Πατερικές αναφορές στο ΒΑΣΙΛΕΙΩΝ Β΄ 7:13

«Συνήψα διαθήκη με τους εκλεκτούς μου»· δηλαδή τον Αβραάμ, λέγει, και τον Ιακώβ· διότι σε αυτούς βέβαια έχει δώσει τις επαγγελίες περί του Χριστού, σύμφωνα με το ρηθέν: «Και στο σπέρμα σου θα ευλογηθούν όλες οι φυλές της γης». «Ορκίστηκα στον Δαβίδ τον δούλο μου». Και πού ορκίστηκε παρά όταν του είπε: «Και θα συμβεί, όταν συμπληρωθούν οι ημέρες σου και κοιμηθείς μαζί με τους πατέρες σου, να εγερθεί από το σπέρμα σου άλλος, ο οποίος θα προέλθει από τα σπλάχνα σου. Και θα ετοιμάσω εις τον αιώνα τη βασιλεία του. Αυτός θα οικοδομήσει οίκο για το όνομά μου».

Και θα ανορθώσω τη βασιλεία του στον αιώνα. Εγώ θα του είμαι Πατέρας, και αυτός θα μου είναι Υιός. Οι ουρανοί θα δοξολογήσουν τα θαυμάσιά σου. Αυτό το λέει για τον Χριστό που γεννήθηκε, και ότι οι άγγελοι μετέφεραν το χαρμόσυνο μήνυμα στους ποιμένες λέγοντας: Ότι γεννήθηκε για εμάς σήμερα ο Χριστός ο Κύριος στην πόλη του Δαβίδ.

Και θα ετοιμάσω στον αιώνα τη βασιλεία του. Αυτός θα οικοδομήσει οίκο στο όνομά μου· και θα ανορθώσω τη βασιλεία του στον αιώνα. Εγώ θα του είμαι πατέρας, και αυτός θα μου είναι υιός. Εάν οι υιοί σου τηρήσουν τη διαθήκη μου. Ανακηρύσσει σαφώς τη μέλλουσα διαθήκη, την οποία, εάν την είχαν τηρήσει οι κατά σάρκα υιοί του Δαβίδ, δεν θα εξέπιπταν από την ετοιμασμένη βασιλεία.

Και όταν συμπληρωθούν οι ημέρες σου και κοιμηθείς μαζί με τους πατέρες σου, θα αναδείξω το σπέρμα σου μετά από εσένα, τον απόγονο που θα προέλθει από τα σπλάχνα σου, και θα ετοιμάσω τη βασιλεία σου. Αυτός θα οικοδομήσει οίκο για το όνομά μου, και εγώ θα ανορθώσω τον θρόνο του αιώνια. Εγώ θα γίνω σε αυτόν πατέρας, και αυτός θα γίνει σε εμένα υιός. Και εάν διαπράξει αδικία, θα τον ελέγξω με ράβδο ανθρώπων και με πλήγματα θνητών ανθρώπων. Όμως, το έλεός μου δεν θα το απομακρύνω από αυτόν, όπως το απομάκρυνα από εκείνους που απέρριψα από το πρόσωπό μου. Και θα εδραιωθεί ο οίκος του και η βασιλεία του αιώνια ενώπιόν μου· και ο θρόνος του θα είναι ανορθωμένος στον αιώνα, σύμφωνα με όλους αυτούς τους λόγους και σύμφωνα με όλο αυτό το όραμα.

Έτσι μίλησε ο Νάθαν προς τον Δαβίδ. Όλα αυτά τα παρέθεσα, επιθυμώντας να καταδείξω ότι, αφού πρώτος ο Δαβίδ υποσχέθηκε να κατασκευάσει οίκο για την κιβωτό του Θεού, ο Θεός, αποδεχόμενος την ευσέβειά του, ανθυποσχέθηκε ότι θα αναστήσει το σπέρμα του, και μέσω αυτού θα κατασκευάσει για τον Εαυτό Του οίκο· και ότι, επειδή πρώτος ο Δαβίδ ορκίστηκε να μην πράξει τίποτε άλλο προτού βρει τόπο για τον Θεό, αμοιβαίως και ο Θεός ανταποδίδει τον όρκο μέσω της επαγγελίας, συγκαταβαίνοντας στον λόγο με πιο ανθρώπινο τρόπο· επειδή και άλλα μύρια στην Αγία Γραφή λέγονται με ανθρωποπαθή τρόπο για τον Θεό, σύμφωνα με κάποια βαθύτερη πνευματική θεώρηση. Εφόσον λοιπόν αυτά αποδείχθηκαν κατ' αυτόν τον τρόπο, είναι πλέον καιρός να εξετάσουμε και τα λόγια του ψαλμού.

Στον Δαβίδ, λοιπόν, ο Θεός υποσχέθηκε ότι θα αναδείξει από τα σπλάχνα του βασιλιά, του οποίου πατέρας λέει ότι θα είναι ο ίδιος ο Θεός, ώστε αυτός που θα γεννηθεί «από το σπέρμα του Δαβίδ» να ονομαστεί Υιός του Θεού και να έχει αιώνιο θρόνο βασιλείας. Αυτά δε, στο δεύτερο βιβλίο των Βασιλειών, αποκαλύφθηκαν στον Δαβίδ μέσω του προφήτη Νάθαν με αυτόν τον τρόπο: «Και όταν συμπληρωθούν οι ημέρες σου και κοιμηθείς μαζί με τους πατέρες σου, θα αναδείξω το σπέρμα σου μετά από εσένα, ο οποίος θα προέλθει από τα σπλάχνα σου, και θα ετοιμάσω τη βασιλεία του· αυτός θα οικοδομήσει οίκο στο όνομά μου, και θα ανορθώσω τον θρόνο του στον αιώνα. Εγώ θα είμαι σε αυτόν πατέρας, και αυτός θα είναι σε εμένα υιός». Τα ίδια ακριβώς έχουν ειπωθεί παρομοίως και στα Παραλειπόμενα.

Ο Σολομών, όντας βέβαια γιος του Δαβίδ και διάδοχος της βασιλείας, αναδείχθηκε ομολογουμένως, αυτός άλλωστε οικοδόμησε πρώτος τον ναό του Θεού στα Ιεροσόλυμα, και είναι φυσικό να υποθέσουν οι προερχόμενοι από την περιτομή ότι αυτός είναι ο προφητευόμενος. Σε αυτούς είναι καλό να επιστήσουμε την προσοχή, εάν είναι σε θέση να αναγάγουν στον Σολομώντα τον χρησμό που λέει: «και θα ανορθώσω τον θρόνο του στον αιώνα», και πάλι ότι ο Θεός έχει ορκιστεί με επίσημο όρκο στο άγιό του, ότι δηλαδή ο θρόνος του προφητευόμενου θα είναι όπως ο ήλιος και όπως οι ημέρες του ουρανού. Διότι, εάν βέβαια κάποιος εξετάσει τα χρόνια της βασιλείας του Σολομώντα, θα βρει σαράντα έτη, όχι περισσότερα· εάν πάλι αθροίσει και τα χρόνια των διαδόχων του, δεν θα βρει ότι όλοι αυτοί διήρκεσαν ούτε για ολόκληρα πεντακόσια χρόνια. Αλλά ας υποθέσουμε ότι αυτοί διήρκεσαν μέχρι την έσχατη πολιορκία του ιουδαϊκού έθνους από τους Ρωμαίους· τι σημαίνει λοιπόν αυτό σε σχέση με την προφητεία, η οποία θεσπίζει ότι ο θρόνος του θα παραμείνει «στον αιώνα» και «όπως ο ήλιος» και «όπως οι ημέρες του ουρανού»; Το δε «και εγώ θα είμαι σε αυτόν πατέρας και αυτός θα είναι σε μένα υιός» πώς θα μπορούσε να ταιριάξει στον Σολομώντα, όταν ρητά η ιστορία του διδάσκει γεγονότα ξένα και απομακρυσμένα από την υιοθεσία του Θεού;

ι΄. Το ότι βέβαια αυτά προαναγγέλλονταν για κάποιον άλλον που επρόκειτο να έλθει μετά τον Σολομώντα, είναι φανερό στον καθένα. Εξάλλου, τα λόγια που διατυπώθηκαν προς τον Δαβίδ δεν θα μπορούσαν να εφαρμοστούν στον Σολομώντα, εάν υποβληθούν σε ακριβή εξέταση· διότι ο χρησμός δηλώνει σαφώς ότι αυτός που προφητεύεται θα εγερθεί μετά τον θάνατο του Δαβίδ. Ο Σολομών όμως, ενώ ο Δαβίδ ζούσε ακόμη, με δική του προσταγή και απόφαση έγινε διάδοχος της βασιλείας· αναφέρεται μάλιστα ότι βασίλευσε στον Ισραήλ μόνο για σαράντα έτη. Πώς λοιπόν θα μπορούσε να αναφέρεται σε αυτόν το, «Να ανορθώσει τον θρόνο του εις τον αιώνα;» Αλλά εάν πει κάποιος ότι αυτά έχουν ειπωθεί για τη διαδοχή που προήλθε από αυτόν, δεν πρέπει να αγνοούμε ότι η διαδοχή της βασιλείας από τον Δαβίδ και τον Σολομώντα διήρκεσε μέχρι τον Ιεχονία και την αιχμαλωσία στη Βαβυλώνα, αφού μετά τον Ιεχονία κανείς δεν εγκαταστάθηκε στον θρόνο της βασιλείας του Δαβίδ. Και πώς θα μπορούσες να εφαρμόσεις σε αυτόν τον φιλογύνη, του οποίου η καρδιά δεν ήταν τέλεια ενώπιον του Κυρίου του Θεού του, τα λόγια του όρκου, καθώς και το: «Εγώ θα είμαι σε αυτόν πατέρας, και αυτός θα είναι σε εμένα υιός;»

Ε΄. Γιατί ο Ματθαίος τοποθετεί τον Δαβίδ πριν από τον Αβραάμ στη γενεαλογία του Χριστού, λέγοντας: «Βίβλος γενέσεως Ιησού Χριστού, υιού Δαβίδ, υιού Αβραάμ»; α΄. Επειδή στον Δαβίδ, πρώτον και μόνον, προφητεύθηκε με ένορκη διαβεβαίωση ότι από αυτόν θα γεννιόταν κατά σάρκα ο Χριστός. Έχει γραφτεί, λοιπόν: «Από τον καρπό της κοιλίας σου θα εγκαταστήσω διάδοχο στον θρόνο σου». Και πάλι: «Σύναψα διαθήκη με τους εκλεκτούς μου· ορκίστηκα στον Δαβίδ τον δούλο μου· εις τον αιώνα θα ετοιμάσω το σπέρμα σου, και θα οικοδομήσω σε γενεά και γενεά τον θρόνο σου». Και αυτά μεν αφορούσαν την υπόσχεση για εκείνον που προφητευόταν· ο χρόνος όμως της βασιλείας του Σολομώντα δεν είναι άγνωστος, καθώς λέγεται ότι βασίλευσε στον Ισραήλ για σαράντα μόνο έτη. Πώς, λοιπόν, θα μπορούσε να είναι αληθινό εάν αναφερόταν σε αυτόν το: «Θα ανορθώσω τον θρόνο του εις τον αιώνα»; Αλλά εάν κάποιος ισχυριζόταν ότι αυτά λέχθηκαν για τους διαδόχους του, δεν πρέπει να αγνοεί ότι η διαδοχή της βασιλείας από τον Δαβίδ και τον Σολομώντα διήρκεσε μέχρι τον Ιεχονία και την αιχμαλωσία στη Βαβυλώνα, χωρίς κανείς να καθίσει στον θρόνο του Δαβίδ μετά τον Ιεχονία. Παρατήρησε δε ότι η προφητεία προσέθεσε και τούτο για εκείνον που προφητευόταν, λέγοντας: «Εγώ θα είμαι σε αυτόν Πατέρας, και αυτός θα είναι σε εμένα Υιός». Και σε άλλο σημείο πάλι: «Αυτός θα με επικαλεστεί: Πατέρας μου είσαι εσύ· και εγώ θα τον καταστήσω πρωτότοκο»· πράγμα που θα ήταν ανάρμοστο για τον Σολομώντα.

Αυτός θα μου οικοδομήσει οίκο· και θα ανορθώσω τη βασιλεία του στον αιώνα.

Και θα αναστήσω το σπέρμα σου μετά από σένα, ο οποίος θα προέλθει από τα σπλάχνα σου, και θα ετοιμάσω τη βασιλεία του. Αυτός θα οικοδομήσει οίκο στο όνομά μου· και θα ανορθώσω τον θρόνο του εις τον αιώνα· αποκαλώντας τον Χριστό σπέρμα του Δαβίδ εξαιτίας της σάρκας.

ΨΑΛΜΟΣ ΠΗ'. «Ορκίστηκα στον Δαβίδ τον δούλο μου.» Και πού ορκίστηκε, αν όχι όταν του είπε: Και θα συμβεί, όταν συμπληρωθούν οι ημέρες σου και κοιμηθείς μαζί με τους πατέρες σου, θα αναστήσω από το σπέρμα σου άλλον, ο οποίος θα προέλθει από τα σπλάχνα σου, και θα εγκαθιδρύσω αιώνια τη βασιλεία του· και αυτός θα οικοδομήσει οίκο στο όνομά μου, και θα ανορθώσω τη βασιλεία του στους αιώνες. Εγώ θα είμαι σε αυτόν Πατέρας, και αυτός θα είναι σε εμένα υιός. «Εσύ δεσπόζεις επί της δυνάμεως της θάλασσας.» Η αλήθειά σου, λέει, βρίσκεται σε αυτούς που σε περιστοιχίζουν· εμείς όμως, που βρισκόμαστε μακριά σου, βλέποντας τα μεγαλεία σου μέσα από την πρόνοιά σου στη γη και στη θάλασσα, ομολογούμε ότι είσαι δυνατός και η αλήθειά σου σε περικυκλώνει. Διότι καταπραΰνεις τη θάλασσα που είναι τόσο μεγάλη, τοποθετώντας της πύλες και όρια, και καθώς σε υπηρετεί ως Δεσπότη, αναδιπλώνεται, πτοείται και συντρίβεται μέσα της, ώστε να μην κατακλύσει ολόκληρη τη γη. «Μακάριος ο λαός που γνωρίζει τον αλαλαγμό.» Μακαρίζει τους αγίους αποστόλους του, διότι στο όνομά του και με τη δύναμή του έκαναν όσα θαυμαστά έργα έκαναν. «Τότε μίλησες με όραμα στους υιούς σου.» Όταν, δηλαδή, ο Λόγος, όντας Θεός, γεννήθηκε κατά σάρκα από γυναίκα και προήλθε ως άνθρωπος, παραμένοντας όπως ήταν, Θεός· τότε, λαμβάνοντας το χρίσμα για χάρη σου, ονομάστηκε Χριστός.

Ο Ριχάν και ο Βανέας, αφού δολοφόνησαν κρυφά τον Μεμφιβοσθέ, προσήλθαν στον Δαβίδ, προσδοκώντας να επαινεθούν για τον φόνο. Εκείνος, όμως, τους θανάτωσε. Τότε ο Δαβίδ αναδεικνύεται βασιλιάς ολόκληρου του λαού και εκστρατεύει στην Ιερουσαλήμ εναντίον των Ιεβουσαίων· οι χωλοί τον εμποδίζουν να εισέλθει, εκείνος όμως καταλαμβάνει το φρούριο και οικοδόμησε για τον εαυτό του ανάκτορο. Σε αυτό συνεργάστηκε μαζί του και ο Χιράμ, ο βασιλιάς της Τύρου. Επαναστάτησαν οι αλλόφυλοι, και ο Δαβίδ εξήλθε και τους κατέκοψε. Όταν όμως του επιτέθηκαν πάλι, εμποδίζεται από τον Θεό να ανέβει για να τους αντιμετωπίσει. «Αλλά», λέγει ο Θεός, «όταν ακούσεις τον ήχο της δονήσεως από το δάσος του Κλαυθμώνος, τότε να πολεμήσεις. Διότι τότε θα παραδοθούν σε εσένα». Ο Δαβίδ ανακομίζει την Κιβωτό, και πεθαίνει ο Οζά, επειδή άπλωσε το χέρι του προς την Κιβωτό. Καθώς μεταφερόταν η Κιβωτός, ο Δαβίδ χόρευε, και η Μελχώλ τον περιφρόνησε. Τότε, ενώ ο Δαβίδ επιθυμούσε να οικοδομήσει ναό, εμποδίζεται από τον προφήτη Νάθαν, και προσεύχεται ευχαριστώντας τον Θεό για τις υποσχέσεις που άκουσε. Ο Δαβίδ πάταξε τους αλλοφύλους, τον Μωάβ και τους Σύρους, και τα χρυσά όπλα που έλαβε, τα μετέφερε στην Ιερουσαλήμ, τα οποία αργότερα έλαβε ο Σουσακείμ, ο βασιλιάς της Αιγύπτου. Επίσης, πολλά αναθήματα αφιέρωσε ο Δαβίδ. Κρίνει τον Μεμφιβαάλ, τον υιό του Ιωνάθαν, άξιο να συμμετέχει στη βασιλική τράπεζα, και του παραχωρεί όλα τα υπάρχοντα του Σαούλ.