Πατερικές αναφορές στο ΒΑΣΙΛΕΙΩΝ Β΄ 21:9

Ο δε Μεμφιβοσθέ σημαίνει αισχύνη. Τέτοια είναι πάλι η νοερή αμαρτία, που ντροπιάζει τον νου, ο οποίος είναι η δόξα της ψυχής. Επειδή δε ο λόγος μνημόνευσε και τον Εσδριήλ, τον άνδρα της Μερώβ, και Εσδριήλ ερμηνεύεται δυνατή όραση· και τέτοιος είναι ο νους· ο Εσδριήλ θα μπορούσε να είναι ο νους που ρέπει προς τη γαστριμαργία και σμίγει με αυτήν. Επομένως, καθένας που εκζητεί το πρόσωπο του Κυρίου κατά το παράδειγμα του Δαβίδ, αναιρεί τους προειρημένους γιους και εγγονούς του Σαούλ, μέσω της φυσικής θεωρίας, στο ύψος της γνώσης, όπως εκείνος αναίρεσε εκείνους μέσω των Γαβαωνιτών στο όρος, και τους εκθέτει στον ήλιο απέναντι στον Κύριο· δηλαδή, τους παρουσιάζει νεκρούς ενώπιον του Κυρίου. Διότι ως εξηλιασμό εδώ νοούμε τη φανέρωση που υφίστανται τα πάθη, όταν κατανικούνται μέσω των υψηλών λογισμών της φύσης κατά την υψηλή θεωρία. Και έτσι εξιλεώνει τον Θεό. Αρχή δε του θερισμού των κριθών είναι η αρχή της ευσέβειας σύμφωνα με τη φυσική θεωρία, όταν θερίζονται τα νοήματα που τρέφουν το άλογο μέρος της ψυχής. Αλλά πώς οι Γαβαωνίτες λένε ότι θα αφανίσουν τον Σαούλ από κάθε όριο του Ισραήλ, παρόλο που ο Μαριβάαλ, γιος του Ιωνάθαν και εγγονός του Σαούλ, διασώθηκε παρά τω Θεώ, καθώς και πολλοί άλλοι συγγενείς του Σαούλ, όπως διδάσκει το βιβλίο των Παραλειπομένων;

Έπειτα, αυτός μεν τον ρωτούσε γιατί δεν πορεύθηκε μαζί του. Εκείνος δε αποκρίθηκε ότι είχε ζητήσει από τον Σιβά, τον υπηρέτη του, να τον ανεβάσει σε υποζύγιο (διότι ο Μεμφιβαάλ ήταν χωλός), αλλά εκείνος δεν το δέχθηκε. Τότε τον διατάζει να μοιραστούν τον αγρό, αυτός και ο Σιβά. Τον Βερζελλί, ο οποίος του είχε χορηγήσει πολλά κατά τη διάρκεια του πολέμου, ήθελε να τον πάρει μαζί του. Εκείνος όμως αρνήθηκε λόγω του γήρατος. Και λαμβάνει τον υιό του αντ' αυτού. Τότε διχάζεται το στρατόπεδο, και προσχωρούν στον Σαβεέ. Και αποστέλλει ο Δαβίδ τον Αμεσσά για να τον πολεμήσει· ο δε Ιωάβ φονεύει μεν με δόλο τον Αμεσσά, πολιορκεί δε την πόλη στην οποία είχε καταφύγει ο Σαβεέ. Εκείνοι που βρίσκονταν στην πόλη, κατόπιν συμβουλής μιας γυναίκας, αφού απέκοψαν την κεφαλή του Σαβεέ, την έρριψαν από το τείχος στον Ιωάβ, και έτσι απαλλάχθηκαν από τον πόλεμο. Λιμός πλήττει τη γη· λύση δε του λιμού ήταν να παραδοθούν ορισμένοι από τους ανθρώπους του Σαούλ στους Γαβαωνίτες. Τον Μεμφιβαάλ όμως τον προστατεύει ο Δαβίδ, εξαιτίας του όρκου του προς τον Ιωνάθαν. Παραδίδει ωστόσο τους υιούς και τους εγγονούς του Σαούλ, και ενταφιάζει τον Σαούλ και τον Ιωνάθαν στον τάφο του Κις. Εν συνεχεία γίνονται πόλεμοι.

Και είπαν προς τον βασιλιά: «Τον άνδρα, ο οποίος μας κατέστρεψε και μας καταδίωξε και σχεδίασε να μας εξολοθρεύσει, θα τον αφανίσουμε ώστε να μη σταθεί σε κανένα όριο του Ισραήλ. Δώστε μας επτά άνδρες από τους γιους του, και θα τους εκθέσουμε στον ήλιο για τον Κύριο στον λόφο του Σαούλ». Και ο βασιλιάς πήρε τους δύο γιους της Ρεσφά, θυγατέρας του Έα, της παλλακίδας του Σαούλ, τον Ερμονθί και τον Μεμφιβοσθέ, και τους πέντε γιους της Μερόβ, θυγατέρας του Σαούλ, τους οποίους γέννησε στον Εσδριήλ, και τους παρέδωσε στα χέρια των Γαβαωνιτών· και εκείνοι τους εξέθεσαν στον ήλιο πάνω στο όρος ενώπιον του Κυρίου. Και έπεσαν εκεί οι επτά μαζί, και θανατώθηκαν κατά τις ημέρες του θερισμού, στην αρχή του θερισμού των κριθών. Και η Ρεσφά, η θυγατέρα του Έα, πήρε τον σάκο και τον έστρωσε για τον εαυτό της πάνω στον βράχο, μέχρι που έσταξαν πάνω τους νερά Θεού από τον ουρανό.

Και έπραξε όλα όσα πρόσταξε ο βασιλιάς. Και εισάκουσε ο Θεός τη γη μετά από αυτά. Γιατί μετά τον θάνατο του Σαούλ ζητήθηκε από τον Δαβίδ η απόδοση δικαιοσύνης, ενώ λιμός είχε επικρατήσει στη γη, μέχρι που παρέδωσε επτά άνδρες από τους απογόνους του Σαούλ για να θανατωθούν από τους Γαβαωνίτες; Ποια είναι η βαθύτερη έννοια αυτών των λόγων και πώς θα τους προσεγγίσουμε πνευματικά;

Αυτούς τους δύο γιους του Σαούλ, δηλαδή την ύλη και το είδος, και τους πέντε εγγονούς του Σαούλ, δηλαδή τους πέντε τρόπους των πέντε αισθήσεων που σχετίζονται με την ύλη και το είδος κατά την παράχρησή τους, εννοώ δηλαδή την εμπαθή και παρά φύση σύμπλεξη των αισθήσεων προς τα αισθητά (τα οποία υπόκεινται στον χρόνο και τη ρευστότητα), μετά τον θάνατο του Σαούλ, δηλαδή μετά την παρέλευση της κατά το γράμμα σωματικής λατρείας του νόμου και την απομάκρυνση της άγνοιας, τους παραδίδει ο θαυμαστός Δαβίδ, σύμφωνα με τον θείο χρηματισμό, στους Γαβαωνίτες για να θανατωθούν· τουτέστιν, ο πνευματικός νόμος ή νους τους παραδίδει στους ανώτερους λόγους και λογισμούς της φυσικής θεωρίας, για να αφανίσουν και να θανατώσουν την πλέον καθολική σχέση των υποκείμενων στον χρόνο πραγμάτων προς την αίσθηση και το σώμα μέσα στα σύμβολα, φτάνοντας στο ύψος του βουνού του Σαούλ, εννοώ του νόμου της πνευματικής θεωρίας.

«Διότι ο Δαβίδ», λέει, «κάλεσε τους Γαβαωνίτες και τους είπε: "Τι να κάνω για σας και με τι να εξιλεωθώ, ώστε να ευλογήσετε την κληρονομιά του Κυρίου;" Και εκείνοι είπαν στον βασιλιά: "Ο άνθρωπος που μας κατέστρεψε και μας καταδίωξε και σκέφτηκε να μας εξολοθρεύσει, αυτόν θα αφανίσουμε, ώστε να μην σταθεί σε κανένα όριο του Ισραήλ. Δώστε μας επτά άνδρες από τους γιους του, και θα τους κρεμάσουμε στον ήλιο για τον Κύριο στον λόφο του Σαούλ". Και ο βασιλιάς πήρε τους δύο γιους της Ρεσφά, κόρης του Εά, της παλλακίδας του Σαούλ, τον Ερμονθί και τον Μεμφιβοσθέ, και τους πέντε γιους της Μερόβ, κόρης του Σαούλ, τους οποίους γέννησε στον Εσδριήλ, και τους έδωσε στα χέρια των Γαβαωνιτών. Και αυτούς τους κρέμασαν στον ήλιο στο βουνό, ενώπιον του Κυρίου. Και έπεσαν εκεί και οι επτά μαζί, και θανατώθηκαν στις ημέρες του θερισμού, στην αρχή του θερισμού των κριθών. Πού, σύμφωνα με την ιστορία, βρίσκουμε ότι οι Γαβαωνίτες αφάνισαν τον Σαούλ, ώστε να μην σταθεί σε κανένα όριο του Ισραήλ, από τη στιγμή που ο Μαριβαάλ, ο γιος του Ιωνάθαν, γιου του Σαούλ, διασώθηκε από τον βασιλιά Δαβίδ, καθώς και πολλοί άλλοι από τη συγγένεια του Σαούλ, όπως αναφέρεται στο βιβλίο των Παραλειπομένων; Και πώς, παίρνοντας επτά άνδρες από το σπέρμα του, είπαν "αυτόν θα αφανίσουμε, ώστε να μην σταθεί σε κανένα όριο του Ισραήλ", ενώ εκείνος είχε πεθάνει πολλά χρόνια πριν από αυτό;»

Αλλ' όπως φαίνεται, στο γράμμα της ιστορίας αναμίχθηκε το παράλογο, προκειμένου να αναζητήσουμε την αληθινή έννοια όσων έχουν γραφτεί. Επομένως, τον σωματικό νου της Γραφής, δηλαδή τον Σαούλ, τον εξαφανίζει εντελώς από κάθε όριο του Ισραήλ εκείνος που ενεργεί μέσω της φυσικής θεωρίας, σαν μέσω κάποιων Γαβαωνιτών, θανατώνοντας τη φιλήδονη και φιλοσώματη σχέση της ψυχής που γεννιέται από τον γραπτό νόμο προς την άστατη και ρευστή ύλη, κατασφάζοντας, ως τέκνα και απογόνους του Σαούλ, τη χαμερπή διάνοια του νόμου, μέσα από τη φυσική θεωρία, σαν σε βουνό, δηλαδή στο ύψος της γνώσης, και καθιστώντας φανερή ενώπιον του Κυρίου, δηλαδή με την εξομολόγηση, την προηγούμενη εκδοχή του νόμου σύμφωνα με το σώμα· διότι αυτό μπορεί να κατανοηθεί από τους φιλομαθείς ως το να εκθέτουν στον ήλιο (εξηλιάσαι) απέναντι στον Κύριο· «και τους εξέθεσαν στον ήλιο», λέει, «πάνω στο βουνό απέναντι στον Κύριο», φέρνοντας στο φως, δηλαδή μέσω της γνώσης, την πεπλανημένη αντίληψη του νόμου σύμφωνα με το γράμμα. Διότι καθένας που θανατώνει τη σωματική διάνοια του νόμου σαφώς θανάτωσε και εξαφάνισε το γράμμα του νόμου, ώστε να μη σταθεί σε κανένα όριο του Ισραήλ, δηλαδή σε κανένα μυστικό τρόπο και λόγο της πνευματικής θεωρίας.

Έτσι, εποπτεύοντας φυσικά το καθένα από τα σύμβολα που περιέχονται στη Γραφή, όπως πάνω σε βουνό, στο ύψος της μυστικής θεωρίας, σαν τους επτά άνδρες από τους γιους του Σαούλ, θανατώνουμε τη χρονική και πρόσκαιρη παράδοση του νόμου και εξαφανίζουμε τον Σαούλ, δηλαδή τον χοϊκό νου που παραμένει μόνο στο ρητό γράμμα της Γραφής, ώστε να μην σταθεί αυτός σε κανένα όριο του Ισραήλ, δηλαδή στον τρόπο της πνευματικής θεωρίας. Διότι αυτός (ο νους), όσο ζει, αληθινά περιορίζει τον νόμο μόνο στη σάρκα και έτσι συντελεί στην καταδίωξη και την καταστροφή των φυσικών λόγων και λογισμών, τιμώντας ως θεία τα πάθη της ατιμίας, τα οποία οι φυσικοί λογισμοί, λαμβάνοντας εξουσία από τον νόμο του πνεύματος, τα θανατώνουν όλα μαζί και τα νεκρώνουν στην αρχή του θερισμού των κριθών. Και αρχή του θερισμού των κριθών είναι η συλλογή των αρετών σύμφωνα με την πρακτική φιλοσοφία και με κάποιον σύμμετρο λόγο, κατά την οποία το γεώδες στοιχείο των Γραφών εκ φύσεως θανατώνεται και κάθε χοϊκή κίνηση εξαφανίζεται παντελώς. Διότι, μόλις κάποιος μετέλθει λογικά τη φιλοσοφία των αρετών, ταυτόχρονα μεταφέρει φυσικά και την ερμηνεία των Γραφών προς το πνεύμα, λατρεύοντας πρακτικά τον Θεό εν καινότητι πνεύματος μέσα από τα υψηλά θεωρήματα, και όχι εν παλαιότητι γράμματος μέσω της ταπεινότερης, αισθητής και σωματικής αποδοχής του νόμου, γινόμενος, όπως οι Ιουδαίοι, τροφός των παθών και υπηρέτης της αμαρτίας.

Διότι πρέπει μέσω της πρακτικής αρετής, με τους κατά φύσιν λογισμούς, να καταπολεμούμε την εμπαθή και σωματική κατανόηση του νόμου, όπως καθοδηγεί ο λόγος της Γραφής, λέγοντας: «Και έλαβε ο βασιλιάς τους δύο γιους της Ρεσφά, κόρης του Έα, παλλακίδας του Σαούλ, τον Ερμονθί και τον Μεμφιβοσθέ, και τους πέντε γιους της Μερόβ, κόρης του Σαούλ, τους οποίους γέννησε στον Εσδριήλ, και τους παρέδωσε στα χέρια των Γαβαωνιτών». Χέρι των Γαβαωνιτών είναι η ενάρετη πράξη των φυσικών λογισμών, μέσω της οποίας οι γιοι της Ρεσφά, ο Ερμονθί και ο Μεμφιβοσθέ, δηλαδή η ενέργεια των παθών που γεννιέται από τη σωματική διδασκαλία του νόμου (η οποία περιορίζεται μόνο στην προφορική έκφραση) και η ακόλαστη κίνηση των λογισμών, θανατώνονται. Μαζί με αυτούς θανατώνονται και οι πέντε γιοι της Μερόβ, δηλαδή οι πέντε ακόλαστοι τρόποι των πέντε αισθήσεων που γεννιούνται από την ηδυπάθεια, εξαιτίας της παρά φύσιν χρήσης της ενέργειάς τους. Όλους αυτούς έχει τη φυσική ιδιότητα να τους θανατώνει μαζί, σαν επάνω σε όρος, δηλαδή στο ύψος της πνευματικής θεωρίας, κατά την «αρχή του θερισμού των κριθών», πράγμα που σημαίνει στα προοίμια της ενάρετης πράξης ή της κατά φύσιν ευσεβούς θεωρίας, κάθε νους που είναι κατά Θεόν ανυψωμένος και μετέωρος, κατασφάζοντας ταυτόχρονα και την ενέργεια των παθών και την άσχημη κίνηση των λογισμών, και επιπλέον τους ακόλαστους τρόπους που προέρχονται από την παράχρηση της ενέργειας των αισθήσεων.

Και έπεσαν, λέει, μαζί οι επτά, και θανατώθηκαν στην αρχή του θερισμού των κριθών. Και πήρε η Ρεσφά, η θυγατέρα του Έα, τον σάκο και τον έστρωσε για τον εαυτό της πάνω στον βράχο, έως ότου έσταξαν επάνω τους ύδατα του Θεού από τον ουρανό.

ξαʹ Περί του δρεπανιού που είδε να πετάει ο Ζαχαρίας. ξβʹ Περί της χρυσής λυχνίας την οποία είδε ο ίδιος προφήτης. ξγʹ Τι σημαίνει «στην οποία κατοικούν περισσότερες από δώδεκα μυριάδες ανδρών, οι οποίοι δεν γνώρισαν το δεξί τους ή το αριστερό»· ποιοι είναι οι άνδρες και τι είναι το δεξί και το αριστερό. ξδʹ Γιατί, μετά τον θάνατο του Σαούλ, ο οποίος αδίκησε τους Γαβαωνίτες, ζητήθηκε ευθύνη από τον Δαβίδ που δεν είχε αδικήσει σε τίποτα, με τη χώρα του να μαστίζεται από λιμό, μέχρις ότου παρέδωσε στους Γαβαωνίτες επτά άνδρες από τους απογόνους του Σαούλ;