Πατερικές αναφορές στο Β΄ ΠΕΤΡΟΥ 2:21

Διότι ο κριτής είναι απροσωπόληπτος, και κανείς δεν θα μπορούσε να αμφιβάλλει ότι πάντη και πάντως, με τρόπο πρέποντα και δίκαιο ανάλογα με τη διαγωγή του καθενός, είτε θα απονείμει τον έπαινο είτε θα επιβάλει την τιμωρία. Και εκείνους μεν που εξύβρισαν με την απείθειά τους, θα τους αποβάλει από το πρόσωπό του και θα τους θεωρήσει μισητούς. Εκείνους όμως που τον τίμησαν με την πίστη, θα τους θεωρήσει αγαπητούς επειδή διατηρούν την πίστη, αλλά θα αποστραφεί όσους εγκατέλειψαν τη γνησιότητά της, και θα τους θεωρήσει ίσους με εκείνους που δεν πίστεψαν καθόλου, ή ίσως και χειρότερους. Διότι έχει γραφτεί για κάποιους: «Θα ήταν καλύτερο γι' αυτούς να μην είχαν γνωρίσει την οδό της αλήθειας, παρά, αφού τη γνώρισαν, να επιστρέψουν πίσω, απομακρυνόμενοι από την άγια εντολή που τους παραδόθηκε». <Ιδού εγώ και τα παιδιά που μου έδωσε ο Θεός, και θα είναι ως σημεία και τέρατα στον Ισραήλ από τον Κύριο Σαβαώθ, ο οποίος κατοικεί στο όρος Σιών.> Αφού λοιπόν διατύπωσαν πολύ καλά την καλή ομολογία (διότι είπαν: «Θα περιμένω τον Θεό που απέστρεψε το πρόσωπό του από τον οίκο του Ιακώβ, και σε αυτόν θα έχω στηρίξει την πεποίθησή μου»), αμέσως εισάγει το πρόσωπο αυτού του Εμμανουήλ, ο οποίος χαρίζει την οικειότητα σε όσους έχουν εναποθέσει την ελπίδα τους σε αυτόν, προφανώς δε την οικειότητα που παρέχεται μέσω του Πνεύματος.

Έγιναν λοιπόν τα έσχατα των Ισραηλιτών χειρότερα από τα πρώτα. Διότι, όπως είπε ο μαθητής του Σωτήρος: «Καλύτερα θα ήταν γι' αυτούς να μην είχαν γνωρίσει την οδό της αληθείας, παρά, αφού την γνώρισαν, να στραφούν προς τα πίσω, εγκαταλείποντας την αγία εντολή που τους παραδόθηκε. Διότι τους συνέβη αυτό που λέει η αληθινή παροιμία: Σκύλος που επέστρεψε στο ίδιο του το ξέρασμα, και γουρούνι που λούστηκε, κύλισε ξανά στον βούρκο». Από αυτά δε που τόλμησαν να πράξουν, θα μπορούσε κανείς να διαπιστώσει ότι άγγιξαν πάλι τα ίδια τους τα ξεράσματα και, επιστρέφοντας, επεδίωξαν να κυλιστούν στους παλιούς βούρκους, και έπεσαν πάλι στην πλάνη της Αιγύπτου. Διότι εισχώρησε πάλι το ακάθαρτο πνεύμα, και έγιναν σε αυτούς, σύμφωνα με τα λόγια του Σωτήρος, τα έσχατα χειρότερα από τα πρώτα. <Σημείο επιζητεί, και σημείο δεν θα της δοθεί.> (B f. 116 b) Το αίτημα προέρχεται από πονηρία· γι' αυτό και δεν το επιτυγχάνουν, σύμφωνα με το ρητό: «Θα με αναζητήσουν οι κακοί, και δεν θα με βρουν». Εάν δε ήταν εφικτό να μην θελήσει ο Ιησούς να υποστεί κατά σάρκα τον σταυρικό θάνατο, ούτε αυτό το σημείο δεν θα είχε δοθεί στους Ιουδαίους. Επειδή όμως ήταν απαραίτητο για τη σωτηρία της οικουμένης το πάθος, τους δόθηκε για να τους κατακρίνει.

Για τέτοιου είδους ανθρώπους λέει και ο θεσπέσιος μαθητής: «Διότι θα ήταν καλύτερο για αυτούς να μην είχαν γνωρίσει την οδό της δικαιοσύνης, παρά, αφού την γνώρισαν, να επιστρέψουν πίσω, εγκαταλείποντας την άγια εντολή που τους παραδόθηκε· διότι τους συνέβη αυτό που λέει η αληθινή παροιμία: Σκύλος που επέστρεψε στο ίδιο του το ξέρασμα, και γουρούνι που λούστηκε, πήγε να κυλιστεί στον βούρκο». Επομένως, σε ίση μοίρα με τους αλλοεθνείς βρίσκονται και αυτοί που πράττουν την ανομία, οι οποίοι θα γίνουν σαν καλαμιά και θα καταφλεχθούν όπως και εκείνη όταν της βάλουν φωτιά. Διότι το μεν σιτάρι συνάγεται στην αποθήκη, καθώς λέει και ο Σωτήρας για τους άγιους θεριστές, ενώ το άχυρο κατακαίγεται με άσβεστο πυρ. Και δεν πρόκειται να τους απομείνει ούτε ρίζα ούτε κλωνάρι, δηλαδή δεν θα έχουν καμία ελπίδα να αναβλαστήσουν ξανά προς ζωή, και λέγοντας ζωή εννοώ την αξιέραστη και ευρισκόμενη εν δόξη κοντά στον Θεό, αυτήν που νοείται εν αγιασμώ και μακαριότητι. Διότι, εάν η ρίζα δεν έχει αποκοπεί εντελώς, ούτε το κλωνάρι έχει εκριζωθεί εκ βάθους, διασώζεται κάποια ελπίδα για να αναβλαστήσει και πάλι· «διότι υπάρχει ελπίδα για το δέντρο», σύμφωνα με το γεγραμμένο, «επειδή, αν κοπεί, θα ανθίσει και πάλι, και ο βλαστός του δεν θα εκλείψει». Εάν όμως, όπως είπα, εκριζωθεί από κάτω και από την ίδια τη ρίζα, και υποστεί ριζική αποκοπή των βλαστών, τότε χάνεται μαζί του οπωσδήποτε κάθε ελπίδα να μπορέσει να αναβλαστήσει ξανά προς ζωή.

Και γιατί το λέω αυτό; Διότι τα πράγματα είναι πολύ χειρότερα, και αυτό θα το επιβεβαιώσει ο μαθητής του Χριστού, λέγοντας: «Διότι καλύτερα θα ήταν γι' αυτούς να μην είχαν γνωρίσει την οδό της αλήθειας, παρά, αφού τη γνώρισαν, να στραφούν προς τα πίσω, εγκαταλείποντας την αγία εντολή που τους παραδόθηκε». Από την άλλη πάλι, ονομάζει εκείνον μισθωτό· για τον οποίο ήδη έχουμε αφιερώσει πολύ και μακρύ λόγο απευθυνόμενοι σε εσάς. Διότι λένε ότι κάποιοι προσέρχονται στη μετάληψη των θείων μυστηρίων, όχι παρακινούμενοι από αληθινή διάθεση προς τον Θεό, ούτε κατεχόμενοι από σεβασμό προς την πίστη, αλλά μάλλον επιζητώντας να κολακεύσουν την εύνοια όσων τους βλέπουν, και επιδιώκοντας να εξυπηρετήσουν κάποια προσωπικά τους συμφέροντα.

Διότι πονηρό πράγμα και φθοροποιό νόσημα του νου θα έλεγε κανείς πως είναι η ευτελής διψυχία, και δεν θα έσφαλλε ως προς το ορθό, επειδή ασφαλώς τα πιο αισχρά από όλα θα προκύψουν και θα τα υποστούν ακούσια όσοι βρίσκονται σε αυτή την κατάσταση. Διότι πολύ εύκολα μπορεί να καταρρεύσει και φτάνει στο άκρο της απόλυτης, ας πούμε, αδυναμίας, θα διαπίστωνε κανείς, μια οικία που έχει γλιστρήσει από τα αρχικά της θεμέλια, καθιστάμενη παντελώς ευάλωτη. Κατά τον ίδιο τρόπο θα μπορούσε να δει κανείς την ανθρώπινη ψυχή να γίνεται απολύτως ευάλωτη στον πειράζοντα Σατανά, εάν, αφού εγκαταλείψει το φυσικό της θεμέλιο, δηλαδή τον Χριστό, συλλαμβανόταν να υβρίζει παράλογα το θεμέλιο της πίστεως με τις αμφιταλαντεύσεις της. Και μου φαίνεται πως γι' αυτούς ομιλεί ορθά και αδιαμφισβήτητα ο μαθητής του Χριστού λέγοντας ότι: «Καλύτερα να μην είχαν γνωρίσει την οδό της αλήθειας, παρά, αφού τη γνώρισαν, να στραφούν και πάλι πίσω, εγκαταλείποντας την αγία εντολή που τους παραδόθηκε. Διότι επαληθεύτηκε σε αυτούς αυτό που λέει η αληθινή Παροιμία: Ο σκύλος επέστρεψε στο δικό του ξέρασμα, και ο χοίρος, αφού λούστηκε, κυλίστηκε στο βούρκο».

Γι' αυτό ακριβώς και ο ίδιος ο Σωτήρας έλεγε γι' αυτούς: «Όταν το ακάθαρτο πνεύμα βγει από τον άνθρωπο, περνά μέσα από άνυδρους τόπους, ζητώντας ανάπαυση, και δεν βρίσκει, και λέει, Θα επιστρέψω στον τόπο μου. Και όταν έρθει τον βρίσκει αδειανό, σκουπισμένο και στολισμένο· τότε πηγαίνει και παίρνει άλλα επτά πνεύματα, πονηρότερα από το ίδιο. Και μπαίνοντας κατοικούν εκεί· και γίνονται τα τελευταία εκείνου του ανθρώπου χειρότερα από τα πρώτα.» Έπειτα, προσθέτοντας σε αυτά, λέει: «Αλήθεια σας λέω, έτσι θα συμβεί σε τούτη την πονηρή γενεά.» Διότι αρχικά είχε εκδιωχθεί το πονηρό πνεύμα, όταν θυσίασαν τον αμνό ως τύπο του Χριστού· και χρίστηκαν με το αίμα, και απέφυγαν τον εξολοθρευτή. Αλλά ιδού, πάλι εισέβαλε, και πολύ χειρότερα από παλιά, εάν βέβαια είναι αληθινός αυτός που λέει για εκείνους που έχουν επιλέξει να νοσούν από τέτοια: «Καλύτερα θα ήταν γι' αυτούς να μην είχαν γνωρίσει την οδό της δικαιοσύνης, παρά, αφού τη γνώρισαν, να επιστρέψουν πίσω εγκαταλείποντας την άγια εντολή που τους δόθηκε.»

Αυτοί βέβαια που έγιναν εφευρέτες των ανόσιων αιρέσεων, οι βέβηλοι και αποστάτες, οι οποίοι ανοίγουν διάπλατα το ακράτητο στόμα τους εναντίον της θείας δόξας και λαλούν διεστραμμένα πράγματα, θα αποκαλυπτόταν ότι από ανοησία έχουν ολισθήσει σε καθόλου μικρότερα σφάλματα από την αβελτηρία των Ελλήνων ή ίσως και σε ακόμη χειρότερα. «Διότι θα ήταν καλύτερο για αυτούς να μην είχαν γνωρίσει την οδό της αλήθειας παρά, αφού την γνώρισαν, να επιστρέψουν πίσω εγκαταλείποντας την αγία εντολή που τους δόθηκε. Τους συνέβη αυτό που λέει η αληθινή παροιμία: Σκύλος που επέστρεψε στο δικό του ξέρασμα, και γουρούνι που αφού λούστηκε, κύλισε ξανά στον βούρκο.» Διότι μοιράστηκαν μεταξύ τους τα εγκλήματα της δυσφήμισης κατά του Χριστού, και σαν άγριοι και πικροί λύκοι, λυμαίνονται τα ποίμνια για τα οποία πέθανε ο Χριστός, και διαρπάζουν τα δικά του, «πληθαίνοντας για τον εαυτό τους εκείνα που δεν είναι δικά τους», όπως είναι γραμμένο, «και βαραίνοντας τον κλοιό τους πολύ», για τους οποίους θα λεγόταν πολύ σωστά: «Από εμάς βγήκαν, αλλά δεν ήταν από εμάς». Β— Βεβαιότατα. Α— Αλλά κρίνεται ότι ο λόγος μας για τέτοια θέματα γίνεται στην κατάλληλη στιγμή. Διότι κάποιοι κατεβάζουν ασύνετα τον μονογενή Λόγο του Θεού από την υπέρτατη υπεροχή του, και τον υποβιβάζουν από την ισότητα προς τον Πατέρα και Θεό, λέγοντας ότι δεν είναι ομοούσιος, και μη θέλοντας να τον στεφανώσουν με φυσική και απαράλλακτη ταυτότητα.

Γι' αυτό, σε παρακαλώ, κάνε υπομονή, μήπως τυχόν έρθει και σε σένα αυτό που έχει γραφτεί: διότι θα ήταν καλύτερο γι' αυτούς να μην είχαν γνωρίσει την οδό της δικαιοσύνης, παρά αφού τη γνώρισαν, να επιστρέψουν πίσω, απομακρυνόμενοι από την αγία εντολή που τους παραδόθηκε. Επειδή σε αυτούς συνέβη αυτό που λέει η αληθινή παροιμία: Σκύλος που επέστρεψε στον ίδιο του τον εμετό, και γουρούνι που αφού λούστηκε, κύλισε πάλι στον βούρκο. Και σε άλλο σημείο λέει: Αλλά θεώρησαν ότι η ζωή μας είναι παιχνίδι, και ο βίος ένα κερδοφόρο πανηγύρι.

Διότι θα ήταν καλύτερο για αυτούς να μην είχαν γνωρίσει την οδό της δικαιοσύνης, παρά, αφού την γνώρισαν, να στραφούν προς τα πίσω απομακρυνόμενοι από την αγία εντολή που τους παραδόθηκε. Συνέβη δε σε αυτούς αυτό που λέει η αληθινή παροιμία: Σκύλος που επέστρεψε στο ίδιο του το ξέρασμα, και χοίρος που, αφού λούστηκε, γύρισε να κυλιστεί στον βούρκο.

Γι' αυτό και ο ιεράρχης, αφού ντύσει τον βαπτισθέντα με φωτεινή στολή και τον χρίσει με το θείο μύρο και τον κάνει κοινωνό του σώματος και του αίματος του Χριστού, τον απολύει, δείχνοντας ότι από εκείνη τη στιγμή έχει γίνει τέκνο φωτός, σύσσωμος με τον Χριστό και μέτοχος του θείου Πνεύματος. Διότι αναγεννιόμαστε και γινόμαστε υιοί του Θεού, ουράνιοι αντί για επίγειοι και αιώνιοι αντί για πρόσκαιροι, καθώς ο Θεός εμφυτεύει μυστικά την ουράνια χάρη στις καρδιές μας και μας επιβάλλει τη σφραγίδα της υιοθεσίας μέσω της χρίσης με αυτό το θείο μύρο, σφραγίζοντάς μας μέσω του Παναγίου Πνεύματος για την ημέρα της απολυτρώσεως, εφόσον βέβαια κρατήσουμε αυτήν την ομολογία σταθερή μέχρι τέλους και εκπληρώσουμε την υπόσχεση με έργα, ή, αν τυχόν ξεπέσει σε κάτι, την επανορθώσουμε μέσω της μετανοίας. Γι' αυτό και μετά το θείο βάπτισμα επιζητούνται τα έργα της μετανοίας· εάν αυτά απουσιάζουν, ο λόγος της υπόσχεσης προς τον Θεό όχι μόνο δεν ωφελεί, αλλά και καταδικάζει τον άνθρωπο. «Διότι είναι προτιμότερο να μην υποσχεθείς, παρά να υποσχεθείς και να μην εκπληρώσεις»· και, όπως λέει ο κορυφαίος του κορυφαίου χορού των Αποστόλων Πέτρος, «θα ήταν προτιμότερο να μην είχαν γνωρίσει την οδό της δικαιοσύνης, παρά, αφού τη γνώρισαν, να αποστραφούν την άγια εντολή που τους παραδόθηκε· τους συνέβη δε αυτό που λέει η αληθινή παροιμία, “ο σκύλος επέστρεψε στο ίδιο του το ξέρασμα, και ο χοίρος, αφού λούστηκε, κύλισε ξανά στον βούρκο”».

Επειδή, λοιπόν, μέχρι τώρα αγνόησες τον Δεσπότη και χαροποίησες τις αντίπαλες δυνάμεις με την απώλειά σου, φρόντισε, έστω και από τώρα, αφού ο Δεσπότης έδειξε μακροθυμία σε σένα, να γίνεις γνώριμός του διά της μετάνοιας, και τους αγγέλους, που ποτέ δεν χαροποιήθηκαν για σένα, χαροποίησέ τους τώρα με την επιστροφή σου στον Δεσπότη· προκάλεσε ευφροσύνη στον ουρανό και ασφάλισε τον εαυτό σου, ώστε να μην βρεθείς πλέον να κάνεις τα ίδια. Διαφορετικά θα λογαριαστείς όπως «ο σκύλος που επιστρέφει στο δικό του εξέρασμα», ώστε να μην ακούσεις και εσύ τον απόστολο Πέτρο να ανακράζει: «Διότι θα ήταν καλύτερο για αυτούς να μην είχαν γνωρίσει την οδό της δικαιοσύνης, παρά, αφού την γνώρισαν, να στραφούν και πάλι προς τα πίσω, μακριά από την άγια εντολή που τους παραδόθηκε». Αφού λάβεις, λοιπόν, την άφεση των πταισμάτων και τη λαμπρή ενδυμασία της σωφροσύνης, απόλαυσε τις τρυφές του παραδείσου, θαυμάζοντας τη φιλανθρωπία του Θεού, αναλογιζόμενος με πόση δυσωδία έργων και σκοτασμό ψυχής εισήλθες εδώ, και πώς κατέστης ευώδης και λαμπρός διά της μετάνοιας και αναχωρείς έχοντας λάβει την άφεση των αμαρτιών.

Ναι, αδελφέ, απόκτησε την ησυχία με φόβο Θεού, και ο Θεός της ειρήνης θα είναι μαζί σου, στον οποίο ανήκει η δόξα στους αιώνες. Αμήν. Παρακαλώ λοιπόν, αδελφοί αγαπημένοι από τον Κύριο, να φροντίζουμε καθημερινά να τα θυμόμαστε αυτά, εννοώ δηλαδή την ελπίδα, την πίστη, την αγάπη, την ταπεινοφροσύνη, το να σφραγιζόμαστε πάντοτε μέσα στις προσευχές προς τον Θεό, στη μελέτη των θείων Γραφών και στην ησυχία. Διότι, εάν αυτά υπάρχουν και περισσεύουν σε εσάς, δεν σας καθιστούν αδρανείς ούτε άκαρπους ως προς την επίγνωση του Κυρίου μας Ιησού Χριστού. Διότι ο χριστιανός που δεν τα κατέχει αυτά είναι τυφλός, μυωπάζει και έχει λησμονήσει τις παλαιές του αμαρτίες· και του έχει συμβεί αυτό που λέει η αληθινή παροιμία: «Ο σκύλος επέστρεψε στο ίδιο του το ξέρασμα», και, «Ο χοίρος που λούστηκε, κυλίστηκε στον βούρκο». Διότι, εάν αφού απέφυγαν τα μιάσματα του κόσμου, όπως είναι γραμμένο, και τα απαρνήθηκαν στο άγιο λουτρό, και έφτασαν στην επίγνωση του Κυρίου μας Ιησού Χριστού, έπειτα εμπλακούν και πάλι σε αυτά, τα έσχατά τους έχουν γίνει χειρότερα από τα πρώτα. Καλύτερα θα ήταν για αυτούς να μην είχαν γνωρίσει την οδό της αλήθειας, παρά, αφού τη γνώρισαν, να στραφούν και πάλι προς τα πίσω.

«Η δικαιοσύνη του δικαίου δεν θα τον σώσει την ημέρα που θα πλανηθεί· και η ανομία του ασεβούς δεν θα τον βλάψει την ημέρα που θα αποστραφεί από την ανομία του. Τον καθένα θα τον κρίνω σύμφωνα με τους δρόμους σας, οίκε του Ισραήλ.» «Εκείνος που πλένεται ύστερα από επαφή με νεκρό, και πάλι τον αγγίξει, σε τι ωφελήθηκε από το λουτρό του; Έτσι και ο άνθρωπος που νηστεύει για τις αμαρτίες του, και πάλι πηγαίνει και κάνει τα ίδια, ποιος θα εισακούσει την προσευχή του; Και σε τι ωφελήθηκε με το να ταπεινωθεί;» «Να μην σκοντάψεις σε πετρώδη μέρη.» «Εκείνον που επιστρέφει από τη δικαιοσύνη στην αμαρτία, ο Κύριος θα τον ετοιμάσει για τη ρομφαία.» «Κανείς που έβαλε το χέρι του στο άροτρο και κοιτάζει προς τα πίσω δεν είναι κατάλληλος για τη βασιλεία του Θεού.» «Διότι εάν, αφού απέφυγαν τα μιάσματα του κόσμου μέσω της επίγνωσης του Κυρίου μας και Σωτήρα Ιησού Χριστού, εμπλακούν όμως πάλι σε αυτά και νικηθούν, η τελική τους κατάσταση έγινε χειρότερη από την πρώτη. Διότι θα ήταν καλύτερο γι' αυτούς να μην είχαν γνωρίσει την οδό της δικαιοσύνης, παρά, αφού τη γνώρισαν, να στραφούν πίσω εγκαταλείποντας την αγία εντολή που τους παραδόθηκε. Τους συνέβη αυτό που λέει η αληθινή παροιμία: Ο σκύλος επέστρεψε στο δικό του ξέρασμα, και ο χοίρος, αφού λούστηκε, πήγε να κυλιστεί στον βούρκο.»

Αυτό δε το επιβεβαιώνει και ο απόστολος Πέτρος, λέγοντας: «Θα ήταν καλύτερο για αυτούς να μην είχαν γνωρίσει την οδό της δικαιοσύνης, παρά, αφού τη γνώρισαν, να γυρίσουν πίσω». Για ποιον λόγο, μετά τον λιθοβολισμό, σύμφωνα με την προσταγή του Θεού, εκείνου που συγκέντρωσε ξύλα την ημέρα του Σαββάτου, δίνει εντολή να δένεται στα κράσπεδα των ενδυμάτων ένα υακίνθινο νήμα;

Ας ακούσουμε τον Πέτρο, τον κορυφαίο της αποστολικής δωδεκάδας, ο οποίος λέει: «Διότι αν», λέει, «αφού απέφυγαν τα μιάσματα του κόσμου με την επίγνωση του Κυρίου και Σωτήρα μας Ιησού Χριστού, εμπλακούν πάλι σε αυτά και νικηθούν, η τελευταία τους κατάσταση έχει γίνει χειρότερη από την πρώτη. Διότι θα ήταν καλύτερο για αυτούς να μην είχαν γνωρίσει την οδό της δικαιοσύνης, παρά, αφού τη γνώρισαν, να αποστραφούν την άγια εντολή που τους παραδόθηκε. Τους συνέβη δε», λέει, «αυτό που λέει η αληθινή παροιμία: σκύλος που επέστρεψε στο ίδιο του το ξέρασμα και χοίρος που λούστηκε, επιστρέφει στο κύλισμα του βούρκου».

Επειδή, ποια απολογία θα ετοιμάσουν για τον εαυτό τους στο φοβερό βήμα του Χριστού, εκείνοι που ακρωτηριάζουν την υποταγή, που ζουν μεμονωμένα, που περιφέρονται εδώ και εκεί και δεν έχουν σταθερότητα στα πόδια τους, εκείνοι που παίρνουν μαζί τους αργυρώνητους δούλους; Αλίμονο στην ταλαιπωρία μου! Πώς έγινε αξιοζήλευτη η κακία; Πώς στράφηκαν προς τα πίσω εκείνοι που πορεύονταν ευθεία στη μοναχική πολιτεία; «Θα ήταν καλύτερο γι' αυτούς», λέει, «να μην είχαν γνωρίσει την οδό της δικαιοσύνης, παρά αφού τη γνώρισαν να απομακρυνθούν από την αγία εντολή που τους παραδόθηκε· τους συνέβη αυτό που λέει η αληθινή παροιμία: Ο σκύλος που γύρισε στο ίδιο του το ξέρασμα, και το γουρούνι που αφού λούστηκε, κυλίστηκε στο βούρκο.» Τι λες αδελφέ; Δούλο περιφέρεις εσύ ο άγαμος; Εσύ που έφυγες από τον κόσμο; Εσύ που έχεις απαλλαγεί από κάθε σαρκική σχέση; Πάρε λοιπόν για τον εαυτό σου και γυναίκα· διότι αυτά τα δύο έχουν απονεμηθεί στον κόσμο και σε όσους ζουν κοσμικά· για εκείνους όμως που ανέλαβαν αληθινά τον σταυρικό βίο, και τα δύο είναι ξένα. Αλλά, όπως φαίνεται, η αμαρτία είναι η αιτία· διότι επειδή αγαπάμε τα πάθη και φιλαργυρούμε, θα πρόσθετα μάλιστα, και φιλογυνούμε. Προκειμένου να μην παρίσταται επόπτης και ελεγκτής όσων γίνονται στα κρυφά, δεν επιλέγουμε να έχουμε μαζί μας αδελφό, αλλά τη μόνωση, ή μάλλον την ιδιοκτησία δούλων, εμείς που είμαστε αληθινά πουλημένοι στην αμαρτία και δούλοι της σάρκας και του αίματος.