Πατερικές αναφορές στο ΒΑΣΙΛΕΙΩΝ Β΄ 7:18

Έτσι και ο Δαβίδ όλα αυτά τα συλλογιζόταν μέσα του· διότι, όταν αναλογιζόταν τις ευεργεσίες του Θεού, έλεγε: «Τι είναι ο άνθρωπος, ώστε να τον ενθυμείσαι, ή ο υιός του ανθρώπου, ώστε να τον επισκέπτεσαι; Τον έκανες λίγο κατώτερο από τους αγγέλους, με δόξα και τιμή τον στεφάνωσες». Και τα δικά του κατορθώματα τόσο πολύ τα είχε λησμονήσει, ώστε μετά από εκείνη την απέραντη σοφία να λέει: «Ποιος είμαι εγώ, Κύριέ μου, Κύριε, και ποιος είναι ο οίκος του πατέρα μου, ώστε να με αγαπήσεις έως αυτό το σημείο; Και αυτά θεωρήθηκαν μικρά ενώπιόν σου, Κύριέ μου, και μίλησες για τον οίκο του δούλου σου για το μακρινό μέλλον. Αυτός δε είναι ο νόμος του ανθρώπου, Κύριέ μου, Κύριε, προς εσένα. Και τι παραπάνω να προσθέσει πλέον ο Δαβίδ για να σου πει;» Επίσης, αναλογιζόμενος συνεχώς την αρετή των προγόνων του, συγκρίνοντας τον εαυτό του με εκείνους, θεωρούσε ότι είναι ένα τίποτα. Διότι, αφού είπε, «Σε εσένα ήλπισαν οι πατέρες μας», αναφερόμενος στον εαυτό του πρόσθεσε: «Εγώ όμως είμαι σκουλήκι και όχι άνθρωπος». Και είχε τόσο πολύ μπροστά στα μάτια του το άδηλο του μέλλοντος, ώστε να λέει: «Φώτισε τα μάτια μου, μήπως τυχόν κοιμηθώ τον ύπνο του θανάτου». Αλλά και για τόσα πολλά αμαρτήματα θεωρούσε τον εαυτό του υπόλογο, ώστε να λέει: «Συγχώρησε την αμαρτία μου, διότι είναι μεγάλη». Σε εσάς λοιπόν, τους μεγάλους, αρκούν και αυτά· για εμάς όμως, ακόμη και μετά από αυτά τα φάρμακα, υπάρχει ισχυρή και ικανή ανάγκη να καταρρίψουμε το υψηλό φρόνημα και κάθε αλαζονεία. Τι είναι λοιπόν αυτό;

Ποια σχέση θα μπορούσαν να έχουν με τα προηγούμενα, έστω κι αν ο ήχος της φωνής είναι απαράλλακτος, τα χωρία «ποιος σου ανήγγειλε ότι είσαι γυμνός;» και «ποιος σε κατέστησε άρχοντα και δικαστή πάνω μας;» και «ποιος είσαι εσύ που κρίνεις ξένο υπηρέτη;» και «ποιος πάταξε τον Αβιμέλεχ, τον γιο του Ιεροβοάμ;» και «ποιος είναι αυτός που μου κρύβει τη βουλή;»; Διότι αυτά εκφράζουν αγανάκτηση και επιτίμηση, και δεν παρουσιάζουν τίποτα παρόμοιο με τα προαναφερθέντα. Εάν δε κάποιος τα υπαγάγει και αυτά στον κανόνα της ερώτησης, για να μην πω τίποτε άλλο, θα κατηγορήσει το θείο για άγνοια, υποστηρίζοντας ότι δεν επικρίνει τις πράξεις δια της φωνής, αλλά ότι, ένεκα άγνοιας, ζητεί να μάθει ποιος έδωσε την άδεια για την τέλεσή τους. Ακόμη και το χωρίο «ποιος είμαι εγώ, κύριέ μου Κύριε; και ποιος είναι ο οίκος του πατέρα μου;» εμφανίζει τη διαφορά τόσο ξεκάθαρα, όσο απαράλλακτη προβάλλει και τη φωνή· διότι φανερώνει ομολογία της προσωπικής ευτέλειας και το φρόνημα της ευχαριστίας προς τον Θεό. Σε καμία περίπτωση δεν οδηγεί τον λογισμό σε ερώτηση ούτε (κάθε άλλο) σε επιτίμηση ή αγανάκτηση ή σε οτιδήποτε άλλο από τα προειρημένα.

Πραγματικά είναι δίκαιο για εμάς να λέμε κάθε φορά εκείνο το προφητικό: «Ποιος είμαι εγώ, Κύριε, και ποιος είναι ο οίκος του πατέρα μου, που με αγάπησες τόσο πολύ;»

Κανείς όμως από αυτούς που παρακάθονταν στο δείπνο δεν κατάλαβε γιατί του το είπε αυτό· διότι μερικοί νόμιζαν, επειδή ο Ιούδας κρατούσε το ταμείο, ότι ο Ιησούς του έλεγε: «Αγόρασε εκείνα που μας χρειάζονται για την εορτή», ή για να δώσει κάτι στους φτωχούς.» Βλέπεις ότι ανάμεσά τους υπήρχε μέριμνα και για την εορτή και για τους φτωχούς; Πράγμα το οποίο και εμείς οι ταπεινοί, όπως βλέπετε, προσπαθούμε να κατορθώσουμε. Αλλά ας είναι ευλογημένος ο Θεός, ο οποίος μας αξίωσε να προσληφθούμε σε έναν τέτοιο βίο, «όχι εξαιτίας των έργων δικαιοσύνης που πράξαμε»· διότι δεν πράξαμε κανένα αγαθό πάνω στη γη, αλλά η κλήση μας δόθηκε δωρεάν σύμφωνα με το δικό Του έλεος. Γι' αυτό ο καθένας από εμάς οφείλει με συντετριμμένη καρδιά να λέει πάντοτε: «Ποιος είμαι εγώ, Κύριέ μου, Κύριε, και ποιος είναι ο οίκος του πατέρα μου, ώστε να με αγαπήσεις;» Και η δική μας κατάσταση είναι τέτοια· σπάνια όμως βρίσκονται τέτοια πράγματα στον κόσμο. Διότι η ημέρα διαδέχεται τη νύχτα μέσα στη μέριμνα αυτού του αιώνα, στην απάτη του πλούτου και στις υπόλοιπες φροντίδες, σε βαθμό που ο άνθρωπος να μην μπορεί ούτε να αναπνεύσει. Ο ένας συγκρούεται με τον άλλον, ο άλλος διαπληκτίζεται με άλλον. «Η μοιχεία και η κλοπή και η κατάρα και το ψεύδος έχουν ξεχυθεί πάνω στη γη», για να μιλήσουμε προφητικά, και τόσα άλλα που δεν είναι καν εύκολο να περιγράψει κανείς. Φέρνοντας όλα αυτά στο νου του, ο μακάριος Χρυσόστομος έφτασε στο σημείο να πει: «Μόλις και μετά βίας σώζεται ένα ελάχιστο μέρος του κόσμου.» Και ο λόγος αυτός είναι μεν φοβερός, αλλά αληθινός.

Προς τον μέγα δομέστικο κύρη Αδριανό, τον αδελφό του βασιλέως. Ποιος είμαι εγώ, κύριέ μου κύριε, που με αγάπησες σε τέτοιο βαθμό; Για να πω προς εσένα τώρα αυτά που ο Δαβίδ είπε κάποτε προς τον Θεό. Γιατί μου αναθέτεις ένα τόσο μεγάλο φορτίο, ενώ έχει συντριβεί όλη η δύναμή μου να το σηκώσω; Διότι αυτό μοιάζει ακριβώς με τους κίονες που συγκρατούν τον πλατύ ουρανό, για τους οποίους χρειάζεται η δύναμη του Άτλαντα. Εμένα προστάζεις να διασχίσω τα σύννεφα του προφητικού γράμματος και να αναδείξω τον ήλιο γυμνό. Σε εμένα όμως ποιος θα φυσήξει μακριά το σύννεφο των υποθέσεων, το οποίο οι αναφορές των συκοφαντιών έθρεψαν και το έκαναν παχύ, δημιουργώντας αναθυμιάσεις προς τον δικό μας ήλιο (όποιος και αν είναι ποτέ αυτός ο ήλιος), ο οποίος είναι μεν ωραίος σαν νυμφίος, πελώριος δε σαν γίγαντας, και τα πάντα ζωογονεί και νικά με τη ζέστη και τη θαλπωρή του; Ενώ έπρεπε να τα λιώσει αυτά, ώστε να μη φαίνεται καν ότι υπήρξαν, αυτός τα πυκνώνει και τα κάνει σύσταση νεφών, ίσως δικαιολογημένα, αλλά όπως φαίνεται στους πολλούς, αδικαιολόγητα. Διότι, ενώ δεν έχουμε ακόμη αιθρία από τα προηγούμενα, ξανά όρμησαν μαζί και ο Εύρος και ο Νότος και ο θυελλώδης Ζέφυρος, και έπεσε από τον ουρανό νύχτα, πράγμα που μου μπήγει ακόμη περισσότερες και πιο πικρές τις ακίδες της αθυμίας, όταν δέχομαι από ψηλά τη νύχτα, από εκεί δηλαδή που ήλπιζα να έχω φως.