Πατερικές αναφορές στο ΒΑΣΙΛΕΙΩΝ Β΄ 18:5

Όταν δε ο Αβεσσαλώμ, αφού προετοιμάστηκε, καταδίωξε τον πατέρα του, έχοντας προηγουμένως συνευρεθεί στο ύπαιθρο με τις παλλακίδες εκείνου, ο μεν Δαβίδ δεν βγήκε ο ίδιος σε παράταξη μάχης, αλλά, αφού εμπιστεύθηκε το στράτευμα στους αρχηγούς, τους έδωσε εντολή λέγοντας: «Να φεισθείτε για χάρη μου το παιδί, τον Αβεσσαλώμ». Όταν δε ξέσπασε η μάχη στο δάσος του Εφραίμ, έπεσαν μεν είκοσι χιλιάδες άνδρες από το στράτευμα του Αβεσσαλώμ· ο ίδιος δε, ως είχε, τράπηκε σε φυγή στρέφοντας τον χαλινό.

Και είναι φανερό από αυτά που προσθέτει· διότι λέει: «Αν ανταπέδωσα σε αυτούς που μου ανταποδίδουν κακά.» <Ας ξεπέσω λοιπόν μπροστά στους εχθρούς μου κενός.> (E i. 12) Δηλαδή, είθε να εκπέσω από κάθε τιμή και δόξα, και να γίνω σαν χώμα κάτω από τα πόδια των εχθρών μου. <Ανάστηθι, Κύριε, με την οργή σου.> (A f. 42 b) Όπως λοιπόν ανέφερα, ο λόγος έχει μεταβεί στον Χριστό, και Τον παρακαλεί να εγερθεί όχι εναντίον του Αβεσσαλώμ (διότι πώς θα μπορούσε, αφού για εκείνον παρακαλούσε λέγοντας: «Σπλαγχνιστείτε το παιδί μου τον Αβεσσαλώμ;»), αλλά παρακαλεί τον Θεό να εγερθεί υπέρ όλης της ανθρωπότητας, σαν να βγαίνει από την ηρεμία της παλαιάς Του μακροθυμίας, με οργή και κίνηση εναντίον των περάτων των εχθρών Του. Πάρα πολλοί, λοιπόν, είναι οι εχθροί της ανθρωπότητας, δηλαδή οι πονηροί και ολέθριοι δαίμονες· ως πέρατά τους όμως θα μπορούσαν να νοηθούν αυτοί που υπερέχουν και βρίσκονται πάνω από τους άλλους, όπως ο Σατανάς και οι προσκείμενοι σε αυτόν, δηλαδή οι κοσμοκράτορες του σκότους.

Αυτό ακριβώς πράττει και εδώ ο Δαβίδ, είτε ομιλεί για τον Αχιτόφελ είτε για τον Αβεσσαλώμ. Κάποιοι, λοιπόν, ισχυρίζονται ότι αυτά έχουν ειπωθεί για τον Αχιτόφελ. Διότι δεν θα ταίριαζε στον ίδιο άνθρωπο να λέει: «Λυπηθείτε για χάρη μου το παιδί, τον Αβεσσαλώμ»· και μετά το πάθος του: «Ποιος θα μου έδινε θάνατο αντί για εσένα;», και τώρα να λέει αυτά· αλλά εκείνα μεν τα έλεγε κυριευμένος από τη φύση, ενώ τώρα έχοντας καταστεί ένθεος από το Πνεύμα. Εντούτοις, είτε έχουν ειπωθεί για τον Αβεσσαλώμ είτε για τον Αχιτόφελ, πρέπει να εξετάσουμε προσεκτικά τα λεγόμενα· διότι ο λόγος μου δεν αφορά τόσο τα πρόσωπα.

Και όταν ο Σεμεΐ ξεστόμιζε τέτοιες ύβρεις, και εκμεταλλευόταν την τότε συμφορά του Δαβίδ, και ενώ οι στρατηγοί ζητούσαν να περάσουν απέναντι και να αποκεφαλίσουν τον υβριστή που αυθαδίαζε κατ' αυτόν τον τρόπο, πόσο γεμάτα από κάθε σοφία είναι τα λόγια που εκείνος εκφωνεί! Εκείνον δε τον πατροκτόνο και ακόλαστο νεαρό, πώς τον εμπιστεύεται στους στρατηγούς του λέγοντας: «Σπλαχνιστείτε για χάρη μου το παιδί, τον Αβεσσαλώμ»; Όταν πάλι, στην αρχή, συνομιλούσε με τους αδελφούς του, οι οποίοι τον φθονούσαν και τον βάσκαιναν για τη νίκη που έμελλε να πετύχει, αναλογίσου με πόση πραότητα τους μιλά, λέγοντας: «Ένας λόγος δεν είναι αυτό που είπα;». Και τι έκανε ο Μωυσής; Υπέρ εκείνων που τον λιθοβόλησαν, υπέρ εκείνων που τον σκότωσαν —τουλάχιστον όσον αφορούσε τις δικές τους προθέσεις— άκου τι λέει: «Εάν μεν τους συγχωρήσεις την αμαρτία, συγχώρησέ την· εάν όμως όχι, εξάλειψε και εμένα από το βιβλίο σου που έγραψας». Και όταν πάλι κάποιοι άλλοι προσπαθούσαν να του κινήσουν τη ζήλια και τον παρότρυναν σε αγανάκτηση, ξεστόμισε εκείνα τα φιλόσοφα λόγια λέγοντας: «Είθε όλος ο λαός του Κυρίου να ήταν προφήτες». Και υπέρ της αδελφής του πάλι, η οποία τον είχε λοιδορήσει, πόσο μεγάλη ικεσία προσφέρει! Και από πολλά άλλα περιστατικά θα μπορούσε κανείς να διαπιστώσει την πραότητά του, όταν, μολονότι στερήθηκε τη γη εκείνη και εμποδίστηκε να εισέλθει στην Παλαιστίνη, απευθύνεται με κάθε επιείκεια προς τους Ιουδαίους.

Διότι οι άγιοι δεν θέλουν να πλέκονται τα στεφάνια τους από τις συμφορές των άλλων· και αν δεν το θέλουν από τις συμφορές των άλλων, πολύ περισσότερο δεν το θέλουν από τα κακά που συμβαίνουν στους δικούς τους ανθρώπους. Γι' αυτόν τον λόγο και ο μακάριος Δαβίδ, μετά τα τρόπαια και τη νίκη, πενθούσε και έκλαιγε, επειδή αυτή επιτεύχθηκε με τη συμφορά του παιδιού του. Και στους στρατηγούς που αναχωρούσαν για τη μάχη έδινε πολλές παραγγελίες υπέρ του τυράννου (γιου του), και ενώ εκείνοι βιάζονταν να τον εξοντώσουν, αυτός τους συγκρατούσε λέγοντας: «Λυπηθείτε το παιδί, τον Αβεσσαλώμ»· και όταν έπεσε νεκρός, τον πενθούσε και φώναζε το όνομα του εχθρού του με οιμωγές και πικρά δάκρυα. Αν όμως ο φυσικός πατέρας είναι τόσο φιλόστοργος, πολύ περισσότερο είναι ο πνευματικός. Διότι, το ότι οι κατά πνεύμα γονείς δείχνουν μεγαλύτερη μέριμνα από τους κατά σάρκα, άκουσέ το από τον Παύλο που λέει: «Ποιος ασθενεί, και δεν ασθενώ κι εγώ; Ποιος σκανδαλίζεται, και δεν φλέγομαι εγώ;». Αλλά αυτό μας παρουσιάζει μεν μια ισότητα (αν και με δυσκολία οι φυσικοί πατέρες θα ξεστόμιζαν αυτά τα λόγια, ωστόσο ας τους συγχωρηθεί και ας δεχθούμε ότι μπορούν να φτάσουν μέχρι αυτό το σημείο), στη συνέχεια όμως πρέπει να αποδείξουμε την υπεροχή. Από πού λοιπόν θα το αποδείξουμε αυτό; Πάλι από τα ίδια σπλάχνα και από τα λόγια του νομοθέτη. Και τι λέει εκείνος; «Αν μεν τους συγχωρείς την αμαρτία, συγχώρεσέ την· ειδάλλως, εξάλειψε και εμένα από το βιβλίο που έγραψας».

Διότι αυτόν που ήταν ο αίτιος τόσων πολλών κακών, και ο οποίος παρέσχε εξ ολοκλήρου την αφορμή για εκείνη τη μάχη, και με την πτώση του οποίου θα τερματίζονταν όλα τα δεινά, αυτόν ακριβώς παρακαλούσε τους στρατηγούς του να αντιμετωπίσουν με πολλή πρόνοια και φειδώ, επαναλαμβάνοντας συνεχώς: «Λυπηθείτε μου το παιδί, τον Αβεσσαλώμ». Τι θα μπορούσε να υπάρξει χειρότερο από αυτό το αδιέξοδο; Τι πιο αξιοθρήνητο από αυτή την αμηχανία; Αναγκαζόταν να διεξαγάγει έναν πόλεμο, στον οποίο τόσο το να νικήσει όσο και το να ηττηθεί του ήταν εξίσου απευκταία. Διότι ούτε να ηττηθεί ήθελε, αφού διαφορετικά δεν θα απέστελλε τόσο μεγάλο στρατό, ούτε να επικρατήσει, αφού διαφορετικά δεν θα εμπόδιζε να θανατώσουν αυτόν που συνείχε και συγκροτούσε την πολεμική παράταξη. Όταν δε κρίθηκε ο πόλεμος και έλαβε το τέλος που ήθελε ο Θεός, και έπεσε εκείνος ο πατροκτόνος, όλοι οι υπόλοιποι βρίσκονταν σε ευφροσύνη και χαρά, ενώ μόνος εκείνος πενθούσε και δάκρυζε, και αφού απομονώθηκε, ανακαλούσε τον νεκρό και δυσφορούσε που δεν δέχθηκε ο ίδιος τον θάνατο αντί για εκείνον. «Ποιος θα μου δώσει», λέει, «τον θάνατο αντί για εσένα, Αβεσσαλώμ, υιέ μου;» Τι πιο περίπλοκο ακούστηκε ποτέ από αυτήν τη συμφορά; Όταν μεν σκότωσε τον αδελφό του, επεδίωκε να τον θανατώσει, όταν όμως στράφηκε με μανία εναντίον του (ιδίου του πατέρα του), τότε σπλαχνίζεται το παιδί του.

Όταν δε κλήθηκε και ο Χουσί για να προτείνει συμβουλή, ανέτρεψε τη γνώμη του Αχιτόφελ, προτρέποντας προς το παρόν να αναβάλουν την επίθεση, και αργότερα, κατόπιν προετοιμασίας, να επιτεθούν στον Δαβίδ. Και αυτή η γνώμη άρεσε περισσότερο· διότι ήταν οικονομία του Θεού. Τότε ο Χουσί στέλνει μήνυμα μέσω των υιών των ιερέων, και αναγγέλλει αυτά στον Δαβίδ. Ο δε Αχιτόφελ, επειδή απορρίφθηκε η γνώμη του, απαγχονίστηκε. Προσφέρονται πολλά δώρα στον Δαβίδ. Αφού δε διέταξε το στρατόπεδο, τους απέστειλε λέγοντας: «Να φεισθείτε για χάρη μου το παιδί, τον Αβεσσαλώμ». Διότι στον ίδιο δεν επέτρεψαν να εξέλθει στη μάχη. Γίνεται πόλεμος, και αφού έπεσαν πολλοί, φονεύεται και ο Αβεσσαλώμ, ο οποίος είχε πιαστεί από τα μαλλιά του σε κάποιο δέντρο. Και μετά τον φόνο του, σταμάτησε ο πόλεμος. Ο Ιωάβ στέλνει τον Χουσί για να αναγγείλει στον Δαβίδ τη νίκη. Εκείνος δε, μόλις το άκουσε, θρηνούσε για τον υιό του· μέχρι που εισήλθε ο Ιωάβ, του άλλαξε τη διάθεση, και τον έπεισε να υποδεχθεί το στρατόπεδο με φαιδρό πρόσωπο. Τον δε Ισραήλ που είχε τραπεί σε φυγή ο βασιλιάς τον προσκαλούσε, και ο Αβεσσά τους έπεισε να υποταχθούν στον Δαβίδ, αφού είχαν ήδη λάβει αυτή την απόφαση. Καθώς διέβαινε τον Ιορδάνη, ήλθε ο Σεμεΐ, ομολογώντας την αμαρτία του. Ο Αβεσσά ήθελε να τον θανατώσει, αλλά τον εμπόδισε ο Δαβίδ. Ήλθε επίσης και ο Μεμφιβαάλ απεριποίητος, ντυμένος με ρυπαρά ιμάτια, έχοντας αφήσει μακρύ το μύστακά του και επιδεικνύοντας μεγάλα νύχια, τα οποία όλα αποτελούσαν σημεία της λύπης που τον είχε βρει εξαιτίας του πολέμου εναντίον του Δαβίδ.