Πατερικές αναφορές στο ΒΑΣΙΛΕΙΩΝ Β΄ 7:14

Αν όμως ο Ιουδαίος πει: «Αν είναι Υιός του Θεού, όπως λέτε, πώς ο Θεός είπε σ’ αυτόν σαν σε δούλο: “Ζήτησε από μένα, και θα σου δώσω;” και πάλι: “Εγώ σήμερα σε γέννησα;” Άραγε δεν του μιλά ως σε δούλο, επειδή ζητεί και λαμβάνει; Και δεν τον παρουσιάζει ως πρόσκαιρο, επειδή λέει: “Εγώ σήμερα σε γέννησα”; Αφού και εσείς οι Χριστιανοί λέτε ότι γεννήθηκε πριν από όλον τον κόσμο» — πες του τα εξής: Για το ότι ο Πατέρας λέει προς τον Υιό: «Ζήτησε από μένα, και θα σου δώσω», μη σκανδαλίζεσαι· γιατί πολλές φορές και ένας βασιλιάς λέει στον ίδιο του τον γιο από πολλή αγάπη: «Ζήτησέ μου, και θα σου δώσω ό,τι θέλεις». Και πάλι, για το «Εγώ σήμερα σε γέννησα», το λέει για τη γέννησή του κατά σάρκα· γιατί, με την ευδοκία του Πατέρα, γεννήθηκε από την αγία Θεοτόκο και Αειπάρθενο Μαρία. Σε ποιον, άλλωστε, από τους αγγέλους είπε ποτέ: «Υιός μου είσαι εσύ, εγώ σήμερα σε γέννησα;» Δεν είναι όλοι τους λειτουργικά πνεύματα, που αποστέλλονται για διακονία; Και πάλι αλλού λέει: «Εγώ θα είμαι γι’ αυτόν Πατέρας, και αυτός θα είναι για μένα Υιός». Αυτά τα είπε κατά το ανθρώπινο και σύμφωνα με την ένσαρκη οικονομία του· δεν δηλώνει την αιώνια γέννηση, αλλά εκείνη που συνδέθηκε με τους χρόνους. Διότι ο κατά φύση Υιός του Θεού έγινε και κατά φύση άνθρωπος για τη δική μας σωτηρία, χωρίς να λαμβάνει αυτό κατά χάριν — γιατί το έχει αυτό κατά φύσιν· και το λαμβάνει πάλι ως άνθρωπος, εκείνο ακριβώς που είχε ως Θεός. Διότι, ενώ ήταν Ύψιστος, έγινε Θεός· αλλά ως Θεός ήταν πάντοτε Δεσπότης των όλων, ενώ ως άνθρωπος προσέλαβε τη δόξα που είχε ως Θεός· και ζήτησε όχι να λάβει όσα δεν είχε, αλλά να φανερωθούν όσα είχε, καθώς έχει γραφεί: «Θα τους ποιμάνεις με ράβδο σιδερένια», η οποία είναι η βασιλεία των Ρωμαίων· γιατί αυτήν, αφού την έδωσε ο Χριστός, ο Υιός του Θεού, σε πιστούς και χριστιανούς βασιλείς, επιστατεί και συμβασιλεύει μαζί τους. Δι’ αυτού τα πιστά έθνη, που δόθηκαν ως κληρονομική κατάσχεση, ποιμαίνονται ώστε να πιστεύουν σ’ αυτόν. Γι’ αυτό και όλα τα έθνη, όσο κι αν συγκρούσθηκαν με τη βασιλεία των Χριστιανών, αν και νικήθηκαν, δεν την ανέτρεψαν, ούτε βέβαια θα την ανατρέψουν· καθώς έχει γραφεί στο βιβλίο των Ψαλμών για τη βασιλεία του Χριστού: «Η αλήθειά μου και το έλεός μου θα είναι μαζί του, και στο όνομά μου θα υψωθεί το κέρας του· και θα θέσω στη θάλασσα το χέρι του και στους ποταμούς τη δεξιά του. Αυτός θα με επικαλεστεί: Εσύ είσαι Πατέρας μου, Θεός μου και βοηθός της σωτηρίας μου. Και εγώ θα τον καταστήσω πρωτότοκο, υψηλό ανάμεσα στους βασιλείς της γης. Ως τον αιώνα θα φυλάξω γι’ αυτόν το έλεός μου, και η διαθήκη μου θα μένει πιστή σ’ αυτόν. Και θα διατηρήσω στον αιώνα του αιώνος το σπέρμα του και τον θρόνο του όσο διαρκούν οι ημέρες του ουρανού. Αν οι γιοι του εγκαταλείψουν τον νόμο μου», δηλαδή οι Χριστιανοί, «και δεν πορευθούν σύμφωνα με τις κρίσεις μου· αν βεβηλώσουν τα δικαιώματά μου και δεν φυλάξουν τις εντολές μου, θα επισκεφθώ με ράβδο τις ανομίες τους και με μάστιγες τις αδικίες τους· αλλά το έλεός μου δεν θα το απομακρύνω από επάνω τους, ούτε θα αθετήσω τη διαθήκη μου. Μια φορά ορκίστηκα με το άγιό μου· μήπως θα ψευσθώ στον Δαβίδ; Το σπέρμα του μένει στον αιώνα», που είναι ο Χριστός, το κατά σάρκα σπέρμα του Δαβίδ, «και ο θρόνος του θα είναι σαν τον ήλιο ενώπιόν μου και σαν τη σελήνη, στερεωμένη στον αιώνα, και ο μάρτυρας στον ουρανό είναι πιστός.»

Και θα ανορθώσω τη βασιλεία του στον αιώνα. Εγώ θα του είμαι Πατέρας, και αυτός θα μου είναι Υιός. Οι ουρανοί θα δοξολογήσουν τα θαυμάσιά σου. Αυτό το λέει για τον Χριστό που γεννήθηκε, και ότι οι άγγελοι μετέφεραν το χαρμόσυνο μήνυμα στους ποιμένες λέγοντας: Ότι γεννήθηκε για εμάς σήμερα ο Χριστός ο Κύριος στην πόλη του Δαβίδ.

Και θα ετοιμάσω στον αιώνα τη βασιλεία του. Αυτός θα οικοδομήσει οίκο στο όνομά μου· και θα ανορθώσω τη βασιλεία του στον αιώνα. Εγώ θα του είμαι πατέρας, και αυτός θα μου είναι υιός. Εάν οι υιοί σου τηρήσουν τη διαθήκη μου. Ανακηρύσσει σαφώς τη μέλλουσα διαθήκη, την οποία, εάν την είχαν τηρήσει οι κατά σάρκα υιοί του Δαβίδ, δεν θα εξέπιπταν από την ετοιμασμένη βασιλεία.

Και όταν συμπληρωθούν οι ημέρες σου και κοιμηθείς μαζί με τους πατέρες σου, θα αναδείξω το σπέρμα σου μετά από εσένα, τον απόγονο που θα προέλθει από τα σπλάχνα σου, και θα ετοιμάσω τη βασιλεία σου. Αυτός θα οικοδομήσει οίκο για το όνομά μου, και εγώ θα ανορθώσω τον θρόνο του αιώνια. Εγώ θα γίνω σε αυτόν πατέρας, και αυτός θα γίνει σε εμένα υιός. Και εάν διαπράξει αδικία, θα τον ελέγξω με ράβδο ανθρώπων και με πλήγματα θνητών ανθρώπων. Όμως, το έλεός μου δεν θα το απομακρύνω από αυτόν, όπως το απομάκρυνα από εκείνους που απέρριψα από το πρόσωπό μου. Και θα εδραιωθεί ο οίκος του και η βασιλεία του αιώνια ενώπιόν μου· και ο θρόνος του θα είναι ανορθωμένος στον αιώνα, σύμφωνα με όλους αυτούς τους λόγους και σύμφωνα με όλο αυτό το όραμα.

Αγάπησας τη δικαιοσύνη και μίσησας την ανομία, γι' αυτό σε έχρισε ο Θεός, ο Θεός σου, με έλαιο αγαλλιάσεως περισσότερο από τους μετόχους σου. Ο Χριστός, εξάλλου, οικοδόμησε και την Εκκλησία ως οίκο για τον Πατέρα από ζωντανούς και νοερούς λίθους, από άγιες και ενάρετες ψυχές, ανεγείροντας ναό πολύ ανώτερο και εξοχότερο από την πρόσκαιρη και μη υπάρχουσα πλέον οικοδομή του Σολομώντα. Ότι σε Αυτόν αρμόζει η φράση «Εγώ θα είμαι σε αυτόν πατέρας και αυτός θα είναι σε μένα υιός», το μαρτυρεί και ο Απόστολος, ο οποίος την έχει λάβει από εδώ στην επιστολή Προς Εβραίους, όπου λέει: «Διότι σε ποιον από τους αγγέλους είπε ποτέ, Υιός μου είσαι εσύ, εγώ σήμερα σε έχω γεννήσει· και πάλι, Εγώ θα είμαι σε αυτόν πατέρας, και αυτός θα είναι σε μένα υιός». Τα δε λόγια μετά το, «και αν έλθει αδικία από αυτόν, θα τον ελέγξω με ράβδο ανθρώπων», έχουν ειπωθεί για τον λαό που πίστεψε στον Χριστό· επειδή και η Εκκλησία Του ονομάζεται σώμα Χριστού, σύμφωνα με τον Απόστολο.

Για το ότι τα όσα αφορούν την επισκοπή έχουν ειπωθεί για εκείνους που έχουν πιστέψει σε αυτόν, δώσε ιδιαίτερη προσοχή στο γεγονός ότι λέγεται στον πληθυντικό αριθμό η φράση: «το δε έλεός μου δεν θα το απομακρύνω από αυτούς»· σαφώς και στον Ψαλμό έχουν ειπωθεί παρόμοια με αυτά εδώ για τους υιούς εκείνου για τον οποίο προφητεύεται, στο σημείο: «εάν οι υιοί του εγκαταλείψουν τον νόμο μου και δεν πορευθούν σύμφωνα με τις κρίσεις μου, εάν βεβηλώσουν τα δικαιώματά μου και δεν τηρήσουν τις εντολές μου, θα επισκεφθώ με ράβδο τις ανομίες τους και με μάστιγες τις αδικίες τους· το έλεός μου όμως δεν θα το αποσύρω από αυτούς». Παρατήρησε δε πώς ο Λόγος ονόμασε τους κατά καιρούς διωγμούς «ράβδους ανδρών» και «πληγές υιών ανθρώπων»· ωστόσο, πολλές είναι οι παρηγοριές του Θεού και οι παραμυθίες μέσω των Γραφών, οι οποίες δεν μας επιτρέπουν να απελπιζόμαστε για τους διωγμούς που ενεργούνται εναντίον μας κατά καιρούς. Διότι, όπως ακριβώς προείπε ότι θα επισκεφθεί με ράβδο τον λαό του Χριστού εάν αμαρτήσει, έτσι έχει προϋποσχεθεί και ότι δεν θα απομακρύνει το έλεός του, λέγοντας: «το έλεός μου όμως δεν θα το απομακρύνω από αυτούς, καθώς το απομάκρυνα από εκείνους από τους οποίους το απομάκρυνα». Θα αναζητήσει, λοιπόν, κανείς πάνω σε ποιους βρισκόταν το έλεος του Θεού πριν από τον λαό των εθνών, το οποίο και απομάκρυνες παντελώς από αυτούς· το παρόμοιο του οποίου υπόσχεται να πράξει και για τον λαό του Χριστού.

Ο Σολομών, όντας βέβαια γιος του Δαβίδ και διάδοχος της βασιλείας, αναδείχθηκε ομολογουμένως, αυτός άλλωστε οικοδόμησε πρώτος τον ναό του Θεού στα Ιεροσόλυμα, και είναι φυσικό να υποθέσουν οι προερχόμενοι από την περιτομή ότι αυτός είναι ο προφητευόμενος. Σε αυτούς είναι καλό να επιστήσουμε την προσοχή, εάν είναι σε θέση να αναγάγουν στον Σολομώντα τον χρησμό που λέει: «και θα ανορθώσω τον θρόνο του στον αιώνα», και πάλι ότι ο Θεός έχει ορκιστεί με επίσημο όρκο στο άγιό του, ότι δηλαδή ο θρόνος του προφητευόμενου θα είναι όπως ο ήλιος και όπως οι ημέρες του ουρανού. Διότι, εάν βέβαια κάποιος εξετάσει τα χρόνια της βασιλείας του Σολομώντα, θα βρει σαράντα έτη, όχι περισσότερα· εάν πάλι αθροίσει και τα χρόνια των διαδόχων του, δεν θα βρει ότι όλοι αυτοί διήρκεσαν ούτε για ολόκληρα πεντακόσια χρόνια. Αλλά ας υποθέσουμε ότι αυτοί διήρκεσαν μέχρι την έσχατη πολιορκία του ιουδαϊκού έθνους από τους Ρωμαίους· τι σημαίνει λοιπόν αυτό σε σχέση με την προφητεία, η οποία θεσπίζει ότι ο θρόνος του θα παραμείνει «στον αιώνα» και «όπως ο ήλιος» και «όπως οι ημέρες του ουρανού»; Το δε «και εγώ θα είμαι σε αυτόν πατέρας και αυτός θα είναι σε μένα υιός» πώς θα μπορούσε να ταιριάξει στον Σολομώντα, όταν ρητά η ιστορία του διδάσκει γεγονότα ξένα και απομακρυσμένα από την υιοθεσία του Θεού;

Αλλά ούτε και στον Δαβίδ θα ταίριαζε, όπως θα σου γίνει φανερό αν επιστήσεις την προσοχή σου. Επομένως, πρέπει να αναζητήσουμε κάποιον άλλον, ο οποίος δηλώνεται σε αυτά τα λόγια ότι θα αναδειχθεί από το σπέρμα του Δαβίδ. Όμως η ιστορία δεν αναφέρει κανέναν άλλον τέτοιον που να προήλθε από αυτόν, παρά μόνο έναν, τον Σωτήρα και Κύριό μας Ιησού, τον Χριστό του Θεού, ο οποίος μόνος, από όλους όσοι βασίλευσαν ποτέ από το σπέρμα του Δαβίδ, αναγορεύτηκε σε όλη την οικουμένη, όπως όλοι ομολογούν, Υιός του Δαβίδ κατά την ένσαρκη γέννησή του, και του οποίου η βασιλεία μένει και θα διαμείνει, παρατεινόμενη στον άπειρο αιώνα, παρότι δέχτηκε αναρίθμητες επιβουλές, αποδεικνύοντας όμως, με θεία και υπεράνθρωπη δύναμη, τον ένθεο και αήττητο χαρακτήρα της, σύμφωνα με την περί αυτού προφητεία. Εάν δε ακούς τον Θεό να ορκίζεται στο όνομα του Αγίου του, να το ακούς ως τον Πατέρα που ορκίζεται στο όνομα του Θεού Λόγου, του αγίου και μονογενούς Παιδός του που προϋφίσταται όλων των αιώνων, τον οποίο θεολόγησαν ποικιλοτρόπως τα λόγια που παραθέσαμε προηγουμένως, στο όνομα του οποίου ορκίζεται ο Θεός και Πατέρας του, ως αγαπημένου του, ότι θα δοξάσει αιωνίως αυτόν που προέρχεται από το σπέρμα του Δαβίδ. Αυτό ακριβώς συνέβη όταν ο Λόγος, αφού έγινε σάρκα, προσέλαβε και θεοποίησε αυτόν που προέρχεται από το σπέρμα του Δαβίδ. Γι' αυτό και τον αναγορεύει Υιό λέγοντας: «Εγώ θα είμαι σε αυτόν πατέρας και αυτός θα είναι σε μένα υιός», και πάλι: «Και εγώ θα τον καταστήσω πρωτότοκο».

ι΄. Το ότι βέβαια αυτά προαναγγέλλονταν για κάποιον άλλον που επρόκειτο να έλθει μετά τον Σολομώντα, είναι φανερό στον καθένα. Εξάλλου, τα λόγια που διατυπώθηκαν προς τον Δαβίδ δεν θα μπορούσαν να εφαρμοστούν στον Σολομώντα, εάν υποβληθούν σε ακριβή εξέταση· διότι ο χρησμός δηλώνει σαφώς ότι αυτός που προφητεύεται θα εγερθεί μετά τον θάνατο του Δαβίδ. Ο Σολομών όμως, ενώ ο Δαβίδ ζούσε ακόμη, με δική του προσταγή και απόφαση έγινε διάδοχος της βασιλείας· αναφέρεται μάλιστα ότι βασίλευσε στον Ισραήλ μόνο για σαράντα έτη. Πώς λοιπόν θα μπορούσε να αναφέρεται σε αυτόν το, «Να ανορθώσει τον θρόνο του εις τον αιώνα;» Αλλά εάν πει κάποιος ότι αυτά έχουν ειπωθεί για τη διαδοχή που προήλθε από αυτόν, δεν πρέπει να αγνοούμε ότι η διαδοχή της βασιλείας από τον Δαβίδ και τον Σολομώντα διήρκεσε μέχρι τον Ιεχονία και την αιχμαλωσία στη Βαβυλώνα, αφού μετά τον Ιεχονία κανείς δεν εγκαταστάθηκε στον θρόνο της βασιλείας του Δαβίδ. Και πώς θα μπορούσες να εφαρμόσεις σε αυτόν τον φιλογύνη, του οποίου η καρδιά δεν ήταν τέλεια ενώπιον του Κυρίου του Θεού του, τα λόγια του όρκου, καθώς και το: «Εγώ θα είμαι σε αυτόν πατέρας, και αυτός θα είναι σε εμένα υιός;»

Αλλά βέβαια αυτά είναι εντελώς ξένα προς τον Σολομώντα· θα μπορούσαν όμως να αναχθούν στον Χριστό, ο οποίος, εγερθείς από το σπέρμα του Δαβίδ, ίδρυσε οίκο για τον Θεό όχι από άψυχους λίθους, ούτε σε μια γωνία και σε ένα μόνο μέρος της γης, αλλά σε ολόκληρη την οικουμένη και ανάμεσα σε όλα τα έθνη, συγκροτώντας τη θεοπρεπή του Εκκλησία από ζωντανούς και νοερούς λίθους. Σε αυτόν και μόνο ταιριάζει να αναφωνείται το: «Αυτός θα είναι σε μένα Υιός»· επειδή και σε άλλες Γραφές ανακηρύσσεται Υιός του Θεού, όπως σε αυτήν που αναφέρει: «Από γαστέρα πριν από τον εωσφόρο σε γέννησα»· και σε αυτήν που λέει: «Ο Κύριος είπε προς εμένα, Υιός μου είσαι εσύ»· και πάλι σε αυτήν όπου έχει ειπωθεί: «Ο Κύριος με έκτισε ως αρχή των οδών του για τα έργα του, και πριν από όλα τα βουνά με γεννά». Με αυτά λοιπόν συμφωνεί και η φωνή που ήλθε από τους ουρανούς για αυτόν, λέγοντας: «Εσύ είσαι ο Υιός μου ο αγαπητός»· καθώς και τα όσα περιέχονται στον εβδομηκοστό πρώτο ψαλμό, το «Θα συμπαραμείνει μαζί με τον ήλιο», και το «Όλα τα έθνη θα τον μακαρίσουν», τα οποία φανερά συμβαδίζουν με όσα θεολογούνται περί του Σωτήρος μας. Και ότι αυτά έχουν έτσι, συνιστά αναντίρρητη απόδειξη η μαρτυρία του Ησαΐα, ο οποίος, μετά τον θάνατο του Σολομώντα και μετά από πάρα πολλές άλλες διαδοχές του γένους, προφητεύει ότι από τη ρίζα του Ιεσσαί και του Δαβίδ θα προέλθει κάποιος, και ότι αυτός θα είναι Σωτήρας των εθνών, λέγοντας ξεκάθαρα τα εξής: «Και θα υπάρξει η ρίζα του Ιεσσαί, και αυτός που θα εγερθεί για να άρχει στα έθνη· σε αυτόν θα ελπίσουν τα έθνη». ιαʹ.

Ε΄. Γιατί ο Ματθαίος τοποθετεί τον Δαβίδ πριν από τον Αβραάμ στη γενεαλογία του Χριστού, λέγοντας: «Βίβλος γενέσεως Ιησού Χριστού, υιού Δαβίδ, υιού Αβραάμ»; α΄. Επειδή στον Δαβίδ, πρώτον και μόνον, προφητεύθηκε με ένορκη διαβεβαίωση ότι από αυτόν θα γεννιόταν κατά σάρκα ο Χριστός. Έχει γραφτεί, λοιπόν: «Από τον καρπό της κοιλίας σου θα εγκαταστήσω διάδοχο στον θρόνο σου». Και πάλι: «Σύναψα διαθήκη με τους εκλεκτούς μου· ορκίστηκα στον Δαβίδ τον δούλο μου· εις τον αιώνα θα ετοιμάσω το σπέρμα σου, και θα οικοδομήσω σε γενεά και γενεά τον θρόνο σου». Και αυτά μεν αφορούσαν την υπόσχεση για εκείνον που προφητευόταν· ο χρόνος όμως της βασιλείας του Σολομώντα δεν είναι άγνωστος, καθώς λέγεται ότι βασίλευσε στον Ισραήλ για σαράντα μόνο έτη. Πώς, λοιπόν, θα μπορούσε να είναι αληθινό εάν αναφερόταν σε αυτόν το: «Θα ανορθώσω τον θρόνο του εις τον αιώνα»; Αλλά εάν κάποιος ισχυριζόταν ότι αυτά λέχθηκαν για τους διαδόχους του, δεν πρέπει να αγνοεί ότι η διαδοχή της βασιλείας από τον Δαβίδ και τον Σολομώντα διήρκεσε μέχρι τον Ιεχονία και την αιχμαλωσία στη Βαβυλώνα, χωρίς κανείς να καθίσει στον θρόνο του Δαβίδ μετά τον Ιεχονία. Παρατήρησε δε ότι η προφητεία προσέθεσε και τούτο για εκείνον που προφητευόταν, λέγοντας: «Εγώ θα είμαι σε αυτόν Πατέρας, και αυτός θα είναι σε εμένα Υιός». Και σε άλλο σημείο πάλι: «Αυτός θα με επικαλεστεί: Πατέρας μου είσαι εσύ· και εγώ θα τον καταστήσω πρωτότοκο»· πράγμα που θα ήταν ανάρμοστο για τον Σολομώντα.

βʹ. Πρέπει δε να παραθέσουμε τα όσα εξιστορούνται γι' αυτόν στα βιβλία των Βασιλειών, τα οποία έχουν ως εξής: «Και ο βασιλιάς Σολομώντας ήταν φιλογύνης· και πήρε πολλές αλλόφυλες γυναίκες· και την κόρη του Φαραώ, Μωαβίτισσες, και Αμμανίτισσες, και Ιδουμαίες, Σύριες, Χετταίες και Αμορραίες, από τα έθνη για τα οποία ο Κύριος ο Θεός είχε απαγορεύσει στους γιους του Ισραήλ: "Δεν θα έρθετε σε επιμιξία με αυτούς".» Στα οποία προσθέτει: «Και η καρδιά του δεν ήταν απόλυτα αφοσιωμένη στον Κύριο τον Θεό του, όπως ήταν η καρδιά του Δαβίδ, του πατέρα του.» Και λίγο παρακάτω: «Τότε έχτισε ο Σολομώντας βωμό για τον Χαμώς, το είδωλο του Μωάβ, στο όρος που βρίσκεται απέναντι από την Ιερουσαλήμ· και για τον Μολχώμ, το είδωλο των γιων του Αμμών, και για την Αστάρτη, το βδέλυγμα των Σιδωνίων· και το ίδιο έκανε για όλες τις αλλόφυλες γυναίκες του, οι οποίες προσέφεραν θυμίαμα και θυσίες στα είδωλά τους· και οργίστηκε ο Κύριος εναντίον του Σολομώντα, διότι απομάκρυνε την καρδιά του από τον Κύριο, τον Θεό του Ισραήλ.» Εάν, λοιπόν, για τέτοια πράγματα κατηγορείται ο Σολομώντας, πώς θα εφαρμόσεις σε αυτόν τα λόγια του όρκου, στον οποίο έχει λεχθεί, εκτός των άλλων, και το: «Εγώ θα είμαι σε αυτόν πατέρας, και αυτός θα είναι σε εμένα υιός;» Αντιθέτως, προφανώς αυτά είναι ξένα προς τον Σολομώντα· θα μπορούσαν δε να αναχθούν στον προφητευόμενο ότι θα έλθει από το σπέρμα του Δαβίδ, τον Χριστό του Θεού, ο οποίος εγέρθηκε από το σπέρμα του Δαβίδ. {στʹ.}

Εκείνος δε είπε: «Ιδού, στη σκηνή». Και είπε: «Επιστρέφοντας θα έρθω σε εσένα, τέτοιον καιρό του χρόνου, και η γυναίκα σου η Σάρρα θα αποκτήσει υιό». Ιδού λοιπόν, λέει ότι ο Θεός εμφανίστηκε σε αυτόν, αν και αυτοί που φάνηκαν ήταν τρεις άνδρες. Ο ίδιος όμως πάλι δεν μίλησε σαν να απευθυνόταν σε τρεις: «Κύριοι, αν βρήκα χάρη ενώπιόν σας, μην προσπεράσετε τον δούλο σας». Αντιθέτως, αποκάλεσε και τους τρεις στον ενικό «Κύριο», και τους παρακάλεσε να καταλύσουν σαν να ήταν ένας, και σαν ένας [Εκείνος] ομιλεί: «Θα έρθω». Πρόσεξε λοιπόν ότι εκείνοι που εμφανίστηκαν ήταν μεν τρεις, και ο καθένας υφίσταται με τη δική του ιδιοσυστασία, όμως σύμφωνα με τον λόγο της ομοουσίας ενώνονται σε έναν, και έτσι διεξάγουν τις συνομιλίες. Ποιος δε έλεγε προς ποιον: «Ελάτε, ας κατεβούμε και ας συγχύσουμε τη γλώσσα τους;» Είναι προφανές ότι μιλούσε προς εκείνον για τον οποίο είπε: «Από τη γαστέρα, πριν από τον εωσφόρο, σε γέννησα»· και, «Πριν από τον ήλιο υπάρχει το όνομά του, και πριν από τη σελήνη»· και πάλι: «Ο Κύριος είπε προς εμένα: Υιός μου είσαι εσύ, εγώ σήμερα σε γέννησα. Ζήτησε από εμένα, και θα σου δώσω τα έθνη ως κληρονομιά σου, και ως ιδιοκτησία σου τα πέρατα της γης»· και πάλι, «Εγώ θα είμαι σε αυτόν Πατέρας, και αυτός θα είναι σε εμένα Υιός;» Και τι σημαίνει το, «Έβρεξε ο Κύριος πυρ και θειάφι παρά Κυρίου;» Τι σημαίνει επίσης αυτό που λέγεται από το πρόσωπο του Θεού, «Και καθένας που χύνει αίμα, έναντι αυτού του αίματος θα χυθεί το δικό του, διότι κατ' εικόνα Θεού δημιούργησα τον άνθρωπο;» Βλέπεις ότι ο Θεός εποίησε κατ' εικόνα Θεού;

ΨΑΛΜΟΣ ΠΗ'. «Ορκίστηκα στον Δαβίδ τον δούλο μου.» Και πού ορκίστηκε, αν όχι όταν του είπε: Και θα συμβεί, όταν συμπληρωθούν οι ημέρες σου και κοιμηθείς μαζί με τους πατέρες σου, θα αναστήσω από το σπέρμα σου άλλον, ο οποίος θα προέλθει από τα σπλάχνα σου, και θα εγκαθιδρύσω αιώνια τη βασιλεία του· και αυτός θα οικοδομήσει οίκο στο όνομά μου, και θα ανορθώσω τη βασιλεία του στους αιώνες. Εγώ θα είμαι σε αυτόν Πατέρας, και αυτός θα είναι σε εμένα υιός. «Εσύ δεσπόζεις επί της δυνάμεως της θάλασσας.» Η αλήθειά σου, λέει, βρίσκεται σε αυτούς που σε περιστοιχίζουν· εμείς όμως, που βρισκόμαστε μακριά σου, βλέποντας τα μεγαλεία σου μέσα από την πρόνοιά σου στη γη και στη θάλασσα, ομολογούμε ότι είσαι δυνατός και η αλήθειά σου σε περικυκλώνει. Διότι καταπραΰνεις τη θάλασσα που είναι τόσο μεγάλη, τοποθετώντας της πύλες και όρια, και καθώς σε υπηρετεί ως Δεσπότη, αναδιπλώνεται, πτοείται και συντρίβεται μέσα της, ώστε να μην κατακλύσει ολόκληρη τη γη. «Μακάριος ο λαός που γνωρίζει τον αλαλαγμό.» Μακαρίζει τους αγίους αποστόλους του, διότι στο όνομά του και με τη δύναμή του έκαναν όσα θαυμαστά έργα έκαναν. «Τότε μίλησες με όραμα στους υιούς σου.» Όταν, δηλαδή, ο Λόγος, όντας Θεός, γεννήθηκε κατά σάρκα από γυναίκα και προήλθε ως άνθρωπος, παραμένοντας όπως ήταν, Θεός· τότε, λαμβάνοντας το χρίσμα για χάρη σου, ονομάστηκε Χριστός.

«Έχοντας γίνει», λέει, «τόσο ανώτερος από τους αγγέλους, όσο πιο εξαιρετικό όνομα έχει κληρονομήσει σε σύγκριση με αυτούς». Η λέξη «Γενόμενος» (έχοντας γίνει) εδώ χρησιμοποιείται αντί του «αποδειχθείς» (έχοντας αποδειχθεί), θα έλεγε κανείς. Έπειτα, το υποστηρίζει κιόλας σθεναρά. Από πού; Από το όνομα. Βλέπεις ότι γνωρίζει πως το όνομα «Υιός» δηλώνει τη γνησιότητα; Και βέβαια, αν δεν ήταν γνήσιος, δεν θα το έλεγε αυτό. Γιατί; Επειδή δεν είναι γνήσιος για κανέναν άλλο λόγο, παρά μόνο επειδή προέρχεται από Αυτόν. Σε αυτό, λοιπόν, στηρίζει τον ισχυρισμό του. Αν όμως είναι Υιός κατά χάριν, όχι μόνο δεν είναι ανώτερος, αλλά είναι και κατώτερος από τους αγγέλους· πώς; Διότι και δίκαιοι άνθρωποι ονομάστηκαν υιοί, και το όνομα του υιού, αν δεν είναι κανείς γνήσιος, δεν έχει τη δύναμη να αποδείξει την ανωτερότητα. Και φανερώνοντας ότι υπάρχει διαφορά μεταξύ κτισμάτων και Δημιουργού, άκου τι λέει: «Διότι σε ποιον από τους αγγέλους είπε ποτέ, Υιός μου είσαι εσύ, εγώ σήμερα σε γέννησα;» και πάλι, «Εγώ θα είμαι Πατέρας σε αυτόν, και αυτός θα είναι Υιός σε εμένα;» Αυτά βέβαια έχουν λεχθεί και ως προς τη σάρκα· διότι το «Εγώ θα είμαι Πατέρας σε αυτόν, και αυτός θα είναι Υιός σε εμένα», αποτελεί απόδειξη της ενανθρωπήσεως· ενώ το «Υιός μου είσαι εσύ» δεν δηλώνει τίποτα άλλο, παρά το ότι προέρχεται από Αυτόν. Και όπως ακριβώς ονομάζεται «Ο Ων» σε ενεστώτα χρόνο, επειδή αυτός του ταιριάζει περισσότερο, έτσι και το «Σήμερα», εδώ μου φαίνεται ότι έχει λεχθεί ως προς τη σάρκα. Διότι όταν καταπιάνεται με αυτήν, εκφράζει πλέον τα πάντα χωρίς δισταγμό.

Ο Ριχάν και ο Βανέας, αφού δολοφόνησαν κρυφά τον Μεμφιβοσθέ, προσήλθαν στον Δαβίδ, προσδοκώντας να επαινεθούν για τον φόνο. Εκείνος, όμως, τους θανάτωσε. Τότε ο Δαβίδ αναδεικνύεται βασιλιάς ολόκληρου του λαού και εκστρατεύει στην Ιερουσαλήμ εναντίον των Ιεβουσαίων· οι χωλοί τον εμποδίζουν να εισέλθει, εκείνος όμως καταλαμβάνει το φρούριο και οικοδόμησε για τον εαυτό του ανάκτορο. Σε αυτό συνεργάστηκε μαζί του και ο Χιράμ, ο βασιλιάς της Τύρου. Επαναστάτησαν οι αλλόφυλοι, και ο Δαβίδ εξήλθε και τους κατέκοψε. Όταν όμως του επιτέθηκαν πάλι, εμποδίζεται από τον Θεό να ανέβει για να τους αντιμετωπίσει. «Αλλά», λέγει ο Θεός, «όταν ακούσεις τον ήχο της δονήσεως από το δάσος του Κλαυθμώνος, τότε να πολεμήσεις. Διότι τότε θα παραδοθούν σε εσένα». Ο Δαβίδ ανακομίζει την Κιβωτό, και πεθαίνει ο Οζά, επειδή άπλωσε το χέρι του προς την Κιβωτό. Καθώς μεταφερόταν η Κιβωτός, ο Δαβίδ χόρευε, και η Μελχώλ τον περιφρόνησε. Τότε, ενώ ο Δαβίδ επιθυμούσε να οικοδομήσει ναό, εμποδίζεται από τον προφήτη Νάθαν, και προσεύχεται ευχαριστώντας τον Θεό για τις υποσχέσεις που άκουσε. Ο Δαβίδ πάταξε τους αλλοφύλους, τον Μωάβ και τους Σύρους, και τα χρυσά όπλα που έλαβε, τα μετέφερε στην Ιερουσαλήμ, τα οποία αργότερα έλαβε ο Σουσακείμ, ο βασιλιάς της Αιγύπτου. Επίσης, πολλά αναθήματα αφιέρωσε ο Δαβίδ. Κρίνει τον Μεμφιβαάλ, τον υιό του Ιωνάθαν, άξιο να συμμετέχει στη βασιλική τράπεζα, και του παραχωρεί όλα τα υπάρχοντα του Σαούλ.

Εξάλλου και με λόγια ο φιλάνθρωπος Θεός δεν αμέλησε να μαρτυρήσει σε εμάς τον εαυτό του ως τρισυπόστατο σε διάφορους καιρούς· και αυτό είναι φανερό και από τα εξής. Μαρτύρησε ο Θεός και Πατέρας για τον Υιό, στην μεν Παλαιά Διαθήκη λέγοντας προς αυτόν: «Υιός μου είσαι εσύ, εγώ σήμερα σε γέννησα»· «κάθισε στα δεξιά μου, έως ότου θέσω τους εχθρούς σου υποπόδιο των ποδιών σου»· και προς εμάς λέγοντας για αυτόν: «ιδού ο παις μου τον οποίο εξέλεξα, ο αγαπητός μου στον οποίο ευαρεστήθηκε η ψυχή μου»· «θα θέσω το Πνεύμα μου επάνω του»· «γίνετε μάρτυρές μου, και εγώ είμαι μάρτυρας, και ο παις που εξέλεξα»· «εγώ θα είμαι σε αυτόν Πατέρας, και αυτός θα είναι σε εμένα Υιός».