Πατερικές αναφορές στο ΜΑΚΚΑΒΑΙΩΝ Β 7:1

1.... θα προκύψει για εμάς όφελος από αυτά. Ας φανούμε ευγνώμονες προς τους ευεργέτες μας και ας μην ανταποδίδουμε τις δωρεές με αποτρόπαια έργα. Ας διαχειριστούμε συνετά και ευσεβώς αυτά που μας δόθηκαν, ώστε να ακούσουμε: «Εύγε, δούλε αγαθέ και πιστέ». Ο παρών καιρός δεν είναι καιρός ανέσεως και τρυφής, αλλά εργασίας και προσοχής. Καλή είναι βέβαια η ευημερία και η εύνοια του βίου, αλλά μόνο όταν δοξάζεται το θείο· όταν όμως η ζημία καθίσταται μεγαλύτερη και αυτό που κινδυνεύει είναι τα του Θεού, τότε ας χαθούν όλα, ας οδηγηθούν στην ανυπαρξία και ας τα πάρουν οι άνεμοι. 2. Πες μου, λοιπόν, εμένα που επιθυμώ να μάθω: γι' αυτό έγινες πατέρας, για να στερήσεις από το τέκνο σου την άφθαρτη δόξα χάριν της εφήμερης φήμης; Πόσο μικρόψυχος γονέας είσαι πραγματικά. Κάποια γυναίκα, αντίθετα, προτίμησε να παραδώσει ολόκληρη χορεία παιδιών στον ίδιο τον θάνατο παρά να τα προτρέψει να πράξουν κάτι αντίθετο προς τα προστάγματα του Θεού. Και εκείνη μεν, αν και Εβραία, προσέφερε ως καρπό στον Θεό επτά παιδιά, και μάλιστα αρσενικά, εσύ όμως ούτε ένα κορίτσι δεν θέλεις να αναθρέψεις με ευσέβεια και χρηστά ήθη, ώστε να μπορέσεις τότε, ευφραινόμενος, να πεις με φωνή γεμάτη παρρησία: «Ιδού εγώ και τα παιδιά που μου έδωσε ο Θεός». 3. Και όμως, λέει, το έθνος των Λατίνων δεν είναι ασεβές. Διότι, ποια σύνοδος τους αναθεμάτισε και μας απαγόρευσε να συναναστρεφόμαστε μαζί τους; Όχι μόνο μία σύνοδος, ω άνθρωπε, αλλά όλες μαζί.

Αλλά θα πει κάποιος: αυτά τα λες με πιθανολογίες. Διδάξου, άνθρωπε, τα όσα συνέβησαν επί Αντιόχου. Όταν οι επτά αδελφοί, «αφού συνελήφθησαν μαζί με τη μητέρα τους», χτυπιούνταν «με μαστίγια και λουριά», «ένας δε από αυτούς» παίρνοντας τον λόγο «είπε: Τι πρόκειται να ρωτήσεις και να μάθεις; Διότι είμαστε έτοιμοι να πεθάνουμε, παρά να παραβούμε τους πατρικούς νόμους». «Εξοργισμένος δε» γι' αυτό «ο βασιλιάς, διέταξε να πυρωθούν αμέσως τηγάνια και λέβητες», και «διέταξε, σε αυτόν που είχε γίνει ο εκπρόσωπός τους, να του κόψουν τη γλώσσα και, αφού του γδάρουν το κεφάλι, να τον ακρωτηριάσουν, ενώ οι υπόλοιποι αδελφοί παρακολουθούσαν»· και, «καθώς ο καπνός του τηγανιού διαχεόταν σε μεγάλη απόσταση, ενθάρρυναν ο ένας τον άλλον» «στην πατρική τους γλώσσα», «λέγοντας: Ο Κύριος και Θεός επιβλέπει και αληθινά μας σπλαχνίζεται, όπως ακριβώς το διασαφήνισε παλιά ο Μωυσής μέσω της ωδής που απηύθυνε κατά πρόσωπο, λέγοντας: Και τους δούλους του θα τους σπλαχνιστεί».

Για ποιο λόγο άραγε; Για να καταβάλει εκ των προτέρων το φρόνημά της με τα βασανιστήρια των επτά παιδιών, και αφού κάμψει τη σταθερότητα της διάνοιάς της, εξαιτίας της απώλειας των δυνάμεών της από το θέαμα των όσων συνέβαιναν κατά τις τιμωρίες των τέκνων της, να της επιτεθεί έπειτα εύκολα, καθώς θα είχε πλέον καταστεί πιο αδύναμη. Διότι μην σταθείς στο γεγονός ότι εκείνοι υφίσταντο τα βασανιστήρια, αλλά αναλογίσου το εξής: ότι αυτή υπέμενε χειρότερους πόνους για τον καθέναν από αυτούς, και για τον καθέναν από αυτούς σφαγιαζόταν. Και τον λόγο αυτόν τον κατανοούν καλά όσες γυναίκες δοκίμασαν τους πόνους της γέννας και έγιναν μητέρες. Πολλές φορές, πράγματι, όταν μια μητέρα βλέπει το παιδί της να φλέγεται από τον πυρετό, θα προτιμούσε να τα υποστεί όλα η ίδια, προκειμένου να μεταφέρει τη φωτιά της αρρώστιας από το σώμα εκείνου στον εαυτό της· τόσο πολύ θεωρούν οι μητέρες ότι οι συμφορές των παιδιών τους είναι πιο αβάσταχτες από τα δικά τους δεινά. Αν, λοιπόν, αυτό είναι αλήθεια, όπως ακριβώς είναι, τότε η μητέρα βασανιζόταν πιο σκληρά από τα παιδιά μέσα από τα βασανιστήρια των παιδιών, και το μαρτύριο ήταν μεγαλύτερο για τη μητέρα παρά για τα παιδιά. Διότι, αν η είδηση και μόνο της ασθένειας ενός παιδιού ταράζει τα σπλάχνα εκείνης που το γέννησε, όταν δεν θανατώνεται ένα μόνο παιδί, αλλά ένας τόσο μεγάλος χορός παιδιών, και όταν δεν πληροφορείται τα παθήματά τους από άλλους, αλλά παρακολουθεί με τα ίδια της τα μάτια τα όσα γίνονται, τι δεν θα πάθαινε; Πώς να μη βγει εκτός εαυτού βλέποντας τον καθένα από αυτούς να θανατώνεται σιγά-σιγά με διάφορες και φρικτές τιμωρίες;

Διότι τίποτα δεν νικά τόσο τον διώκτη όσο η προθυμία εκείνου που πάσχει. Ας μη φανούμε πιο δειλοί από εκείνους τους περίδοξους επτά παίδες, τους Μακκαβαίους εννοώ, οι οποίοι, αφού υπέμειναν κάθε λογής βασανιστήρια μόνο και μόνο για το χοιρινό κρέας, έλαβαν το στεφάνι του μαρτυρίου, αλλά ας πούμε και εμείς μαζί με αυτούς: «Τι λοιπόν; Ακόμη και αν δεν πεθάνουμε τώρα, δεν θα πεθάνουμε οπωσδήποτε κάποτε; Δεν θα αποδώσουμε τα οφειλόμενα στη θνητή μας φύση; Ας κάνουμε την ανάγκη φιλοτιμία· ας αντιμετωπίσουμε με σοφία τη διάλυση του σώματος· ας κάνουμε το κοινό σε όλους τέλος δική μας επιλογή· με τον θάνατο ας εξαγοράσουμε τη ζωή».

Διότι τίποτα δεν νικά τον διώκτη τόσο, όσο η προθυμία του πάσχοντος. Ας μη φανούμε πιο δειλοί από εκείνους τους αοίδιμους επτά παίδες, εννοώ τους Μακκαβαίους, οι οποίοι, μόνο και μόνο για το χοιρινό κρέας, αφού υπέμειναν κάθε είδους βασανιστήρια, έλαβαν τον στέφανο της αθλήσεως.

Υπάκουσαν, λοιπόν, στα ευαγγελικά προστάγματα, πειθάρχησαν στον Κύριο και έλαβαν το στεφάνι του μαρτυρίου, μιμούμενοι τους αγίους Μακκαβαίους και διπλασιάζοντας τον αριθμό τους, εφόσον εκείνοι ήταν επτά, ενώ αυτοί δεκατέσσερις. Και εκείνοι μεν μαρτύρησαν για να μη γευτούν χοιρινό κρέας ενάντια στον νόμο, αυτοί δε για να μη μεταλάβουν οποιοδήποτε κρέας ενάντια στον χριστιανικό κανόνα· πράγμα που φαίνεται πως είναι και πιο αυστηρό, επειδή σε εκείνους μεν απαγορευόταν παντελώς να γευτούν χοιρινό, ενώ σε αυτούς επιτρεπόταν από ανάγκη να φάνε οποιοδήποτε κρέας και να μην κατακριθούν, όπως λέει ο άγιος Βασίλειος. Αλλά επειδή η προσταγή από τους Σκύθες απέβλεπε στην αθέτηση της πίστης, δεν το ανέχθηκαν· αντίθετα, θεώρησαν τα πάντα δεύτερα μπροστά στην αγάπη του Χριστού. Ω, μακάριοι άνδρες! Ω, μακάρια συναλλαγή, σε μια ροπή του χρόνου να κερδίσουν αιώνιες αναπαύσεις! Τι θα πουν γι' αυτά εκείνοι που ισχυρίζονται ότι η αιρετική κοινωνία δεν συνιστά αθέτηση; Διότι, αν εκεί αποτελούσε αθέτηση για τον λαό η κρεοφαγία, πόσο μάλλον εδώ η κοινωνία με τα θυσιασμένα από τους ασεβείς (ασεβόθυτη κοινωνία). Πού είναι, πάλι, αυτοί που λένε ότι δεν υπάρχει μαρτύριο για την εικόνα του Χριστού; Διότι, αν εκεί υπάρχει μαρτύριο για εκείνους που δεν έφαγαν κρέας, πόσο πιο λαμπρό είναι εδώ το μαρτύριο για εκείνους που δεν αρνήθηκαν την πίστη τους.