Πατερικές αναφορές στο ΒΑΣΙΛΕΙΩΝ Β΄ 24:12

Υπερτερούμε λοιπόν και ως προς τη σύνεση σε σχέση με εκείνους που βρίσκονταν υπό τον νόμο, και εμείς που κατηχούμαστε με τις διηγήσεις του νόμου, αφού φάγαμε τον άρτο ενώπιον του Θεού, εκπαιδευτήκαμε και να μιλάμε και να σκεφτόμαστε τα καλύτερα. Διότι ο Ιοθόρ συμβουλεύει, και ο Μωυσής υπακούει. Θα μπορούσε εύλογα ο μεν Ιοθόρ να αποτελεί πρόσωπο εκείνων που προέρχονται από τα έθνη, ο δε Μωυσής εκείνων που βρίσκονται υπό τον νόμο. ΠΑΛΛ. Σωστά μίλησες. ΚΥΡ. Επομένως, η τελείωση μέσω του Χριστού και η δύναμη των μυστηρίων Του, μας καθιστά και σοφούς και μας κάνει να φαινόμαστε ανώτεροι του θανάτου, καταστρέφοντας τον κρυμμένο και νοητό Αμαλήκ, δηλαδή τον Σατανά. Και πολύ σωστά έλεγε ο Ψαλμωδός: «Διότι με τον Θεό θα κατορθώσουμε δύναμη, και αυτός θα εξουθενώσει αυτούς που μας θλίβουν». Και για εμάς που έχουμε λαμπρυνθεί μέσω της πίστης, αναφωνούσε πάλι προς Αυτόν: «Διότι εσύ είσαι το καύχημα της δυνάμεώς τους, και στο όνομά σου θα αγαλλιώνται όλη την ημέρα». Διότι καυχιόμαστε που σωζόμαστε εν Χριστώ και που έχουμε Αυτόν ως όπλο ευδοκίας, σύμφωνα με τις Γραφές. Τύπος και σαφής εικόνα αυτού, πάλι, θα μπορούσε να γίνει για εμάς αυτό που είναι γραμμένο στο τέλος του Δευτέρου Βιβλίου των Βασιλειών. Έχει δε ως εξής: «Και σηκώθηκε ο Δαβίδ το πρωί, και λόγος Κυρίου ήλθε προς τον Γαδ τον προφήτη, τον οραματιστή του Δαβίδ, λέγοντας: Πήγαινε και μίλησε στον Δαβίδ, λέγοντας: Αυτά λέγει ο Κύριος: Τρία πράγματα εγώ θα σου προτείνω, διάλεξε για τον εαυτό σου ένα από αυτά, και θα σου το κάνω».

Και σηκώθηκε ο Δαβίδ το πρωί, και ο λόγος του Κυρίου ήλθε προς τον προφήτη Γαδ τον βλέποντα, λέγοντας: Πήγαινε και μίλησε στον Δαβίδ λέγοντας: αυτά λέει ο Κύριος: τρία πράγματα εγώ φέρνω πάνω σου, και διάλεξε για τον εαυτό σου ένα από αυτά, και θα σου το κάνω. Και εισήλθε ο Γαδ στον Δαβίδ, του το ανήγγειλε και του είπε: Διάλεξε για τον εαυτό σου τι να γίνει: να έλθουν σε σένα τρία έτη πείνας στη γη σου, ή να φεύγεις για τρεις μήνες μπροστά από τους εχθρούς σου και αυτοί να σε καταδιώκουν, ή να υπάρξουν τρεις ημέρες θανατικού στη γη σου. Τώρα, λοιπόν, σκέψου και δες τι θα αποκριθώ σε Αυτόν που με απέστειλε. Και είπε ο Δαβίδ προς τον Γαδ: Και τα τρία μού είναι πάρα πολύ στενόχωρα από παντού. Ας πέσω, λοιπόν, στα χέρια του Κυρίου, διότι οι οικτιρμοί Του είναι πάρα πολλοί, στα χέρια ανθρώπων όμως ας μην πέσω. Ήταν δε οι ημέρες του θερισμού των σιταριών. Και έδωσε ο Κύριος θανατικό στον Ισραήλ από το πρωί έως την ώρα του γεύματος, και άρχισε η καταστροφή στον λαό, και πέθαναν από τον λαό, από τη Δαν έως τη Βηρσαβεέ, εβδομήντα χιλιάδες άνδρες. Και εξέτεινε ο Άγγελος του Θεού το χέρι του στην Ιερουσαλήμ για να την καταστρέψει, και σπλαχνίστηκε ο Κύριος για τη συμφορά και είπε στον Άγγελο που κατέστρεφε τον λαό: Αρκεί τώρα, κατέβασε το χέρι σου. Και ο Άγγελος του Κυρίου στεκόταν κοντά στο αλώνι του Ορνά του Ιεβουσαίου.

Όσο για το ποιες ήταν οι συμφορές που έπληξαν τους λαούς, άκουσε τη Γραφή, που τις διηγείται σαν θρηνωδία: «Πείραξαν», λέει, «τον Θεό, και εξολοθρεύτηκαν από τα φίδια». «Γόγγυσαν», λέει, «και εξολοθρεύτηκαν από τον ολοθρευτή». «Πόρνευσαν», λέει, «και έπεσαν μέσα σε μία ημέρα είκοσι τρεις χιλιάδες». «Έστειλε», λέει, «ο Κύριος θανατικό στον Ισραήλ από το πρωί έως την ώρα του γεύματος, και πέθαναν εβδομήντα χιλιάδες άνδρες». Τι να σου διηγούμαι τις προτάσεις που έκανε τότε ο Θεός προς τον βασιλιά; «Αυτά λέει ο Κύριος», αναφέρει: «Ζήτησε για τον εαυτό σου είτε τρία χρόνια πείνα στη γη, είτε τρεις μήνες να σε καταδιώκουν οι εχθροί σου, είτε τρεις ημέρες θανατικό στη γη σου». Εξιστορούν με τραγικότητα και οι συγγραφείς των Ελλήνων τις συμφορές των παλαιών χρόνων, τους αμέτρητους κατακλυσμούς, την υπερβολή των πυρκαγιών, τις πολυετείς πείνες, τον παλλαϊκό όλεθρο των σεισμών, τις εμφύλιες αιματοχυσίες, τα κύματα των αλλεπάλληλων πολέμων. Δεν υπήρχε τότε ειρήνη από τις συγκρούσεις μεταξύ ουρανού και γης, ούτε στους Έλληνες, ούτε στους βαρβάρους, ούτε στους Ιουδαίους. Διότι αναμενόταν ο Μεσίτης, ο οποίος θα ειρηνοποιούσε τα επουράνια και τα επίγεια· για τον οποίο ο Παύλος λέει: «Αυτός είναι η ειρήνη μας, αυτός που σταμάτησε την έχθρα με τη σάρκα του». Πόσοι σήμερα είναι πιο ασελγείς από τους κατοίκους των Σοδόμων; Και όμως, ο αέρας δεν ξεχύνει φωτιά πάνω τους, όπως γινόταν άλλοτε.

Και εμποδίζουν τον Δαβίδ να εξέλθει, μήπως κινδυνεύσει. Τότε λέγει τον δέκατο έβδομο ψαλμό. Απαριθμεί τα κατορθώματα και τις ανδραγαθίες των αρχόντων του Δαβίδ. Διατάσσεται ο Ιωάβ να καταμετρήσει τον λαό, και τον καταμετρά· και ο Ισραήλ ήταν εννιακόσιες χιλιάδες, και ο Ιούδας τετρακόσιες χιλιάδες, όλοι πολεμιστές. Τότε έρχεται ο προφήτης Γαδ, δίνοντάς του την επιλογή μεταξύ τριών τιμωριών, για το ποια θα ήθελε να υποστεί: ή τρία έτη λιμό, ή τρεις ημέρες να τρέπεται σε φυγή καταδιωκόμενος από τους εχθρούς, ή τρεις ημέρες θανατικό. Εκείνος επέλεξε τις τρεις ημέρες του θανάτου, και πέθαναν από το πρωί έως το μεσημέρι εβδομήντα χιλιάδες. Τότε λέγει ο Δαβίδ: «Ιδού, εγώ αμάρτησα, και εγώ ο ποιμένας έπραξα το κακό· αλλά αυτοί, το ποίμνιο, τι έκαναν; Ας στραφεί η χείρα Σου επάνω μου, και επί του οίκου του πατρός μου». Και η τιμωρία σταμάτησε.

ΤΙΤΛΟΣ Βʹ. — Περί της φιλανθρωπίας, της αγαθότητας και της μακροθυμίας του Θεού· και ότι είναι προτιμότερο να πέσει κανείς στα χέρια του Θεού και όχι στα χέρια των ανθρώπων. «Ο Κύριος ο Θεός σου είναι οικτίρμων και ελεήμων, μακρόθυμος και πολυέλεος, αληθινός και δίκαιος.» «Ο λόγος του Κυρίου απευθύνθηκε προς τον Γαδ τον οραματιστή, λέγοντας: Πήγαινε και μίλησε στον Δαβίδ, λέγοντάς του: Διάλεξε για τον εαυτό σου τι από αυτά θα γίνει: ή τρία χρόνια λιμός στη γη, ή για τρεις μήνες να φεύγεις για να γλιτώσεις από τους αλλοφύλους και εκείνοι να σε καταδιώκουν, ή να πέσει θανατικό στη γη για τρεις ημέρες. Και είπε ο Δαβίδ προς τον Γαδ: Βρίσκομαι σε πάρα πολύ μεγάλη στενοχώρια από παντού, και για τα τρία.»

Και όχι λιγότερο [αποδεικνύεται αυτό] και από όσα έχουν ειπωθεί προς τον Ιεζεκιήλ: «Υιέ ανθρώπου, βάδισε προς τον οίκο του Ισραήλ που παραπικραίνει, και μίλησε τα λόγια μου προς αυτούς»· έπειτα, μετά από λίγο: «Ο δε οίκος του Ισραήλ δεν θα θελήσει να σε υπακούσει, διότι δεν βούλονται να υπακούσουν εμένα». Επομένως, μολονότι ο Θεός προγνώριζε τα πάντα, και τη μετάνοια του Εζεκία, και την προσθήκη των ετών [της ζωής του] μέσω της προσευχής, και την εξομολόγηση των Νινευιτών, και την εξ αυτής αποφυγή της οργής, καθώς και την απείθεια του λαού, και την εξαιτίας αυτής επέλευση των απειλούμενων δεινών, εντούτοις ως δίκαιος οικονομεί τους λόγους Του με κρίση, ώστε να φραγεί κάθε στόμα και να καταστεί υπόλογο στη δική Του κρίση· αλλά αν και αυτά ............ τουλάχιστον τα επόμενα άπορα ζητήματα από άλλες ιστορίες, περισφίγγοντας τον όρο [της ειμαρμένης] με αναπόφευκτες, ας πούμε, λαβές, τον ανατρέπουν, όπως είναι η περίπτωση με τον χάλκινο όφι του Μωυσή, και με εκείνα τα γεγονότα που αφορούν τον προφήτη Δαβίδ, σύμφωνα με τα οποία ο μεν [Δαβίδ] αναφέρεται ότι απαρίθμησε τον λαό, ο δε Θεός φαίνεται να αγανακτεί για αυτό και να δίνει στον βασιλιά την επιλογή μίας οποιασδήποτε από τρεις συμφορές, και εκείνος, αντί για τριετή λιμό και τρίμηνη επιδρομή εχθρών, προτίμησε τον τριήμερο θάνατο που επέρχεται από αόρατο χέρι. Διότι, αν βέβαια η πληγή ήταν προκαθορισμένη, πώς δόθηκε η επιλογή στον βασιλιά; Και τι [θα γινόταν] αν εκείνος δεν επέλεγε την προκαθορισμένη; Άραγε δεν θα συνέβαινε να παραβιαστεί ο όρος;

Σε όχι μικρό βαθμό κλονίζεται η βεβαιότητα όσων ειπώθηκαν και συγκεντρώθηκαν από εσένα, και απορρίπτεται η συγκατάθεση σε αυτά, εάν κάποιος εξετάσει όχι επιφανειακά, αλλά με προσοχή, όχι μόνο όσα περιέχονται στις θείες Γραφές, αλλά και δεν αποφύγει να αναλογιστεί τις μαζικές καταστροφές και πανωλεθρίες· όπως, για παράδειγμα, τις σφαγές στους πολέμους, τους φόνους κατά τις αλώσεις από τους εχθρούς, οι οποίοι δεν προκαλούνται με διάκριση ηλικίας ή φύλου, αλλά πλήττουν ομοιόμορφα όλους όσους βρεθούν απέναντι στο εχθρικό χέρι· τους πολύνεκρους θανάτους σε περιόδους λοιμών, τους ξαφνικούς καταχωσμούς από σεισμούς ή χάσματα της γης, ή τους καταποντισμούς σε ναυάγια. Αυτά ακριβώς ο Βασίλειος τα προσδιορίζει ως κοινές πληγές εθνών ή πόλεων, οι οποίες τιμωρούν την αμετρία του κακού και γίνονται για τον σωφρονισμό όσων επιζούν. Πώς, λοιπόν, θα μπορούσαν να εναρμονιστούν με τις δογματικές σου θέσεις τα γεγονότα της ιστορίας του Δαβίδ, όταν μετά την απογραφή του λαού ακολούθησε η οργή του Θεού, και, ενώ απειλούνταν με τρεις οδυνηρές ποινές, επιτράπηκε στον τιμωρούμενο να επιλέξει εκείνη που φαινόταν ηπιότερη, και προτιμήθηκε, αντί για τριετή λιμό και τρίμηνη καταδίωξη από τους εχθρούς, ο τριήμερος θάνατος που επιφερόταν από αόρατο χέρι;