Πατερικές αναφορές στο Β΄ ΠΡΟΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΕΙΣ 1:10

Μην απατάσαι λοιπόν, άνθρωπε, αντιλέγοντας στην αλήθεια· διότι είναι φοβερό να πέσει κανείς στα χέρια του ζωντανού Θεού. Άκουε τον Σωτήρα μας που λέει: Τι θα ωφεληθεί ο άνθρωπος, αν κερδίσει ολόκληρο τον κόσμο, αλλά ζημιωθεί την ψυχή του; Ή τι θα δώσει ο άνθρωπος ως αντάλλαγμα για την ψυχή του; Διότι πρόκειται ο Υιός του ανθρώπου να έλθει με τη δόξα του Πατέρα του μαζί με όλους τους Αγγέλους του, και τότε θα αποδώσει στον καθένα σύμφωνα με την πράξη του. Γι' αυτό και ο Απόστολος λέει: Οφείλουμε να ευχαριστούμε τον Θεό πάντοτε για εσάς, αδελφοί, καθώς είναι άξιο, επειδή αυξάνεται υπερβολικά η πίστη σας και περισσεύει η αγάπη του καθενός από όλους εσάς προς τους άλλους, ώστε εμείς οι ίδιοι να καυχιόμαστε για εσάς στις εκκλησίες του Θεού για την υπομονή και την πίστη σας σε όλους τους διωγμούς και τις θλίψεις σας, τις οποίες ανέχεστε, ως ένδειξη της δίκαιης κρίσης του Θεού, υπέρ της οποίας και πάσχετε, εφόσον είναι δίκαιο ενώπιον του Θεού να ανταποδώσει θλίψη σε εκείνους που σας θλίβουν, και σε εσάς που θλίβεστε να δώσει άνεση μαζί με εμάς κατά την αποκάλυψη του Κυρίου Ιησού από τον ουρανό με τους Αγγέλους της δυνάμεώς του, μέσα σε φλόγα φωτιάς, αποδίδοντας εκδίκηση σε εκείνους που δεν γνωρίζουν τον Θεό και σε εκείνους που δεν υπακούουν στο Ευαγγέλιο του Κυρίου μας Ιησού Χριστού· οι οποίοι θα τιμωρηθούν με αιώνιο όλεθρο από το πρόσωπο του Κυρίου και από τη δόξα της ισχύος του, όταν έλθει για να ενδοξαστεί στους Αγίους του και να θαυμαστεί από όλους όσοι πίστεψαν.

Δες πώς όσοι δεν υπακούουν θα υποστούν ως τιμωρία, λέει, αιώνιο όλεθρο, όταν έλθει για να δοξαστεί ανάμεσα στους αγίους του. Και θα τιμωρηθούν από τον Υιό, για τον οποίο εσύ υπέθεσες ότι δεν υπάρχει πλέον. Εάν δε επιθυμείς να γνωρίσεις τι ακριβώς σημαίνει το «Όταν παραδώσει τη βασιλεία στον Θεό και Πατέρα», δεν πρέπει να σου το αποκρύψω, έστω και αν τυγχάνεις ανεπίδεκτος της αλήθειας. Και μου φαίνεται μεν ότι αντιβαίνω στο πρόσταγμα του Χριστού «Μη βάλετε τους μαργαρίτες σας μπροστά στους χοίρους», αλλά, μιμούμενος τον Θεό, θα τρέφω αγαθές ελπίδες και δεν θα αποκρύψω την αλήθεια ούτε στους δυσσεβείς· διότι Εκείνος στέλνει τη βροχή ομοίως και το φως της ημέρας απλώνεται εξίσου σε δικαίους και αδίκους. Έπειτα, αφού απολαμβάνεις τέτοια φιλανθρωπία, δεν θα αναζητήσεις την αλήθεια; Δεν θα ανοίξεις τα αυτιά του νου σου, ώστε να πειστείς ότι δεν υπάρχει απολύτως καμία αντίφαση προς οτιδήποτε άλλο έχει ειπωθεί στις Γραφές, αλλά ότι τα πάντα τυγχάνουν απόλυτα σύμφωνα και εναρμονισμένα μεταξύ τους; Επομένως, δεν πρέπει να κατανοηθεί σύμφωνα με τη δική σου αντίληψη το «Τότε θα υποταγεί και ο ίδιος σε εκείνον που του υπέταξε τα πάντα» και το «Όταν παραδώσει τη βασιλεία στον Θεό και Πατέρα».

Γι' αυτό, γνωρίζοντάς τα εκ των προτέρων, ο Κύριος λέγει αυτά: «προσεύχεσθε για να μη γίνει η φυγή σας χειμώνα ή Σάββατο», δηλαδή ούτε να είστε αργοί ως προς τη δικαιοσύνη, ούτε να είστε απασχολημένοι με βιοτικές μέριμνες, όπως τον χειμώνα, μήπως «επέλθει πάνω σας αιφνιδίως η ημέρα εκείνη σαν παγίδα». «Διότι αν δεν συντομεύονταν», λέγει, «οι ημέρες εκείνες, δεν θα σωζόταν καμία σάρκα· αλλά χάρη στους εκλεκτούς θα συντομευθούν οι ημέρες εκείνες». Αλλά «μετά τη θλίψη των ημερών εκείνων, ο ήλιος θα σκοτεινιάσει και η σελήνη δεν θα δώσει το φως της, και τα άστρα θα καίγονται πέφτοντας από τον ουρανό, και οι δυνάμεις των ουρανών θα σαλευθούν, και τότε» «θα δουν τον Υιό του ανθρώπου να έρχεται με πολλή δύναμη και δόξα». Διότι, αν ο διάβολος έλαβε για λίγο εξουσία να ταράξει τη γη, όπως είναι γραμμένο, ότι «του έδωσε» ο Θεός την εξουσία «να πειράξει αυτούς που κατοικούν πάνω στη γη», πόσο μάλλον ο Υιός του Θεού, ο οποίος έλαβε όλη την εξουσία «των επουρανίων, των επιγείων και των καταχθονίων», θα συνταράξει ολόκληρο τον κόσμο και τα στοιχεία του για την «εκδίκηση των» αγίων, όταν θα έλθει με αγγελική δύναμη και πατρική δόξα, «όταν έλθει για να ενδοξαστεί ανάμεσα σε όλους τους αγίους του και να θαυμαστεί από όλους όσοι» τον επικαλούνται, «ώστε να ανταποδώσει θλίψη σε αυτούς που μας θλίβουν, και σε εμάς που θλιβόμαστε, ανακούφιση».

ΟΜΙΛΙΑ Γ΄. Αυτοί θα υποστούν ως τιμωρία τον αιώνιο όλεθρο, μακριά από το πρόσωπο του Κυρίου και από τη δόξα της ισχύος του, όταν έλθει για να δοξαστεί ανάμεσα στους αγίους του και να θαυμαστεί ανάμεσα σε όλους όσοι πίστεψαν. α΄. Υπάρχουν πολλοί άνθρωποι, οι οποίοι στηρίζουν τις χρηστές ελπίδες τους όχι στην αποχή από τα αμαρτήματα, αλλά στο να νομίζουν ότι η γέεννα δεν είναι τόσο σφοδρή όσο λέγεται, αλλά ηπιότερη από την επαπειλούμενη, και ότι είναι πρόσκαιρη, όχι αιώνια, και αναπτύσσουν πολλούς συλλογισμούς περί τούτου. Εγώ, λοιπόν, ότι όχι μόνο δεν είναι ηπιότερη από την επαπειλούμενη, αλλά ότι είναι και κατά πολύ σφοδρότερη, μπορώ να το αποδείξω από πολλές πλευρές και να το συμπεράνω από τα ίδια τα λόγια που αναφέρονται στη γέεννα.

Τι είναι αυτό; Τι θέλει να πει εδώ ότι είναι εύκολο; Επειδή, λοιπόν, τότε υπερηφανεύονταν πολύ όντας πλούσιοι, δεν χρειάζεται, λέει, μεγάλος κόπος, αλλά αρκεί μόνο να παρουσιαστεί και να φανεί ο Θεός, και όλοι τους περιέρχονται σε κόλαση και τιμωρία. Η παρουσία του για άλλους μεν θα είναι φως, για άλλους δε τιμωρία. Και από τη δόξα, λέει, της ισχύος του, όταν έρθει για να δοξαστεί ανάμεσα στους αγίους του και να θαυμαστεί ανάμεσα σε όλους εκείνους που πίστεψαν. Τι λες; Ο Θεός δοξάζεται; Ναι, ανάμεσα σε όλους, λέει, τους αγίους του. Πώς; Διότι, όταν αυτοί που υπερηφανεύονται πολύ δουν εκείνους που μαστιγώνονταν από αυτούς, εκείνους που καταφρονούνταν, εκείνους που χλευάζονταν, να βρίσκονται κοντά του, αυτό γίνεται δόξα δική του. Μάλλον δε, αυτό είναι δόξα και δική τους και δική του: δική του μεν, επειδή δεν τους εγκατέλειψε, αλλά τους ανέδειξε λαμπρούς· δική τους δε, επειδή αξιώθηκαν τέτοιας τιμής. Διότι, όπως ακριβώς πλούτος του είναι το να υπάρχουν πιστοί, έτσι και δόξα του είναι το να υπάρχουν εκείνοι που πρόκειται να απολαύσουν τα αγαθά του. Δόξα του Αγαθού είναι το να έχει εκείνους στους οποίους θα μεταδώσει την ευεργεσία.

«Και να θαυμαστεί», λέει, «σε όλους όσους πίστεψαν». Δηλαδή, μέσω εκείνων που πίστεψαν. Ιδού πού πάλι το «εν» ταυτίζεται με το «διά». Διότι μέσω εκείνων αποδεικνύεται θαυμαστός. Διότι, όταν εκείνους τους οικτρούς και ταλαιπωρημένους που υπέφεραν μύρια δεινά, και όμως πίστεψαν, τους οδηγεί σε τόση λαμπρότητα, τότε αποδεικνύεται η ισχύς του, καθότι, αν και εδώ δίνουν την εντύπωση ότι έχουν εγκαταλειφθεί, παρ' όλα αυτά εκεί απολαμβάνουν πολλή δόξα· τότε προπαντός φανερώνεται όλη η δόξα του Θεού και η ισχύς του. Και πώς γίνεται αυτό, άκουσε· διότι προσθέτει: «Επειδή έγινε πιστευτή η μαρτυρία μας προς εσάς κατά την ημέρα εκείνη». «Γι' αυτό και προσευχόμαστε πάντοτε για εσάς». Δηλαδή, όταν παρουσιάζονται ενώπιον όλων εκείνοι που υπέφεραν μύρια δεινά προκειμένου να αποστατήσουν από την πίστη, και δεν ενέδωσαν, αλλά παρέμειναν πιστοί, δοξάζεται ο Θεός· τότε φανερώνεται και η δική τους δόξα. Επειδή, λοιπόν, πολλοί υποκρίνονται την πίστη, μην καλοτυχίζεις κανέναν πριν από το τέλος της ζωής του· διότι κατά την ημέρα εκείνη θα φανερωθούν όσοι πραγματικά πίστεψαν.

Όταν, λοιπόν, έλθει για να δοξαστεί ανάμεσα στους αγίους του και να αποδώσει στον καθένα σύμφωνα με τα έργα του· όταν στηθούν οι θρόνοι, και ο αδέκαστος Κριτής καθίσει φοβερός, και ο πύρινος ποταμός κυλάει μπροστά του, και η λαμπρότητα και η χαρά των δικαίων είναι ετοιμασμένη, και όλες οι μυριάδες των αγγέλων, και όλοι οι άνθρωποι από όλους τους αιώνες, και ολόκληρη μαζί η κτίση, τόσο η ορατή όσο και η νοητή, παρίσταται έντρομη· τι θα πράξω τότε εγώ, γεμάτος ντροπή, καταδικασμένος από τη συνείδησή μου, στερημένος από κάθε παρρησία και απολογία; Στεναγμοί από παντού. Αλίμονο για τις συμφορές μου! Τι να θρηνήσω πρώτο; Για ποιο να στενάξω δεύτερο; Τι να οδυρθώ; Τη στέρηση των αγαθών ή την οδύνη των βασάνων; Το απέραντο της τιμωρίας ή τον χωρισμό από τον Θεό; Κλάψε, άθλια ψυχή, αναλογιζόμενη αυτά, και όσα πρόκειται να συναντήσεις μετά την έξοδό σου, πόσο εξαιρετικά επαχθή και οδυνηρά θα είναι, και φώναξε: Ο Θεός των δυνάμεων, ο Θεός ο αιώνιος, ο Θεός του ελέους και των οικτιρμών, μην με εγκαταλείψεις, μην με παραβλέψεις, μην απομακρύνεις από εμένα το έλεός σου· Πρόσχες στη βοήθειά μου, Κύριε της σωτηρίας μου. Διότι, παρόλο που βρίσκομαι σε αυτήν την κατάσταση και σκέφτομαι έτσι, δεν χάνω την αγαθή ελπίδα, ούτε απελπίζομαι για τη σωτηρία μου.

Διότι αυτά πρέπει πρώτα να γίνουν, λέει, και έπειτα με αυτόν τον τρόπο να έλθει εκείνη. Δες πόση είναι η προκοπή των Θεσσαλονικέων, ώστε ο Απόστολος να αναπέμπει ευχαριστίες γι' αυτούς, όχι απλώς επειδή πιστεύουν, αλλά επειδή υπεραυξάνεται η πίστη τους, και επειδή δεν αγαπούν απλώς, αλλά και περισσεύουν σε αυτό το έργο. Και αυτό, λέει, είναι το δικό μας καύχημα: η υπομονή σας, η πίστη, οι διωγμοί, οι θλίψεις. Και όλα αυτά τα ανέχεστε, λέει, γνωρίζοντας ότι ως κατάληξή τους θα λάβετε τη βασιλεία των ουρανών. «Εφόσον είναι δίκαιο ενώπιον του Θεού να ανταποδώσει θλίψη σε εκείνους που σας θλίβουν, και σε εσάς που θλίβεστε». Αντί να πει, επειδή ακριβώς είναι δίκαιο. Και πρόσεξε πώς τους παρηγόρησε και τους ανακούφισε, θέτοντας ενώπιόν τους την εκδίκηση· πράγμα το οποίο προπάντων όσοι πάσχουν άδικα και με ευχαρίστηση το ακούν, και εύχονται να το δουν. «Να δώσει άνεση μαζί με εμάς κατά την αποκάλυψη του Κυρίου Ιησού από τον ουρανό με τους αγγέλους της δυνάμεώς του, μέσα σε φλόγα πυρός, ο οποίος θα δώσει εκδίκηση σε εκείνους που δεν γνωρίζουν τον Θεό, και σε εκείνους που δεν υπακούουν στο Ευαγγέλιο του Κυρίου μας Ιησού· οι οποίοι θα τιμωρηθούν με αιώνιο όλεθρο μακριά από το πρόσωπο του Κυρίου και από τη δόξα της ισχύος του, όταν έλθει για να ενδοξαστεί ανάμεσα στους αγίους του και να θαυμαστεί ανάμεσα σε όλους όσοι πίστεψαν.» Και από άλλη πλευρά τους παρηγόρησε, με το να τους καταστήσει κοινωνούς των αποστόλων.

Διότι, λέγει, θα λάβετε άνεση μαζί με εμάς· και, αποδεικνύοντας ως αληθινή την ανταπόδοση, τους τοποθετεί ενώπιον εκείνου του κριτηρίου, στο οποίο η ανταπόδοση είναι οπωσδήποτε δίκαιη, είτε πρόκειται για τα κακά είτε για τα αντίθετά τους. «Διότι έγινε πιστευτή η μαρτυρία μας σε εσάς κατά την ημέρα εκείνη.» Αυτή η αλήθεια, λέγει, την οποία μαρτυρούμε τώρα για την πίστη και την υπομονή σας, θα γίνει πιστευτή εκείνη την ημέρα. «Γι' αυτό και προσευχόμαστε πάντοτε για εσάς, ώστε να σας αξιώσει της κλήσεως ο Θεός σας.» Επειδή είπε ότι η περί αυτών μαρτυρία είναι ζήτημα πίστεως, και μάλιστα ότι αφορά μεγάλα πράγματα· διότι, λέγει, με την πίστη και την υπομονή και τους διωγμούς· για να μην εφησυχάσουν εξαιτίας αυτού και χάσουν όσα κατόρθωσαν, γι' αυτόν τον λόγο λέγει ότι αδιαλείπτως προσευχόμαστε γι' αυτό, κρατώντας τους σε αγωνιστική εγρήγορση. Διότι προσευχόμαστε, λέγει, για να σας καταστήσει άξιους της κλήσεως. Και το λέγει αυτό, όχι για να αναιρέσει τη δική μας προσπάθεια, αλλά για να μην υπερηφανευόμαστε για τον εαυτό μας, αλλά ακόμη και γι' αυτά που κατορθώνουμε με τη συγκατάβαση [του Θεού], να επικαλούμαστε τον Θεό ως βοηθό, διότι, αν στηριχτούμε με θάρρος στον εαυτό μας, όλος ο κόπος μας αμέσως θα εξανεμιστεί. «Και να εκπληρώσει κάθε ευδοκία αγαθοσύνης.» Δείχνει ότι αυτοί δεν έχουν ακόμη φτάσει στην τελειότητα. Διότι τότε μόνο επέρχεται η τελείωση, όταν παρέλθει ο καιρός του αγώνα· για όσο διάστημα δε αγωνίζεται κάποιος, ας φοβάται μήπως πέσει· γι' αυτόν άλλωστε τον λόγο έχει ειπωθεί: Μην καλοτυχίζεις κανέναν πριν από το τέλος. «Και έργο πίστεως εν δυνάμει.» Για να ενδυναμωθούν, ώστε να δείξουν την πίστη τους με τα έργα. «

6. Και βέβαια, ο θείος απόστολος στη δεύτερη επιστολή προς τους Κορινθίους λέει τα εξής: Πρέπει όλοι μας να φανερωθούμε μπροστά στο βήμα του Χριστού, ώστε να λάβει ο καθένας την αμοιβή για όσα έπραξε μέσω του σώματος, ανάλογα με το τι έκανε, είτε αγαθό είτε κακό. Βλέπεις ότι, πριν από εκείνο το βήμα και πριν φανερωθούμε όλοι μας συγκεντρωμένοι μαζί, κανείς χωρίς το σώμα δεν λαμβάνει την ανταπόδοση για όσα έπραξε μέσω του σώματος; Αλλά και πάλι στη δεύτερη επιστολή προς τον Τιμόθεο, λέει ότι ο καιρός της δικής του αναχωρήσεως έχει φτάσει, ενώ ο στέφανος της δικαιοσύνης απομένει πλέον φυλαγμένος, δεν έχει φτάσει ακόμη, τον οποίο θα μου αποδώσει, λέει, ο Κύριος εκείνη την ημέρα, ο δίκαιος κριτής, και όχι μόνο σε εμένα, αλλά και σε όλους όσοι έχουν αγαπήσει την επιφάνειά του. Και στη δεύτερη επιστολή προς τους Θεσσαλονικείς: Εφόσον είναι δίκαιο ενώπιον του Θεού να ανταποδώσει θλίψη σε εκείνους που σας θλίβουν, και σε εσάς που θλίβεστε να δώσει άνεση μαζί με εμάς, κατά την αποκάλυψη του Κυρίου Ιησού από τον ουρανό με τους αγγέλους της δυνάμεώς του, μέσα σε πύρινη φλόγα, για να αποδώσει δικαιοσύνη σε εκείνους που δεν γνωρίζουν τον Θεό και σε εκείνους που δεν υπακούουν στο ευαγγέλιο του Κυρίου μας Ιησού Χριστού, οι οποίοι θα υποστούν ως ποινή τον αιώνιο όλεθρο μακριά από το πρόσωπο του Κυρίου και από τη δόξα της ισχύος του, όταν έρθει για να δοξαστεί ανάμεσα στους αγίους του και να θαυμαστεί ανάμεσα σε όλους όσοι πίστεψαν, διότι έγινε πιστευτή η μαρτυρία μας κατά την ημέρα εκείνη.

Και εάν μεν ακούσουν και επιστρέψουν από την πεπλανημένη οδό τους που οδηγεί στον όλεθρο, θα γίνουν σωτήριοι και για τους εαυτούς τους και για τη δική μου ταπεινότητα. Εάν όμως όχι, μόνοι τους θα υποστούν τα κακά, μόνοι τους θα πορευτούν στη φλόγα που οι ίδιοι άναψαν, μόνοι τους «θα τιμωρηθούν με αιώνιο όλεθρο, μακριά από το πρόσωπο του Κυρίου και από τη δόξα της ισχύος του, όταν έλθει για να δοξαστεί ανάμεσα στους αγίους του και να θαυμαστεί ανάμεσα σε όλους εκείνους» που πορεύτηκαν πιστά σύμφωνα με τις εντολές του, αποδίδοντας σε αυτούς μεν τα άξια βραβεία, στους αντιθέτους δε τις ατελεύτητες κολάσεις που έχουν ετοιμαστεί για αυτούς.

Ποια δε οδύνη θα δοκιμάσουν όσοι απείθησαν στο ευαγγέλιο, όσοι αθέτησαν «τις εντολές του;» «Οι οποίοι θα υποστούν ως τιμωρία, σύμφωνα με όσα έχουν γραφτεί, αιώνιο όλεθρο μακριά από το πρόσωπό του και από το πρόσωπο της δόξας της ισχύος του, όταν έλθει για να δοξαστεί ανάμεσα στους αγίους του, και να θαυμαστεί από όλους εκείνους που πίστεψαν.» Αυτά, λοιπόν, αναλογιζόμενοι και εξετάζοντας, αδελφοί, ολοένα και περισσότερο «ας καθαρίσουμε τους εαυτούς μας από κάθε μολυσμό σάρκας και πνεύματος, επιτελώντας την αγιωσύνη με φόβο Θεού», δείχνοντας προθυμία για τα ανώτερα, ανεβαίνοντας προς τα τελειότερα, «αποστρεφόμενοι το πονηρό, προσκολλώμενοι στο αγαθό, με φιλαδελφία ας είμαστε φιλόστοργοι ο ένας προς τον άλλον, δίνοντας προτεραιότητα ο ένας στον άλλον στην απόδοση τιμής, ως προς την προθυμία ας μην είμαστε οκνηροί, ως προς το πνεύμα ας είμαστε ζέοντες, δουλεύοντας στον Κύριο, χαίροντες για την ελπίδα, υπομένοντες στη θλίψη, προσκαρτερούντες στην προσευχή», ώστε με τέτοια ειλικρίνεια να εορτάσουμε επάξια το παρόν Πάσχα, και να αξιωθούμε να απολαύσουμε τα αιώνια αγαθά, εν Χριστώ Ιησού τω Κυρίω ημών, στον οποίο ανήκει η δόξα και το κράτος, μαζί με τον Πατέρα και το Άγιο Πνεύμα, νυν και αεί και εις τους αιώνας των αιώνων. Αμήν.