Πατερικές αναφορές στο ΒΑΣΙΛΕΙΩΝ Δ΄ 6:17

Περί υπομονής και κατανύξεως. Λόγος παραινετικός. Ο Θεός που μας έπλασε, γνωρίζοντας την ασθένεια της διανοίας μας και την πανουργία του αντιπάλου, μας δώρισε τις θείες Γραφές ως οπλοστάσια και θησαυρούς ιαμάτων. Υπάρχουν δε στα οπλοστάσια διάφορα όπλα· διότι λέει ο Δαβίδ: «και έκανες τους βραχίονές μου σαν χάλκινο τόξο»· και πάλι: «εξαπέστειλε βέλη και τους σκόρπισε, και πλήθυνε τις αστραπές και τους συνέτριψε». Και σε άλλο σημείο λέει: «θα λάβει ως πανοπλία τον ζήλο του και θα οπλίσει την κτίση για άμυνα κατά των εχθρών· θα φορέσει ως θώρακα τη δικαιοσύνη και θα βάλει ως περικεφαλαία την ανυπόκριτη κρίση· θα λάβει ως ακαταμάχητη ασπίδα την οσιότητα, και θα ακονίσει την απότομη οργή σε ρομφαία, και ο κόσμος θα συμπολεμήσει μαζί του εναντίον των παραφρόνων. Θα εκτοξευθούν εύστοχες βολίδες αστραπών, και σαν από εύκυκλο τόξο των νεφελών θα πετάξουν προς τον στόχο τους, και από πετροβόλο θυμό θα ριφθούν γεμάτα χαλάζια. Θα αγανακτήσει εναντίον τους το νερό της θάλασσας, και ποταμοί θα τους κατακλύσουν απότομα. Θα αντισταθεί απέναντί τους πνεύμα δυνάμεως, και σαν λαίλαπα θα τους διασκορπίσει». Και ο Ελισσαίος είπε: «μη φοβάσαι, διότι είναι περισσότεροι αυτοί που είναι μαζί μας παρά αυτοί που είναι μαζί τους». Και προσευχήθηκε ο Ελισσαίος και είπε: «Κύριε, άνοιξε τα μάτια του παιδιού, για να δει».

Και διάνοιξε ο Κύριος τους οφθαλμούς του, και είδε· και ιδού, το όρος ήταν πλήρες ίππων, και άρμα πυρός ολόγυρα στον Ελισσαίο. Ο δε Ησαΐας λέει: και έκανε το στόμα μου σαν οξεία μάχαιρα και υπό τη σκέπη του χεριού του με έκρυψε· με έθεσε ως εκλεκτό βέλος και στη φαρέτρα του με εσκέπασε. Στον δε Ιεζεκιήλ λέει: και εσύ, υιέ ανθρώπου, λάβε για τον εαυτό σου ρομφαία οξεία, πιο κοφτερή από ξυράφι κουρέα· απόκτησέ την για τον εαυτό σου.

Είχε δε ο Ελισσαίος έναν μαθητή, ο οποίος βρισκόταν ακόμη στα πρόθυρα της προφητείας, καθώς δεν είχε κριθεί ακόμη άξιος για τέτοιου είδους αποκαλύψεις. Κατέφθασαν οι στρατιώτες του βασιλιά, με σκοπό να δέσουν τον άνδρα, ή μάλλον τον προφήτη. Πάλι σε δεσμά περιπίπτουμε, και τι να πάθω; Από παντού αυτός ο λόγος κατ' αυτόν τον τρόπο υφαίνεται. Και ο μαθητής, μόλις είδε το πλήθος των στρατιωτών, ταράχθηκε, και περίτρομος και έντρομος έτρεξε προς τον δάσκαλο, του ανήγγειλε τη συμφορά, όπως πίστευε, και του φανέρωσε τον αναπόδραστο κίνδυνο. Ο Προφήτης τον περιγέλασε, επειδή φοβόταν για πράγματα που δεν ήταν άξια φόβου, και τον προέτρεπε να έχει θάρρος. Εκείνος όμως, όντας ακόμη ατελής, δεν πειθόταν, αλλά παραμένοντας ακόμη καταπτοημένος από το θέαμα, επέμενε στον φόβο του. Τι κάνει λοιπόν ο Προφήτης; «Κύριε», λέγει, «άνοιξε τους οφθαλμούς αυτού του παιδιού, και ας δει ότι είναι περισσότεροι αυτοί που είναι μαζί μας παρά εκείνοι που είναι μαζί τους».

Και ξαφνικά βλέπει ολόκληρο το όρος, στο οποίο κατοικούσε τότε ο Προφήτης, να είναι γεμάτο από πύρινα άλογα και τέτοιου είδους άρματα. Αυτό δε δεν ήταν τίποτε άλλο, παρά παρατάξεις αγγέλων. Αν όμως τον Ελισσαίο, για αυτόν μόνο τον λόγο, τον ακολουθούσε τόσο μεγάλη στρατιά αγγέλων, τι θα μπορούσε να πει κανείς για τον Παύλο; Αυτό άλλωστε έλεγε και ο προφήτης Δαβίδ: «Θα στρατοπεδεύσει άγγελος Κυρίου ολόγυρα σε εκείνους που τον φοβούνται»· και πάλι: «Στα χέρια τους θα σε σηκώσουν, για να μη σκοντάψει το πόδι σου πάνω σε πέτρα». Και τι μιλώ για αγγέλους; Ο ίδιος ο Δεσπότης ήταν τότε μαζί του όταν εξορμούσε. Διότι, βέβαια, δεν είναι δυνατόν στον μεν Αβραάμ να εμφανιζόταν, ενώ μαζί με αυτόν να μην ήταν παρών· αφού ο Ίδιος το υποσχέθηκε λέγοντας: «Εγώ είμαι μαζί σας όλες τις ημέρες έως τη συντέλεια του αιώνος».

Το να απομακρύνουν, λοιπόν, τον εαυτό τους από τα παρόντα, ήταν αποτέλεσμα της δικής τους προθυμίας· το να τους ανοιχθούν, όμως, έπειτα από αυτά άλλα μάτια για τη θεωρία των μελλόντων, αποτελούσε πλέον έργο της χάριτος του Θεού. Τέτοιος ήταν ο Ελισσαίος, ο οποίος, επειδή απομακρύνθηκε από όλα τα βιωτικά και πόθησε τη βασιλεία των ουρανών και αποστράφηκε όλα τα παρόντα –εννοώ τη βασιλεία, την εξουσία, τη δόξα και την τιμή από όλους–, είδε όσα κανείς άλλος δεν είδε ποτέ: ολόκληρο βουνό να καλύπτεται από την παράταξη πύρινων ίππων, αρμάτων και τέτοιων στρατιωτών. Διότι αυτός που θαυμάζει τα παρόντα, δεν θα μπορούσε να αξιωθεί ποτέ τη θεωρία των μελλόντων. Αντίθετα, εκείνος που τα περιφρονεί και θεωρεί ότι αυτά δεν είναι καθόλου ανώτερα από μία σκιά και ένα όνειρο, γρήγορα θα επιτύχει εκείνα τα μεγάλα και πνευματικά αγαθά. Επειδή και εμείς τότε φανερώνουμε στα παιδιά μας τον πλούτο που αρμόζει σε άνδρες, όταν τα δούμε να έχουν γίνει πλέον άνδρες και να περιφρονούν όλα τα παιδικά· ενόσω όμως θαυμάζουν εκείνα, τα θεωρούμε ανάξια για τούτα. Διότι, ψυχή που δεν έχει ασκηθεί να καταφρονεί τα μικρά και βιωτικά, δεν θα μπορέσει να θαυμάσει τα επουράνια· όπως ακριβώς, όταν θαυμάζει εκείνα, δεν θα μπορέσει να μην περιγελά τούτα.

Και είπε το παιδάριο προς αυτόν: «Τι θα κάνουμε;» Και ο Ελισσαίος απάντησε: «Μη φοβάσαι, διότι περισσότεροι είναι αυτοί που είναι μαζί μας». Και προσευχήθηκε ο Ελισσαίος και είπε: «Κύριε, άνοιξε τα μάτια του παιδαρίου»· και είδε, και ιδού, το όρος ήταν γεμάτο από άλογα, και πύρινο άρμα περιέβαλλε τον Ελισσαίο· και προσευχήθηκε ο Ελισσαίος, και είπε: «Πάταξε αυτό το έθνος με αορασία (τύφλωση)». «Βρισκόταν ο Ησαΐας στη μεσαία αυλή, και ήλθε λόγος Κυρίου προς αυτόν: Γύρισε πίσω και πες στον Εζεκία: Αυτά λέγει ο Κύριος ο παντοκράτωρ, Άκουσα την προσευχή σου και είδα τα δάκρυά σου, και θα προσθέσω στα έτη σου δεκαέξι έτη.» Να ορθρίζεις δεόμενος προς τον παντοκράτορα Κύριο.

Ο Θεός λοιπόν και οι άγγελοι ήλθαν για τη δική σου σωτηρία. Διότι ο Βασιλεύς, ο Υιός του Βασιλέως, έκανε συμβούλιο με τον Πατέρα του, και απεστάλη ο Λόγος και, αφού ενδύθηκε σάρκα και απέκρυψε τη δική του θεότητα, ώστε μέσω του ομοίου να σώσει το όμοιο, παρέδωσε τη ζωή του επάνω στον σταυρό. Τόσο μεγάλη είναι η αγάπη του Θεού προς τον άνθρωπο· επέλεξε ο αθάνατος να σταυρωθεί για εσένα. Βλέπε λοιπόν πώς «ο Θεός αγάπησε τον κόσμο, ώστε έδωσε τον μονογενή του Υιό υπέρ αυτών»· «πώς δεν θα μας χαρίσει τα πάντα μαζί με αυτόν;» Και πάλι αλλού λέγει: «αλήθεια σας λέγω, θα τον καταστήσει κύριο επί πάντων των υπαρχόντων του». Δείχνει δε και αλλού ότι οι άγγελοι είναι λειτουργοί των αγίων. Διότι και ο Ηλίας, όταν ήταν στο όρος και ήλθαν εναντίον του οι αλλόφυλοι, ο υπηρέτης έλεγε: «πολλοί έρχονται εναντίον μας και εμείς είμαστε μόνοι»· τότε αποκρίνεται ο Ηλίας: «δεν βλέπεις στρατόπεδα και πλήθη αγγέλων μαζί μας ολόγυρα να μας βοηθούν;» Βλέπεις ότι ο Δεσπότης και τα πλήθη των αγγέλων συμπαρίστανται στους δούλους του. Πόση αξία λοιπόν έχει η ψυχή και πώς έχει τιμηθεί από τον Θεό, αφού ο Θεός και οι άγγελοι την επιζητούν για τη δική τους κοινωνία και για τη βασιλεία. Ο δε σατανάς και οι δυνάμεις του την επιζητούν για το δικό τους μέρος.

Ο Θεός λοιπόν και οι άγγελοι ήλθαν για τη δική σου λύτρωση και σωτηρία. Ο Βασιλιάς, ο Υιός του Βασιλιά, έκανε συμβούλιο και, αφού ήλθε, παρέδωσε την ψυχή Του πάνω στον σταυρό. Και τόσο μεγάλη είναι η αγάπη του Θεού προς τον άνθρωπο, ώστε ο Αθάνατος σταυρώνεται για εσένα. «Διότι τόσο αγάπησε ο Θεός τον κόσμο, ώστε έδωσε τον μονογενή Του Υιό» υπέρ αυτού· «Πώς δεν θα μας χαρίσει τα πάντα μαζί με Αυτόν;» Και αλλού πάλι λέει: «Αλήθεια, αλήθεια σας λέω ότι θα τον καταστήσει κύριο σε όλα τα υπάρχοντά του». Διότι και ο Ελισσαίος, όταν βρισκόταν στο όρος και ήλθαν εναντίον του οι αλλόφυλοι, ο υπηρέτης του έλεγε: «Πολλοί έρχονται εναντίον μας, και εμείς είμαστε μόνοι». Ο Ελισσαίος απάντησε: «Δεν βλέπεις τα στρατόπεδα και τα πλήθη των αγγέλων γύρω μας που μας βοηθούν;» Βλέπεις ότι τα πάντα και πλήθη αγγέλων συμπαρίστανται στους δούλους του Θεού. Πόσο σπουδαία είναι, λοιπόν, η ψυχή, ώστε ο Θεός και οι άγγελοι να την επιζητούν για τη δική τους κοινωνία και για τη βασιλεία, και ο σατανάς και οι δυνάμεις του να την επιζητούν για το δικό τους μέρος.