείνη η πύρινη ρομφαία τον καταδιώκει, ενώ τον Ηλία ένα άρμα πυρός τον αναλαμβάνει. Βλέπεις πώς το ίδιο πυρ είναι και εχθρικό και φιλικό, μη μεταβαλλόμενο ως προς τη φύση του, αλλά υπηρετώντας τη βουλή του Θεού; Αποκλείστηκε ο Αδάμ από τον παράδεισο, λαμβάνει τα κλειδιά του ουρανού ο Πέτρος. Μέσα στον παράδεισο επιβουλεύεται από τον όφι, ενώ στον κόσμο, παραδομένος στην εξορία, μέσα στον ίδιο τον τόπο της εξορίας καταπατά αυτόν που τον καταπάτησε· «Διότι, ιδού, σας έχω δώσει εξουσία να πατάτε επάνω σε όφεις και σκορπιούς και επάνω σε όλη τη δύναμη του εχθρού». Αν η παράβαση επέφερε καταδίκη στον Αδάμ, ο κόσμος δεν θα επιφέρει καταδίκη σε εμάς, εφόσον η πίστη μάς δικαιώνει. Ο Αδάμ μέσα στον παράδεισο καταισχύνεται από την παράβαση·

Διότι, πράγματι, η ανάμνηση της πανηγύρεως είναι πλήρης θαύματος και γεμάτη από έκπληξη· πώς, άλλωστε, να μην είναι γεμάτη από θαύμα και έκπληξη; Διότι την απαρχή από το γένος που είχε προσκρούσει, το οποίο είχε στερηθεί και αποβληθεί από τη ζωή, αφού την ανέλαβε ο Δεσπότης Χριστός, σήμερα την ανέβασε και τη συγκάθισε στον βασιλικό θρόνο, επάνω από τους ουρανούς, στον οποίο τα χερουβίμ παρίστανται με τρόμο. Και για το ότι ο Κύριός μας Ιησούς Χριστός ανέβηκε στον ουρανό, άκουσε τον μακάριο Λουκά που λέει: «ενώ εκείνοι έβλεπαν, υψώθηκε», δηλαδή οι μαθητές. Ιδού, μαζί με τον Λουκά υπάρχουν και άλλοι μάρτυρες: «και νεφέλη τον παρέλαβε από τα μάτια τους». Γιατί τον παρέλαβε φωτεινή νεφέλη; Για να δείξει ότι ανήλθε στον ουρανό, όχι με πύρινο άρμα όπως στην περίπτωση του Ηλία, αλλά τον παρέλαβε νεφέλη, επειδή αποτελούσε σύμβολο του ουρανού· όπως ακριβώς λέει ο Δαβίδ: «εκείνος που θέτει τα νέφη ως επίβασή του», γι' αυτό κάνει λόγο για νεφέλη. Και παρέστησε τους μαθητές ως μάρτυρες και θεατές του θαύματος, ώστε να πεισθείς εσύ ότι ανήλθε στον ουρανό με το σύμβολο της θείας δυνάμεως· γι' αυτό και ο προφήτης αναφωνούσε λέγοντας: «ο Θεός κάθεται πάνω σε ανάλαφρη νεφέλη». Και στο όρος, εξάλλου, η νεφέλη ήλθε εξαιτίας Του, και «ο Μωυσής εισήλθε στον γνόφο» μέσα στη νεφέλη, όμως η νεφέλη δεν υπήρχε εξαιτίας εκείνου.

Ανέβηκε ο Θεός εκεί όπου βρισκόταν, αναλήφθηκε εκεί από όπου δεν είχε αποχωριστεί, διότι «αυτός που κατέβηκε είναι ο ίδιος που και ανέβηκε υπεράνω όλων των ουρανών»· δεν είναι άλλος αυτός που φανερώθηκε στους προφήτες και άλλος αυτός που συναναστράφηκε με τους αποστόλους· δεν είναι άλλος αυτός που κάθεται στους κόλπους του Πατρός και άλλος αυτός που δικάζεται από τον Πιλάτο· δεν είναι άλλος αυτός που καρφώνεται επάνω στον σταυρό με τα καρφιά και άλλος αυτός που εποχείται στα χερουβείμ, δηλαδή που επιβαίνει σε αυτά· δεν είναι άλλος αυτός που τυλίγεται με το σεντόνι από τον Ιωσήφ και άλλος αυτός που κρατά σφιχτά μέσα στην παλάμη του ολόκληρη την κτίση, δηλαδή τον ουρανό και τη γη· δεν είναι άλλος αυτός που εναποτίθεται στο μνημείο και άλλος αυτός που ανυμνείται από τα σεραφείμ· αλλά είναι ο ίδιος που κάθεται μαζί με τον Πατέρα, αυτός που βλάστησε ασπόρως μέσα στη μήτρα της παρθένου. «Ανέβηκε ο Θεός με αλαλαγμό», ο ποιητής των αιώνων, αυτός που έφερε τα σύμπαντα από την ανυπαρξία στην ύπαρξη, ο πλάστης του Αδάμ, ο δημιουργός της ανθρώπινης φύσης, αυτός που μετέστησε τον ευάρεστο Ενώχ στον τόπο της ζωής, αυτός που διαφύλαξε τον Νώε μέσα στην παγκόσμια βροχή, αυτός που προσκάλεσε τον πατριάρχη Αβραάμ από τη γη των Χαλδαίων, αυτός που προτύπωσε στον Ισαάκ το μυστήριο του σταυρού, αυτός που χάρισε τη δωδεκάκλωνη γενεά των υιών του Ισραήλ, αυτός που έδωσε την υπομονή στον Ιώβ, αυτός που ανέδειξε τον Μωυσή ηγέτη του λαού, αυτός που γέμισε τον Σαμουήλ με προφητεία από την κοιλιά της μητέρας του, αυτός που πήρε τον Δαβίδ από τα πρόβατα για να γίνει βασιλιάς, αυτός που έδωσε τη σοφία στον Σολομώντα, αυτός που ανέλαβε τον Ηλία μέσα σε συσσεισμό με πύρινο άρμα, αυτός που ενέπνευσε στους προφήτες την πρόγνωση, αυτός που χάρισε στους αποστόλους το χάρισμα των ιαμάτων, αυτός που φώναξε προς τους ίδιους: «έχετε θάρρος, εγώ έχω νικήσει τον κόσμο».

Δεν είναι άλλος αυτός που εμφανίστηκε στους προφήτες, και άλλος αυτός που συναναστράφηκε με τους αποστόλους· δεν είναι άλλος αυτός που βρίσκεται στους κόλπους του Πατρός, και άλλος αυτός που δικάζεται ενώπιον του Πιλάτου· δεν είναι άλλος αυτός που είναι καρφωμένος με τα καρφιά στον σταυρό, και άλλος αυτός που επιβαίνει στα Χερουβίμ· δεν είναι άλλος αυτός που τυλίγεται στο σάβανο από τον Ιωσήφ, και άλλος αυτός που περικλείει στην παλάμη του την κτίση· δεν είναι άλλος αυτός που εναποτίθεται στο μνημείο, και άλλος αυτός που ανυμνείται από τα Σεραφίμ· αλλά ο ίδιος που συγκάθεται με τον Πατέρα, είναι εκείνος που βλάστησε ασπόρως στην παρθενική μήτρα. Ανέβηκε ο Θεός με αλαλαγμό, ο Κύριος με φωνή σάλπιγγας· ο ποιητής των αιώνων, αυτός που παρήγαγε τα σύμπαντα από το μη ον στο είναι, ο πλάστης του Αδάμ, ο δημιουργός της ανθρώπινης φύσης, αυτός που μετέστησε τον ευάρεστο Ενώχ στον τόπο της ζωής, αυτός που διέσωσε τον Νώε εν μέσω της οικουμένης, αυτός που προσκάλεσε τον πατριάρχη Αβραάμ από τη γη των Χαλδαίων, αυτός που προτύπωσε στον Ισαάκ το μυστήριο του σταυρού, αυτός που χάρισε στον Ιακώβ τη δωδεκάκλωνη τεκνογονία, αυτός που παρέσχε την υπομονή στον Ιώβ, αυτός που ανέδειξε τον Μωυσή ως ηγεμόνα του λαού, αυτός που γέμισε τον Σαμουήλ με το χάρισμα της προφητείας από τη μήτρα, αυτός που εξέλεξε τον Δαβίδ ως βασιλιά ανάμεσα στους προφήτες, αυτός που χορήγησε τη σοφία στον Σολομώντα, αυτός που ανέλαβε τον Ηλία εν μέσω σεισμού με πύρινο άρμα, αυτός που ενέπνευσε στους προφήτες την πρόγνωση, αυτός που χάρισε στους αποστόλους τη δωρεά των ιαμάτων, αυτός που φώναξε προς τους ίδιους: «Θαρρείτε, εγώ έχω νικήσει τον κόσμο».

Εις την Ανάληψη του Κυρίου ημών Ιησού Χριστού. Ομιλία Α΄. Τρία παράδοξα θαύματα, άγνωστα από την αρχή του χρόνου, τα οποία υπερβαίνουν την ίδια μας τη φύση, έχουν συμπλεχθεί παραμένοντας αδιάρρηκτα και ασάλευτα· διότι το τρίπλοκο σκοινί δεν κόβεται εύκολα. Και αυτά είναι: ο τοκετός ανύμφευτης μητέρας, η ανάσταση έπειτα από το τριήμερο πάθος και η ανάληψη της σάρκας στους ουρανούς. Γνωρίζει ο χρόνος στείρες που γέννησαν, αλλά όχι χωρίς συζυγική συνεύρεση· γνωρίζει νεκρούς που αναβίωσαν, αλλά όχι σε ζωή ατελεύτητη· γνωρίζει προφήτη που αναλήφθηκε, αλλά «ως» εις τον ουρανό· και αυτό το «ως» υπολείπεται της αλήθειας.

Ζηλωτής ήταν ο Ηλίας και θερμός υπηρέτης του Θεού, αλλά και αυτός ανήκε στην κοινή ανθρώπινη φύση, και όμως είχε τη μηλωτή του ως εργαλείο θαυμάτων. Έπειτα ο Ελισσαίος, αφού κληρονόμησε επαυξημένη τη χάρη του διδασκάλου του, χαλιναγώγησε με τη μηλωτή τα ρεύματα του Ιορδάνη. Εάν, λοιπόν, ήταν τόσο μεγάλη η χάρη που δόθηκε στους προφήτες, πόση θα είναι η δύναμη Εκείνου που προφητεύθηκε από αυτούς; Γιατί να μην το πω εν συντομία;

Και ο μέγας Ηλίας επέδειξε νηστεία τόσων ημερών, και αφού διέφυγε την τυραννία του θανάτου και ανελήφθη με πύρινο άρμα σαν στον ουρανό, ούτε και μέχρι σήμερα έχει λάβει πείρα θανάτου. Και ο ανήρ των επιθυμιών, αφού επέδειξε νηστεία πολλών ημερών, αξιώθηκε με αυτόν τον τρόπο εκείνης της θαυμαστής οπτασίας· αυτός που και τον θυμό των λεόντων χαλιναγώγησε και τον μετέβαλε σε πραότητα προβάτων, χωρίς να αλλάξει τη φύση τους, αλλά, ενώ παρέμενε η θηριωδία, μετέβαλε τη διάθεσή τους. Αυτήν χρησιμοποιώντας και οι Νινευίτες, ανακάλεσαν την απόφαση του Δεσπότη, αφού υποχρέωσαν, μαζί με τους ανθρώπους, και το γένος των άλογων ζώων να επιδείξει αυτή τη νηστεία· και έτσι, αφού ο καθένας απομακρύνθηκε από τα πονηρά του έργα, προσέλκυσαν τη φιλανθρωπία του Δεσπότη των πάντων. Και γιατί περιστρέφομαι ακόμη γύρω από τους δούλους (διότι έχουμε να απαριθμήσουμε και πολλούς άλλους, που και στην Παλαιά και στην Καινή Διαθήκη διακρίθηκαν μέσω αυτής), ενώ πρέπει να έλθω στον κοινό Δεσπότη όλων μας; Διότι ο Κύριός μας Ιησούς Χριστός, αφού και ο ίδιος επέδειξε νηστεία σαράντα ημερών, έτσι άρχισε την πάλη με τον διάβολο, δίνοντας σε όλους μας το υπόδειγμα, ώστε μέσω αυτής να εξοπλιζόμαστε και, αφού λάβουμε τη δύναμη που προέρχεται από αυτήν, να παρατασσόμαστε με αυτόν τον τρόπο στη μάχη εναντίον του.

Διότι το ότι βεβαίως μετατέθηκε αυτός, και το ότι ανελήφθη εκείνος, το είπαν οι Γραφές· το πού όμως βρίσκονται, και το πώς είναι, δεν το προσέθεσαν· διότι δεν λέγουν τίποτε περισσότερο από τα αναγκαία. Διότι αυτό συνέβη, αναφέρομαι δηλαδή στο γεγονός της μεταθέσεως, ευθύς εξ αρχής, ώστε η ανθρώπινη φύση να λάβει ελπίδα για την κατάλυση του θανάτου και για την καθαίρεση της διαβολικής τυραννίας, καθώς και για το ότι ο θάνατος θα παραλύσει· διότι μετατέθηκε όχι ως νεκρός, αλλά για να μη γνωρίσει θάνατο.

Πού είναι εκείνοι που δυσπιστούν ως προς την ανάσταση και λένε: «Πώς αυτό το οστό συγκολλάται με τούτο;», εισάγοντας τέτοιους μυθώδεις ισχυρισμούς; Πες μου, πώς ο Ηλίας ανήλθε με πύρινο άρμα; Η φωτιά έχει την ιδιότητα να κατακαίει, όχι να ανυψώνει. Πώς ζει τόσον καιρό; Σε ποιον τόπο βρίσκεται; Γιατί συνέβη αυτό; Και πού μετατέθηκε ο Ενώχ; Μήπως λαμβάνει την ίδια τροφή με εμάς; Και τι τον εμποδίζει να βρίσκεται εδώ; Αλλά δεν λαμβάνει· και γιατί τότε μετατέθηκε;