Πατερικές αναφορές στο ΒΑΣΙΛΕΙΩΝ Β΄ 24:17

Και είπε ο Δαβίδ προς τον Κύριο, όταν είδε τον άγγελο που πάτασσε τον λαό, και είπε: Ιδού, εγώ είμαι ο ποιμένας, εγώ αμάρτησα, και εγώ ο ποιμένας έπραξα το κακό. Και αυτά τα πρόβατα τι έκαναν; Ας πέσει, λοιπόν, το χέρι σου πάνω σε εμένα και στον οίκο του πατέρα μου. Και ήλθε ο Γαδ προς τον Δαβίδ εκείνη την ημέρα και του είπε: Ανέβα και στήσε θυσιαστήριο στον Κύριο στο αλώνι του Ορνά του Ιεβουσαίου.

Και έστειλε ο Κύριος θανατικό στον Ισραήλ από το πρωί έως την ώρα του γεύματος. Διότι από το πρωί, δηλαδή από την πρώτη περίοδο της ανθρώπινης ζωής, ο θάνατος εξαιτίας της αμαρτίας εξαπλώθηκε στους ανθρώπους έως την ώρα του γεύματος, δηλαδή από τον Αδάμ μέχρι τον Χριστό. Διότι Αυτός είναι το γεύμα, ως άρτος της ζωής, και ως Εκείνος που μας τρέφει και μας ποτίζει με το άχραντο σώμα Του και με το τίμιο αίμα Του. Και είπε ο Δαβίδ: «Ιδού εγώ αμάρτησα, και εγώ ο ποιμένας έπραξα το κακό. Ας πέσει, λοιπόν, το χέρι σου επάνω μου, Κύριε». Διότι ο Χριστός, ο νέος Δαβίδ, ο καλός ποιμένας, αναλαμβάνοντας επάνω Του τις αμαρτίες μας, έδωσε τη ζωή Του υπέρ των προβάτων.

Και είπε ο Δαβίδ προς τον Κύριο, όταν είδε τον Άγγελο που χτυπούσε τον λαό, και είπε: Ιδού, εγώ αμάρτησα, εγώ ο ποιμένας έπραξα το κακό· αυτά τα πρόβατα, τι έκαναν; Ας πέσει, λοιπόν, το χέρι σου πάνω σε εμένα και στον οίκο του πατέρα μου. Και ήλθε ο Γαδ <προς τον Δαβίδ> εκείνη την ημέρα και του είπε: Ανέβα και στήσε θυσιαστήριο στον Κύριο, πράγμα αγαθό στα μάτια Του, στο αλώνι του Ορνά του Ιεβουσαίου. Και ανέβηκε ο Δαβίδ σύμφωνα με τον λόγο του προφήτη Γαδ, με τον τρόπο που τον είχε προστάξει ο Κύριος. Και κοίταξε ο Ορνά και είδε τον βασιλιά και τους υπηρέτες του να περνούν, και βγήκε έξω ο Ορνά και προσκύνησε τον βασιλιά με το πρόσωπό του ως τη γη. Και είπε ο Ορνά: Γιατί ήλθε ο κύριός μου ο βασιλιάς προς τον δούλο του; Και είπε ο Δαβίδ: Για να αγοράσω από εσένα το αλώνι, ώστε να οικοδομήσω θυσιαστήριο στον Κύριο <και να σταματήσει η συμφορά πάνω από τον λαό>.

Διότι επιδίωκε την εξουσία, συγκέντρωνε σωματοφύλακες και οικοδομούσε μεγάλη τυραννία. Όσοι δε έσπευσαν μαζί του και σχεδόν εγκαθίδρυσαν την τυραννία (διότι απέβλεπαν, του μεν στην αρχή της εξουσίας του, του δε στο τέλος), τιμωρήθηκαν, αν και όχι αμέσως (διότι θα λυπόταν ο Δαβίδ, επειδή θα στερούνταν τους υπηκόους του, ή μάλλον το βασιλικό του αξίωμα), αλλά λίγο αργότερα. Διότι ο λοιμός τους κατέστρεψε, όχι έρποντας ούτε προχωρώντας σιγά-σιγά, αλλά μαζικά και ορμητικά κατατρώγοντας ολόκληρο το έθνος. Διότι, έστω κι αν αποδόθηκε άλλη αιτία σε αυτήν τη σφαγή, εντούτοις η ρίζα της τιμωρίας φύτρωσε από εκείνο το σφάλμα, και μετά από λίγο έφερε καρπό, δηλαδή προχώρησε σε πράξη, όταν και ο βασιλιάς, επειδή καταμέτρησε τον λαό αντίθετα προς τη θεία θέληση, έπρεπε να τιμωρηθεί. Καθώς εξολοθρεύονταν εκείνοι, στην πράξη για τη δική τους αμαρτία, αλλά φαινομενικά για την αμαρτία του βασιλιά, και ο ίδιος βρέθηκε σε τεράστια συμφορά. Διότι προτιμούσε να πεθάνει ένδοξα, παρά να ζει άδοξα, στερημένος από τους υπηκόους του. Αν πάλι κάποιος δεν το πιστεύει, ας τον ακούσει που λέει: «Ας πέσει το χέρι σου πάνω σε εμένα και στον οίκο του πατέρα μου». Διότι δεν τιμωρήθηκαν άλλοι αντί για άλλον, όπως νομίζεις, αλλά στον καθένα αποδόθηκε αυτό που του ταίριαζε. Οι μεν δηλαδή τιμωρήθηκαν για την αμαρτία που είχε γίνει πριν από λίγο, ενώ ο δε (ο βασιλιάς) για την άμεση αμαρτία, καθώς η αδέκαστη κρίση βρήκε τον κατάλληλο καιρό, για να απαιτήσει τιμωρία και από εκείνους και από αυτόν.

Διότι κανένα κατόρθωμα δεν θα μπορούσε να είναι πάρα πολύ μεγάλο, εάν το κέρδος από αυτό δεν μεταδίδεται και στους άλλους. Αυτό το αποδεικνύει εκείνος που επέστρεψε το τάλαντο ακέραιο, και ο οποίος διχοτομήθηκε, επειδή δεν το πολλαπλασίασε. Έτσι και εσύ, λοιπόν, αδελφέ, ακόμη και αν παραμένεις άσιτος, ακόμη και αν κοιμάσαι κατάχαμα, ακόμη και αν τρως στάχτη, ακόμη και αν θρηνείς διαρκώς, εάν δεν ωφελείς κανέναν άλλον, δεν κατορθώνεις τίποτα το σπουδαίο. Διότι και για εκείνους τους μεγάλους και γενναίους άνδρες των παλαιών χρόνων αυτό αποτελούσε το κύριο μέλημά τους. Εξέτασε με ακρίβεια τον βίο τους και θα δεις σαφώς ότι κανείς από αυτούς δεν επιδίωξε ποτέ το δικό του συμφέρον, αλλά ο καθένας φρόντιζε για το συμφέρον του πλησίον· γι' αυτό και έλαμψαν περισσότερο. Διότι και μέσω του Μωυσή πραγματοποιήθηκαν πολλά και μεγάλα θαύματα και σημεία· αλλά τίποτα δεν τον ανέδειξε τόσο μεγάλο, όσο εκείνη η μακάρια φωνή που απηύθυνε προς τον Θεό, λέγοντας: «Εάν μεν τους συγχωρήσεις την αμαρτία, συγχώρησέ την· εάν όμως όχι, εξάλειψε και εμένα». Τέτοιος ήταν και ο Δαβίδ· γι' αυτό και έλεγε: «Εγώ ο ποιμένας αμάρτησα, και εγώ έπραξα το κακό· αλλά τούτοι, το ποίμνιο, τι έκαναν; Ας πέσει το χέρι σου πάνω σε εμένα και στον οίκο του πατέρα μου». Έτσι και ο Αβραάμ δεν αναζητούσε το δικό του συμφέρον, αλλά το συμφέρον των πολλών. Γι' αυτό και εξέθετε τον εαυτό του σε κινδύνους, και παρακαλούσε τον Θεό υπέρ εκείνων που δεν είχαν καμία απολύτως σχέση με αυτόν. Και αυτοί μεν έλαμψαν κατ' αυτόν τον τρόπο· εκείνοι όμως που επιδίωξαν το δικό τους συμφέρον, πρόσεξε πώς τελικά ζημιώθηκαν.

δʹ. Και αυτό μπορεί κανείς να το διαπιστώσει και από την καθημερινή εμπειρία. Διότι εκείνος που έχει αδικήσει τον πιο αγαπημένο του άνθρωπο, τότε κυρίως αναπαύεται, όταν απαιτήσει από τον εαυτό του τιμωρία και υποφέρει· όπως ακριβώς έλεγε και ο Δαβίδ: «Εγώ ο ποιμένας αμάρτησα, και εγώ ο ποιμένας έπραξα το κακό· τούτοι όμως, το ποίμνιο, τι έκαναν; Ας στραφεί το χέρι σου εναντίον του πατρικού μου οίκου». Και όταν έχασε τον Αβεσσαλώμ, απαιτούσε για τον εαυτό του την εσχάτη τιμωρία· μολονότι δεν ήταν αυτός που είχε αδικήσει, αλλά ο αδικημένος. Εντούτοις, επειδή αγαπούσε πάρα πολύ εκείνον που χάθηκε, κατέβαλλε τον εαυτό του με οδύνες, βρίσκοντας με αυτόν τον τρόπο παρηγοριά. Το ίδιο, λοιπόν, κι εμείς, όταν αμαρτάνουμε απέναντι σε Εκείνον στον οποίο δεν έπρεπε να αμαρτήσουμε, ας απαιτούμε από τον εαυτό μας τιμωρία. Δεν βλέπετε αυτούς που χάνουν τα γνήσια παιδιά τους, ότι γι' αυτόν ακριβώς τον λόγο και οδύρονται και ξεριζώνουν τα μαλλιά τους, επειδή προσφέρει παρηγοριά το να τιμωρούν τον εαυτό τους για χάρη των αγαπημένων τους; Αν, λοιπόν, όταν εμείς δεν έχουμε προξενήσει κανένα κακό στους πιο αγαπημένους μας, μας φέρνει παρηγοριά το να υποφέρουμε για τα δεινά που εκείνοι υπέστησαν· όταν εμείς οι ίδιοι είμαστε αυτοί που παροξύναμε και υβρίσαμε, δεν θα μας αναπαύσει πολύ περισσότερο το να υποστούμε την ποινή, παρά το να μην τιμωρηθούμε καθόλου; Αυτό είναι προφανές στον καθένα. Αν κάποιος αγαπά τον Χριστό όπως πρέπει να τον αγαπά, καταλαβαίνει αυτό που λέω, πώς δηλαδή, ακόμη κι αν Εκείνος τον συγχωρήσει, δεν θα ανεχθεί να μείνει ατιμώρητος· διότι η μεγαλύτερη τιμωρία που υφίστασαι είναι το ότι Τον παρόξυνες.

Αλλά, αλίμονο, από πού αναγκάζομαι να σας φοβίζω; Από την υπόληψη των ανθρώπων, ενώ θα έπρεπε να το πράττω αυτό από τον φόβο του Θεού και από την αυτοκατάκριση; Διότι, τι θα γίνουμε, πες μου, τότε, όταν δεμένοι, με τριγμό των οδόντων, θα οδηγούμαστε στο εξώτερο σκοτάδι; Ή μάλλον τι θα κάνουμε, πράγμα που είναι το πιο φοβερό από όλα, όταν προσκρούσουμε στον Θεό; Διότι, εάν κάποιος διαθέτει αίσθηση και νου, έχει ήδη υποστεί τη γέεννα όταν στερηθεί τη θέα του Θεού· επειδή όμως αυτό δεν μας πονάει, γι' αυτόν τον λόγο απείλησε με το πυρ. Διότι θα έπρεπε να πονούμε, όχι όταν κολαζόμαστε, αλλά όταν αμαρτάνουμε. Άκουσε, λοιπόν, τον Παύλο να θρηνεί και να οδύρεται για αμαρτήματα, για τα οποία δεν επρόκειτο να τιμωρηθεί. Διότι λέει: «Δεν είμαι άξιος να ονομάζομαι απόστολος, επειδή κατεδίωξα την Εκκλησία». Άκουσε επίσης και τον Δαβίδ, ο οποίος, αν και είχε απαλλαγεί από την τιμωρία, επειδή θεώρησε ότι προσέκρουσε στον Θεό, επικαλείτο την τιμωρία εναντίον του εαυτού του λέγοντας: «Ας πέσει το χέρι σου πάνω σε εμένα και στον οίκο του πατέρα μου». Διότι το να προσκρούσει κανείς στον Θεό, είναι βαρύτερο από το να κολαστεί. Εμείς, όμως, τώρα βρισκόμαστε σε τόσο άθλια κατάσταση, ώστε αν δεν υπήρχε ο φόβος της γέεννας, δεν θα επιλέγαμε πρόθυμα να πράξουμε κάτι καλό. Γι' αυτόν τον λόγο, ακόμη και αν δεν υπήρχε καμία άλλη αιτία, εξαιτίας αυτού και μόνο θα ήμασταν άξιοι της γέεννας, επειδή φοβόμαστε τη γέεννα περισσότερο από τον Χριστό. Αλλά ο μακάριος Παύλος δεν ενεργούσε έτσι, παρά εντελώς αντίστροφα.

Γι' αυτόν τον λόγο, και στους δασκάλους των Ιουδαίων, ο Θεός αυτό προσάπτει πριν από όλα τα άλλα, λέγοντας: «Ω, ποιμένες του Ισραήλ, μήπως οι ποιμένες βόσκουν τον εαυτό τους; Δεν βόσκουν τα πρόβατα;» Εκείνοι όμως έπρατταν το αντίθετο. Διότι τρέφεστε με το γάλα, λέγει, και ντύνεστε με το μαλλί, και σφάζετε τα παχιά ζώα, αλλά τα πρόβατα δεν τα βόσκετε. Και ο Χριστός, εξάλλου, διατυπώνοντας τον κανόνα του άριστου ποιμένα, έλεγε: «Ο καλός ποιμένας θυσιάζει τη ζωή του υπέρ των προβάτων». Αυτό το έπραξε ο Δαβίδ σε πολλές άλλες περιπτώσεις, όπως και όταν κατερχόταν από ψηλά εκείνη η φοβερή οργή εναντίον ολόκληρου του λαού. Διότι, ενώ όλοι κατασφάζονταν, έλεγε: «Εγώ ο ποιμένας αμάρτησα, εγώ ο ποιμένας έπραξα το κακό· αλλά αυτοί, το ποίμνιο, τι έκαναν;» Γι' αυτόν τον λόγο, και κατά την επιλογή μεταξύ εκείνων των τιμωριών, δεν επέλεξε ούτε τον λιμό ούτε την καταδίωξη από τους εχθρούς, αλλά τον θάνατο που αποστέλλεται από τον Θεό, μέσω του οποίου προσδοκούσε ότι τους μεν άλλους θα τους έθετε σε ασφάλεια, ενώ ο ίδιος, πριν από όλους τους άλλους, θα κατέπιπτε νεκρός.

Επειδή όμως αυτό δεν έγινε, θρηνεί και λέγει: «Σε εμένα ας πέσει το χέρι σου· και αν δεν αρκεί, και στον οίκο του πατέρα μου». Διότι εγώ, λέγει, ο ποιμένας αμάρτησα. Ήταν σαν να έλεγε: «Ακόμη και αν εκείνοι αμάρτησαν, εγώ ήμουν υπεύθυνος για την τιμωρία, αφού δεν τους διόρθωσα. Όταν μάλιστα και το αμάρτημα είναι δικό μου, δίκαιο θα ήταν να υποστώ εγώ την τιμωρία». Διότι, θέλοντας να μεγεθύνει το έγκλημα, χρησιμοποίησε το όνομα του ποιμένα. Έτσι λοιπόν σταμάτησε την οργή, έτσι ανακάλεσε την απόφαση· τόσο μεγάλη δύναμη έχει η εξομολόγηση. Διότι «ο δίκαιος ευθύς εξαρχής είναι κατήγορος του εαυτού του»· τόση είναι η μέριμνα και η συμπάθεια του άριστου ποιμένα. Επειδή σπαράσσονταν τα σπλάχνα του βλέποντάς τους να πέφτουν, ωσάν να θανατώνονταν τα γνήσια παιδιά του· γι' αυτό και παρακαλούσε να έλθει η οργή επάνω του. Αυτό μάλιστα θα το είχε πράξει και στην αρχή της σφαγής, αν δεν έλπιζε ότι καθώς αυτή προχωρούσε, θα έφτανε και στον ίδιο. Όταν λοιπόν είδε ότι αφενός αυτό δεν συνέβαινε, αφετέρου δε ότι η συμφορά κατέτρωγε εκείνους, δεν το υπέμεινε πλέον, αλλά φλεγόταν από πόνο περισσότερο παρά για τον Αμνών, τον πρωτότοκο. Διότι τότε δεν ζήτησε τον θάνατο, ενώ τώρα αξιώνει να πέσει αυτός πριν από τους άλλους.

Και ο καθένας από τους αγίους, εξάλλου, από αυτό φαίνεται να λάμπει. Έτσι και ο Δαβίδ, βλέποντας εκείνη τη θεήλατη οργή να κατευθύνεται εναντίον του λαού, καλούσε πάνω του την πληγή, λέγοντας: «Εγώ, ο ποιμένας, αμάρτησα, και εγώ, ο ποιμένας, έπραξα το κακό· και αυτοί, το ποίμνιο, τι έκαναν; Ας πέσει το χέρι σου πάνω σε εμένα και στον οίκο του πατέρα μου». Και ο πατριάρχης Αβραάμ, ενώ στεκόταν μακριά από τα κακά και δεν είχε τίποτα το κοινό με τις συμφορές που επρόκειτο να πλήξουν τους κατοίκους των Σοδόμων, σαν να βρισκόταν ο ίδιος μέσα σε εκείνα τα δεινά, έτσι παρακαλούσε και δεόταν στον Θεό, και δεν θα σταματούσε να κάνει και να λέει τα πάντα, ώστε να αποτρέψει εκείνον τον φοβερό εμπρησμό, εάν ο Θεός δεν είχε αναχωρήσει αφήνοντάς τον.

Διότι και ο Δαβίδ, εκείνος ο μακάριος και πράος, όταν όλο το στρατόπεδο εξεγέρθηκε εναντίον του και εξόπλισε τον γιο του, τον Αβεσσαλώμ, και όταν εκείνος επιχείρησε να σφετεριστεί την εξουσία και θέλησε να τον σφάξει, έπειτα, όταν ο Θεός εξοργίστηκε γι' αυτό (διότι τι σημασία έχει αν έδωσε άλλη αφορμή για τη σφαγή;) και έστειλε τον άγγελο με γυμνωμένη τη ρομφαία να επιφέρει το πλήγμα από ψηλά, βλέποντας ο Δαβίδ να χάνονται όλοι, τι λέει; «Εγώ ο ποιμένας αμάρτησα, και εγώ ο ποιμένας έπραξα το κακό. Ας πέσει το χέρι σου επάνω σε εμένα και στον οίκο του πατέρα μου». Βλέπεις πάλι παρόμοια κατορθώματα; Θέλεις να σου δείξω και άλλον; Διότι δεν θα δυσκολευτούμε να βρούμε και κάποιον άλλον που να επιδεικνύει το ίδιο φιλοσοφημένο φρόνημα.

Ο Παύλος λέει: Θα ευχόμουν να γίνω εγώ ανάθεμα για χάρη των αδελφών μου, των κατά σάρκα συγγενών μου. Ο Μωυσής λέει: Αν μεν τους συγχωρείς την αμαρτία τους, συγχώρεσε· εάν όμως όχι, εξάλειψε και εμένα από το βιβλίο που έγραψες. Ο Δαβίδ λέει: Ας πέσει το χέρι σου επάνω σε εμένα και επάνω στον οίκο του πατέρα μου. Ο Σαμουήλ λέει: Μη γένοιτο ποτέ σε εμένα να αμαρτήσω παραλείποντας να προσεύχομαι για εσάς στον Κύριο. Ποιας συγγνώμης, λοιπόν, θα τύχουμε, πες μου; Όταν ο Δεσπότης, οι δούλοι, τα πρόσωπα της Καινής, τα πρόσωπα της Παλαιάς Διαθήκης, όλοι μας ωθούν προς την προσευχή υπέρ των εχθρών, κι εμείς πράττουμε το αντίθετο και προσευχόμαστε εναντίον των εχθρών; Όχι, σας παρακαλώ, όχι, αδελφοί. Διότι, όσο περισσότερα είναι τα παραδείγματα, τόσο μεγαλύτερη θα είναι η κόλαση, εάν δεν τα μιμηθούμε.

Άκουσε και τον μακάριο Δαβίδ, όταν ο Θεός οργίστηκε και έστειλε άγγελο για να τιμωρήσει το πλήθος, τι λέει, βλέποντας πλέον τον άγγελο να επιδεικνύει γυμνή τη ρομφαία και να ετοιμάζεται να επιφέρει το πλήγμα: «Εγώ ο ποιμένας έπραξα το κακό, και αυτοί, το ποίμνιο, τι έκαναν; Ας πέσει το χέρι σου επάνω σε εμένα και επάνω στον οίκο του πατέρα μου». Βλέπεις πάλι παρόμοια κατορθώματα; Θέλεις να σου δείξω και άλλον που πράττει το ίδιο; Ο προφήτης Σαμουήλ υβρίστηκε από τους Ιουδαίους, εξουθενώθηκε και ατιμάστηκε τόσο πολύ, ώστε ο Θεός θέλησε να τον παρηγορήσει.

Θεώρησε ότι είναι αμαρτία το να μην προσεύχεται κανείς υπέρ των εχθρών του. «Μη γένοιτο σε εμένα», λέει, «να αμαρτήσω με τέτοιον τρόπο, ώστε να μην προσεύχομαι για εσάς». Είδες πώς ο καθένας από τους δικαίους επέδειξε τόση φροντίδα για αυτό το κατόρθωμα, ακολουθώντας τον Δεσπότη Χριστό; Ας εξετάσουμε, λοιπόν, από την αρχή τα όσα ειπώθηκαν. Ο Δεσπότης λέγει: «Πατέρα, συγχώρεσέ τους την αμαρτία, διότι δεν γνωρίζουν τι κάνουν». Ο Στέφανος είπε: «Κύριε, μην τους καταλογίσεις αυτή την αμαρτία». Ο Παύλος λέγει: «Ευχόμουν να ήμουν εγώ ο ίδιος ανάθεμα και χωρισμένος από τον Χριστό, υπέρ των αδελφών μου, των κατά σάρκα συγγενών μου». Ο Μωυσής ομοίως: «Εάν μεν τους συγχωρήσεις την αμαρτία, συγχώρεσέ την· ειδάλλως, εξάλειψε και εμένα από το βιβλίο που έγραψες». Ο Δαβίδ λέγει: «Ας στραφεί το χέρι σου εναντίον μου και εναντίον του οίκου του πατέρα μου». Ο Σαμουήλ ωσαύτως: «Όσο για εμένα, μη γένοιτο ποτέ να αμαρτήσω παύοντας να προσεύχομαι για εσάς». Ποιας συγγνώμης, λοιπόν, θα αξιωθούμε εμείς, όταν τα πρόσωπα της Καινής και της Παλαιάς Διαθήκης μάς ωθούν όλα μαζί στην προσευχή υπέρ των εχθρών, εάν δεν αγωνιστούμε με κάθε ζήλο να το κατορθώσουμε αυτό; Ας μην αμελούμε, λοιπόν, σας παρακαλώ.

Όταν, λοιπόν, απαρίθμησε τον λαό, έλεγε: «Εγώ αμάρτησα, και εγώ ο ποιμένας έπραξα το κακό». Δεν είπε: «Τι κακό υπάρχει στο ότι απαρίθμησα;», αλλά καταδικάζει τον εαυτό του, γι' αυτό και τυγχάνει συγχωρήσεως. Διότι τίποτε δεν καθιστά τον Θεό τόσο ίλεω, όσο το να ομολογεί κανείς τα δικά του αμαρτήματα.

Διότι, βλέποντας τον άγγελο να έχει σύρει τη ρομφαία, έλεγε: «Ιδού, εγώ ο ποιμένας αμάρτησα, και εγώ ο ποιμένας έπραξα το κακό· και αυτοί, το ποίμνιο, τι έκαναν; Ας πέσει το χέρι σου επάνω μου και στον οίκο του πατέρα μου». Όλες λοιπόν τις θλίψεις του δεν είναι δυνατόν σε εμάς να τις εξιστορήσουμε με ακρίβεια, διότι δεν είναι όλες καταγεγραμμένες. Όμως, από τους θρήνους και τους οδυρμούς του είναι δυνατόν να αναλογιστούμε το μέγεθος και εκείνων που παραλείφθηκαν, καθώς και το πώς ο δίκαιος ποτέ δεν έπαυε να θρηνεί και να υποφέρει.

Και εμποδίζουν τον Δαβίδ να εξέλθει, μήπως κινδυνεύσει. Τότε λέγει τον δέκατο έβδομο ψαλμό. Απαριθμεί τα κατορθώματα και τις ανδραγαθίες των αρχόντων του Δαβίδ. Διατάσσεται ο Ιωάβ να καταμετρήσει τον λαό, και τον καταμετρά· και ο Ισραήλ ήταν εννιακόσιες χιλιάδες, και ο Ιούδας τετρακόσιες χιλιάδες, όλοι πολεμιστές. Τότε έρχεται ο προφήτης Γαδ, δίνοντάς του την επιλογή μεταξύ τριών τιμωριών, για το ποια θα ήθελε να υποστεί: ή τρία έτη λιμό, ή τρεις ημέρες να τρέπεται σε φυγή καταδιωκόμενος από τους εχθρούς, ή τρεις ημέρες θανατικό. Εκείνος επέλεξε τις τρεις ημέρες του θανάτου, και πέθαναν από το πρωί έως το μεσημέρι εβδομήντα χιλιάδες. Τότε λέγει ο Δαβίδ: «Ιδού, εγώ αμάρτησα, και εγώ ο ποιμένας έπραξα το κακό· αλλά αυτοί, το ποίμνιο, τι έκαναν; Ας στραφεί η χείρα Σου επάνω μου, και επί του οίκου του πατρός μου». Και η τιμωρία σταμάτησε.

Ωστόσο, ο θείος Χρυσόστομος, αναλύοντας τρόπον τινά αυτά τα ρητά, αναφέρει τα εξής: «Και εσύ λοιπόν, αδελφέ, ακόμη κι αν μείνεις νηστικός, ακόμη κι αν κοιμάσαι χάμω, ακόμη κι αν θρηνείς διαρκώς, εφόσον δεν ωφελείς κανέναν άλλον, δεν κάνεις κανένα σπουδαίο έργο. Διότι και για εκείνους τους μεγάλους και γενναίους άνδρες της αρχαιότητας, αυτό ακριβώς ήταν το πιο σπουδαίο. Και εξέτασε με ακρίβεια τον βίο τους, και θα δεις σαφώς ότι κανείς τους δεν κοίταξε το δικό του συμφέρον, αλλά το συμφέρον του πλησίον ο καθένας, γι' αυτό και έλαμψαν περισσότερο. Διότι και ο Μωυσής έχει κάνει μεν πολλά και μεγάλα θαύματα και σημεία, αλλά τίποτα δεν τον έκανε τόσο μεγάλο, όσο εκείνη η μακαρία φωνή, την οποία απηύθυνε προς τον Θεό λέγοντας: αν μεν τους συγχωρήσεις την αμαρτία, συγχώρεσέ την· ειδάλλως, εξάλειψε και εμένα από τη βίβλο όπου με έχεις γράψει. Και ο Δαβίδ: εγώ ο ποιμένας αμάρτησα, και εγώ έπραξα το κακό, ενώ αυτοί, το ποίμνιο, τι έκαναν; Ας πέσει το χέρι σου πάνω σε εμένα και στον οίκο του πατέρα μου. Και ο μακάριος Παύλος: θα επιθυμούσα να είμαι ανάθεμα, αποχωρισμένος από τον Χριστό, για χάρη των αδελφών μου, των συγγενών μου κατά σάρκα, οι οποίοι είναι Ισραηλίτες. Μιλώ δε για αγάπη, όχι αυτήν που περιορίζεται σε έναν, αλλά αυτήν που εκχέεται προς όλους. Διότι, εάν ο οφθαλμός περιόριζε την πρόνοια που έχει για ολόκληρο το σώμα μόνο στο χέρι, και αποστρέφοντάς την από τα άλλα μέλη, φρόντιζε μόνο εκείνο, δεν θα προκαλούσε βλάβη σε όλο το σώμα;»