Πατερικές αναφορές στο ΒΑΣΙΛΕΙΩΝ Β΄ 1:21

Και πώς τον πατριάρχη στο όρος Γαλαάδ, τον Ιακώβ εννοώ, παρά λίγο να τον φονεύσει ο πεθερός του Λάβαν; Και τον πρόφτασε, λέει το κείμενο, ο Λάβαν τον Ιακώβ: «Τι είναι αυτό που έκανες; Γιατί έφυγες κρυφά, με ξεγέλασες και πήρες τις κόρες μου σαν αιχμάλωτες πολέμου; Και αν μου το είχες αναγγείλει, θα σε κατευόδωνα με χαρά, με μουσικές, με τύμπανα και με κιθάρα. Δεν αξιώθηκα να καταφιλήσω τα παιδιά μου και τις κόρες μου. Τώρα όμως έπραξες άφρονα». Έπειτα προσθέτει: «Και τώρα έχει τη δύναμη το χέρι μου να σε κακοποιήσει» πάνω στο όρος· «ο Θεός όμως, στον οποίο εσύ στηρίζεσαι, αυτός μου είπε χθες: Πρόσεξε μήπως μιλήσεις με κακό τρόπο στον Ιακώβ». Και ο Θεός τον βοήθησε, το όρος όμως δεν τον ωφέλησε. Αλλά και ο αρχιερέας Ααρών ανέβηκε στο όρος Γοώρ και εκεί πέθανε. Ομοίως και ο μέγας Μωυσής στο όρος Ναβαύ πέθανε. Και προς τι τα πολλά λόγια; Αν τα όρη σώζουν, τότε πώς ο πρώτος βασιλιάς του Ισραήλ, ο Σαούλ, μαζί με τον γιο του Ιωνάθαν, καταφεύγοντας στα όρη Γελβουέ σφαγιάστηκαν εκεί με σπαθιά; Γι' αυτόν τον λόγο, πενθώντας τους ο Δαβίδ, έλεγε: «Όρη των Γελβουέ, ας μην πέσει πάνω σας ούτε δροσιά ούτε βροχή στα ύψη σας, όρη θανάτου», διότι εκεί τα μεγάλα όρη του Ισραήλ, τα λογικά όρη, ο Σαούλ και ο Ιωνάθαν, κατέπεσαν σε αυτά. Αν λοιπόν τα όρη έγιναν τάφος και τόπος σφαγής για πολλούς, πώς λέτε σε εμένα, ω άνδρες: «Φύγε στα όρη σαν το στρουθίο;»

ΙΖʹ. Ας αναγνωρίσουμε, όμως, την αιτία του κακού. Από πού ξεράθηκαν οι καλλιέργειες, ντροπιάστηκαν οι αποθήκες, και εξέλιπε η βοσκή των κοπαδιών, λιγόστεψαν τα ωραία της γης, και δεν γέμισαν οι πεδιάδες με ευφορία αλλά με κατήφεια; Δεν γέμισαν οι κοιλάδες με σιτάρι, αλλά με θρήνο· δεν έσταξαν τα όρη γλυκασμό, όπως θα συμβεί αργότερα στους δικαίους, αλλά έχασαν τον διάκοσμό τους, ατιμάστηκαν και δέχθηκαν, αντιθέτως, την κατάρα του Γελβουέ; Όλη η γη έγινε όπως ήταν εξαρχής, προτού στολιστεί με τις δικές της ομορφιές. Επισκέφθηκες βέβαια τη γη και την πότισες, αλλά με επίσκεψη οδυνηρή και μέθη ολέθρια. Αλίμονο στο θέαμα! Η ευφορία μας περιορίζεται πλέον στα ξερά καλάμια, η σπορά μόλις που αναγνωρίζεται από τα μικρά υπολείμματα, και με δυσκολία το θέρος μας καρποφορεί τις απαρχές για τον Κύριο, καθώς μετριέται περισσότερο με τους μήνες παρά με τα δεμάτια. Τέτοιος είναι ο πλούτος των ασεβών, τέτοιες είναι οι καλλιέργειες εκείνων που σπέρνουν κακώς· να προσδοκούν πολλά, σύμφωνα με την παλαιά κατάρα, και να συγκεντρώνουν λίγα· να σπέρνουν και να μη θερίζουν, να φυτεύουν και να μην τρυγούν· εκεί όπου εργάζονται δέκα ζευγάρια βοδιών, να παράγουν μόνο ένα κανάτι· και να ακούνε για την ευκαρπία των άλλων, ενώ οι ίδιοι πιέζονται από τη στέρηση. Από πού προέρχονται αυτά, και ποια είναι η αιτία της συντριβής; Ας μην περιμένουμε να ελεγχθούμε από άλλους· ας γίνουμε εμείς οι ίδιοι εξεταστές του εαυτού μας. Μεγάλο φάρμακο της κακίας είναι και η ομολογία, και η αποφυγή του σφάλματος. Εγώ πρώτος, όπως από πριν ανάγγειλα στον λαό μου, έχω εκπληρώσει το έργο του φρουρού. (

«Όρη του Γελβουέ», λέγοντας, «ας μην πέσει επάνω σας μήτε βροχή μήτε δροσιά»· και, «Πώς έπεσε το τόξο του Ιωνάθαν και η ισχύς;». Τώρα όμως βρίσκει δικαιολογίες για τον πατροκτόνο ωσάν να μην είχε διαπράξει καμία αδικία, και συμφιλιώνεται με τον νεκρό· ίσως μάλιστα να αισθάνεται τόσο βαθύ πόνο για το παιδί του ακριβώς για τούτο, ότι δηλαδή ύψωσε το χέρι του εναντίον του πατέρα του.

Αλλά ούτε και έτσι ο Θεός απομακρύνεται, αλλά και πάλι αρθρώνει λόγια εραστή που έχει υβριστεί και περιφρονηθεί, και λέει: «Η φωνή του αίματος του αδελφού σου βοά προς εμένα». Και πάλι στρέφεται κατά της γης μαζί με τον φονιά, ξεσπώντας σε αυτήν τον θυμό του, και λέγοντας: «Επικατάρατη είναι η γη, η οποία άνοιξε το στόμα της για να δεχθεί το αίμα του αδελφού σου», μιμούμενος εκείνους που θρηνούν· πράγμα που έπραξε και ο Δαβίδ, όταν έπεσε νεκρός ο Σαούλ. Διότι και εκείνος καταριόταν τα όρη που δέχθηκαν τη σφαγή, λέγοντας: «Όρη του Γελβουέ, ας μην πέσει πάνω σας δροσιά ούτε βροχή, διότι εκεί αφαιρέθηκε η σκέπη των δυνατών».

Διότι, όταν τον έπιασε ξανά στα χέρια του, αφού μετά τη σωτηρία αυτή εκείνος του επιτέθηκε και ήθελε να τον σκοτώσει, και ενώ μπορούσε να τον κατακόψει μαζί με όλο του το στρατόπεδο, τον άφησε ελεύθερο, χωρίς να πάθει τίποτα από όσα ήταν φυσικό να πάθει. Γι' αυτό, επειδή αντιλήφθηκε ότι πάσχει από αγιάτρευτη νόσο και ότι η έχθρα του εναντίον του δεν πρόκειται ποτέ να σταματήσει, απομακρύνθηκε από τα μάτια του και ζούσε ανάμεσα στους βαρβάρους, ως δούλος, ατιμασμένος, ντροπιασμένος, εξασφαλίζοντας την αναγκαία τροφή του με κόπο και ταλαιπωρία. Και δεν είναι μόνο αυτό το θαυμαστό, αλλά και το ότι, όταν άκουσε πως έπεσε στο πεδίο της μάχης, έσκισε τον χιτώνα του, πασπαλίστηκε με στάχτη και θρήνησε με τέτοιο θρήνο, σαν αυτόν που θα έκανε κάποιος αν έχανε το μονογενές και γνήσιο παιδί του, ανακαλώντας συνεχώς το όνομά του μαζί με το όνομα του παιδιού του, και συνθέτοντας εγκώμια, και βγάζοντας πικρή κραυγή, και μένοντας νηστικός μέχρι το βράδυ, και καταρώμενος ακόμη και τα ίδια τα μέρη που δέχτηκαν το αίμα του Σαούλ· διότι λέει: «Όρη του Γελβουέ, ας μην πέσει πάνω σας ούτε δροσιά ούτε βροχή· όρη του θανάτου, διότι εκεί αφαιρέθηκε η ασπίδα των δυνατών».

Τι θα μπορούσε να είναι πιο μακάριο από αυτό; Ότι όχι μόνο λυπήθηκε τον εχθρό του, βλέποντάς τον πεσμένο κάτω από τα πόδια του σε χειρότερη κατάσταση από αιχμάλωτο, αλλά και πάλι, όταν εκείνος του επιτέθηκε μετά τη σωτηρία αυτή και ήθελε να τον σκοτώσει, αφού τον συνέλαβε, και ενώ μπορούσε να τον κατακόψει μαζί με όλο το στρατόπεδό του, τον άφησε υγιή και σώο. Και καθώς αντιλήφθηκε ότι νοσεί ανίατα και πως σε καμία περίπτωση δεν επρόκειτο ποτέ να τερματίσει την έχθρα του εναντίον του, απομακρύνθηκε από τα μάτια του, και ζούσε ανάμεσα στους βαρβάρους ως δούλος, ατιμασμένος, ντροπιασμένος, εξασφαλίζοντας την αναγκαία τροφή του με κόπο και ταλαιπωρία. Και δεν είναι μόνο αυτό το θαυμαστό, αλλά και το ότι, όταν άκουσε πως έπεσε στη μάχη, έσχισε τον χιτώνα του, ραντίστηκε με στάχτη και θρήνησε με θρήνο τέτοιο, σαν να είχε χάσει κανείς το μονογενές και γνήσιο παιδί του, ανακαλώντας συνεχώς το όνομά του μαζί με του παιδιού του, συνθέτοντας εγκώμια, βγάζοντας πικρές κραυγές, παραμένοντας άσιτος μέχρι το βράδυ και καταρώμενος τους τόπους που δέχθηκαν το αίμα του Σαούλ: «Όρη Γελβουέ», λέγει, «ας μην πέσει πάνω σας ούτε δροσιά ούτε βροχή· όρη θανάτου· διότι εκεί απορρίφθηκε η προστασία των ισχυρών. Μισώ τον ίδιο αυτόν τόπο εξαιτίας των νεκρών που έπεσαν εκεί», λέγει· «να μη βραχείτε λοιπόν ποτέ πια από τις βροχές του ουρανού· διότι βραχήκατε μία φορά άσχημα με το αίμα των φίλων μου».

«Θα στενάζεις και θα τρέμεις πάνω στη γη.» «Συνήλθε ο Νώε από το κρασί και έμαθε όσα του έπραξε ο νεότερος υιός του. Και είπε: Επικατάρατος ο Χαναάν· δούλος και υπηρέτης θα είναι στους αδελφούς του.» «Είπε ο Δαβίδ: Όρη του Γελβουέ, μήτε δροσιά μήτε βροχή να μην πέσει πάνω σας. Όρη του θανάτου, διότι εκεί ξηράνθηκε η σκέπη των δυνατών.» «Ιδού, ο Ηλίας καθόταν στην κορυφή του όρους.»

Διότι ποιο από τα προτερήματά του να θυμηθώ πρώτο ή ποιο να αναφέρω τελευταίο; Η αφθονία μετατρέπεται σε αμηχανία, και εισερχόμενος σαν σε ανθισμένο λιβάδι γίνομαι ιχνηλάτης που σφάλλει, και ενώ θέλω να αγγίξω το ένα, παρασύρομαι και μεταφέρομαι στο άλλο. Τώρα πραγματικά θα χρειαζόταν το πάθος της Νιόβης, ώστε αφενός ως λίθος να είναι κανείς ανθεκτικός και αλώβητος απέναντι στις συμφορές, αφετέρου να χύνει δάκρυα ως άνθρωπος ευάλωτος στα πάθη, με την παράδοξη αλληλοπεριχώρηση ανόμοιων ιδιωμάτων σε ασύμβατες καταστάσεις, ώστε δηλαδή ως λίθος να δακρύζει όπως ο άνθρωπος που υποφέρει, και ως άνθρωπος να φέρει το αταπείνωτο και ακατάβλητο του λίθου. Ίσως μάλιστα, καταρώμενος αυτό το ύψωμα και τούτο τον ξερό και αργιλώδη λόφο, όπως παλαιότερα ο Δαβίδ τα όρη Γελβουέ, να έλεγα να μην πέσει δροσιά ούτε βροχή επάνω του, αν δεν ήταν τόπος καρποφορίας για τον Κύριο και ορμητήριο ανδρών, των οποίων το πολίτευμα βρίσκεται στους ουρανούς, επειδή επάνω του βρήκε τραγικό τέλος ένας άνδρας πιο αγαπητός σε όλους από τον Σαούλ. Επειδή όμως δεν επιτρέπεται να βγει κάτι τέτοιο από τα χείλη, σταχυολογώ τώρα από τον θρήνο του θεοπάτορος και λέγω: «Ο Ιωνάθαν τραυματίστηκε θανάσιμα· θρηνώ για σένα, αδελφέ μου Ιωνάθαν· στάθηκες για μένα πάρα πολύ ωραίος, η αγάπη σου προς εμένα υπήρξε θαυμαστή, περισσότερο από την αγάπη των γυναικών».