Πατερικές αναφορές στο Β΄ ΠΡΟΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΕΙΣ 3:6

Παραγγέλλει λοιπόν να απομακρυνόμαστε από αυτόν, δηλαδή να τον αποχωριζόμαστε σαν να είναι μολυσματική ασθένεια. Έπειτα τι λέει; «Και όχι σύμφωνα με την παράδοση που παρέλαβαν από εμάς», φανερώνοντας μέσα από αυτήν τη φράση ότι είναι υπερήφανοι, ότι έδειξαν περιφρόνηση και ότι καταλύουν τις αποστολικές παραδόσεις. Και πάλι: «Δεν φάγαμε», λέει, «δωρεάν ψωμί από κανέναν, αλλά με κόπο και μόχθο, εργαζόμενοι νύχτα και μέρα για να μην επιβαρύνουμε κανέναν από εσάς». Ο διδάσκαλος των εθνών, ο κήρυκας του Ευαγγελίου, αυτός που ανυψώθηκε έως τον τρίτο ουρανό, αυτός που λέει ότι ο Κύριος έχει προστάξει όσοι κηρύττουν το Ευαγγέλιο να ζουν από το Ευαγγέλιο, εργαζόταν με κόπο και νύχτα και μέρα για να μην επιβαρύνει. Τι θα κάνουμε λοιπόν εμείς, που ραθυμούμε να εργαστούμε και επιδιώκουμε τη σωματική ανάπαυση, εμείς στους οποίους δεν ανατέθηκε ούτε το κήρυγμα του Ευαγγελίου ούτε η μέριμνα των Εκκλησιών, παρά μόνο η φροντίδα της δικής μας αποκλειστικά ψυχής; Έπειτα, δείχνοντας σαφέστερα τη βλάβη που γεννιέται από την αργία, προσθέτει: «Να μην εργάζονται τίποτα, αλλά να περιεργάζονται»· διότι από την αργία προκύπτει αταξία, και από την αταξία κάθε κακία.

ΕΡΩΤΗΣΗ Θ΄. Πώς πρέπει να διακείμεθα απέναντι σε εκείνον που αμαρτάνει αμετανόητα; ΑΠΟΚΡΙΣΗ. Όπως πρόσταξε ο Κύριος, λέγοντας: «Εάν παρακούσει και την Εκκλησία, ας είναι για εσένα όπως ο εθνικός και ο τελώνης». Και όπως δίδαξε ο Απόστολος, γράφοντας: «Να απομακρύνεστε από κάθε αδελφό που συμπεριφέρεται άτακτα, και όχι σύμφωνα με την παράδοση που παρέλαβαν από εμάς».

ΕΡΩΤΗΣΗ Κʹ. Εάν πρέπει εκείνος που έχει βρεθεί σε αμαρτίες να αποφεύγει την κοινωνία με τους ετεροδόξους, ή και να διαχωρίζει τη θέση του από εκείνους που ζουν αμαρτωλά. ΑΠΟΚΡΙΣΗ. Επειδή ο Απόστολος έχει πει, «Να απομακρύνεστε από κάθε αδελφό που συμπεριφέρεται άτακτα, και όχι σύμφωνα με την παράδοση που παρέλαβαν από εμάς», γενικά για τον κάθε άνθρωπο, κάθε κοινωνία με οτιδήποτε απαγορευμένο, τόσο κατά τον νου και τον λόγο, όσο και κατά την πράξη, είναι επιβλαβής και επικίνδυνη. Σε εκείνους δε που έχουν βρεθεί σε αμαρτίες, επιβάλλεται να πολιτεύονται με ακόμη μεγαλύτερη ακρίβεια.

Αυτόν, όμως, που έγινε δεκτός στην αδελφότητα και έπειτα αθέτησε την ομολογία του, πρέπει να τον αντιμετωπίζουμε ως κάποιον που αμάρτησε απέναντι στον Θεό, ενώπιον του οποίου και προς τον οποίο κατέθεσε την ομολογία των υποσχέσεών του. «Εάν δε κάποιος αμαρτήσει προς τον Θεό», λέει η Γραφή, «ποιος θα προσευχηθεί για αυτόν;». Επειδή εκείνος που αφιέρωσε τον εαυτό του στον Θεό και έπειτα αποσκίρτησε σε άλλον βίο, έχει γίνει ιερόσυλος, εφόσον υπεξαίρεσε τον ίδιο του τον εαυτό και αφαίρεσε το ανάθημα του Θεού. Για τους ανθρώπους αυτούς είναι εύλογο να μην ανοίγει πλέον η θύρα των αδελφών, ούτε καν αν βρεθούν εκεί ως απλοί περαστικοί για λόγους στέγασης. Διότι ο αποστολικός κανόνας είναι σαφής και μας προστάζει να απομακρυνόμαστε από κάθε άτακτο αδελφό και να μην συναναστρεφόμαστε μαζί του, ώστε να ντραπεί.

Ερώτηση ΙΔ΄. Περί εκείνων που αφιέρωσαν με ομολογία τον εαυτό τους στον Θεό και έπειτα επιχειρούν να αθετήσουν την ομολογία τους. Απόκριση. Καθέναν από αυτούς, αφού έγινε δεκτός στην αδελφότητα και έπειτα αθέτησε την ομολογία του, πρέπει να τον αντιμετωπίζουμε ως άνθρωπο που αμάρτησε απέναντι στον ίδιο τον Θεό, ενώπιον του οποίου και προς τον οποίο κατέθεσε την ομολογία των υποσχέσεών του. «Εάν όμως κάποιος αμαρτήσει απέναντι στον Θεό», λέγει η Γραφή, «ποιος θα προσευχηθεί για αυτόν;». Διότι εκείνος που αφιέρωσε τον εαυτό του στον Θεό και έπειτα αποσκίρτησε σε άλλη ζωή, έγινε ιερόσυλος, αφού έκλεψε τον ίδιο του τον εαυτό και αφαίρεσε από τον Θεό το αφιέρωμα. Για αυτούς τους ανθρώπους είναι εύλογο να μην ανοίγει πλέον η θύρα των αδελφών, ούτε καν αν βρεθούν εκεί ως απλοί περαστικοί ζητώντας κατάλυμα. Διότι ο αποστολικός κανόνας είναι σαφής, καθώς μας παραγγέλλει να απομακρυνόμαστε από κάθε άτακτο και να μην συναναστρεφόμαστε μαζί του, ώστε να ντραπεί.

Επειδή παρακινηθήκαμε από την ευλάβειά σας να υπαγορεύσουμε αυτά τώρα τελευταία, και να κάνουμε φανερό το φρόνημά μας τόσο σε εσάς όσο και, μέσω υμών, στους εν Χριστώ αδελφούς, προς πληροφόρηση και βεβαιότητα δική σας και δική τους στο όνομα του Κυρίου μας Ιησού Χριστού, το θεωρήσαμε αναγκαίο και επιβεβλημένο χρέος μας. Τούτο το πράττουμε προκειμένου να μην αποπροσανατολίζεται καθόλου ο νους ορισμένων εξαιτίας της διαφοράς όσων έχουν διατυπωθεί από εμάς άλλοτε με τον έναν και άλλοτε με τον άλλον τρόπο, καθώς αναγκαζόμαστε πάντοτε να αντιστεκόμαστε στις πλάνες που εισάγονται από εκείνους που αντιτάσσονται στην αλήθεια. Σκοπός μας είναι επίσης να μην κλονίζονται κάποιοι από την πολεμική εκείνων που θέλουν να μας προσάπτουν ξένες αντιλήψεις, ή εκείνων που συχνά, προκειμένου να παρασύρουν τους πιο απλοϊκούς, παρουσιάζουν ψευδώς τα δικά τους πάθη ως δικό μας φρόνημα. Από αυτούς είναι αναγκαίο να φυλάγεστε και εσείς, ως ξένους προς την ευαγγελική και αποστολική πίστη και αγάπη, και να θυμάστε τον Απόστολο που λέει: «Αλλά και εάν εμείς, ή άγγελος από τον ουρανό, σας κηρύττει διαφορετικό ευαγγέλιο από εκείνο που σας κηρύξαμε, ας είναι ανάθεμα». Έτσι, τηρώντας και εκείνο το «Προσέχετε από τους ψευδοπροφήτες» αλλά και το «Να απομακρύνεστε από κάθε αδελφό που συμπεριφέρεται άτακτα και όχι σύμφωνα με την παράδοση που παρέλαβαν από εμάς», να στοιχούμαστε στον κανόνα των αγίων, ως «Εποικοδομηθέντες πάνω στο θεμέλιο των αποστόλων και των προφητών, έχοντας ακρογωνιαίο λίθο τον ίδιο τον Κύριό μας Ιησού Χριστό, στον οποίο κάθε οικοδομή συναρμολογείται και αυξάνεται σε ναό άγιο εν Κυρίω».

Διότι από αυτόν ακούμε να λέει: «Το να σας γράφω τα ίδια, για εμένα μεν δεν είναι οχληρό, για εσάς δε είναι ασφαλές». Όπως ακριβώς έχουμε μάθει και από τον Ιωσήφ, ο οποίος ερμήνευσε δύο φορές το όνειρο στον βασιλιά Φαραώ· έτσι και αυτός, μιμούμενος την ιστορία του ονείρου, παραδίδει το ίδιο δόγμα του βαπτίσματος όμοια με τα πρώτα θεωρήματα, λέγοντας: «Γνωρίζοντας τούτο, ότι ο παλαιός μας άνθρωπος συσταυρώθηκε, για να καταργηθεί το σώμα της αμαρτίας, ώστε να μην είμαστε πλέον δούλοι της αμαρτίας». Άρα, λοιπόν, και μέσα από αυτά τα λόγια διδασκόμαστε ότι εκείνος που βαπτίσθηκε στον Χριστό, βαπτίζεται στον θάνατό Του· και όχι μόνο συνθάπτεται με τον Χριστό και συμφυτεύεται, αλλά πρώτα συσταυρώνεται, για να διδαχθούμε και μέσα από αυτό ότι, όπως ακριβώς ο σταυρωμένος αποξενώνεται από τους ζωντανούς, έτσι και αυτός που συσταυρώθηκε με τον Χριστό στο ομοίωμα του θανάτου αποξενώνεται εξ ολοκλήρου από εκείνους που ζουν σύμφωνα με τον παλαιό άνθρωπο· καθώς ο μεν Κύριος δίνει την εντολή να προσέχουμε από τους ψευδοπροφήτες, ο δε Απόστολος λέει: «Να απομακρύνεστε από κάθε αδελφό που περιπατεί ατάκτως, και όχι σύμφωνα με την παράδοση την οποία παρέλαβαν από εμάς». Διότι εκείνο που ονομάσθηκε παλαιός άνθρωπος, φανερώνει όλα μαζί τα επιμέρους αμαρτήματα και τα μολύσματα, σαν να είναι δικά του μέλη.

«Μην γίνεστε, λοιπόν, συμμέτοχοί τους»· και πάλι: «Να απομακρύνεστε από κάθε αδελφό που συμπεριφέρεται άτακτα και όχι σύμφωνα με την παράδοση που παρέλαβαν από εμάς»· και αλλού παρομοίως. Όσο για το να μη συγκοινωνούμε στα άκαρπα έργα, προκειμένου να γνωρίσουμε με σαφήνεια τι σημαίνει αυτό, ας εξετάσουμε πρώτα για ποια πράγματα χρησιμοποιείται ο χαρακτηρισμός του «άκαρπου»· άραγε μόνο για τα καταδικαστέα, ή και για εκείνα που είναι μεν επαινετά, δεν προέρχονται όμως από υγιή διάθεση. Στην Παλαιά Διαθήκη, λοιπόν, ο προφήτης, στην παραβολή του δέντρου, είπε για τους αγίους: «Το οποίο θα δώσει τον καρπό του στην εποχή του»· και ο Σολομών λέει: «Τα έργα των δικαίων δημιουργούν ζωή, ενώ οι καρποί των ασεβών είναι αμαρτίες». Ο Ωσηέ αναφέρει: «Σπείρετε για τους εαυτούς σας στη δικαιοσύνη, τρυγήστε καρπό ζωής»· και ο Μιχαίας: «Και η γη θα παραδοθεί στον αφανισμό μαζί με τους κατοίκους της, εξαιτίας των καρπών των πράξεών τους»· και άλλοι προφήτες αναφέρουν περισσότερα. Αλλά αυτά ας λάμπουν σαν λύχνος· το δε αληθινό φως, ο ήλιος της δικαιοσύνης, ο ίδιος ο Κύριός μας Ιησούς Χριστός, το παρουσιάζει πιο ξεκάθαρα λέγοντας: «Δεν μπορεί ένα αγαθό δέντρο να κάνει πονηρούς καρπούς, ούτε ένα σάπιο δέντρο να κάνει αγαθούς καρπούς»· και αλλού παρομοίως. Έχοντας, λοιπόν, τον όρο των καρπών να χρησιμοποιείται με τον ίδιο τρόπο σε αντίθετα μεταξύ τους πράγματα, ας κατανοήσουμε πλέον ποιοι αποτελούν άκαρπα δέντρα και ποια είναι αυτά που ο Απόστολος ονομάζει άκαρπα έργα.

Επομένως, περιφρονώ την αθέμιτη συμβουλή σου για χάρη της θεραπείας του πατέρα μου και της σωτηρίας της δικής μου ψυχής, και σφραγίζω τα αυτιά μου με το σημείο του σταυρού, ώστε να μην εισέλθει πλέον το δηλητήριο των λόγων σου στις ακοές μου, και θα αποφύγω ακόμη και την ίδια τη συναναστροφή μαζί σου εξαιτίας της δολιότητας που υπάρχει μέσα σου. Μας παραγγέλλει εξάλλου και ο Απόστολος να απομακρυνόμαστε από κάθε αδελφό που συμπεριφέρεται άτακτα· διότι ο Θεός δεν υπηρετείται με κακές πράξεις.

Διότι, εφόσον το σώμα είναι ενωμένο, (το σκάνδαλο) δεν μπορεί να εισχωρήσει, αλλά το σκάνδαλο προέρχεται από τη διχοστασία. Και η διχοστασία από πού προέρχεται; Από τα δόγματα που είναι αντίθετα προς τη διδασκαλία των αποστόλων. Και τέτοιου είδους δόγματα από πού προέρχονται; Από την υποδούλωση στην κοιλιά και στα άλλα πάθη. Διότι οι τέτοιοι άνθρωποι, λέγει, δεν υπηρετούν τον Κύριο, αλλά τη δική τους κοιλιά. Ώστε δεν θα δημιουργούνταν σκάνδαλα, ούτε θα υπήρχε διχοστασία, εάν δεν επινοούνταν κάποιο δόγμα αντίθετο προς την αποστολική διδασκαλία· πράγμα που δηλώνοντας και εδώ έλεγε: «Αντίθετα προς τη διδασκαλία». Και δεν είπε: «Την οποία εμείς διδάξαμε», αλλά: «Την οποία εσείς μάθατε», προλαμβάνοντάς τους και δείχνοντας ότι έχουν ήδη πεισθεί, ότι έχουν ακούσει και έχουν αποδεχθεί. Και τι θα κάνουμε σε εκείνους που διαπράττουν τέτοια κακουργήματα; Δεν είπε: «Συμπλακείτε και πυγμαχήστε μαζί τους», αλλά: «Απομακρυνθείτε από αυτούς». Διότι, εάν μεν το έκαναν αυτό από άγνοια ή πλάνη, θα έπρεπε να τους διορθώσετε· επειδή όμως αμαρτάνουν εν γνώσει τους, να τους αποφεύγετε. Και αλλού επίσης λέγει το εξής: «Να απομακρύνεστε», λέγει, «από κάθε αδελφό που συμπεριφέρεται άτακτα». Και στον Τιμόθεο, μιλώντας για τον χαλκέα, έδινε παρόμοιες συμβουλές λέγοντας: «Από τον οποίο να φυλάγεσαι και εσύ». Έπειτα, στηλιτεύοντας όσους τολμούν τέτοια πράγματα, αναφέρει και την αιτία εξαιτίας της οποίας επινόησαν αυτήν τη διχοστασία: «Διότι οι τέτοιοι», λέγει, «δεν υπηρετούν τον Κύριό μας Χριστό, αλλά τη δική τους κοιλιά». Αυτό έλεγε και γράφοντας προς τους Φιλιππησίους: «Των οποίων θεός είναι η κοιλιά».

Σας παραγγέλλουμε δε, αδελφοί, στο όνομα του Κυρίου μας Ιησού Χριστού, να απομακρύνεστε από κάθε αδελφό που πορεύεται άτακτα, και όχι σύμφωνα με την παράδοση την οποία παρέλαβαν από εμάς. Δηλαδή, δεν τα λέμε εμείς αυτά, αλλά ο Χριστός· διότι αυτό σημαίνει η φράση «Στο όνομα του Κυρίου μας Ιησού Χριστού». Λέγοντάς το αυτό, καταδεικνύει το φοβερό της παραγγελίας. Δια του Χριστού, λέει, παραγγέλλουμε. Επομένως, πουθενά δεν πρόσταξε ο Χριστός να αδρανούμε. «Να απομακρύνεστε», λέει, «από κάθε αδελφό». Μη μου αναφέρεις τον πλούσιο, μη μου αναφέρεις τον φτωχό, μη μου αναφέρεις τον άγιο· αυτό είναι αταξία. «Εκείνου που πορεύεται», λέει, δηλαδή εκείνου που ζει.

Και όχι σύμφωνα με την παράδοση την οποία παρέλαβαν από εμάς. Παράδοση εννοεί αυτήν που μεταδίδεται διά των έργων· και κυρίως αυτήν αποκαλεί πάντοτε παράδοση. Διότι εσείς οι ίδιοι γνωρίζετε πώς πρέπει να μας μιμείστε, επειδή δεν ζήσαμε άτακτα ανάμεσά σας, ούτε φάγαμε δωρεάν ψωμί από κανέναν. Αν και, ακόμη κι αν έτρωγα, δεν θα ήταν δωρεάν· διότι, λέει, είναι άξιος ο εργάτης του μισθού του.

βʹ. Πρόσεξε πώς στην πρώτη επιστολή ομιλεί κάπως πιο ήπια για αυτά τα ζητήματα, όπως όταν λέει: «Σας παρακαλούμε δε, αδελφοί, να περισσεύετε περισσότερο και να φιλοτιμείσθε», και πουθενά δεν λέει: «Παραγγέλλουμε», ούτε: «Στο όνομα του Κυρίου μας Ιησού Χριστού», πράγμα το οποίο ήταν φοβερό και ενείχε κίνδυνο, αλλά λέει «να περισσεύετε και να φιλοτιμείσθε», το οποίο είναι χαρακτηριστικό εκείνου που προτρέπει προς την αρετή. «Για να συμπεριφέρεστε», λέει, «με ευσχημοσύνη»· εδώ όμως δεν υπάρχει τίποτα τέτοιο, αλλά: «Αν κάποιος δεν θέλει να εργάζεται», λέει, «ούτε και να τρώει».

Τι λοιπόν, λέει, αν, ενώ του παρέχουμε εμείς αφθονία, εκείνος εξακολουθεί να αδρανεί; Γι' αυτή την περίπτωση, λέει, ανέφερα ένα ήπιο φάρμακο, το «να απομακρύνεστε από αυτόν», δηλαδή να μην του δίνετε θάρρος και παρρησία, αλλά να του δείχνετε ότι είστε οργισμένοι. Και αυτό δεν είναι μικρό πράγμα. Διότι τέτοια πρέπει να είναι η επιτίμηση προς τον αδελφό, εάν βεβαίως θέλουμε πραγματικά να τον διορθώσουμε. Δεν αγνοούμε τους τρόπους της επιτιμήσεως. Πες μου, δηλαδή, αν είχες σαρκικό αδελφό, άραγε θα αδιαφορούσες βλέποντάς τον να λιώνει από την πείνα; Εγώ τουλάχιστον δεν το νομίζω· αλλά ίσως να τον συνετίζες κιόλας. «Αν όμως κάποιος δεν υπακούει στον λόγο μας μέσω της επιστολής». Δες την ταπεινοφροσύνη του Παύλου· δεν είπε: «Όποιος παρακούει, εμένα παρακούει»· αλλά το υπονοεί ήρεμα. «Αυτόν να τον σημειώνετε». Προτρέπει, επομένως, να το κάνουν αυτό φανερά. «Να μη συναναστρέφεστε μαζί του». Και αυτή δεν είναι μικρή παιδαγωγία. Έπειτα πάλι λέει: «Για να ντραπεί». Έτσι δεν αφήνει την τιμωρία να προχωρήσει περισσότερο. Διότι, όπως ακριβώς, όταν είπε «Αν κάποιος δεν εργάζεται, ούτε να τρώει», επειδή φοβήθηκε μήπως πεθάνουν από την πείνα, πρόσθεσε «Εσείς όμως μην αποκάμετε να κάνετε το καλό»· έτσι και εδώ, αφού είπε «Να απομακρύνεστε» και «Να μη συναναστρέφεστε μαζί του», έπειτα, επειδή φοβήθηκε μήπως αυτό το ίδιο τον αποκόψει από την αδελφότητα (διότι όποιος απελπιστεί για τον εαυτό του θα καταστραφεί γρήγορα, αν δεν απολαμβάνει την οικειότητα της παρρησίας), πρόσθεσε: «Και να μην τον θεωρείτε ως εχθρό, αλλά να τον νουθετείτε ως αδελφό». Με αυτό δείχνει ότι όρισε μεγάλη τιμωρία εναντίον του, το να τον στερήσουν δηλαδή από την παρρησία της επικοινωνίας.

Θέλει να απομακρυνόμαστε από κάθε αδελφό που ζει άτακτα. Μεγάλο κακό ήταν τότε αυτό, το να αποσπαστεί κανείς από το πλήρωμα των αδελφών. Με αυτήν την ποινή, λοιπόν, τιμωρεί τους πάντες, όπως ακριβώς έλεγε γράφοντας αλλού προς τους Κορινθίους: «Με έναν τέτοιο άνθρωπο ούτε να συντρώγετε», λέει. Αλλά τώρα οι περισσότεροι δεν το θεωρούν αυτό μεγάλο κακό, αντιθέτως τα πάντα έχουν περιέλθει σε σύγχυση και έχουν διαφθαρεί· με μοιχούς, με πόρνους, με πλεονέκτες αναμιγνυόμαστε έτσι απλά και στην τύχη. Εάν έπρεπε να απομακρυνόμαστε μόνο από εκείνον που τρέφεται χωρίς να εργάζεται, πόσο μάλλον από τους άλλους; Και για να μάθεις πόσο φοβερό ήταν το να χωρίζεται κανείς από τη σύναξη των αδελφών, και πόσο κέρδος φέρνει σε όσους δέχονται την επιτίμηση με σωστή διάθεση, άκουσε πώς εκείνος που είχε κυριευθεί από οίηση εξαιτίας του αμαρτήματός του, αυτός που έφτασε στο έσχατο σημείο της κακίας, που διέπραξε τέτοια πορνεία, η οποία ούτε μεταξύ των εθνικών δεν αναφέρεται, αυτός που δεν είχε καμία συναίσθηση του τραύματός του (διότι αυτό είναι το αποκορύφωμα της διαστροφής)· αυτός ακριβώς ο άνθρωπος τόσο πολύ λύγισε και ταπεινώθηκε, ώστε ο Παύλος να πει: «Αρκεί σε έναν τέτοιο άνθρωπο αυτή η επιτίμηση από τους περισσοτέρους· ώστε να επικυρώσετε την αγάπη σας προς αυτόν».

Γι' αυτόν τον λόγο διήλθαν διά πυρός και ύδατος οι μακάριοι και αοίδιμοι μάρτυρες, και παρέδωσαν τα σώματά τους για την ομολογία και την αγάπη του Θεού· αλλά έχουν λάβει την ανταμοιβή τους, έχοντας γίνει σύσσωμοι και συμμέτοχοι του Χριστού, του Θεού μας. Είδα τους ασύνετους και έλειωνα από λύπη, διότι δεν τήρησαν τα λόγιά σου. Έτσι ο μακάριος Παύλος θρηνούσε τους Ιουδαίους· έτσι ο ίδιος ο Δεσπότης οδυρόταν για την Ιερουσαλήμ· έτσι ο θείος Ιερεμίας θρήνησε την παρανομία του λαού. Τέτοιοι πρέπει να είμαστε και εμείς, αδελφοί· να λιώνουμε και να λυπούμαστε για όσους ζουν άτακτα, να τους ελέγχουμε και να τους προτρέπουμε, ρυθμίζοντας ολοφάνερα ορθά τη δική μας ζωή. Διότι εκείνος που επαναφέρει τον αμαρτωλό από την πλανεμένη οδό του, θα σώσει μια ψυχή από τον θάνατο και θα καλύψει πλήθος αμαρτιών. Εάν όμως παραμένουν αδιόρθωτοι, να απομακρύνεστε από αυτούς, όπως διδάσκει ο Απόστολος: Να απομακρύνεστε, λέει, από κάθε αδελφό που ζει άτακτα· και, εάν κάποιος που αποκαλείται αδελφός είναι πόρνος, ή πλεονέκτης, ή μέθυσος, ή υβριστής, ή άρπαγας, με έναν τέτοιον άνθρωπο ούτε καν να συντρώγετε. Δες ότι αγάπησα τις εντολές σου, Κύριε· δώσε μου ζωή σύμφωνα με το έλεός σου. Συνεχώς μνημονεύει εντολές, δικαιώματα, νόμους και μαρτυρίες, αποδεικνύοντας τον βαθύ του πόθο για αυτά.

Έτσι, λοιπόν, πρέπει να ζητώ από τους αγίους να προσεύχονται για εμάς, ώστε να προκόβουμε στα κατά Θεόν, καθώς όλα τα άλλα είναι περιττά και όχι εντελώς χρήσιμα, είτε πρόκειται για υγεία, είτε για ειρήνη, είτε για οτιδήποτε από τα εξωτερικά αγαθά. «Πιστός όμως είναι ο Κύριος, ο οποίος θα σας στηρίξει και θα σας φυλάξει από τον πονηρό.» Αυτό που ζήτησε από εκείνους να προσευχηθούν για τον ίδιο, το εύχεται και αυτός για εκείνους. Ζήτησε, δηλαδή, να γλιτώσει από τους παράλογους ανθρώπους που αντιτίθενται στην πίστη. Αυτό, λοιπόν, εύχεται και ο ίδιος για εκείνους, να φυλαχθούν από τον πονηρό. «Έχουμε δε πεποίθηση στον Κύριο για εσάς, ότι αυτά που σας παραγγέλλουμε, τα πράττετε.» Λέει ότι δεν έχουν ανάγκη από τις υπόλοιπες νουθεσίες. Διότι ήδη, λέει, τις αποδείξατε με τα έργα σας· και δεν αρκείστε σε αυτά που έγιναν, αλλά και στο μέλλον θα προσθέσετε περισσότερα. «Ο δε Κύριος ας κατευθύνει τις καρδιές σας στην αγάπη του Θεού και στην υπομονή του Χριστού.» Η προσευχή είναι συνεχής, επειδή γίνεται και για μεγάλα ζητήματα. Αυτό, δηλαδή, σημαίνει το να αγαπήσουμε τον Θεό, και να υπομείνουμε τις θλίψεις για τον Χριστό, και να ενώσουμε την υπομονή με την αγάπη, ή μάλλον να σφραγίσουμε την αγάπη με την υπομονή· διότι αν αγαπάμε, αλλά δεν κάνουμε υπομονή, τότε και η αγάπη διαλύεται. «Σας παραγγέλλουμε δε, αδελφοί, στο όνομα του Κυρίου μας Ιησού Χριστού, να απομακρύνεστε από κάθε αδελφό που συμπεριφέρεται άτακτα, και όχι σύμφωνα με την παράδοση την οποία παρέλαβαν από εμάς.»

Διότι, εάν δεν τον βρει οχυρωμένο με αυτά τα όπλα, αφού τον κατατοξεύσει με τα δικά του βέλη, τον καθιστά άστατο, τον κάνει περιπλανώμενο, ράθυμο και άεργο, και τον παρακινεί να περιφέρεται στα μοναστήρια και να μη φροντίζει για τίποτε άλλο, παρά μόνο για το πού γίνονται συμπόσια. Κατόπιν, εξαιτίας αυτού, τον εμπλέκει και σε κοσμικές υποθέσεις, με σκοπό να τον απομακρύνει τελείως και από την ίδια τη μοναχική υπόσχεση. Αναφερόμενος σε αυτήν την ασθένεια, η οποία είναι βαρύτατη, ο θείος Απόστολος γράφοντας προς τους Θεσσαλονικείς λέει τα εξής: «Σας παραγγέλλουμε, αδελφοί, στο όνομα του Κυρίου μας Ιησού Χριστού, να απομακρύνεστε από κάθε αδελφό που ζει άτακτα».

«Διότι οι τέτοιου είδους άνθρωποι δεν υπηρετούν τον Κύριό μας Ιησού Χριστό, αλλά τη δική τους κοιλιά, και διά της γλυκολογίας και της κολακείας εξαπατούν τις καρδιές των ακάκων.» «Εάν κάποιος που φέρει το όνομα του αδελφού είναι πλεονέκτης ή πόρνος ή ειδωλολάτρης ή υβριστής ή μέθυσος ή άρπαγας, με έναν τέτοιον άνθρωπο ούτε καν να συντρώγετε.» «Σας παραγγέλλουμε δε, αδελφοί, στο όνομα του Κυρίου Ιησού Χριστού, να απομακρύνεστε από κάθε αδελφό που συμπεριφέρεται άτακτα και όχι σύμφωνα με την παράδοση που παρέλαβαν από εμάς.» Βλαβερές είναι οι συναναστροφές με τους κακούς, επειδή αυτός είναι ο ίδιος ο νόμος της φιλίας, το να δημιουργείται δηλαδή εκ φύσεως ομοιότητα μεταξύ εκείνων που συνδέονται. Διότι, όπως ακριβώς στις νοσογόνες περιοχές, ο αέρας που αναδίδεται σταδιακά εναποθέτει μια λανθάνουσα ασθένεια σε όσους διαμένουν εκεί, έτσι και η οικειότητα με τους φαύλους ενσταλάζει μεγάλα κακά στις ψυχές, έστω κι αν το βλαβερό της αποτέλεσμα διαφεύγει από την άμεση αντίληψη.

Προς το τέκνο Θαλέλαιο. Αυτά, λοιπόν, που επισήμανες μέσω της επιστολής, τα πληροφορήθηκα, τέκνο μου, και αυτά που εγώ θα σου απαντήσω είναι τα εξής: Ο ιερός απόστολος παραγγέλλει να απομακρυνόμαστε από κάθε αδελφό που συμπεριφέρεται άτακτα. Πώς, λοιπόν, λέει ο Γρηγόριος από τη μονή των Αδελφίων ότι εσείς παραλόγως τον αποστρέφεστε, τη στιγμή που ο ίδιος όχι απλώς άτακτα, αλλά καθολοκληρίαν παρασύρθηκε μαζί με τους εικονομάχους, υπογράφοντας την αίρεση, συντρώγοντας, συμπίνοντας και συναναστρεφόμενος μαζί τους; Αν όμως ισχυρίζεται ότι έχει μετανοήσει και ότι τηρεί τα επιτίμια, ας το αποδείξει αυτό με έγγραφη ομολογία, αναθεματίζοντας τους αιρετικούς μαζί με την αίρεση και χωρίς να έχει καμία απολύτως συναναστροφή μαζί τους. Όσο όμως δεν το κάνει αυτό, να τον αποφεύγετε ως αποτρόπαιο εσείς που φοβάστε τον Κύριο. Διότι είναι δόλιος, προσποιούμενος την επιστροφή, προσπαθώντας κρυφά να σας παρασύρει και σπέρνοντας λόγια ολέθρια, σαν να προέρχονται δήθεν από τους αντιπάλους. Γι' αυτό εσύ, ως λιγότερο έμπειρος, επειδή ενεπλάκης σε συζήτηση μαζί του, βρέθηκες σε αμηχανία για το ένα και για το άλλο.

Ο λόγος λοιπόν αφορά όλους όσους έχουν ενεργήσει κατ' αυτόν τον τρόπο και είναι γελοίο πλέον το να επιτιμά κανείς, ή μάλλον αποτελεί φρενοβλάβεια όσων επιτιμούν και σκάνδαλο για τους ευσεβείς, καθώς και σύγχυση και πνευματική τύφλωση όσον αφορά την ομολογία του Χριστού. Πρέπει να ακούσουμε τον απόστολο που λέει να απομακρύνεστε από κάθε αδελφό που συμπεριφέρεται άτακτα και όχι σύμφωνα με την παράδοση την οποία παρέλαβαν από εμάς, ή μάλλον τον ίδιο τον Θεό, ο οποίος αναβοά διαμέσου του προφήτη: Εξέλθετε από ανάμεσά τους, αποχωριστείτε και μην αγγίζετε τίποτα ακάθαρτο. Και εγώ θα σας δεχθώ, αυτούς δηλαδή που διαχωρίζουν έτσι τη θέση τους και δεν νοθεύουν την ομολογία του Χριστού.

Ερώτηση: Σχετικά με τους μοναχούς οι οποίοι αδιακρίτως συναναστρέφονται με τους τυχόντες, προσευχόμενοι και συντρώγοντας μαζί τους, αν πρέπει να δεχόμαστε τέτοιους σε συνεστίαση και ψαλμωδία. Απόκριση: Εφόσον ο Απόστολος λέει να απομακρύνεστε από κάθε αδελφό που ζει άτακτα και όχι σύμφωνα με την παράδοση που παρέλαβαν από εμάς, πώς δεν κρίνετε και από μόνοι σας το σωστό; Εάν λοιπόν απόσχουν από την αμαρτωλή συνήθεια και αποδεχθούν το αρμόζον επιτίμιο, πρέπει να γίνονται δεκτοί. Πρέπει όμως να εξεταστεί ποιοι είναι αυτοί που αποκαλείτε «τυχόντες»· είναι άραγε αιρετικοί ή καταφανώς καταδικασμένοι για τον βίο τους; Διότι για τέτοιους ανθρώπους λέει ο Απόστολος: Εάν κάποιος που ονομάζεται αδελφός είναι πόρνος ή πλεονέκτης ή ειδωλολάτρης και τα εξής, με έναν τέτοιον ούτε καν να συντρώγετε.

ΚΑΤΗΧΗΣΗ ΠΖʹ ΠΕΡΙ ΑΚΤΗΜΟΣΥΝΗΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΝΑ ΜΗ ΖΕΙ ΚΑΝΕΙΣ ΜΟΝΟΣ Αδελφοί και πατέρες, ο Θεός μάς έδωσε ως μέγιστη δωρεά τον διωγμό για χάρη του, όπως ο ίδιος έχει πει στα ευαγγέλια: «Μακάριοι όσοι διώκονται για τη δικαιοσύνη, διότι δική τους είναι η βασιλεία των ουρανών». Ας σκεφτούμε, όμως, μήπως εμείς, ζώντας ανάξια αυτού του μακαρισμού, έχουμε τον διωγμό για καταδίκη μας. Αρμόζει λοιπόν στον διωκόμενο πρώτα-πρώτα να μη ζει απομονωμένος, αλλά να συζεί με άλλον αδελφό· «Διότι όπου είναι συγκεντρωμένοι δύο ή τρεις στο όνομά μου, εκεί είμαι ανάμεσά τους», είπε ο Κύριος. Έπειτα, να μην κάνει εξόδους, παρά μόνο τις αναγκαίες, αλλά να μένει στον τόπο όπου φιλοξενείται, και εκεί να ασχολείται με την προσευχή, τη δέηση, την ανάγνωση, την ψαλμωδία, το εργόχειρο και τις άλλες αγαθές ενασχολήσεις· να αποφεύγει τη θέα γυναίκας· «να απομακρύνεται από κάθε αδελφό που ζει άτακτα»· να είναι εύθυμος, ευγνώμων, αισιόδοξος, να αρκείται στα παρόντα και να είναι έτοιμος να υποδεχτεί τα παθήματα για τον Χριστό· διότι όπου υπάρχει διωγμός, ακολουθούν και τα παθήματα. Αν λοιπόν έτσι έχουν τα πράγματα, πού βρίσκονται άραγε αυτοί που ζουν μεμονωμένα και είναι κληρονόμοι του «Ουαί»; «Διότι αλίμονο, λέει, στον μόνο, επειδή αν πέσει, δεν υπάρχει αυτός που θα τον σηκώσει». Και πού βρίσκονται εκείνοι που έχουν δούλους και απέχουν από την ελευθερία των μοναχών;

«Ποια συμφωνία μπορεί να υπάρξει μεταξύ του Χριστού και του Βελίαρ; Ή ποια μερίδα έχει ο πιστός με τον άπιστο; Και ποια συγκατάθεση μπορεί να υπάρχει ανάμεσα στον ναό του Θεού και τα είδωλα;» Και πάλι: «Να απομακρύνεστε από κάθε αδελφό που συμπεριφέρεται άτακτα και όχι σύμφωνα με την παράδοση που παρέλαβαν από εμάς.» Και πάλι: «Εάν κάποιος που ονομάζεται αδελφός είναι πόρνος ή πλεονέκτης ή ειδωλολάτρης ή λοίδορος ή μέθυσος ή άρπαγας, με έναν τέτοιον ούτε να συντρώγετε.» Όλα αυτά λοιπόν φοβίζουν και συγκλονίζουν την καρδιά μας· και για τον λόγο αυτό αποφασίσαμε να υπομείνουμε κάθε θλίψη και στενοχώρια παρά να εγκαταλείψουμε την προσωπική μας ασφάλεια και σωτηρία. Αλλ' επειδή είναι γραμμένο: «Είτε πάσχει ένα μέλος, συμπάσχουν όλα τα μέλη· είτε δοξάζεται ένα μέλος, χαίρονται μαζί του όλα τα μέλη·», και εσείς είστε γνήσια μέλη μας και καρδιακά μας σπλάχνα, κρίναμε αναγκαίο να σας αναγγείλουμε την παρούσα κατάσταση, ώστε να τη γνωρίζετε, και γνωρίζοντάς την να συμπάσχετε και να παρακολουθείτε όσα πρόκειται να συμβούν εξαιτίας αυτής· «Διότι, όταν κάνεις το αγαθό», λέει, «να περιμένεις και τον πειρασμό γι' αυτό». Κρίνετε δε και εσείς οι ίδιοι αυτό που λέγεται, σας παρακαλώ, αν είναι δίκαιο αυτούς που εκδιώχθηκαν από τα δικά τους μοναστήρια υπέρ της αλήθειας, και αυτούς που κατέχουν τα μοναστήρια προδίδοντας την αλήθεια, να τους βλέπουμε ως ίσους και να τους θεωρούμε αποδεκτούς σε εκκλησιαστική κοινωνία.