Πατερικές αναφορές στο Β΄ ΠΡΟΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΕΙΣ 3:14

Αφού λοιπόν έμαθε αυτά, ο Απόστολος γράφει την Επιστολή. Και πρώτα μεν επαινεί την πίστη τους που αυξάνεται, καθώς και το γεγονός ότι καυχιόταν για αυτούς, επειδή υπομένουν γενναία τις θλίψεις για τον Χριστό. Τους παρηγορεί, επίσης, αναφέροντας ότι θα υπάρξει εκδίκηση από τον Θεό εναντίον εκείνων που τους αδικούν. Έπειτα, διδάσκει και για την παρουσία του Σωτήρος, συνιστώντας τους να μην πείθονται από κανέναν ούτε να ταράζονται, ούτε εξαιτίας κάποιου πνεύματος ούτε από δήθεν δική του επιστολή, και να μη νομίζουν καθόλου ότι η παρουσία Του έχει ήδη φτάσει, ούτε ότι πρόκειται αυτή να συμβεί, εάν δεν έλθει πρώτα η αποστασία, και μετά από αυτήν ο Αντίχριστος, ο υιός της απωλείας, του οποίου επισημαίνει ότι η παρουσία θα πραγματοποιηθεί με σημεία και τέρατα ψεύδους, κατά την ενέργεια του Σατανά. Εν συνεχεία, αφού τους προέτρεψε να στέκονται γενναία και να κρατούν τις παραδόσεις, όπως διδάχθηκαν από τον ίδιο, τους παραγγέλλει να μην έχουν καμία κοινωνία με τους άτακτους, αλλά και να τους αποβάλλουν. Διότι κατέστησε σαφές ότι τέτοιου είδους άνθρωποι είναι και περίεργοι και πλάνοι. Και γενικώς παρήγγειλε, όποιος δεν υπακούει στα λόγια του, αυτός να γίνεται αποσυνάγωγος. Και τέλος, αφού ευχήθηκε σε αυτούς ειρήνη, ολοκληρώνει την Επιστολή, γράφοντας τον χαιρετισμό με το ίδιο του το χέρι, γεγονός που δήλωσε ότι αποτελεί γνώρισμα γνησιότητας κάθε δικής του Επιστολής.

Επομένως, πρέπει με κάθε τρόπο να προφυλασσόμαστε από αυτούς, ώστε ούτε άλλους να βλάψουν με τη μετάδοση του ψυχικού λοιμού, αλλά και οι ίδιοι, όντας αποκλεισμένοι από παντού, να επιστρέψουν έστω και αργά στο αγαθό, λαμβάνοντας την ντροπή ως παιδαγωγό και την αποστροφή των εναρέτων ανθρώπων ως νουθεσία για την απαλλαγή τους από την κακία. Διότι αυτό δίδαξε και ο Παύλος, λέγοντας για εκείνους που δεν εργάζονται καθόλου, αλλά ασχολούνται με περιττά πράγματα: «Αυτόν», λέει, «να τον επισημαίνετε και να μη συναναστρέφεσθε μαζί του, για να ντραπεί».

Και ότι αυτά δεν είναι δικά μου λόγια, αλλά σαφή λόγια του Πνεύματος, θα παραθέσω τα ίδια τα λόγια του Παύλου, με τα οποία τιμώρησε αυτούς που ζουν χωρίς εγκράτεια, υποβάλλοντας σε επιτίμια, μαζί με τους άλλους, και τους μέθυσους και τους υβριστές. Διότι λέει: «Εάν κάποιος αδελφός είναι πόρνος ή υβριστής ή μέθυσος, με έναν τέτοιον ούτε καν να συντρώγετε». Και πάλι σε άλλο σημείο, για εκείνους που δεν εργάζονται καθόλου αλλά περιεργάζονται, έλεγε: «Αυτόν να τον σημειώνετε και να μη συναναστρέφεστε μαζί του». Και ότι αυτός που αθετεί τις εν Πνεύματι συμφωνίες τολμά να διαπράξει χειρότερα από τους υβριστές, και τους μέθυσους, και αυτούς που ζουν στην αργία, είναι νομίζω σε όλους φανερό. Ώστε, ακολούθως, ο λόγος παραγγέλλει να αποκλείονται και να απομακρύνονται αυτοί που καταλύουν την πνευματική ευταξία από τη συναναστροφή εκείνων που την τηρούν. Και μόνο τότε αρμόζει να παραμένει χωρίς επιτίμιο ο αποχωρισμός από κάποιον αδελφό, όταν αυτός γίνεται με απόφαση του προεστώτος για κάποια οικονομία.

Εάν λοιπόν συμβεί αυτό, είναι αρκετό για έναν τέτοιον άνθρωπο αυτό το επιτίμιο από τους περισσότερους, καθώς έγραψε ο Απόστολος: «Έλεγξε, επιτίμησε, παρακάλεσε με κάθε μακροθυμία και διδαχή»· και πάλι: «Εάν δε κάποιος δεν υπακούει στον λόγο μας μέσω της επιστολής, αυτόν να τον επισημαίνετε και να μην συναναστρέφεστε μαζί του, για να ντραπεί».

Αυτόν, όμως, που έγινε δεκτός στην αδελφότητα και έπειτα αθέτησε την ομολογία του, πρέπει να τον αντιμετωπίζουμε ως κάποιον που αμάρτησε απέναντι στον Θεό, ενώπιον του οποίου και προς τον οποίο κατέθεσε την ομολογία των υποσχέσεών του. «Εάν δε κάποιος αμαρτήσει προς τον Θεό», λέει η Γραφή, «ποιος θα προσευχηθεί για αυτόν;». Επειδή εκείνος που αφιέρωσε τον εαυτό του στον Θεό και έπειτα αποσκίρτησε σε άλλον βίο, έχει γίνει ιερόσυλος, εφόσον υπεξαίρεσε τον ίδιο του τον εαυτό και αφαίρεσε το ανάθημα του Θεού. Για τους ανθρώπους αυτούς είναι εύλογο να μην ανοίγει πλέον η θύρα των αδελφών, ούτε καν αν βρεθούν εκεί ως απλοί περαστικοί για λόγους στέγασης. Διότι ο αποστολικός κανόνας είναι σαφής και μας προστάζει να απομακρυνόμαστε από κάθε άτακτο αδελφό και να μην συναναστρεφόμαστε μαζί του, ώστε να ντραπεί.

ΛΟΥΚΑΣ. Τον πλησίαζαν δε όλοι οι τελώνες και οι αμαρτωλοί για να τον ακούν. Και οι γραμματείς και οι Φαρισαίοι γόγγυζαν, λέγοντας ότι αυτός δέχεται αμαρτωλούς και συντρώγει με αυτούς. Τους είπε τότε αυτήν την παραβολή, λέγοντας: Ποιος από εσάς, έχοντας εκατό πρόβατα και χάνοντας ένα από αυτά, δεν αφήνει τα ενενήντα εννέα στην έρημο και δεν πηγαίνει προς το χαμένο, μέχρι να το βρει; και τα εξής. ΠΡΟΣ ΘΕΣΣ. Β΄. Εάν δε κάποιος δεν υπακούει στον λόγο μας μέσω της επιστολής, αυτόν να τον επισημαίνετε και να μη συναναστρέφεστε μαζί του, για να ντραπεί. Και να μην τον θεωρείτε ως εχθρό, αλλά να τον νουθετείτε ως αδελφό. ΠΡΟΣ ΚΟΡ. Β΄. Εάν δε κάποιος έχει προκαλέσει λύπη, δεν έχει λυπήσει εμένα, αλλά εν μέρει, για να μην επιβαρύνω όλους εσάς. Αρκετή είναι για έναν τέτοιο άνθρωπο αυτή η επιτίμηση που έγινε από τους περισσότερους· ώστε, αντίθετα, πρέπει εσείς μάλλον να τον συγχωρήσετε και να τον παρηγορήσετε, μήπως τυχόν καταποθεί ο άνθρωπος αυτός από την υπερβολική λύπη.

Ερώτηση ΙΔ΄. Περί εκείνων που αφιέρωσαν με ομολογία τον εαυτό τους στον Θεό και έπειτα επιχειρούν να αθετήσουν την ομολογία τους. Απόκριση. Καθέναν από αυτούς, αφού έγινε δεκτός στην αδελφότητα και έπειτα αθέτησε την ομολογία του, πρέπει να τον αντιμετωπίζουμε ως άνθρωπο που αμάρτησε απέναντι στον ίδιο τον Θεό, ενώπιον του οποίου και προς τον οποίο κατέθεσε την ομολογία των υποσχέσεών του. «Εάν όμως κάποιος αμαρτήσει απέναντι στον Θεό», λέγει η Γραφή, «ποιος θα προσευχηθεί για αυτόν;». Διότι εκείνος που αφιέρωσε τον εαυτό του στον Θεό και έπειτα αποσκίρτησε σε άλλη ζωή, έγινε ιερόσυλος, αφού έκλεψε τον ίδιο του τον εαυτό και αφαίρεσε από τον Θεό το αφιέρωμα. Για αυτούς τους ανθρώπους είναι εύλογο να μην ανοίγει πλέον η θύρα των αδελφών, ούτε καν αν βρεθούν εκεί ως απλοί περαστικοί ζητώντας κατάλυμα. Διότι ο αποστολικός κανόνας είναι σαφής, καθώς μας παραγγέλλει να απομακρυνόμαστε από κάθε άτακτο και να μην συναναστρεφόμαστε μαζί του, ώστε να ντραπεί.

Κεφάλαιο 84. Αγαπητέ, εάν ο αδελφός σου συμπεριφέρεται με κακό τρόπο, να τον νουθετείς λέγοντας: Σταμάτα, αδελφέ, διότι δεν σε ωφελεί αυτή η διαγωγή. Φέρε του δε ως παράδειγμα κάποιον από εκείνους που έχουν πέσει, ενώπιόν του όμως όχι με σκοπό να φανερώσεις το σφάλμα εκείνου που έπεσε, αλλά για να ωφελήσεις τον παρόντα, ώστε, βλέποντας τον κίνδυνο που επακολούθησε, να αποφύγει την πτώση. Φέρε του επίσης στη μνήμη εκείνους που ευαρέστησαν τον Κύριο και κάνε τη διάκριση της ανταπόδοσης και για τις δύο περιπτώσεις. Και εάν σε ακούσει, κέρδισες τον αδελφό σου. Εάν όμως επιμείνει στην ίδια γνώμη και, παρότι νουθετείται και από άλλους, απειθεί, συνεχίζοντας να επιτελεί έργα καταφρόνησης, φύλαξε τον εαυτό σου από αυτόν, προσευχόμενος για αυτόν προς τον Κύριο, σύμφωνα με εκείνον που λέει: εάν κάποιος δεν υπακούει στον λόγο μας μέσω της επιστολής, τούτον να τον σημειώνετε και να μη συναναστρέφεστε μαζί του, για να ντραπεί· και να μην τον θεωρείτε ως εχθρό, αλλά να τον νουθετείτε ως αδελφό.

Αλλά ο Παύλος δεν παρήγγειλε έτσι, αλλά πώς; «Νουθετείτε τους άτακτους, παρηγορείτε τους ολιγόψυχους, στηρίζετε τους ασθενείς, μακροθυμείτε προς όλους». Τι εννοεί, λοιπόν, όταν λέει: «Εάν κάποιος δεν υπακούει στον λόγο μας που στάλθηκε μέσω της επιστολής, αυτόν να τον επισημαίνετε και να μη συναναστρέφεστε μαζί του»;

Τι λοιπόν, λέει, αν, ενώ του παρέχουμε εμείς αφθονία, εκείνος εξακολουθεί να αδρανεί; Γι' αυτή την περίπτωση, λέει, ανέφερα ένα ήπιο φάρμακο, το «να απομακρύνεστε από αυτόν», δηλαδή να μην του δίνετε θάρρος και παρρησία, αλλά να του δείχνετε ότι είστε οργισμένοι. Και αυτό δεν είναι μικρό πράγμα. Διότι τέτοια πρέπει να είναι η επιτίμηση προς τον αδελφό, εάν βεβαίως θέλουμε πραγματικά να τον διορθώσουμε. Δεν αγνοούμε τους τρόπους της επιτιμήσεως. Πες μου, δηλαδή, αν είχες σαρκικό αδελφό, άραγε θα αδιαφορούσες βλέποντάς τον να λιώνει από την πείνα; Εγώ τουλάχιστον δεν το νομίζω· αλλά ίσως να τον συνετίζες κιόλας. «Αν όμως κάποιος δεν υπακούει στον λόγο μας μέσω της επιστολής». Δες την ταπεινοφροσύνη του Παύλου· δεν είπε: «Όποιος παρακούει, εμένα παρακούει»· αλλά το υπονοεί ήρεμα. «Αυτόν να τον σημειώνετε». Προτρέπει, επομένως, να το κάνουν αυτό φανερά. «Να μη συναναστρέφεστε μαζί του». Και αυτή δεν είναι μικρή παιδαγωγία. Έπειτα πάλι λέει: «Για να ντραπεί». Έτσι δεν αφήνει την τιμωρία να προχωρήσει περισσότερο. Διότι, όπως ακριβώς, όταν είπε «Αν κάποιος δεν εργάζεται, ούτε να τρώει», επειδή φοβήθηκε μήπως πεθάνουν από την πείνα, πρόσθεσε «Εσείς όμως μην αποκάμετε να κάνετε το καλό»· έτσι και εδώ, αφού είπε «Να απομακρύνεστε» και «Να μη συναναστρέφεστε μαζί του», έπειτα, επειδή φοβήθηκε μήπως αυτό το ίδιο τον αποκόψει από την αδελφότητα (διότι όποιος απελπιστεί για τον εαυτό του θα καταστραφεί γρήγορα, αν δεν απολαμβάνει την οικειότητα της παρρησίας), πρόσθεσε: «Και να μην τον θεωρείτε ως εχθρό, αλλά να τον νουθετείτε ως αδελφό». Με αυτό δείχνει ότι όρισε μεγάλη τιμωρία εναντίον του, το να τον στερήσουν δηλαδή από την παρρησία της επικοινωνίας.

Θ΄. Αυτό το κατέστησε σαφές και στα όσα ακολουθούν. Διότι, αφού είπε: «Εάν κάποιος δεν υπακούει στον λόγο μας μέσω της επιστολής, αυτόν να τον επισημαίνετε και να μη συναναστρέφεσθε μαζί του»· και αφού τον απέκοψε από την ιερή αυλή, πάλι τον συνδέει με διαφορετικό τρόπο, οικειώνοντας και συνδέοντας μαζί του τις διάνοιες εκείνων που τον απέκοψαν. Πρόσθεσε, λοιπόν, λέγοντας: «Να μην τον θεωρείτε», λέγει, «ως εχθρό, αλλά ως αδελφό». Όπως, επομένως, όταν είπε: «Εάν κάποιος δεν θέλει να εργάζεται, μήτε να τρώει», παρήγγειλε πάλι στους κυρίους να επιδεικνύουν πολλή πρόνοια γι' αυτούς· έτσι και εδώ, λέγοντας: «Μη συναναστρέφεσθε μαζί του», δεν απέτρεψε τους ακροατές από το να τον φροντίζουν, αλλά αντίθετα τους προέτρεψε να τον συνδράμουν θερμά, προσθέτοντας και λέγοντας: «Και να μην τον θεωρείτε ως εχθρό, αλλά ως αδελφό». Χωρίστηκες από τη συναναστροφή μαζί του, αλλά ας μη χωριστείς από τη μέριμνά του· τον απέκοψες από τη σύναξη, μην τον αποκόψεις από την αγάπη.

Ναι, λέγει· διότι και έδωσα εντολή να τους αποφεύγετε και να μην αναμειγνύεστε μαζί τους, και πάλι είπα: Μην τους θεωρείτε εχθρούς, αλλά να τους νουθετείτε· δεν νομοθετώ αντίθετα πράγματα, αλλά απόλυτα σύμφωνα. Διότι, εάν εσύ είσαι έτοιμος να δείξεις έλεος, τότε γρήγορα και εκείνος ο φτωχός θα απαλλαγεί από την οκνηρία, αλλά και εσύ από τη σκληρότητα. Ίσως όμως πεις: Λέει πολλά ψέματα και προσποιείται. Μα και γι’ αυτόν ακριβώς τον λόγο είναι άξιος ελέους, επειδή εξέπεσε σε τέτοια ανάγκη, ώστε να φτάνει σε τέτοια αναισχυντία. Εμείς, όμως, όχι μόνο δεν ελεούμε, αλλά προσθέτουμε και εκείνα τα σκληρά λόγια, λέγοντας: «Δεν πήρες μια και δυο φορές;». Τι λοιπόν; Δεν έχει ανάγκη να τραφεί πάλι, επειδή τράφηκε μια φορά; Γιατί δεν επιβάλλεις αυτούς τους κανόνες και στο δικό σου στομάχι, και δεν του λες: «Χόρτασες χθες και προχθές, μη ζητάς τώρα;». Αλλά εκείνο το παραγεμίζεις πέρα από το μέτρο, ενώ αυτόν που σου ζητά τα απολύτως αναγκαία τον αποδιώχνεις, αν και θα όφειλες να τον ελεήσεις γι’ αυτό ακριβώς, επειδή αναγκάζεται κάθε μέρα να σε προσεγγίζει. Διότι, ακόμη κι αν δεν κάμπτεσαι από τίποτε άλλο, θα έπρεπε γι' αυτόν τον λόγο να τον ελεήσεις· επειδή από την ανάγκη της φτώχειας εξαναγκάζεται να τα κάνει αυτά. Και δεν τον ελεείς, που ακούγοντας τέτοια λόγια δεν ντρέπεται· διότι η ανάγκη είναι ισχυρότερη. Εσύ, όμως, όχι μόνο δεν τον ελεείς, αλλά και τον διαπομπεύεις· και, ενώ ο Θεός παρήγγειλε να δίνουμε κρυφά, εσύ στέκεσαι και εκθέτεις δημόσια αυτόν που σε πλησίασε, και τον ονειδίζεις για εκείνα ακριβώς για τα οποία θα έπρεπε να τον ελεήσεις.

Αυτό θα μπορούσε να επιτευχθεί αποφεύγοντας τις συγκεντρώσεις που εξασθενούν τον φόβο για τα αμαρτήματα και οδηγούν στη ραθυμία. Γι' αυτό και ο Παύλος και ο Ιερεμίας κάνουν πολύ λόγο για το ζήτημα αυτό, προτρέποντας και οι δύο να αποφεύγονται οι συναναστροφές με τους πονηρούς και με όσους είναι τόσο ράθυμοι. Και ο Ιώβ το κατατάσσει και αυτό στις αρετές, λέγοντας: «Αν περπάτησα μαζί με γελοιαστές». Αυτός δε δείχνει ότι ούτε καν κάθισε μαζί με τέτοιους ανθρώπους, λέγοντας: «Δεν κάθισα σε συνέδριο αυτών που εμπαίζουν». Γι' αυτόν ακριβώς τον λόγο και ο Παύλος δεν επιτρέπει να συντρώγει κανείς με τους πονηρούς, ούτε καν να τους συναναστρέφεται απλώς, λέγοντας: «Αν κάποιος δεν υπακούει στον λόγο μας μέσω της επιστολής, τούτον να τον σημειώνετε και να μη συναναστρέφεσθε μαζί του». Και προσθέτει: «Και δεν θα συνδεθώ με τους εκλεκτούς τους». Άλλος λέει: «Ούτε να φάω τα εκλεκτά εδέσματά τους». Και άλλος: «Να μη διαμείνω μέσα στις απολαύσεις τους». Ο αποστολικός λόγος εδώ εννοεί ότι πρέπει να αποφεύγει κανείς και τις τρυφές και τα συμπόσιά τους, εκεί όπου προπάντων αυξάνεται η αμαρτία, εκεί όπου η ασυδοσία γίνεται μεγαλύτερη.

Αλλά ο Παύλος δεν παρήγγειλε έτσι· αλλά πώς; «Νουθετείτε τους ατάκτους, παρηγορείτε τους ολιγόψυχους, στηρίζετε τους ασθενείς, να είστε μακρόθυμοι προς όλους». Τι εννοεί λοιπόν, λέει, όταν αναφέρει: «Εάν κάποιος δεν υπακούει στον λόγο μας μέσω της επιστολής, αυτόν να τον επισημαίνετε και να μην συναναστρέφεστε μαζί του»; Βεβαίως, αυτό έχει λεχθεί για αδελφούς· πλην όμως ούτε και αυτό ειπώθηκε απόλυτα, αλλά και αυτό με πραότητα.

Διότι μην περικόψεις τα επόμενα, αλλά να προσθέσεις και όσα ακολουθούν· επειδή, αφού είπε: «Να μη συναναστρέφεσθε», πρόσθεσε: «Και να μην τον θεωρείτε ως εχθρό, αλλά να τον νουθετείτε ως αδελφό». Βλέπεις πώς έδωσε εντολή να μισούμε τη φαύλη πράξη, και όχι τον άνθρωπο; Διότι είναι έργο του διαβόλου το να μας διαχωρίζει τον έναν από τον άλλον· και έχει αγωνιστεί σφοδρά να εξαλείψει την αγάπη, ώστε να αποκόψει την οδό της διορθώσεως, και να κρατήσει εκείνον στην πλάνη, εσένα δε στην απιστία και την έχθρα, και έπειτα με αυτόν τον τρόπο να αποκλείσει την οδό της σωτηρίας του.

Κανένας, λοιπόν, από όσους επιμένουν στην ίδια πορνεία ας μην εισέρχεται στην εκκλησία, αλλά και από εσάς ας επιτιμάται, και ας θεωρείται κοινός εχθρός. Διότι, λέγει, εάν κάποιος δεν υπακούει στον λόγο μας μέσω της επιστολής, αυτόν να τον επισημαίνετε, και να μην συναναστρέφεστε μαζί του. Και να κάνετε το εξής: ούτε λόγο να του απευθύνετε, ούτε στο σπίτι να τον δεχθείτε, ούτε να παρακαθίσετε μαζί του σε κοινό τραπέζι, ούτε σε είσοδο, ούτε σε έξοδο, ούτε στην αγορά να έχετε επικοινωνία· και έτσι εύκολα θα τους επαναφέρουμε.

Και αν ο ίδιος, αν και κηρύττει το Ευαγγέλιο, εργάζεται, πόσο μάλλον πρέπει να εργάζονται οι άλλοι; «Όχι επειδή δεν έχουμε το δικαίωμα, αλλά για να δώσουμε τους εαυτούς μας ως υπόδειγμα σε εσάς, ώστε να μας μιμείστε. Διότι, όταν ήμασταν κοντά σας, αυτό σας παραγγέλλαμε: ότι αν κάποιος δεν θέλει να εργάζεται, τότε ούτε να τρώει. Διότι ακούμε ότι κάποιοι ζουν ανάμεσά σας με τρόπο άτακτο, χωρίς να εργάζονται καθόλου, αλλά είναι αργόσχολοι και ασχολούνται με περιττά πράγματα. Σε αυτούς, λοιπόν, παραγγέλλουμε και τους παρακαλούμε στο όνομα του Κυρίου μας Ιησού Χριστού, να εργάζονται με ησυχία και να τρώνε το δικό τους ψωμί.» «Διότι ο Κύριος διέταξε σε εκείνους που κηρύττουν το Ευαγγέλιο, να ζουν από το Ευαγγέλιο.» «Εσείς όμως, αδελφοί, μην αποκάμετε να κάνετε το καλό.» Είτε τους μιλάει εμμέσως περί ελεημοσύνης, είτε εννοεί το εξής: Μην αποκάμνετε να νουθετείτε εκείνους που δεν θέλουν να εργάζονται. Διότι αυτό σημαίνει να κάνει κανείς το καλό: όταν εξαλείφει μια κακή συνήθεια μέσω των προτροπών. «Εάν δε κάποιος δεν υπακούει στα λόγια της επιστολής μας, αυτόν να τον επισημαίνετε και να μη συναναστρέφεστε μαζί του, για να ντραπεί· και να μην τον θεωρείτε εχθρό, αλλά να τον νουθετείτε ως αδελφό. Και ο ίδιος ο Κύριος της ειρήνης.» Φαίνεται πως η τιμωρία για όσους δεν υπακούουν είναι ελαφριά· συγκαταλέγεται, όμως, στις πολύ βαριές. Διότι, από το να ζει κανείς στην απομόνωση, έστω και αν βρίσκεται στο μέσο της πόλης, τι πιο βαρύ υπάρχει;

«Αλλά και οι άγιοι Πατέρες», λέει, «έκαναν εργόχειρο, και ο θείος απόστολος εξυπηρετούσε τις ανάγκες του και τις ανάγκες αυτών που ήταν μαζί του με τα ίδια του τα χέρια, όπως λέει ο ίδιος, και "αν κάποιος", λέει, "δεν θέλει να εργάζεται, ούτε και να τρώει", και "ακούμε ότι κάποιοι ανάμεσά σας ζουν άτακτα, χωρίς να εργάζονται καθόλου, αλλά περιεργάζονται τα ξένα" και "αυτούς να τους επισημαίνετε και να μη συναναστρέφεστε μαζί τους". Αλλά και στον Αδάμ έδωσε εντολή ο Θεός, ακόμη και πριν από την παράβαση, να εργάζεται και να φυλάει τον θείο παράδεισο. Και αν πριν από την παράβαση έχει επιβληθεί η εργασία, πώς μετά την παράβαση δεν πρέπει να εργάζεται κανείς; Άραγε ο θείος απόστολος και οι Πατέρες μας, επειδή εργάζονταν, παρέβησαν την εντολή που λέει "μη μεριμνάτε τι θα φάτε και τι θα πιείτε και τι θα ντυθείτε";

Ενώ δε ο μακάριος Παύλος κήρυττε το σωτήριο κήρυγμα και δίδασκε τη ζωοποιό διδασκαλία, εμφανίστηκαν ψευδοδιδάσκαλοι, οκνηροί και κοιλιόδουλοι, οι οποίοι, αποφεύγοντας την εργασία, ήθελαν να τρέφονται από τον λαό, δήθεν ως δάσκαλοι. Και για αυτούς, ο θείος απόστολος, γράφοντας στους μαθητές, έδινε την εξής οδηγία: «Ακούμε ότι κάποιοι ανάμεσά σας ζουν άτακτα, χωρίς να εργάζονται καθόλου, αλλά αργοσχολούν» και αυτούς «να τους επισημαίνετε και να μην συναναστρέφεστε μαζί τους» και «εάν κάποιος δεν θέλει να εργάζεται, ούτε και να τρώει».

ζ΄. Παρόμοιο είναι και το «εάν κάποιος δεν υπακούει στον λόγο μας διά της επιστολής, αυτόν να τον σημειώνετε»· διότι το πλήρες είναι, «εάν κάποιος δεν υπακούει στον διά της επιστολής λόγο μας, αυτόν να τον σημειώνετε»· ή και ως εξής, «εάν κάποιος δεν υπακούει στον λόγο μας τον διά της επιστολής, αυτόν να τον σημειώνετε»· και είναι φανερό ότι το μεν πρώτο αποκαθίσταται από το σχήμα του υπερβατού, ενώ το δεύτερο ολοκληρώνεται από το σχήμα της έλλειψης που καθιστά κοινά στα επόμενα τα όσα ειπώθηκαν προηγουμένως.