Πατερικές αναφορές στο Β΄ ΠΡΟΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΕΙΣ 3:2

Ο Άρ. είπε: Ας υποθέσουμε ότι ο Υιός είναι αΐδιος, αλλά, έχοντας κτιστεί αϊδίως, κατέχει την αϊδιότητα. Ο Αθ. είπε: Εάν ο Υιός είναι αΐδιος, δεν υπήρξε κτίσμα· εάν δε τυγχάνει κτίσμα, δεν υπήρξε αΐδιος. Ο Άρ. είπε: Διότι, μήπως τα λέω εγώ αυτά από δική μου αυθεντία; Ο Υιός είπε ότι ο Θεός τον έκτισε πρώτον από όλα. Ο Αθ. είπε: Αυτό αποκαλύφθηκε μόνο σε εσένα, ή και σε άλλους το μυστήριο περί του Υιού του Θεού; Ο Άρ. είπε: «Δεν έχουν όλοι την πίστη»· όμως, η πίστη αυτή δεν έγινε γνωστή μόνο σε εμένα, αλλά και σε πολλούς άλλους. Ο Αθ. είπε: Από πού σας αποκαλύφθηκε, από τον Θεό ή από ανθρώπους; Ο Άρ. είπε: Από τον Θεό. Ο Αθ. είπε: Εσύ ο ίδιος έγινες αυτήκοος, ή άλλοι σου διηγήθηκαν περί αυτού; Ο Άρ. είπε: Δεν μου το διηγήθηκαν, αλλά πολλοί άγιοι, ομιλώντας εν Πνεύματι Θεού, είπαν ότι ο Υιός κτίστηκε. Ο Αθ. είπε: Ποιοι είναι αυτοί; Δεν μπορούμε να τους γνωρίσουμε και εμείς;

ΠΡΟΣ ΤΟΝ ΕΠΙΣΚΟΠΟ ΣΑΜΟΣΑΤΩΝ ΕΥΣΕΒΙΟ Μας παραχώρησε ο Κύριος και τώρα την ευκαιρία, μέσω του προσφιλέστατου και ευλαβέστατου αδελφού μας Αντιόχου, του συμπρεσβυτέρου, να απευθυνθούμε στην οσιότητά σου, και αφενός μεν να σε παρακαλέσουμε να πράττεις τα συνήθη, να προσεύχεσαι δηλαδή υπέρ ημών, αφετέρου δε να βρούμε εμείς οι ίδιοι κάποια παρηγοριά για τη μακροχρόνια απουσία μέσα από την επικοινωνία δι' αυτής της επιστολής. Όταν προσεύχεσαι, αυτό ως πρώτο και μέγιστο σε παρακαλούμε να ζητάς από τον Κύριο: να λυτρωθούμε από τους παράλογους και πονηρούς ανθρώπους, οι οποίοι τόσο πολύ κυριάρχησαν στους λαούς, ώστε η παρούσα κατάστασή μας να μην εικονίζει τίποτε άλλο πλέον παρά τα γεγονότα της ιουδαϊκής αλώσεως.

Διότι δεν προέτρεπε μάταια ο μακάριος απόστολος τον Τιμόθεο, γράφοντας: «Ω Τιμόθεε, φύλαξε την παρακαταθήκη, αποφεύγοντας τις βέβηλες κενοφωνίες και τις αντιθέσεις της ψευδώνυμης γνώσης, την οποία ορισμένοι, επειδή την διακήρυτταν, αστόχησαν ως προς την πίστη»· και πάλι: «Εσύ λοιπόν, παιδί μου, ενδυναμώσου με τη χάρη που υπάρχει στον Χριστό Ιησού, και εκείνα που άκουσες από εμένα ενώπιον πολλών μαρτύρων, αυτά παρακατάθεσε σε πιστούς ανθρώπους, οι οποίοι θα είναι ικανοί να διδάξουν και άλλους». Εάν λοιπόν ο μακάριος απόστολος με ευλάβεια παρέδιδε αυτά, τα οποία δεν ήταν σε όλους γνωστά, προβλέποντας μέσω του Πνεύματος ότι «δεν έχουν όλοι την πίστη», πόσο μάλλον εμείς θα κινδυνεύσουμε, εάν απερίσκεπτα και τυχαία μεταδώσουμε τα λόγια του Θεού σε βέβηλους και ανάξιους ανθρώπους;

γʹ. Αυτός, λοιπόν, προσευχήθηκε για αυτούς, ώστε να στηριχθούν· τώρα όμως ζητά από αυτούς, παρακαλώντας να προσευχηθούν υπέρ αυτού, όχι για να μην κινδυνεύει (διότι για αυτόν τον σκοπό είχε ταχθεί), αλλά «για να διαδίδεται ο λόγος του Κυρίου και να δοξάζεται, όπως ακριβώς και σε εσάς». Και το αίτημα συνοδεύεται από έπαινο: «Όπως ακριβώς», λέει, «και σε εσάς». Και «για να διασωθούμε από τους παράλογους και πονηρούς ανθρώπους· διότι δεν έχουν όλοι την πίστη».

Αυτό φανερώνει και τους δικούς του κινδύνους· γι' αυτό προπαντός τους παρακαλούσε. «Από τους άτοπους», λέει, «και πονηρούς ανθρώπους· διότι η πίστη δεν είναι κτήμα όλων». Άρα μιλάει για εκείνους που εναντιώνονται στο κήρυγμα, για εκείνους που αντιστέκονται και πολεμούν τα δόγματα.

Διότι αυτό υπονόησε λέγοντας: «Επειδή δεν έχουν όλοι την πίστη». Μου φαίνεται ότι εδώ δεν υπονοεί κινδύνους, αλλά αυτούς που αντιλέγουν και εμποδίζουν το κήρυγμά του, όπως ήταν ο Υμέναιος και όπως ο Αλέξανδρος ο χαλκέας. Διότι, λέει, αντιστάθηκε πάρα πολύ στα λόγια μας. Όπως ακριβώς, σαν να μιλούσε για πατρική κληρονομιά, θα έλεγε κανείς ότι δεν ανήκει σε όλους η στρατιωτική υπηρεσία στα ανάκτορα, έτσι και αυτός, αναφερόμενος στους πονηρούς ανθρώπους από τους οποίους θέλει να απαλλαγεί, υπάρχουν τέτοιοι, λέει, στους οποίους είναι δεδομένο να μην πιστεύουν. Συγχρόνως όμως, λέγοντας αυτό, τους αφυπνίζει. Άρα ήταν κάποιοι σπουδαίοι, εφόσον διέθεταν τόση παρρησία, ώστε να μπορούν να απαλλάσσουν και τον ίδιο τον δάσκαλο από τους κινδύνους και να του διευκολύνουν το κήρυγμα. Επομένως, και εμείς τα ίδια λέμε προς εσάς. Κανείς ας μη μας κατακρίνει για αλαζονεία· και κανείς από εσάς, από υπερβολική ταπεινοφροσύνη, ας μη μας στερήσει μια τέτοια βοήθεια. Διότι δεν τα λέμε αυτά με την ίδια διάθεση με την οποία τα έλεγε ο Παύλος· επειδή εκείνος μεν τα έλεγε αυτά επιθυμώντας να ενθαρρύνει τους μαθητές του, εμείς όμως για να αποκομίσουμε κάποιον μεγάλο και ωφέλιμο καρπό. Και πιστεύουμε ακράδαντα ότι θα τα κατορθώσουμε όλα, εάν θελήσετε όλοι ομοθυμαδόν να υψώσετε τα χέρια προς τον Θεό υπέρ της δικής μας μηδαμινότητας. Έτσι ας πολεμούμε τους εχθρούς, με προσευχές και ικεσίες. Διότι, εάν τους ένοπλους τους πολεμούσαν με αυτόν τον τρόπο οι παλαιοί, πολύ περισσότερο πρέπει να πολεμούμε έτσι εκείνους που δεν έχουν όπλα.

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Γʹ. «Στο εξής, αδελφοί, να προσεύχεστε για εμάς, ώστε ο λόγος του Κυρίου να διαδίδεται γρήγορα και να δοξάζεται, όπως ακριβώς και σε εσάς, και για να ελευθερωθούμε από τους παράλογους και πονηρούς ανθρώπους. Διότι η πίστη δεν υπάρχει σε όλους». Ζητά ως ανταπόδοση το ίδιο· εφόσον προσεύχεται για εκείνους, τους παραγγέλλει να προσεύχονται και για τον ίδιο. Η προσευχή δε αυτή υπέρ αυτού έχει ως σκοπό την πρόοδο του κηρύγματος μέσω αυτού.

Και ότι έγιναν αυτά, ώστε το Άγιο Πνεύμα, το οποίο απεκδύθηκε ο πρωτόπλαστος Αδάμ όταν έγινε παραβάτης, να το ενδυθούν πάλι μέσω αυτού του ίδιου του Χριστού, όσοι πιστεύουν σε αυτόν τον ίδιο τον Χριστό, και, γινόμενοι κοινωνοί του Αγίου Πνεύματος, μαζί με το Πνεύμα αυτό να μπορούν και τις θείες εντολές να εφαρμόζουν - όπως οι άγιοι προηγουμένως μέσω της πίστης - και τον διάβολο να καταπολεμούν και τους αόρατους δαίμονες. Διότι χωρίς το Άγιο Πνεύμα, ούτε το να μην αμαρτάνει κανείς είναι δυνατόν, ούτε τις ιερές εντολές να εφαρμόζει, ούτε την εξουσία και τη δύναμη των δαιμόνων εναντίον μας να αποκρούει. Πίστη είναι το να πιστεύει κανείς στον Θεό, σε όσα μίλησε μέσα από όλες τις θεόπνευστες Γραφές, είτε όταν ευαγγελίζεται είτε όταν απειλεί. Πίστη είναι το να του εμπιστευθούν τα του Θεού, είτε δόγματα είτε εντολές, ή μάλλον το Άγιο Πνεύμα· γι' αυτό και κάθε πιστός ονομάζεται πιστός. Πίστη είναι το να εμπιστευθεί κανείς τον εαυτό του στον Θεό, και να εξαρτήσει όλη τη δική του σωτηρία από Αυτόν ολόψυχα. Πίστη είναι το να πιστεύει κανείς ότι ο Θεός μπορεί να κάνει τα πάντα, όσα αρμόζει να κάνει η αγαθότητά Του, και να γνωρίζει ότι ενεργεί προς το συμφέρον μας. Πίστη είναι το να έχει κανείς θάρρος στην ανυπέρβλητη δύναμη του παντοκράτορα Θεού, ώστε ακόμη και στα όρη να προστάζει να μετακινηθούν, πράγμα που ανήκει σε λίγους και συμβαίνει σε αυτούς τους ευάριθμους, όπως έχει γραφτεί: Διότι η πίστη δεν υπάρχει σε όλους.

Αυτά εμείς τα αναπτύξαμε σε εσένα, ως σε ομόψυχο και συνοδοιπόρο στους κόπους, στο μέτρο του δυνατού. Εσύ, λοιπόν, να τα μεταδώσεις με ασφάλεια στους αδελφούς που ρώτησαν. Διότι η πίστη δεν υπάρχει σε όλους, ούτε σε πολλούς έχουν φανερωθεί τέτοια ζητήματα, όχι μόνο εξαιτίας της ανοησίας όσων παρανόμησαν, αλλά και λόγω των πειρασμών που προέρχονται από τους κυβερνώντες. Σε ανταπόδοση για τα πολλά και καλά δώρα που έστειλαν οι ευλαβέστατοι, είθε να λάβουν από τον Θεό την άξια μισθαποδοσία, καθώς και αυτά τα δύο μαλακά ενδύματα ως υπόμνηση φιλίας. Να είστε υγιείς εν Κυρίω, τιμιώτατοι, προσευχόμενοι για εμάς τους αμαρτωλούς για τα ανώτερα και για όσα οδηγούν στη σωτηρία.