Πατερικές αναφορές στο Β΄ ΠΕΤΡΟΥ 3:12

Θα το σαφηνίσει λέγοντας ο μαθητής του Χριστού: «Διότι η ημέρα του Κυρίου θα έρθει σαν κλέφτης, κατά την οποία οι ουρανοί θα παρέλθουν με ορμητικό ήχο, τα στοιχεία της φύσεως φλεγόμενα θα διαλυθούν, η γη και όλα τα έργα που βρίσκονται σε αυτήν θα κατακαούν· καινούργιους δε ουρανούς και καινούργια γη προσδοκούμε, σύμφωνα με τις επαγγελίες του.» Επομένως, λέει ότι η ανακαίνιση της κτίσεως θα είναι σαν ανάσταση εκ νεκρών, όπως ακριβώς συμβαίνει με τα ανθρώπινα σώματα. Και ενώ διαλύονται τα στοιχεία, το σωτήριό μου θα υπάρχει εις τον αιώνα, λέει, και η δικαιοσύνη μου δεν πρόκειται να εκλείψει. Λοιπόν, σωτήριο και δικαιοσύνη, όπως έχουμε πει πάρα πολλές φορές, αποκαλεί τον Υιό· και αποκαλώντας τον δικό του, φανερώνει την ιδιότητα που έχει προς αυτόν, αφού ο Υιός προέρχεται εκ φύσεως από αυτόν και βρίσκεται μέσα σε αυτόν. Πλην όμως θα υπάρχει εις τον αιώνα, λέει, και δεν πρόκειται να εκλείψει. Το πόσο μεγάλη είναι η διαφορά μεταξύ δημιουργού και κτίσεως, ποιητή και δημιουργήματος, το φανερώνει μέσω αυτών: Διότι η μεν κτίση θα παλιώσει, και επειδή έχει έλθει στην ύπαρξη από τη μη ύπαρξη, δεν θα μείνει αμέτοχη στη φθορά. Ο γενεσιουργός όμως και τεχνίτης των πάντων Θεός Λόγος, μέσω του οποίου έγιναν τα πάντα και στον οποίο υπάρχουν τα πάντα, θα υπάρχει εις τον αιώνα και δεν πρόκειται να εκλείψει. Αυτό διδάσκει λέγοντας και ο θεσπέσιος Μελωδός: «Εσύ, Κύριε, κατ' αρχάς θεμελίωσες τη γη, και έργα των χεριών σου είναι οι ουρανοί.»

Και σε αυτήν, σε ποια δηλαδή; Ή βεβαίως θα έλεγε: Στην Εκκλησία του Χριστού. Είναι όμως αναγκαίο να επισημάνουμε ότι αυτά, ορισμένοι από τους εξηγητές τα αποδίδουν στους καιρούς, όχι τόσο της επίγειας παρουσίας, αλλά σε εκείνους που θα ακολουθήσουν μετά τον παρόντα αιώνα. Διότι λέγει ότι οι δίκαιοι θα ζουν μέσα σε ευφροσύνη και χαρά, και σε ατελεύτητες απολαύσεις, πνευματικές προφανώς, αφού και η ίδια η κτίση θα έχει μεταβληθεί προς την ανακαίνιση. Διότι είπε κάποιος από τους αγίους αποστόλους: «Θα έλθει η ημέρα του Κυρίου σαν κλέφτης, κατά την οποία οι ουρανοί θα παρέλθουν με πάταγο, και τα στοιχεία φλεγόμενα θα διαλυθούν. Και η γη και όλα όσα υπάρχουν σε αυτήν θα κατακαούν, εμείς δε προσδοκούμε καινούργιους ουρανούς και καινούργια γη, και τις υποσχέσεις Του.» Ας είναι λοιπόν ελεύθεροι οι συνετοί να επιλέξουν όποια από τις θεωρήσεις νομίζουν ορθή, ή μάλλον και τη μία και την άλλη. Διότι με κανέναν τρόπο δεν είναι απορριπτέο εκείνο που από τη φύση του ωφελεί. <Διότι, ιδού, εγώ καθιστώ την Ιερουσαλήμ αγαλλίαση, και τον λαό μου ευφροσύνη, και θα αγαλλιάσω για την Ιερουσαλήμ, και θα ευφρανθώ για τον λαό μου. Και δεν θα ακουστεί πλέον σε αυτήν φωνή κραυγής, και δεν θα υπάρξει εκεί πρόωρος θάνατος, ούτε γέροντας που δεν θα συμπληρώσει τον χρόνο του.>

Γι' αυτό λέει: «Και αν έρθει κατά τη δεύτερη, και αν έρθει κατά την τρίτη φυλακή, και τους βρει να κάνουν έτσι, μακάριοι είναι εκείνοι.» Οπωσδήποτε όμως θα θελήσεις να μάθεις με σαφήνεια, τι ακριβώς σημαίνει αυτό. Μερικοί λοιπόν χωρίζουν τη νύχτα σε τρεις ή σε (D f. 51) τέσσερις φυλακές· διότι όσοι κάθονται στα τείχη των πόλεων και παρακολουθούν για τις επιθέσεις των εχθρών, αφού αγρυπνήσουν τρεις ή τέσσερις ώρες, παραδίδουν σε άλλους τη φύλαξη και την επαγρύπνηση. Τρεις λοιπόν είναι και για εμάς οι ηλικίες· η πρώτη, κατά την οποία είμαστε ακόμη παιδιά, η δεύτερη, κατά την οποία είμαστε νέοι, και η τρίτη, κατά την οποία είμαστε ηλικιωμένοι. Αλλά η πρώτη, κατά την οποία είμαστε ακόμη παιδιά, δεν ελέγχεται από τον Θεό, αλλά αξιώνεται συγγνώμης· η δεύτερη όμως και η τρίτη οφείλουν στον Θεό την υπακοή και το να ζουν οσίως, σύμφωνα με το θέλημά Του· επομένως, αν κάποιος βρεθεί να αγρυπνεί, και να είναι σε ετοιμότητα όντας ακόμη νέος, ή ακόμη και έχοντας την ηλικία του πρεσβύτη, θα είναι μακάριος· διότι θα επιτύχει όσα έχει υποσχεθεί ο Χριστός. (A f. 182 b) Το ότι, εξάλλου, το να μην αγρυπνεί κανείς είναι επιζήμιο, το αποδεικνύει πολύ καλά μέσα από το εξής παράδειγμα· όπως ακριβώς λέει ο μαθητής Του: «Θα έρθει η ημέρα του Κυρίου σαν κλέφτης, κατά την οποία οι ουρανοί με πάταγο θα παρέλθουν, και τα στοιχεία φλεγόμενα θα διαλυθούν· η γη και όλα τα έργα που βρίσκονται σε αυτήν θα κατακαούν εντελώς· εμείς όμως, σύμφωνα με τις υποσχέσεις Του, προσδοκούμε καινούργιους ουρανούς και καινούργια γη.»

Ερμηνεύοντας σε εμάς ο Προφήτης και κάνοντας σαφέστερο αυτό που είπε, προσθέτει σε αυτά: Και δεν θα είναι ημέρα ούτε θα είναι νύχτα, αλλά προς το βράδυ θα υπάρχει φως, δηλαδή, σε καιρό νύχτας θα υπάρξει πάλι το φως δια του Χριστού και θα καταυγάσει τα πάντα κάτω από τον ουρανό, καθώς το σκοτάδι θα έχει καταργηθεί εντελώς και δεν θα επικαλύπτει πλέον τα μάτια των αγίων. Είναι λοιπόν λογικό να θεωρούμε ότι και η ίδια η κτίση θα μεταπλαστεί προς το καλύτερο και είναι αξιόπιστος ο μαθητής του Σωτήρα, όταν λέει ότι η ημέρα του Κυρίου θα έρθει σαν κλέφτης, κατά την οποία οι ουρανοί θα παρέλθουν με πάταγο, τα στοιχεία της φύσεως θα λιώσουν από τη φωτιά, και η γη και όλα τα έργα που βρίσκονται σε αυτήν θα κατακαούν, ενώ εμείς προσδοκούμε καινούργιους ουρανούς και καινούργια γη σύμφωνα με τις επαγγελίες Του. Εξάλλου και με βάση αναγκαίους συλλογισμούς οδηγούμαστε σε αυτό. Διότι, αν η κατάστασή μας θα βρίσκεται οπωσδήποτε σε καινότητα ζωής, ήταν απαραίτητη για εμάς και μία καινούργια κτίση. Όπως γράφει ο θεσπέσιος Παύλος, «θα ελευθερωθεί και αυτή η ίδια η κτίση στον κατάλληλο καιρό από τη δουλεία της φθοράς, για να συμμετάσχει στην ελευθερία της δόξας των τέκνων του Θεού». <Κατά την ημέρα εκείνη θα βγει ζωντανό νερό από την Ιερουσαλήμ, το μισό από αυτό προς την πρώτη θάλασσα και το άλλο μισό προς την έσχατη θάλασσα, και αυτό θα συμβαίνει τόσο το καλοκαίρι όσο και την άνοιξη.

Βλέπεις πώς έχει πέσει σε δυσχέρεια λογισμών, δεν αγνόησε όμως το τέλος των ασεβών. «Διότι κάθε σάρκα είναι χορτάρι, και κάθε δόξα ανθρώπου σαν άνθος χορταριού», σύμφωνα με τα γεγραμμένα. <Διότι ιδού, έρχεται ημέρα που θα καίει σαν κλίβανος, και θα τους καταφλέξει, και θα γίνουν όλοι οι αλλογενείς και όλοι οι πράττοντες την ανομία σαν καλαμιά, και θα τους κάψει η ημέρα που έρχεται, λέει ο Κύριος Παντοκράτωρ, και δεν θα απομείνει από αυτούς ούτε ρίζα ούτε κλαδί.> Διότι είναι επόμενο να εννοήσουμε ότι η ημέρα της κρίσεως θα γίνει με πυρ, «κατά την οποία οι ουρανοί θα παρέλθουν με πάταγο, και τα στοιχεία φλεγόμενα θα διαλυθούν, η γη δε και τα έργα που βρίσκονται σε αυτήν θα κατακαούν όλα. Προσδοκούμε δε καινούργιους ουρανούς και καινούργια γη σύμφωνα με τις υποσχέσεις του»· διότι έτσι είπε κάποιος από τους αγίους μαθητές. Θα έλθει λοιπόν, λέει, η ημέρα του Κυρίου σαν κλίβανος, και θα καταφλέξει όλους τους αλλογενείς, και θα προσθέσει σε αυτούς και εκείνους που πράττουν την ανομία· διότι μία θα είναι η καταδίκη και για τους δύο. Παρατήρησε δε πόσο εύστοχα κάνει τώρα μνεία των αλλογενών. Επειδή δηλαδή τους μακάριζαν λέγοντας «Και τώρα εμείς μακαρίζουμε τους αλλοτρίους, και προκόβουν εκείνοι που πράττουν την ανομία, αντιστάθηκαν στον Θεό και σώθηκαν», για τον λόγο αυτό λέει ότι θα καταφλεχθούν, επειδή πολέμησαν τη δόξα του Θεού, και επέλεξαν να προσκυνούν την κτίση παρά τον Κτίσαντα.

Άλλος Προφήτης βοά, λέγοντας: Ιδού, ο Κύριος έρχεται, και ποιος θα υπομείνει την ημέρα της ελεύσεώς του, ή ποιος θα σταθεί όρθιος κατά την εμφάνισή του; Έτερος δε Προφήτης ανακράζει, λέγοντας: Κύριε, άκουσα το άγγελμά σου και φοβήθηκα, και εισήλθε τρόμος στα οστά μου. Άλλος Προφήτης βοά εκ προσώπου του Κυρίου, λέγοντας: Σε ημέρα εκδικήσεως θα ανταποδώσω, και δεν υπάρχει κανείς που θα ξεφύγει από τα χέρια μου. Περί αυτής της ημέρας ο θεόφατος Δαβίδ έλεγε: Ο Θεός θα έλθει εμφανώς, ο Θεός μας, και δεν θα σιωπήσει· φωτιά θα καεί ενώπιόν του, και γύρω του σφοδρή καταιγίδα. Περί αυτής της ημέρας βοά και ο απόστολος Παύλος: Κατά την ημέρα που ο Θεός θα κρίνει τα κρυπτά των ανθρώπων σύμφωνα με το ευαγγέλιό μου. Και πάλι λέγει: Προσέχετε πώς πορεύεστε· είναι φοβερό να πέσει κανείς στα χέρια του ζωντανού Θεού. Βοά δε και ο μακάριος Πέτρος, ο κορυφαίος των Αποστόλων, για την ημέρα εκείνη, λέγοντας: Η ημέρα του Κυρίου έρχεται όπως ο κλέφτης μέσα στη νύχτα, εξαιτίας της οποίας οι ουρανοί φλεγόμενοι θα διαλυθούν, και τα στοιχεία της φύσεως θα λιώσουν καιγόμενα. Και τι να πω για τους Προφήτες και τους Αποστόλους; Ο ίδιος ο Δεσπότης και Κύριός μας προμαρτύρησε για την ημέρα εκείνη, λέγοντας: Προσέχετε μήπως βαρύνουν οι καρδιές σας από την κραιπάλη, τη μέθη και τις βιοτικές μέριμνες, και έλθει αιφνιδίως σε εσάς η ημέρα εκείνη· διότι σαν παγίδα θα επέλθει σε όλους όσους κατοικούν στο πρόσωπο όλης της γης.

Για αυτήν την ημέρα έλεγε ο θεοπάτωρ Δαβίδ: Ο Θεός θα έλθει φανερά, ο Θεός μας, και δεν θα σιωπήσει· φωτιά θα καίει ενώπιόν του, και γύρω του θα υπάρχει σφοδρή θύελλα. Για αυτήν την ημέρα διαλαλεί και ο απόστολος Παύλος: Την ημέρα κατά την οποία ο Θεός θα κρίνει τα κρυφά των ανθρώπων σύμφωνα με το ευαγγέλιό μου. Και πάλι λέει: Προσέχετε πώς πορεύεστε· είναι φοβερό να πέσει κανείς στα χέρια του ζώντος Θεού. Φωνάζει επίσης και ο μακάριος Πέτρος, ο κορυφαίος των Αποστόλων, για την ημέρα εκείνη, λέγοντας: Η ημέρα του Κυρίου έρχεται σαν κλέφτης μέσα στη νύχτα, εξαιτίας της οποίας οι ουρανοί παραδομένοι στις φλόγες θα διαλυθούν, και τα στοιχεία της φύσεως φλεγόμενα θα λιώσουν. Και τι να πω για τους Προφήτες και τους Αποστόλους; Ο ίδιος ο Δεσπότης και Κύριός μας προειδοποίησε για την ημέρα εκείνη, λέγοντας: Προσέχετε να μην βαρύνουν οι καρδιές σας από την κραιπάλη, τη μέθη και τις βιοτικές μέριμνες, και έρθει ξαφνικά πάνω σας η ημέρα εκείνη· διότι σαν παγίδα θα έρθει σε όλους όσοι κατοικούν στο πρόσωπο όλης της γης. Γρηγορείτε, λοιπόν, διότι την ώρα που δεν το περιμένετε θα έλθει ο Υιός του ανθρώπου· και αγωνιστείτε να εισέλθετε από τη στενή πύλη που οδηγεί στη ζωή.

Αντί για ρομφαία, σύρε τον φόβο του Θεού· διότι είναι σαν δίκοπο μαχαίρι, που κατακόβει κάθε πονηρή επιθυμία. Να έχεις λοιπόν πάντοτε στον νου σου τον φόβο του Θεού, ενθυμούμενος τη φοβερή έσχατη ημέρα, όταν οι ουρανοί φλεγόμενοι θα διαλυθούν, και τα στοιχεία της φύσεως φλεγόμενα θα λιώσουν· η γη και τα έργα που βρίσκονται σε αυτήν θα κατακαούν· όταν τα άστρα θα πέσουν σαν φύλλα, ο ήλιος και η σελήνη θα σκοτεινιάσουν και δεν θα δώσουν το φως τους· όταν φανερωθεί ο Υιός του ανθρώπου και κατέλθει από τους ουρανούς στη γη, και οι δυνάμεις των ουρανών θα σαλευθούν· ορμητικές κάθοδοι Αγγέλων, ήχοι σαλπίγγων που καταφθάνουν· πυρ θα καίει ενώπιόν Του και θα διατρέχει για να κατακάψει την οικουμένη· γύρω Του σφοδρή καταιγίδα, φοβεροί σεισμοί και κεραυνοί, που ουδέποτε συνέβησαν μέχρι εκείνη την ημέρα· ώστε και αυτές ακόμη οι δυνάμεις των ουρανών να κυριευθούν από μεγάλο τρόμο.

Έχω πολλά να πω, αλλά δεν μπορώ τώρα να τα πω όλα. Αυτό όμως ας το γνωρίζει ο καθένας, ότι ο Θεός όρισε και καθόρισε ημέρα κατά την οποία θα κρίνει τον κόσμο· αλλά μακροθυμεί ως φιλάνθρωπος, μη θέλοντας να χαθεί κανείς, αλλά να έλθουν όλοι σε μετάνοια. Θα έλθει δε η ημέρα του Κυρίου, εξαιτίας της οποίας οι ουρανοί φλεγόμενοι θα διαλυθούν, καθώς είναι γραμμένο. Και όλοι, είτε το θέλουμε είτε δεν το θέλουμε, εκεί πρόκειται να συγκεντρωθούμε για να παραστούμε στο βήμα του Χριστού, όπου και οι Άγγελοι παρίστανται με φόβο, όπου ανοίγονται βιβλία, τα οποία τώρα, αν και τα ακούμε και τα αναγινώσκουμε, δεν τα αποδεχόμαστε. Αυτά εκεί θα τα δούμε να ανοίγονται, να αναγινώσκονται και να μας κατακρίνουν, καθώς λέει ο Απόστολος: κατά την ημέρα που θα κρίνει ο Θεός τα κρυπτά των ανθρώπων σύμφωνα με το ευαγγέλιό μου. Και ο Κύριος λέει: ο λόγος τον οποίο ελάλησα, εκείνος θα κρίνει τον κόσμο κατά την εσχάτη ημέρα.

Αποβλέποντας σε αυτά, ω μοναχέ, ψιθύριζε στην καρδιά σου μαζί με τον Άγιο, και λέγε: ανδρίζου και ας κραταιώνεται η καρδιά σου. Μιμήσου τον Δαβίδ, και με μια βολή λίθου κατάβαλε τον εχθρό. Στέκονται οι Άγγελοι ως θεατές του βίου σου· γίναμε θέατρο στον κόσμο, και στους Αγγέλους και στους ανθρώπους. Εάν σε δουν να νικάς, χαίρονται για το κατόρθωμα· εάν όμως νικιέσαι, αναχωρούν σκυθρωποί, διότι δεν το αντέχουν· και γελούν εις βάρος σου τα δαιμόνια. Τράβηξε λοιπόν αντί για ρομφαία τον φόβο του Θεού· διότι ο φόβος του Θεού είναι δίκοπο μαχαίρι που κατακόβει κάθε πονηρή επιθυμία. Να έχεις λοιπόν πάντοτε τον Θεό και τον φόβο Του μέσα σου, ενθυμούμενος την ημέρα εκείνη, όταν οι ουρανοί φλεγόμενοι θα διαλυθούν, και τα στοιχεία της φύσεως καιγόμενα θα τήκονται· η γη δε και τα έργα που βρίσκονται σε αυτήν θα κατακαούν· όταν τα άστρα θα πέσουν σαν φύλλα, ο ήλιος και η σελήνη θα σκοτεινιάσουν, και δεν θα δώσουν το φως τους· όταν φανερωθεί ο Υιός του Θεού από τους ουρανούς πάνω στη γη, και οι δυνάμεις των ουρανών θα σαλευθούν· όταν θα επέλθουν επιδρομές Αγγέλων και οι φωνές των σαλπίγγων· φωτιά καιόμενη ενώπιόν Του και διατρέχουσα για να κατακλύσει την οικουμένη· γύρω Του δε σφοδρή καταιγίδα, σεισμοί και φόβοι και κεραυνοί, τέτοιοι που ποτέ δεν έχουν γίνει, ούτε πρόκειται να γίνουν μέχρι την ημέρα εκείνη· ώστε και αυτές οι ίδιες οι δυνάμεις των ουρανών να καταληφθούν από μεγάλο τρόμο.

Αν δε, και μόνο όταν απλώς αναφέρονται, και μάλιστα με τρόπο συγκαταβατικό, γεμίζουν με φρίκη και δέος την ψυχή εκείνων που τα ακούνε με σύνεση, ποιος θα αντέξει τότε που τα γεγονότα αυτά θα γίνονται στην πραγματικότητα; Πόσο άγιοι πρέπει να είμαστε λοιπόν στη διαγωγή και την ευσέβεια, προσδοκώντας την έλευση της ημέρας του Θεού; Εξαιτίας της οποίας, όπως λέει ο θείος Πέτρος, «οι ουρανοί τυλιγμένοι στις φλόγες θα διαλυθούν, τα στοιχεία της φύσεως φλεγόμενα θα λιώσουν, και η γη με τα έργα που υπάρχουν σε αυτήν θα κατακαεί.». Πριν όμως από αυτά θα λάβει χώρα η βαρύτατη παρουσία και επήρεια του αντίχριστου κατά της πίστεως, η οποία, αν δεν συντομευόταν αφού της παραχωρήθηκε λίγος μόνο χρόνος, δεν θα σωζόταν κανένας άνθρωπος, όπως λέει ο Κύριος στα Ευαγγέλια. Γι' αυτό και παραγγέλλει στους δικούς του, λέγοντας: «Να αγρυπνείτε, λοιπόν, σε κάθε καιρό προσευχόμενοι, για να αξιωθείτε να αποφύγετε όλα όσα πρόκειται να συμβούν, και να σταθείτε μπροστά στον Υιό του ανθρώπου».

Τι λογής όμως είναι εκείνο το πυρ, το οποίο αγγίζει και τα σώματα και τα λογικά πνεύματα, τόσο εκείνα που βρίσκονται σε σώματα όσο και τα ασώματα, προκαλώντας τους οδύνη και ταυτόχρονα διατηρώντας τα αθάνατα, εξαιτίας του οποίου και το δικό μας πυρ θα λιώσει, σύμφωνα με το γεγραμμένο: «τα στοιχεία φλεγόμενα θα λιώσουν;»

Ποιος όμως θα αντέξει την οργή του Κυρίου; Ποιος θα υπομείνει τότε εκείνον τον έλεγχο και την αισχύνη, την οποία μας υπέδειξε ο Κύριος στο Ευαγγέλιο μέσω της παραβολής, λέγοντας προς αυτόν που ήταν ντυμένος με το άσχημο ένδυμα της αμαρτίας: «πώς μπήκες εδώ χωρίς να έχεις ένδυμα γάμου», δηλαδή τον χαριτωμένο στολισμό της αρετής; Διότι και εκείνος αποστομώθηκε, μη έχοντας να ανοίξει το στόμα του. Ποιος θα υπομείνει εκείνη τη θεία με οργή απόφαση και τη σφοδρότατη ορμή των αγγέλων για την εκπλήρωσή της, οι οποίοι θα αρπάζουν τον καταδικασμένο από τον χορό των δικαίων και θα τον χωρίζουν, όπως τα ζιζάνια από το σιτάρι, και θα τον δένουν ανελέητα και θα τον σπρώχνουν, αλίμονο, στη γέεννα; Ποιος θα υπομείνει το εξώτερο και στους αιώνες αφώτιστο εκείνο σκοτάδι, τον ασταμάτητο και απαρηγόρητο από το σφοδρό πένθος κλονισμό και τριγμό και σύγκρουση των δοντιών, την ατελείωτη και αφόρητη οδύνη από την καύση του άσβεστου πυρός; Και τι είδους είναι το πυρ εκείνο, το οποίο και σώματα κατακαίει και όσα βρίσκονται μέσα στα σώματα, αλλά και τα πνευματικά όντα που δεν έχουν σώματα, προκαλώντας ταυτόχρονα οδύνη και διατηρώντας τα αθάνατα, μέσω του οποίου και το δικό μας υλικό πυρ θα λιώσει, σύμφωνα με το γραμμένο «τα στοιχεία της φύσεως φλεγόμενα διαλύονται»; Και πόση προσθήκη στην οδύνη αποτελεί η απουσία κάθε ελπίδας για λύτρωση; Και τι σημαίνει ούτε καν να βλέπουμε σε ποιο σημείο του κακού βρισκόμαστε;

Να έχεις, λοιπόν, πάντοτε τον φόβο του Θεού, ενθυμούμενος διαρκώς την έσχατη ημέρα, όταν οι ουρανοί πυρπολούμενοι θα διαλυθούν, όταν τα άστρα θα πέσουν σαν φύλλα, ο ήλιος και η σελήνη θα σκοτισθούν, και δεν θα δώσουν το φως τους· όταν φανερωθεί ο Υιός του ανθρώπου και κατέλθει από τους ουρανούς στη γη· και οι δυνάμεις των ουρανών θα σαλευθούν· όταν θα γίνουν εφορμήσεις αγγέλων, όταν θα επέλθουν οι ήχοι των σαλπίγγων, όταν φωτιά θα καίει ενώπιόν του και θα διατρέχει για να κατακλύσει την οικουμένη, ενώ ολόγυρά του θα μαίνεται σφοδρή καταιγίδα, φοβεροί σεισμοί και κεραυνοί, οι οποίοι ουδέποτε έγιναν ούτε πρόκειται να γίνουν μέχρι εκείνη την ημέρα, ώστε και αυτές οι ίδιες οι δυνάμεις των ουρανών να κυριευθούν από μεγάλο τρόμο.

Επομένως, τι λογής άνθρωποι πρέπει να είμαστε, αδελφοί μου; Ποιος φόβος και ποια φρίκη θα μας καταλάβει; Αναλογίσου τον Ισραήλ στην έρημο, όταν δεν άντεξαν τον γνόφο και τον ζόφο και τη φωνή του Θεού που τους μιλούσε μέσα από το πυρ, αλλά παρακάλεσαν να μην τους απευθύνει πλέον άλλον λόγο. Διότι πραγματικά δεν μπορούσαν να υποφέρουν το πρόσταγμα, αν και Εκείνος δεν κατήλθε με θυμό, ούτε τους μιλούσε με οργή, αλλά με παρηγορία τους διαβεβαίωνε ότι Εκείνος είναι μαζί τους. Άκουσε λοιπόν, αδελφέ μου, εάν με παρηγορία δεν μπορέσαμε να αντέξουμε την έλευσή Του, τότε που ούτε οι ουρανοί διαλύθηκαν φλεγόμενοι, ούτε οι σάλπιγγες ήχησαν όπως πρόκειται να ηχήσει εκείνη η σάλπιγγα και να αφυπνίσει τους απ' αιώνος κεκοιμημένους, ούτε κάποιο πυρ κατέκλυσε την οικουμένη, ούτε τίποτα από τα μελλοντικά φοβερά γεγονότα δεν συνέβη· τι θα κάνουμε, όταν κατέλθει με οργή και αβάσταχτο θυμό, και καθίσει στον θρόνο της δόξας Του, και καλέσει τη γη από την ανατολή του ηλίου μέχρι τη δύση, και από όλα τα πέρατα της γης, για να κρίνει τον λαό Του και να ανταποδώσει στον καθένα σύμφωνα με τα έργα του; Αλίμονο! Τι λογής άνθρωποι πρέπει να είμαστε, όταν θα παραστεκόμαστε γυμνοί και εκτεθειμένοι, καθώς πρόκειται να προσαχθούμε στο φρικτό βήμα; Αλίμονο, αλίμονο! Πού θα είναι τότε η αλαζονεία; Πού θα είναι τότε η σωματική ρώμη; Πού θα είναι η ψεύτικη και ανώφελη ομορφιά; Πού θα είναι τότε η γλυκιά φωνή των ανθρώπων;

Θα γίνει, λοιπόν, θα γίνει αναμφίβολα η ανάσταση των νεκρών, και αυτό το πιστεύουμε χωρίς κανέναν ενδοιασμό· αλλά γνωρίζουμε ότι θα υπάρξουν και ανταμοιβές και λογοδοσία για τον βίο μας κατά τη φοβερή ημέρα της παρουσίας του Χριστού, κατά την οποία οι ουρανοί φλεγόμενοι θα διαλυθούν και τα στοιχεία της φύσεως κατακαιόμενα θα λιώσουν, όπως λέει κάποιος από τους θεηγόρους, καινούργιους δε ουρανούς και καινούργια γη, σύμφωνα με την υπόσχεσή Του, προσδοκούμε. Διότι το ότι υπάρχουν εκεί ανταμοιβές και λογοδοσία για τα έργα, και ότι τίποτε απολύτως από τα αγαθά ή τα πονηρά δεν θα παραβλεφθεί, αλλά επιφυλάσσονται ανταποδόσεις και για τα έργα και για τα λόγια και για τις σκέψεις, είναι φανερό· διότι λέει ο Κύριος: «Όποιος ποτίσει έναν από αυτούς τους μικρούς έστω και ένα ποτήρι κρύο νερό μόνο στο όνομα του μαθητή, δεν πρόκειται να χάσει τον μισθό του».

Και αν επικαλείστε ως Πατέρα εκείνον που κρίνει απροσωπόληπτα σύμφωνα με το έργο του καθενός, πολιτευθείτε με φόβο Θεού κατά τον χρόνο της επίγειας παροικίας σας, γνωρίζοντας ότι δεν λυτρωθήκατε από τη μάταιη διαγωγή σας, την «πατροπαράδοτη, με φθαρτά πράγματα, με ασήμι ή χρυσάφι, αλλά με το τίμιο αίμα του Χριστού, ως αμνού άμωμου και άσπιλου». Γι' αυτό, «αποβάλλοντας κάθε κακία και κάθε δόλο και υποκρισίες και φθόνους και κάθε καταλαλιά, σαν νεογέννητα βρέφη επιποθήστε το λογικό και άδολο γάλα, ώστε με αυτό να αυξηθείτε, εφόσον γευτήκατε ότι ο Κύριος είναι αγαθός», ο οποίος και «αφού έπαθε κατά σάρκα, έχει παύσει από την αμαρτία, ώστε να μη ζει πλέον σύμφωνα με τις ανθρώπινες επιθυμίες, αλλά σύμφωνα με το θέλημα του Θεού στον υπόλοιπο χρόνο της επίγειας ζωής· διότι είναι αρκετός για εσάς ο παρελθών χρόνος του βίου που πέρασε μέσα σε ασέλγειες». «Διότι αν ο Θεός δεν λυπήθηκε τους αγγέλους που αμάρτησαν, αλλά τους έριξε στα τάρταρα με δεσμά σκοταδιού και τους παρέδωσε για να τηρούνται για την κρίση, και δεν λυπήθηκε τον αρχαίο κόσμο, και καταδίκασε σε καταστροφή τις πόλεις των Σοδόμων και της Γομόρρας κάνοντάς τες στάχτη, θέτοντάς τες ως παράδειγμα για όσους θα ζούσαν μελλοντικά με ασέβεια», «θα έρθει η ημέρα του Κυρίου σαν κλέφτης μέσα στη νύχτα, κατά την οποία οι ουρανοί θα παρέλθουν με ορμητικό πάταγο, και τα στοιχεία της φύσεως, φλεγόμενα, θα διαλυθούν, και η γη και τα έργα που υπάρχουν σε αυτήν θα κατακαούν. Εφόσον λοιπόν όλα αυτά διαλύονται, ποταποί πρέπει να είστε εσείς με άγια διαγωγή και ευσέβεια, προσδοκώντας και επισπεύδοντας την παρουσία της ημέρας του Θεού;». «

«Εφόσον, λοιπόν, όλα αυτά διαλύονται», λέει, «τι είδους άνθρωποι πρέπει να είμαστε εμείς, επιδεικνύοντας άγια διαγωγή και ευσέβεια, προσδοκώντας και επισπεύδοντας την έλευση της ημέρας του Θεού, εξαιτίας της οποίας οι ουρανοί φλεγόμενοι θα διαλυθούν και τα στοιχεία της φύσεως κατακαιόμενα θα λιώσουν; Σύμφωνα δε με την υπόσχεσή του προσδοκούμε καινούργιους ουρανούς και καινούργια γη, στα οποία κατοικεί η δικαιοσύνη».

Είδες την ομοφωνία των πνευματοφόρων ανδρών σχετικά με αυτά; Είδες πώς δεν ήταν στοχασμός αυτό που ειπώθηκε προηγουμένως από εμάς, ότι δηλαδή διαμέσου του πυρός, με προσταγή του Θεού, κάθε ρύπος και κάθε τραχύτητα και όρος και βουνό και πέτρα και γκρεμός θα κατακαεί και θα λειανθεί, και θα ανακαινιστεί όλο το πρόσωπο της γης, σύμφωνα με τον θείο Δαβίδ; Είδες πώς αυτά δεν είναι στοχασμός, αλλά φανερώσεις του θείου Πνεύματος μέσω των προφητών και των αποστόλων; Είδες πώς και ο Μωυσής και ο Δαβίδ και ο Μαλαχίας συμφώνησαν απόλυτα γι' αυτά; Είδες πώς και ο Πέτρος, ο κορυφαίος από τους μύστες του Λόγου, δίδαξε πιο εκτενώς γι' αυτά; «Θα έρθει», λέει, «η ημέρα του Κυρίου σαν κλέφτης μέσα στη νύχτα, κατά την οποία οι ουρανοί θα παρέλθουν με μεγάλο πάταγο, και η γη και τα έργα που βρίσκονται σε αυτήν θα κατακαούν, και οι ουρανοί φλεγόμενοι θα διαλυθούν και τα στοιχεία πυρακτωμένα θα λιώσουν».

Εφόσον λοιπόν έτσι έχουν τα πράγματα, και αφού άλλες αναχωρούν προς φωτεινούς τόπους και άλλες προς ζοφερούς και σκοτεινούς, όπως απέδειξε η πορεία του λόγου, προς τι εκείνη η περιττή κτίση και ο αισθητός ουρανός που κάποιοι προσδοκούν με αυτόν τον τρόπο, καθώς και η αισθητή και απτή γη, από τη στιγμή που προφανώς δεν υπάρχει εκείνος που πρόκειται να βασιλεύσει και να τα απολαύσει; Αλλά αυτά αποτελούν αποκυήματα της φαντασίας νηπίων και ατελών ανθρώπων, που δεν διαθέτουν υγιή νου και είναι διεφθαρμένοι, και των οποίων η κρίση δεν είναι λογική και αλάνθαστη. Τι λέει λοιπόν; «Εξαιτίας της οποίας οι ουρανοί φλεγόμενοι θα διαλυθούν και τα στοιχεία καιόμενα θα λιώσουν, εμείς όμως σύμφωνα με την υπόσχεσή του προσδοκούμε καινούργιους ουρανούς και καινούργια γη»; Ας εξετάσουμε, λοιπόν, πού μας υποσχέθηκε αυτά.

Για ποιον λόγο, λοιπόν, και γιατί; Επειδή δεν έπρεπε, πριν από την ανακαίνιση των κτισμάτων, να αναστηθούν και να γίνουν άφθαρτα τα σώματα των ανθρώπων, αλλά, όπως ακριβώς αυτή δημιουργήθηκε πρώτα άφθαρτη και έπειτα ο άνθρωπος αργότερα, έτσι πάλι πρέπει πρώτα η κτίση να μεταποιηθεί από τη φθορά στην αφθαρσία, δηλαδή να αλλάξει, και έτσι μαζί με αυτήν και ταυτόχρονα με αυτήν να ανακαινιστούν και τα σώματα των ανθρώπων που φθάρηκαν, ώστε και πάλι ο άνθρωπος, έχοντας γίνει πνευματικός και αθάνατος, να κατοικεί σε τόπο άφθαρτο, αιώνιο και πνευματικό. Και ότι αυτό είναι αληθινό, άκου τον απόστολο Πέτρο που λέει: «Θα έρθει δε η ημέρα του Κυρίου σαν κλέφτης μέσα στη νύχτα, κατά την οποία οι ουρανοί φλεγόμενοι θα διαλυθούν και τα στοιχεία της φύσεως καιόμενα θα λιώσουν», όχι με την έννοια ότι αυτά θα καταστραφούν οριστικά, αλλά ότι προφανώς θα αναχωνευτούν και θα ανασυντεθούν σε μια καλύτερη και αιώνια κατάσταση. Από πού είναι αυτό φανερό; Από τα ίδια πάλι τα λόγια του αποστόλου, με τα οποία συμπληρώνει λέγοντας: «Αναμένουμε δε νέους ουρανούς και νέα γη, σύμφωνα με την υπόσχεσή του». Σύμφωνα με ποια και τίνος την υπόσχεση; Σύμφωνα βέβαια με την υπόσχεση του Χριστού και Θεού μας, ο οποίος είπε: «Ο ουρανός και η γη θα παρέλθουν, τα δε λόγια μου δεν πρόκειται να παρέλθουν». Ονομάζοντας την αλλαγή του ουρανού παρέλευση, διότι, λέει, έστω κι αν ο ουρανός θα αλλάξει, τα δικά μου λόγια θα διατηρήσουν το αναλλοίωτο και το σταθερό.

Ας μιλήσουμε όμως και προς όλους γενικά τους αδελφούς μας. Ω πατέρες, ω αδελφοί, μοναχοί και μαζί όσοι ζείτε στον κοσμικό βίο, πλούσιοι, φτωχοί, δούλοι, ελεύθεροι, νέοι και γέροντες, κάθε ηλικία και κάθε γένος, ακούστε. Μήπως ο Θεός είναι ψεύτης; Ή μήπως δεν είναι μεν ψεύτης, αλλά είναι αδύναμος, και δεν θα μπορέσει να κάνει αυτά που υποσχέθηκε; Μήπως θα καθυστερήσει να επισκεφθεί όλα τα έθνη; Μήπως θα μπορέσει κανείς να κρυφτεί από τα μάτια του; Μήπως θα μπορέσει άνθρωπος να αντέξει την αποκάλυψη της δόξας του; Ασφαλώς όχι. Πώς άλλωστε, όταν οι ουρανοί θα καταλυθούν με πάταγο και τα στοιχεία της φύσεως θα καούν και θα καταστραφούν, όπως λέει ο Απόστολος, θα μπορέσει ο άνθρωπος τότε να υπομείνει την ημέρα της ελεύσεως του απρόσιτου Θεού, ο οποίος κατοικεί σε απρόσιτο φως, και ο οποίος, ερχόμενος μέσα σε αυτό και μαζί με αυτό στον κόσμο, πρόκειται να φανερωθεί σε κάθε σάρκα; Μεγάλος φόβος και τρόμος πράγματι θα καταλάβει τότε τους αμαρτωλούς και δεν θα υπάρχει μέτρο σύγκρισης για τη θλίψη και την οδύνη και την τιμωρία τους.