Πατερικές αναφορές στο ΒΑΣΙΛΕΙΩΝ Β΄ 24:15

Και έστειλε ο Κύριος θανατικό στον Ισραήλ από το πρωί έως την ώρα του γεύματος. Διότι από το πρωί, δηλαδή από την πρώτη περίοδο της ανθρώπινης ζωής, ο θάνατος εξαιτίας της αμαρτίας εξαπλώθηκε στους ανθρώπους έως την ώρα του γεύματος, δηλαδή από τον Αδάμ μέχρι τον Χριστό. Διότι Αυτός είναι το γεύμα, ως άρτος της ζωής, και ως Εκείνος που μας τρέφει και μας ποτίζει με το άχραντο σώμα Του και με το τίμιο αίμα Του. Και είπε ο Δαβίδ: «Ιδού εγώ αμάρτησα, και εγώ ο ποιμένας έπραξα το κακό. Ας πέσει, λοιπόν, το χέρι σου επάνω μου, Κύριε». Διότι ο Χριστός, ο νέος Δαβίδ, ο καλός ποιμένας, αναλαμβάνοντας επάνω Του τις αμαρτίες μας, έδωσε τη ζωή Του υπέρ των προβάτων.

Και σηκώθηκε ο Δαβίδ το πρωί, και ο λόγος του Κυρίου ήλθε προς τον προφήτη Γαδ τον βλέποντα, λέγοντας: Πήγαινε και μίλησε στον Δαβίδ λέγοντας: αυτά λέει ο Κύριος: τρία πράγματα εγώ φέρνω πάνω σου, και διάλεξε για τον εαυτό σου ένα από αυτά, και θα σου το κάνω. Και εισήλθε ο Γαδ στον Δαβίδ, του το ανήγγειλε και του είπε: Διάλεξε για τον εαυτό σου τι να γίνει: να έλθουν σε σένα τρία έτη πείνας στη γη σου, ή να φεύγεις για τρεις μήνες μπροστά από τους εχθρούς σου και αυτοί να σε καταδιώκουν, ή να υπάρξουν τρεις ημέρες θανατικού στη γη σου. Τώρα, λοιπόν, σκέψου και δες τι θα αποκριθώ σε Αυτόν που με απέστειλε. Και είπε ο Δαβίδ προς τον Γαδ: Και τα τρία μού είναι πάρα πολύ στενόχωρα από παντού. Ας πέσω, λοιπόν, στα χέρια του Κυρίου, διότι οι οικτιρμοί Του είναι πάρα πολλοί, στα χέρια ανθρώπων όμως ας μην πέσω. Ήταν δε οι ημέρες του θερισμού των σιταριών. Και έδωσε ο Κύριος θανατικό στον Ισραήλ από το πρωί έως την ώρα του γεύματος, και άρχισε η καταστροφή στον λαό, και πέθαναν από τον λαό, από τη Δαν έως τη Βηρσαβεέ, εβδομήντα χιλιάδες άνδρες. Και εξέτεινε ο Άγγελος του Θεού το χέρι του στην Ιερουσαλήμ για να την καταστρέψει, και σπλαχνίστηκε ο Κύριος για τη συμφορά και είπε στον Άγγελο που κατέστρεφε τον λαό: Αρκεί τώρα, κατέβασε το χέρι σου. Και ο Άγγελος του Κυρίου στεκόταν κοντά στο αλώνι του Ορνά του Ιεβουσαίου.

Όσο για το ποιες ήταν οι συμφορές που έπληξαν τους λαούς, άκουσε τη Γραφή, που τις διηγείται σαν θρηνωδία: «Πείραξαν», λέει, «τον Θεό, και εξολοθρεύτηκαν από τα φίδια». «Γόγγυσαν», λέει, «και εξολοθρεύτηκαν από τον ολοθρευτή». «Πόρνευσαν», λέει, «και έπεσαν μέσα σε μία ημέρα είκοσι τρεις χιλιάδες». «Έστειλε», λέει, «ο Κύριος θανατικό στον Ισραήλ από το πρωί έως την ώρα του γεύματος, και πέθαναν εβδομήντα χιλιάδες άνδρες». Τι να σου διηγούμαι τις προτάσεις που έκανε τότε ο Θεός προς τον βασιλιά; «Αυτά λέει ο Κύριος», αναφέρει: «Ζήτησε για τον εαυτό σου είτε τρία χρόνια πείνα στη γη, είτε τρεις μήνες να σε καταδιώκουν οι εχθροί σου, είτε τρεις ημέρες θανατικό στη γη σου». Εξιστορούν με τραγικότητα και οι συγγραφείς των Ελλήνων τις συμφορές των παλαιών χρόνων, τους αμέτρητους κατακλυσμούς, την υπερβολή των πυρκαγιών, τις πολυετείς πείνες, τον παλλαϊκό όλεθρο των σεισμών, τις εμφύλιες αιματοχυσίες, τα κύματα των αλλεπάλληλων πολέμων. Δεν υπήρχε τότε ειρήνη από τις συγκρούσεις μεταξύ ουρανού και γης, ούτε στους Έλληνες, ούτε στους βαρβάρους, ούτε στους Ιουδαίους. Διότι αναμενόταν ο Μεσίτης, ο οποίος θα ειρηνοποιούσε τα επουράνια και τα επίγεια· για τον οποίο ο Παύλος λέει: «Αυτός είναι η ειρήνη μας, αυτός που σταμάτησε την έχθρα με τη σάρκα του». Πόσοι σήμερα είναι πιο ασελγείς από τους κατοίκους των Σοδόμων; Και όμως, ο αέρας δεν ξεχύνει φωτιά πάνω τους, όπως γινόταν άλλοτε.

Και από πού, πείτε μου άθλιοι, τολμάτε να αποφανθείτε για ένα τέτοιο πράγμα, και μάλιστα εκφέροντας από μόνοι σας αυτή την άδικη κρίση; Εγώ, όμως, και από όσα έχει πει ο Χριστός και από όσα έχει πράξει, θα προσπαθήσω να αποδείξω το αντίθετο. Διότι, αν δεν πιστεύουμε στις μελλοντικές κολάσεις, ας πιστέψουμε τουλάχιστον από τα γεγονότα που έχουν ήδη συμβεί· διότι βεβαίως όσα έχουν συμβεί και έχουν γίνει πράξη δεν είναι μόνο απειλές και λόγια. Ποιος, λοιπόν, κατέκλυσε ολόκληρη την οικουμένη στην εποχή του Νώε, και προκάλεσε εκείνο το φοβερό ναυάγιο, και επέφερε την πανωλεθρία ολόκληρου του γένους μας; Ποιος πάλι μετά από αυτά εξαπέλυσε εκείνους τους κεραυνούς και τις πύρινες θύελλες πάνω στη γη των Σοδόμων; Ποιος καταπόντισε ολόκληρη την Αίγυπτο; Ποιος εξόντωσε τις εξακόσιες χιλιάδες μέσα στην έρημο; Ποιος κατέφλεξε τη συναγωγή του Αβιρών; Ποιος διέταξε τη γη να ανοίξει το στόμα της και να καταπιεί αυτούς που ήταν γύρω από τον Κορέ και τον Δαθάν; Ποιος κατακρήμνισε τις εβδομήντα χιλιάδες μέσα σε μία στιγμή στα χρόνια του Δαβίδ; Ποιος θανάτωσε εκατόν ογδόντα πέντε χιλιάδες σε μία νύχτα στα χρόνια της προφητείας του Ησαΐα; Να αναφέρω και εκείνους που τιμωρήθηκαν ατομικά, τον Κάιν που παραδόθηκε σε αδιάκοπη τιμωρία, τον Χάρμη που λιθοβολήθηκε μαζί με όλη του την οικογένεια, εκείνον που έπαθε το ίδιο επειδή μάζευε ξύλα την ημέρα του Σαββάτου, και τα σαράντα δύο παιδιά στην εποχή του Ελισσαίου που κατασπαράχθηκαν από τα θηρία και δεν έτυχαν συγχώρησης ούτε καν εξαιτίας της ηλικίας τους;

Ποιος διέταξε τη γη να ανοίξει το στόμα της και να καταπιεί αυτούς που βρίσκονταν γύρω από τον Κορέ και τον Δαθάν; Ποιος κατακρήμνισε τις εβδομήντα χιλιάδες μέσα σε μία στιγμή του χρόνου, την εποχή του Δαβίδ; Ποιος είναι αυτός που θανάτωσε τις εκατόν ογδόντα πέντε χιλιάδες μέσα σε μία νύχτα κατά την εποχή της προφητείας του Ησαΐα; Και τις καθημερινές συμφορές δεν τις βλέπεις, πόσες υφιστάμεθα επειδή αμαρτάνουμε; Πώς θα ήταν λογικό, άλλοι μεν να τιμωρούνται και άλλοι να μην τιμωρούνται; Διότι, εάν ο Θεός δεν είναι άδικος, όπως ακριβώς δεν είναι άδικος, εξάπαντος και εσύ θα υποστείς την τιμωρία, εφόσον αμαρτάνεις· εάν πάλι δεν τιμωρεί επειδή είναι φιλάνθρωπος, τότε ούτε και εκείνοι θα έπρεπε να είχαν τιμωρηθεί. Τώρα, όμως, εξαιτίας αυτών των προφάσεών μας, ο Θεός τιμωρεί πολλούς και εδώ στη γη, ώστε, όταν δεν πιστεύετε στα λόγια της απειλής, να πιστέψετε τουλάχιστον στα ίδια τα γεγονότα της τιμωρίας. Άραγε, πείθουμε όσους αντιλέγουν ότι ο λόγος περί της γέεννας δεν είναι μύθος; Διότι είναι τόσο αληθινός, που όχι μόνο εμείς, αλλά και ποιητές και φιλόσοφοι και συγγραφείς έχουν φιλοσοφήσει περί της μελλοντικής ανταποδόσεως και έχουν πει ότι οι πονηροί τιμωρούνται στον άδη. Διότι, έστω και αν δεν μπόρεσαν να μιλήσουν με αλήθεια για το πώς ακριβώς έχουν αυτά τα πράγματα, καθώς κινήθηκαν από ανθρώπινους συλλογισμούς και από όσα άκουσαν από εμάς, εντούτοις συνέλαβαν κάποια εικόνα της κρίσεως.

Και εμποδίζουν τον Δαβίδ να εξέλθει, μήπως κινδυνεύσει. Τότε λέγει τον δέκατο έβδομο ψαλμό. Απαριθμεί τα κατορθώματα και τις ανδραγαθίες των αρχόντων του Δαβίδ. Διατάσσεται ο Ιωάβ να καταμετρήσει τον λαό, και τον καταμετρά· και ο Ισραήλ ήταν εννιακόσιες χιλιάδες, και ο Ιούδας τετρακόσιες χιλιάδες, όλοι πολεμιστές. Τότε έρχεται ο προφήτης Γαδ, δίνοντάς του την επιλογή μεταξύ τριών τιμωριών, για το ποια θα ήθελε να υποστεί: ή τρία έτη λιμό, ή τρεις ημέρες να τρέπεται σε φυγή καταδιωκόμενος από τους εχθρούς, ή τρεις ημέρες θανατικό. Εκείνος επέλεξε τις τρεις ημέρες του θανάτου, και πέθαναν από το πρωί έως το μεσημέρι εβδομήντα χιλιάδες. Τότε λέγει ο Δαβίδ: «Ιδού, εγώ αμάρτησα, και εγώ ο ποιμένας έπραξα το κακό· αλλά αυτοί, το ποίμνιο, τι έκαναν; Ας στραφεί η χείρα Σου επάνω μου, και επί του οίκου του πατρός μου». Και η τιμωρία σταμάτησε.

Επειδή στο βιβλίο των Βασιλειών είναι γραμμένο ότι ο Θεός παρακίνησε τον Δαβίδ να απαριθμήσει τον λαό, ενώ στο βιβλίο των Παραλειπομένων αναφέρεται ο διάβολος, πώς λοιπόν θα αποδειχθεί ότι η Θεία Γραφή συμφωνεί με τον εαυτό της; Επειδή ο Απόστολος ονομάζει τον διάβολο θεό αυτού του αιώνα, σύμφωνα με αυτό το νόημα πρέπει να εκληφθεί το χωρίο των Βασιλειών. Ή και με άλλον τρόπο: επειδή χωρίς την πρόνοια του Θεού τίποτα δεν γίνεται, αλλά τα πάντα συμβαίνουν είτε κατά ευδοκίαν, είτε κατ' οικονομίαν, είτε κατά συγχώρησιν, αυτό που είναι γραμμένο στις Βασιλείες, ότι δηλαδή ο Θεός τον παρακίνησε, είναι ευσεβές να το εννοήσουμε αντί του «παραχώρησε» (επέτρεψε), ενώ στα Παραλειπόμενα αναφέρει τον διάβολο ως αυτόν που ενέργησε και έγινε ο αίτιος. Εβδομήντα χιλιάδες, εξάλλου, είναι αυτοί που πέφτουν νεκροί, είτε όσοι βρέθηκαν με το μέρος του Αβεσσαλώμ είτε όσοι κατείχοντο από το πάθος της οίησης και της υπερηφάνειας. Κατά δε την πνευματική θεωρία, αυτό σημαίνει ότι κάθε Δαβίδ, ο οποίος γεννά λογισμό έπαρσης όχι από εσωτερική διάθεση αλλά από συναρπαγή, αφού μετανοήσει, παρακαλεί τον Θεό, και τότε νεκρώνονται οι λογισμοί που αφορούν τα χρονικά και πρόσκαιρα πράγματα· διότι ο αριθμός εβδομήντα υποδηλώνει τη χρονική κίνηση εξαιτίας του εβδομαδιαίου κύκλου. Γι' αυτόν τον λόγο, είναι προτιμότερο να αποφύγει κανείς την καταδίωξη από τους εχθρούς δαίμονες και τον λιμό της ακοής του λόγου του Κυρίου.

Σε όχι μικρό βαθμό κλονίζεται η βεβαιότητα όσων ειπώθηκαν και συγκεντρώθηκαν από εσένα, και απορρίπτεται η συγκατάθεση σε αυτά, εάν κάποιος εξετάσει όχι επιφανειακά, αλλά με προσοχή, όχι μόνο όσα περιέχονται στις θείες Γραφές, αλλά και δεν αποφύγει να αναλογιστεί τις μαζικές καταστροφές και πανωλεθρίες· όπως, για παράδειγμα, τις σφαγές στους πολέμους, τους φόνους κατά τις αλώσεις από τους εχθρούς, οι οποίοι δεν προκαλούνται με διάκριση ηλικίας ή φύλου, αλλά πλήττουν ομοιόμορφα όλους όσους βρεθούν απέναντι στο εχθρικό χέρι· τους πολύνεκρους θανάτους σε περιόδους λοιμών, τους ξαφνικούς καταχωσμούς από σεισμούς ή χάσματα της γης, ή τους καταποντισμούς σε ναυάγια. Αυτά ακριβώς ο Βασίλειος τα προσδιορίζει ως κοινές πληγές εθνών ή πόλεων, οι οποίες τιμωρούν την αμετρία του κακού και γίνονται για τον σωφρονισμό όσων επιζούν. Πώς, λοιπόν, θα μπορούσαν να εναρμονιστούν με τις δογματικές σου θέσεις τα γεγονότα της ιστορίας του Δαβίδ, όταν μετά την απογραφή του λαού ακολούθησε η οργή του Θεού, και, ενώ απειλούνταν με τρεις οδυνηρές ποινές, επιτράπηκε στον τιμωρούμενο να επιλέξει εκείνη που φαινόταν ηπιότερη, και προτιμήθηκε, αντί για τριετή λιμό και τρίμηνη καταδίωξη από τους εχθρούς, ο τριήμερος θάνατος που επιφερόταν από αόρατο χέρι;

Διότι, εάν είχε προκαθοριστεί για αυτούς το όριο του θανάτου ώστε να πεθάνουν εκείνη την ημέρα, κατά την οποία εβδομήντα χιλιάδες άνδρες μέσα σε διάστημα τριών ωρών δέχθηκαν τον θάνατο από το χέρι του αγγέλου, πώς δόθηκε στην κρίση του βασιλιά η δυνατότητα επιλογής να διαλέξει απλώς αυτό, εννοώ τον θάνατο, ή κάποιο άλλο από τα επαπειλούμενα; Διότι, εάν είχε επιλέξει κάποιο άλλο, οπωσδήποτε τα του καθορισμένου ορίου θα έμεναν ανεκπλήρωτα. Επιπλέον, πρέπει να εξεταστούν και όσα διατάχθηκαν στον Μωυσή σχετικά με τον χάλκινο όφι, αν βέβαια είναι δυνατόν να μην ανατρέπουν αυτά εντελώς το δικό σου επιχείρημα. Διότι, όπως λέει, όσοι δέχονταν δάγκωμα από τα ερπετά, εάν απέβλεπαν προς εκείνο το κατασκευασμένο από χαλκό ομοίωμα του όφεως, διέφευγαν τον θάνατο από το ιοβόλο δάγκωμα. Εάν λοιπόν, όπως ισχυρίζεσαι εσύ, έχουν καθοριστεί για τους ανθρώπους όρια ζωής, τα οποία είναι αδύνατον να παραβιαστούν, είτε με συντόμευση είτε με υπέρβαση (διότι και στις δύο περιπτώσεις θα αναιρεθεί η έννοια του ορίου), δεν θα ήταν λογικό να διαφύγουν κάποιοι το προκαθορισμένο, ακόμη και αν κοιτούσαν τον χάλκινο όφι, αλλά, ακόμη και χωρίς το δάγκωμα του ερπετού, θα ήταν αναγκαίο να συναντήσουν τον θάνατο. Και ποια θα ήταν η ευεργεσία από εκείνο το καινοφανές θέαμα για όσους οπωσδήποτε επρόκειτο να πεθάνουν; Αν πάλι δεν τους είχε βρει ακόμη το όριο της ζωής τους, αυτό που διατάχθηκε αποδεικνύεται εξίσου περιττό, διότι δεν θα μπορούσαμε να ισχυριστούμε ότι τα δαγκώματα των φιδιών μπορούν να υπερισχύσουν της θείας βουλής και διάταξης.