Πατερικές αναφορές στο Β΄ ΠΡΟΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΕΙΣ 2:9

Ω της θείας αγαθότητος! Διότι επιφέρει τη θεραπεία ανάλογη προς την πληγή. Επειδή, δηλαδή, ο ψευδόχριστος θα αναδειχθεί πιο περιφανής από όλους τους μάγους και τους επωδούς με κάθε λογής ψευδή σημεία και τέρατα, εφόσον θα έχει δεχθεί όλη την ενέργεια του διαβόλου, ο Θεός θα καθοπλίσει αυτούς τους αγίους με τη δύναμη αληθινών σημείων και τεράτων, ώστε να ελέγξουν το ψεύδος και το σκότος με την αντιπαραβολή της αλήθειας και του φωτός. Έτσι, αφενός θα επαναφέρουν τους πλανημένους τόσο μέσω του διδακτικού φόβου, όσο και μέσω παιδαγωγικών μαστίγων, δηλαδή με ανομβρία, με πυρ, με μεταβολή των στοιχείων της φύσης και με παρόμοια φαινόμενα, και αφετέρου θα παραδειγματίσουν τον πλάνο, χωρίς οι ίδιοι να υποστούν κανένα απολύτως κακό, ούτε από εκείνον ούτε από κανέναν άλλον, μέχρι το τέλος της προφητικής τους αποστολής.

Αφού λοιπόν έμαθε αυτά, ο Απόστολος γράφει την Επιστολή. Και πρώτα μεν επαινεί την πίστη τους που αυξάνεται, καθώς και το γεγονός ότι καυχιόταν για αυτούς, επειδή υπομένουν γενναία τις θλίψεις για τον Χριστό. Τους παρηγορεί, επίσης, αναφέροντας ότι θα υπάρξει εκδίκηση από τον Θεό εναντίον εκείνων που τους αδικούν. Έπειτα, διδάσκει και για την παρουσία του Σωτήρος, συνιστώντας τους να μην πείθονται από κανέναν ούτε να ταράζονται, ούτε εξαιτίας κάποιου πνεύματος ούτε από δήθεν δική του επιστολή, και να μη νομίζουν καθόλου ότι η παρουσία Του έχει ήδη φτάσει, ούτε ότι πρόκειται αυτή να συμβεί, εάν δεν έλθει πρώτα η αποστασία, και μετά από αυτήν ο Αντίχριστος, ο υιός της απωλείας, του οποίου επισημαίνει ότι η παρουσία θα πραγματοποιηθεί με σημεία και τέρατα ψεύδους, κατά την ενέργεια του Σατανά. Εν συνεχεία, αφού τους προέτρεψε να στέκονται γενναία και να κρατούν τις παραδόσεις, όπως διδάχθηκαν από τον ίδιο, τους παραγγέλλει να μην έχουν καμία κοινωνία με τους άτακτους, αλλά και να τους αποβάλλουν. Διότι κατέστησε σαφές ότι τέτοιου είδους άνθρωποι είναι και περίεργοι και πλάνοι. Και γενικώς παρήγγειλε, όποιος δεν υπακούει στα λόγια του, αυτός να γίνεται αποσυνάγωγος. Και τέλος, αφού ευχήθηκε σε αυτούς ειρήνη, ολοκληρώνει την Επιστολή, γράφοντας τον χαιρετισμό με το ίδιο του το χέρι, γεγονός που δήλωσε ότι αποτελεί γνώρισμα γνησιότητας κάθε δικής του Επιστολής.

Διότι έχει «την παρουσία του σύμφωνα με την ενέργεια του σατανά», και με τη δύναμη του Βεελζεβούλ θα κάνει «τέρατα, ώστε να πλανηθούν, αν είναι δυνατόν, και οι εκλεκτοί», και όπως λέει ο Σωτήρας, «Δεν θα σωζόταν καμία σάρκα», επειδή η πλεονεξία του θα μαίνεται εναντίον όλων· «αλλά για χάρη των εκλεκτών θα συντομευθούν οι ημέρες εκείνες». «Διότι θα τον εξοντώσει ο Κύριος με το πνεύμα του, και θα τον καταργήσει με την επιφάνεια της παρουσίας Του». <Ω, εσείς που ποιμαίνετε τα μάταια, και που έχετε εγκαταλείψει τα πρόβατα, μάχαιρα θα πέσει στον βραχίονά του και στον δεξιό του οφθαλμό· ο βραχίονάς του θα ξηρανθεί εντελώς και ο δεξιός του οφθαλμός θα τυφλωθεί εντελώς.> Εφόσον έγινε πλέον λόγος για τον άπειρο ποιμένα, σχεδόν σκυθρωπάζει πλέον για τους κακούς ποιμένες, και χρησιμοποιεί κατά κάποιον τρόπο έναν πολύ γενικό λόγο, προαναγγέλλοντας όσα πρόκειται να συμβούν σε όσους έχουν τέτοιο φρόνημα. Διότι, παρατήρησε πώς, καθώς ήδη πληρώνουν τις ποινές της ραθυμίας τους, ίσως και να συμπάσχει μαζί τους λόγω της έμφυτης πραότητάς του, και τους κατηγορεί μεν, ότι έγιναν ποιμένες των ματαίων, δηλαδή επιμελητές των πρόσκαιρων πραγμάτων, και τόσο αδιάφοροι, ώστε να χαίρονται για τα πρόβατα που χάνονταν άθλια. Διότι εκείνοι που τα πουλούσαν έλεγαν: «Ευλογητός ο Κύριος, πλουτίσαμε»· και άλλοι τα κατέσφαζαν και δεν ένιωθαν καμία λύπη γι' αυτά· διότι για την ανάγκη να τα ποιμαίνουν σωστά, δεν γινόταν καθόλου λόγος ανάμεσά τους.

Σε κανέναν από τους ανθρώπους δεν θα απευθυνθούμε με την προσωνυμία «Ραββί». Διότι ένας είναι ο διδάσκαλος και ο καθηγητής μας, και σε αυτόν αποκλειστικά θα προσηλωθούμε, λέγοντας: «Μύρο που χύνεται είναι το όνομά σου. Για αυτό τον λόγο οι νεάνιδες σε αγάπησαν. Με είλκυσαν, ώστε να τρέξουν πίσω σου προς την οσμή των μύρων σου». Ή μήπως δεν σημαίνει αυτό το χωρίο: «Δεν θα προσφέρεις πάνω σε αυτό άλλο θυμίαμα;»; Διότι μόνο η ευωδία του Χριστού μέσα στην Εκκλησία θα αρκούσε για όσους είναι αληθινά συνετοί, οι οποίοι δεν επιθυμούν άλλη οσμή· όπως ακριβώς κάνουν, δηλαδή, οι άθλιοι Ιουδαίοι. Διότι, από τη μία πλευρά, υβρίζουν με την παραφροσύνη τους το σύνθετο και λεπτό θυμίαμα, δηλαδή τον Χριστό. Και παρέμειναν αμέτοχοι αυτής της ιερής ή μάλλον αληθινά θείας ευωδίας· από την άλλη όμως θα δεχθούν στη θέση του κάποιον άλλον, τον υιό της ανομίας, «εκείνον που αντιτίθεται και υπερυψώνει τον εαυτό του πάνω από καθετί που ονομάζεται Θεός ή σέβασμα, ώστε να καθίσει ο ίδιος στον ναό του Θεού, σύμφωνα με όσα είναι γραμμένα, αποδεικνύοντας τον εαυτό του ότι είναι Θεός», ο οποίος και καταμολύνει τη θεία σκηνή, όντας ένας ξένος καπνός και, για να το πω έτσι, διαβολική δυσοσμία· «Διότι η παρουσία του», λέει, «θα είναι κατ' ενέργεια του Σατανά». ΠΑΛΛΑΔΙΟΣ: Κατανοώ αυτό που λες. Διότι πράγματι ο λόγος σου είναι σαφής. ΚΥΡΙΛΛΟΣ: Διατάζει, λοιπόν, τον Ααρών να κάνει εξιλέωση πάνω στο θυσιαστήριο του θυμιάματος μία φορά τον χρόνο, χρίοντας με το αίμα του καθαρισμού των αμαρτιών τις άκρες των κεράτων του. «Διότι είναι Άγιο», λέει, «των Αγίων».

Γράφοντας σχετικά με αυτό ο απόστολος Παύλος έδωσε ξεκάθαρο σημείο λέγοντας: εάν δεν έλθει πρώτα η αποστασία και δεν αποκαλυφθεί ο άνθρωπος της ανομίας, ο υιός της απώλειας, ο οποίος αντιτάσσεται και υπερυψώνει τον εαυτό του πάνω από καθετί που λέγεται Θεός ή αποτελεί αντικείμενο σεβασμού, ώστε να καθίσει ο ίδιος στον ναό του Θεού, προβάλλοντας τον εαυτό του ότι είναι Θεός. Δεν θυμάστε ότι, ενώ ήμουν ακόμη μαζί σας, σας τα έλεγα αυτά; Και τώρα γνωρίζετε αυτό που τον συγκρατεί, ώστε να αποκαλυφθεί στον κατάλληλο καιρό του. Διότι το μυστήριο της ανομίας ήδη ενεργείται, αρκεί μόνο να φύγει από τη μέση εκείνος που το συγκρατεί τώρα. Και τότε θα αποκαλυφθεί ο άνομος, τον οποίο ο Κύριος θα εξολοθρεύσει με το πνεύμα του στόματός Του και θα καταργήσει με την επιφάνεια της παρουσίας Του. Η παρουσία αυτού είναι σύμφωνα με την ενέργεια του σατανά, με κάθε δύναμη και με σημεία και τέρατα ψεύδους, και με κάθε απάτη της αδικίας ανάμεσα σε εκείνους που χάνονται.

Και ποιος είναι αυτός, ή από ποια ενέργεια προέρχεται; Ερμήνευσέ το, ω Παύλε. Του οποίου, λέει, η παρουσία είναι σύμφωνα με την ενέργεια του σατανά, με κάθε δύναμη και με σημεία και τέρατα ψεύδους, υπονοώντας με αυτό ότι ο σατανάς τον χρησιμοποιεί ως όργανο, ενεργώντας ο ίδιος αυτοπροσώπως μέσω αυτού. Διότι, επειδή γνωρίζει ότι δεν πρόκειται πλέον να υπάρξει αναβολή στην κρίση του, δεν πολεμά πλέον συνήθως μέσω των υπηρετών του, αλλά ο ίδιος αυτοπροσώπως πια πολεμά πιο φανερά. Και με κάθε είδους σημεία και τέρατα ψεύδους. Διότι ο πατέρας του ψεύδους δημιουργεί φαντασιώσεις των έργων του ψεύδους, ώστε τα πλήθη να νομίσουν ότι βλέπουν να ανασταίνεται νεκρός ενώ δεν ανασταίνεται, και κουλούς να περπατούν και τυφλούς να αναβλέπουν, χωρίς να έχει γίνει η θεραπεία.

Και τότε θα αποκαλυφθεί ο άνομος, τον οποίο ο Κύριος Ιησούς θα αναιρέσει με το πνεύμα του στόματός Του και θα καταργήσει με την επιφάνεια της παρουσίας Του. Η παρουσία του ανόμου θα γίνει κατ' ενέργειαν του σατανά, με κάθε δύναμη, με σημεία και τέρατα ψεύδους και με κάθε απάτη αδικίας ανάμεσα σε αυτούς που χάνονται, επειδή δεν δέχθηκαν την αγάπη της αλήθειας για να σωθούν. Και για τον λόγο αυτόν, ο Θεός τούς στέλνει ενέργεια πλάνης, ώστε να πιστέψουν στο ψεύδος, για να κριθούν όλοι όσοι δεν πίστεψαν στην αλήθεια, αλλά ευαρεστήθηκαν στην αδικία. Ο Ησαΐας πάλι λέγει: «Ας εξαλειφθεί ο ασεβής, για να μη δει τη δόξα του Κυρίου». Εφόσον λοιπόν πρόκειται να συμβούν αυτά, αγαπητέ, και αφού η μία εβδομάδα διαιρεθεί στα δύο και το «βδέλυγμα της ερημώσεως» τότε εμφανιστεί, και οι δύο προφήτες και πρόδρομοι του Κυρίου ολοκληρώσουν τον δικό τους δρόμο, και ολόκληρος ο κόσμος πλέον φθάσει στη συντέλεια, τι άλλο απομένει παρά η επιφάνεια του Κυρίου και Σωτήρα μας Ιησού Χριστού, του Υιού του Θεού, από τους ουρανούς, «στον οποίο έχουμε ελπίσει»; Αυτός θα επιφέρει την εκπύρωση και τη δίκαιη κρίση σε όλους όσους Τον απείθησαν.

Επειδή, λοιπόν, τα λόγια του Κυρίου είναι αληθινά, «κάθε δε άνθρωπος είναι ψεύτης, καθώς έχει γραφτεί», ας δούμε αν και ο απόστολος Παύλος συμφωνεί με τα λόγια του Κυρίου. Διότι, γράφοντας προς τους Θεσσαλονικείς και προτρέποντάς τους να αγρυπνούν πάντοτε και να προσκαρτερούν στις προσευχές, αλλά να μην προσδοκούν ακόμη την ημέρα της κρίσεως επειδή ο καιρός δεν έχει ακόμη εκπληρωθεί, είπε τα εξής προς αυτούς: «Σας παρακαλούμε δε, αδελφοί, σχετικά με την παρουσία του Κυρίου, να μην ταράζεστε ούτε από λόγο ούτε από επιστολή που δήθεν προέρχεται από εμάς, ότι τάχα έφτασε η ημέρα του Κυρίου. Ας μην σας εξαπατήσει κανείς με κανέναν τρόπο· διότι, εάν δεν έλθει πρώτα η αποστασία και αποκαλυφθεί ο άνθρωπος της αμαρτίας, ο υιός της απώλειας, εκείνος που αντιτάσσεται και υπερυψώνει τον εαυτό του ενάντια σε καθετί που λέγεται Θεός ή σέβασμα, ώστε να καθίσει ο ίδιος στον ναό του Θεού, παρουσιάζοντας τον εαυτό του ότι είναι Θεός. Δεν θυμάστε ότι, όταν ήμουν ακόμη μαζί σας, σας τα έλεγα αυτά; Και τώρα γνωρίζετε εκείνο που τον εμποδίζει, ώστε να αποκαλυφθεί στον δικό του καιρό. Διότι το μυστήριο της ανομίας ήδη ενεργείται, μόνο που υπάρχει εκείνος που το εμποδίζει τώρα, μέχρι να βγει από τη μέση· και τότε θα αποκαλυφθεί ο άνομος, τον οποίο ο Κύριος Ιησούς θα αναιρέσει με το πνεύμα του στόματός του και θα καταργήσει με την επιφάνεια της παρουσίας του, του οποίου η παρουσία οφείλεται στην ενέργεια του σατανά».

Τον οποίο ο Κύριος θα εξολοθρεύσει με το πνεύμα του στόματός Του και θα καταργήσει με την επιφάνεια της παρουσίας Του, αυτού του οποίου η παρουσία γίνεται κατ' ενέργειαν του Σατανά. Διότι δεν εννοεί ότι η παρουσία του Χριστού γίνεται κατ' ενέργειαν του Σατανά, αλλά η παρουσία του ανόμου, τον οποίο αποκαλούμε Αντίχριστο.

ΟΜΙΛΙΑ Δʹ. Και τώρα γνωρίζετε εκείνο που τον συγκρατεί, ώστε να αποκαλυφθεί αυτός στον δικό του καιρό. Διότι το μυστήριο της ανομίας ήδη ενεργείται, μόνο που προς το παρόν υπάρχει εκείνος που τον συγκρατεί, μέχρι να φύγει από τη μέση· και τότε θα αποκαλυφθεί ο άνομος, τον οποίο ο Κύριος Ιησούς θα εξολοθρεύσει με την πνοή του στόματός Του, και θα καταργήσει με την επιφάνεια της παρουσίας Του· του οποίου η παρουσία οφείλεται στην ενέργεια του σατανά.

Και τότε, λέει, θα αποκαλυφθεί ο άνομος. Και τι θα ακολουθήσει μετά από αυτά; Η παρηγοριά είναι κοντά· διότι προσθέτει: Τον οποίο ο Κύριος Ιησούς, λέει, θα αφανίσει με το πνεύμα του στόματός Του και θα τον καταργήσει με την επιφάνεια της παρουσίας Του, αυτού του οποίου η παρουσία είναι κατ' ενέργειαν του σατανά. Διότι, όπως ακριβώς η φωτιά που πλησιάζει κάνει τα μικρά ζωύφια, ακόμη και πριν φτάσει σε αυτά, από μακριά να ναρκώνονται και τα κατακαίει, έτσι και ο Χριστός, μόνο με το πρόσταγμα και με την παρουσία Του, θα εξολοθρεύσει τον αντίχριστο. Αρκεί να παρευρεθεί, και όλα αυτά έχουν ήδη χαθεί· θα σταματήσει την απάτη, μόνο και μόνο με την εμφάνισή Του. Έπειτα, φανερώνοντας ποιος είναι αυτός, λέει: Του οποίου η παρουσία είναι κατ' ενέργειαν του σατανά· με κάθε δύναμη, λέει, και με σημεία και τέρατα ψεύδους.

Δηλαδή, θα επιδείξει κάθε είδους δύναμη, όμως τίποτε δεν θα είναι αληθινό, αλλά τα πάντα θα αποβλέπουν στην εξαπάτηση. Αυτά τα προείπε, για να μην εξαπατηθούν οι άνθρωποι εκείνης της εποχής. Και με τέρατα, λέει, του ψεύδους· δηλαδή, με τέρατα είτε εντελώς ψεύτικα είτε τέτοια που οδηγούν στο ψεύδος. Και με κάθε απάτη της αδικίας ανάμεσα σε εκείνους που χάνονται. Γιατί λοιπόν, λέει, παραχώρησε ο Θεός να γίνει αυτό, και τι είδους οικονομία είναι αυτή; Και ποιο είναι το όφελος από την παρουσία εκείνου, εφόσον έρχεται για τη δική μας καταστροφή;

Εδώ κάνει λόγο για τον αντίχριστο, και υποδεικνύει κάποιους που πρόκειται να τον υπηρετήσουν· για τον οποίο και ο Παύλος λέει τα εξής. Διότι, αφού τον ονόμασε άνθρωπο της αμαρτίας και υιό της απώλειας, πρόσθεσε: «Του οποίου η παρουσία οφείλεται στην ενέργεια του Σατανά, με κάθε είδους δύναμη, με σημεία και τέρατα ψεύδους, και με κάθε απάτη της αδικίας ανάμεσα σε αυτούς που χάνονται». Και πρόσεξε πώς διασφαλίζει τον λόγο του.

«Και τότε θα αποκαλυφθεί ο άνομος.» Εννοεί τη βασιλεία των Ρωμαίων. Διότι, όταν αυτή φτάσει στο τέλος της, έρχεται ο Αντίχριστος. «Τον οποίο ο Κύριος θα εξολοθρεύσει με το πνεύμα του στόματός του και θα τον καταργήσει με την επιφάνεια της παρουσίας του· του οποίου η παρουσία είναι σύμφωνα με την ενέργεια του Σατανά, με κάθε δύναμη, και με σημεία και τέρατα ψεύδους, και με κάθε απάτη της αδικίας μεταξύ εκείνων που χάνονται.» Όχι μόνο δίδαξε για την παρουσία του Αντιχρίστου, αλλά και για τον θάνατό του, διδάσκοντας έτσι και από τα πρώτα και από τα ύστερα ότι αυτός είναι ψευδής. Διότι η μεν παρουσία του γίνεται με την ενέργεια του Σατανά, το δε τέλος, η κατάργηση και η καταστροφή του γίνονται μέσω της παρουσίας του Κυρίου. «Επειδή δεν δέχτηκαν την αγάπη της αλήθειας για να σωθούν. Και γι' αυτό θα τους στείλει ο Θεός ενέργεια πλάνης, ώστε να πιστέψουν στο ψέμα, για να καταδικαστούν όλοι όσοι δεν πίστεψαν στην αλήθεια, αλλά ευαρεστήθηκαν στην αδικία.» Διότι αυτό έλεγε και ο ίδιος ο Χριστός στους Ιουδαίους: Εγώ ήρθα στο όνομα του Πατέρα μου και δεν με δέχεστε. Άλλος θα έρθει στο δικό του όνομα, και εκείνον θα τον δεχτείτε. Όσο για το ότι θα τους στείλει ο Θεός, σημαίνει ότι θα παραχωρήσει να σταλεί· όπως ακριβώς είναι και το: Τους παρέδωσε ο Θεός σε πάθη ατιμίας. «

Πρέπει λοιπόν πρώτα να κηρυχθεί το ευαγγέλιο σε όλα τα έθνη. «Και τότε θα αποκαλυφθεί ο άνομος, του οποίου η παρουσία γίνεται σύμφωνα με την ενέργεια του σατανά, με κάθε δύναμη και με σημεία και τέρατα ψεύδους, και με κάθε απάτη της αδικίας σε εκείνους που χάνονται, τον οποίο ο Κύριος θα εξολοθρεύσει με τον λόγο του στόματός του και θα τον καταργήσει με τη φανέρωση της παρουσίας του».

Γεννιέται, λοιπόν, από πορνεία, όπως είπαμε, και ανατρέφεται κρυφά, και ξαφνικά εξεγείρεται, αντιτάσσεται και βασιλεύει. Και κατά τα προοίμια μεν της βασιλείας του, ή μάλλον της τυραννίας του, υποκρίνεται δικαιοσύνη· όταν όμως γίνει κυρίαρχος, διώκει την εκκλησία του Θεού και φανερώνει όλη την πονηρία του. Θα έλθει δε «με σημεία και τέρατα ψεύδους», πλαστά και όχι αληθινά, και εκείνους που έχουν σαθρή και αστήρικτη τη βάση της διάνοιάς τους θα τους εξαπατήσει και θα τους απομακρύνει από τον Θεό, ώστε να σκανδαλιστούν, «αν είναι δυνατόν, ακόμη και οι εκλεκτοί».

Όπως ο πόνος του τοκετού στην έγκυο γυναίκα, και δεν πρόκειται να ξεφύγουν.» «Σας παρακαλούμε δε, αδελφοί, σχετικά με την παρουσία του Κυρίου μας Ιησού Χριστού και τη δική μας σύναξη κοντά Του, να μην κλονιστείτε γρήγορα στη σκέψη σας, ούτε να θορυβείστε, ούτε από πνευματική αποκάλυψη, ούτε από λόγο, ούτε από επιστολή που τάχα προέρχεται από εμάς, ότι δήθεν έχει ήδη φτάσει η ημέρα του Κυρίου. Ας μην σας εξαπατήσει κανείς με κανέναν τρόπο, διότι πρώτα πρέπει να έρθει η αποστασία και να αποκαλυφθεί ο άνθρωπος της αμαρτίας, ο υιός της απώλειας, εκείνος που εναντιώνεται και υπερυψώνει τον εαυτό του ενάντια σε καθετί που λέγεται Θεός ή αντικείμενο λατρείας, ώστε να καθίσει ο ίδιος στον ναό του Θεού, παρουσιάζοντας τον εαυτό του ότι είναι Θεός. Δεν θυμάστε ότι σας τα έλεγα αυτά όταν ήμουν ακόμη μαζί σας; Και τώρα γνωρίζετε εκείνο που τον εμποδίζει, ώστε να αποκαλυφθεί στον δικό του καιρό. Διότι το μυστήριο της ανομίας ήδη ενεργείται· αρκεί μόνο να φύγει από τη μέση αυτός που τώρα το εμποδίζει· και τότε θα αποκαλυφθεί ο άνομος, τον οποίο ο Κύριος Ιησούς Χριστός θα εξολοθρεύσει με το πνεύμα του στόματός Του και θα καταργήσει με την επιφάνεια της παρουσίας Του. Η παρουσία του ανόμου θα γίνει κατ' ενέργεια του Σατανά, με κάθε δύναμη, με σημεία και τέρατα ψεύδους, και με κάθε απάτη της αδικίας μεταξύ εκείνων που χάνονται, επειδή δεν δέχθηκαν την αγάπη της αλήθειας για να σωθούν.»

Εάν, λοιπόν, η πρώτη από τις διαθήκες δεν είναι άμεμπτη, για τις αιτίες που έχουν αναφερθεί, πρέπει βεβαίως το άμεμπτο και κατά πάντα τρόπο αδιάβλητο, ή μάλλον το ένδοξο και διακεκριμένο, και το να στεφανώνεται με την ύψιστη δόξα, να αποδίδεται στη διαθήκη που ακολούθησε μετά από εκείνη, η οποία πλέον ανακαινίζει και τελειοποιεί, και μας χορηγεί το κεφάλαιο των αγαθών, δηλαδή τη δικαιοσύνη και τη σωτηρία. Ας χαθούν, επομένως, όσοι παρανομούν μάταια, και ας παύσουν κάθε βλασφημία και σοφιστεία, και ας φραχθεί κάθε στόμα που μιλά άδικα εναντίον της σωτηρίας μας. Αν, όμως, οι πολέμιοι της ευσέβειας δεν αφήνουν αυτήν τη διαθήκη χωρίς μομφή, ας αναζητήσουν μια άλλη αντίθετη με αυτήν, και ας τη συνάψουν για τους εαυτούς τους, και ας εξετάσουν προσεκτικά τον εφευρέτη και νομοθέτη της, από τον οποίο θα μυηθούν στα απόρρητα της πλάνης. Όποιος κι αν είναι αυτός, είναι ο αντικείμενος και υπεραιρόμενος ενάντια σε κάθε τι που λέγεται Θεός ή σέβασμα· του οποίου η παρουσία οφείλεται στην ενέργεια του Σατανά, με κάθε δύναμη, με σημεία και τέρατα ψεύδους, και με κάθε απάτη της αδικίας σε αυτούς που χάνονται· τον οποίο ο Κύριος θα αναλώσει με το πνεύμα του στόματός Του, και θα καταργήσει με την επιφάνειά Του. Εμάς, όμως, η χάρη μας πλούτισε τόσο γενναιόδωρα και άφθονα με τη δωρεά της θείας επιγνώσεως, ώστε με θάρρος, όπως άλλωστε έχει προαναγγελθεί, να λέμε: Δεν θα διδάξει πλέον καθένας τον συμπολίτη του, και καθένας τον αδελφό του, λέγοντας: Γνώρισε τον Κύριο.