Πατερικές αναφορές στο Β΄ ΠΡΟΣ ΤΙΜΟΘΕΟΝ 1:18

Και εξαρχής βέβαια, κατά τη δημιουργία του κόσμου, είναι φανερό ότι ο Θεός συνομιλεί με τον Υιό και το Πνεύμα, όπως με πιο ανθρώπινο τρόπο τον παρουσίασε ο Μωυσής να συνομιλεί και να λέει: «Ας κάνουμε τον άνθρωπο σύμφωνα με τη δική μας εικόνα και καθ' ομοίωση». Διότι σε ποιον λέει το «Ας κάνουμε», παρά στον Λόγο και μονογενή Υιό, μέσω του οποίου έγιναν τα πάντα, σύμφωνα με τον ευαγγελιστή, και στο Πνεύμα, για το οποίο έχει γραφτεί: «Το θείο Πνεύμα είναι αυτό που με έπλασε»; Και αν δεν λέει ρητά για ποιους ή προς ποιους συνομιλεί, ωστόσο είναι φανερό ότι δεν μιλάει μόνο για τον εαυτό Του, όταν λέει: «Ιδού, ο Αδάμ έγινε σαν ένας από εμάς»· και πάλι: «Ελάτε, ας κατεβούμε και ας μπερδέψουμε τις γλώσσες τους», ώστε να κατανοήσεις ότι συναριθμούνται και άλλα πρόσωπα. Διότι ούτε θα τολμήσει κανείς να τοποθετήσει σε ισοτιμία τους αγγέλους με τον Δημιουργό και Δεσπότη, ούτε πάλι είναι δυνατόν να νοηθεί ένα μόνο πρόσωπο στον Θεό, εφόσον λέγεται: «Σαν ένας από εμάς» και «Ελάτε, ας κατεβούμε και ας μπερδέψουμε». Σαφές είναι επίσης και αυτό που λέγεται σχετικά με την καταστροφή των Σοδόμων· αφενός το ότι: «Έβρεξε ο Κύριος θειάφι και φωτιά από τον Κύριο από τον ουρανό»· και αφετέρου αυτό που αναφέρεται στους προφήτες παρομοίως με αυτά, εκ προσώπου του Θεού: «Τους κατέστρεψα», λέει, «όπως κατέστρεψε ο Θεός τα Σόδομα και τα Γόμορρα». Και σε άλλη περίπτωση, εκφράζοντας τη φιλανθρωπία Του, ο Θεός λέει: «Θα τους σώσω μέσω του Κυρίου του Θεού τους»· γεγονός το οποίο δεν απέχει από την αποστολική ρήση που λέει: «Είθε να του δώσει ο Κύριος να βρει έλεος από τον Κύριο κατά την ημέρα εκείνη».

Κεφάλαιο Αʹ. ΙΩΑΝΝΗΣ. Τους αποκρίθηκε ο Ιησούς: Τώρα πιστεύετε; Ιδού, έρχεται η ώρα, και έχει ήδη έρθει, να σκορπιστείτε ο καθένας στα δικά του και να με αφήσετε μόνο. ΠΡΟΣ ΤΙΜΟΘΕΟΝ Βʹ. Γνωρίζεις τούτο, ότι με αποστράφηκαν όλοι όσοι βρίσκονται στην Ασία, μεταξύ των οποίων είναι ο Φύγελλος και ο Ερμογένης. Είθε ο Κύριος να δώσει έλεος στον οίκο του Ονησιφόρου, διότι πολλές φορές με ανακούφισε και δεν ντράπηκε για την αλυσίδα μου· αντίθετα, όταν βρέθηκε στη Ρώμη, με αναζήτησε με μεγάλη επιμέλεια και με βρήκε. Είθε ο Κύριος να του δώσει να βρει έλεος από τον Κύριο κατά την ημέρα εκείνη. Και όσα διακόνησε στην Έφεσο, εσύ τα γνωρίζεις καλύτερα. ΠΡΟΣ ΤΙΜΟΘΕΟΝ Βʹ. Στην πρώτη μου απολογία κανείς δεν μου συμπαραστάθηκε, αλλά όλοι με εγκατέλειψαν· ας μην τους καταλογιστεί.

Το ίδιο ακριβώς μπορεί να βρει κανείς και στον ιερό απόστολο, όταν λέει: «Είθε ο Κύριος να δώσει έλεος στον οίκο του Ονησιφόρου» και «Είθε να του δώσει να βρει έλεος από τον Κύριο εκείνη την ημέρα». Αλλά βέβαια, όταν διατυπώνουν λόγους περί Πατρός και Υιού σε αυτά, αποδίδουν από τη μια πλευρά στον αγένητο και Πατέρα των όλων την κυριότητα και την αυθεντία πάνω στα πάντα, ακόμη και πάνω στον ίδιο τον Υιό, και από την άλλη απονέμουν στον Λόγο, μετά τον Πατέρα, τα δευτερεία στην εξουσία και τη δεσποτεία πάνω σε όλα τα δημιουργήματα. Επειδή δε εδώ ο όρος «Κύριος» αναφέρεται δύο φορές, κατά το «έβρεξε ο Κύριος από τον Κύριο», απαντάται δύο φορές και το Τετραγράμματο στο εβραϊκό κείμενο, ώστε να ομολογείται σαφέστατα ότι στα δύο πρόσωπα, δηλαδή προφανώς στον Θεό και Πατέρα των όλων και στον Λόγο Του, αποδίδεται αυτός ο άρρητος προσδιορισμός. Συνεπώς, δεν υπάρχει πλέον καμία αμφιβολία, αν κάπου απαντάται αυτή η προσηγορία για τον Θεό, ότι δεν χρησιμοποιείται μόνο για την αγένητη φύση, αλλά και για τον Λόγο, ο οποίος εν αρχή ήταν προς τον Θεό.

Τον Φίλωνα, τον Γάιο και τον Αγαθόποδα, οι οποίοι με ακολούθησαν για τον λόγο του Θεού, όντας διάκονοι του Χριστού, καλά κάνατε και τους υποδεχθήκατε ως διακόνους του Χριστού. Αυτοί ευχαριστούν θερμά τον Κύριο για εσάς, διότι τους αναπαύσατε με κάθε τρόπο. Τίποτε δεν πρόκειται να χαθεί για εσάς από όσα τους προσφέρατε. Είθε να σας αξιώσει ο Κύριος να βρείτε έλεος παρά Κυρίου κατά την ημέρα εκείνη. Αντίλυτρο για εσάς ας είναι το πνεύμα μου και τα δεσμά μου, τα οποία δεν περιφρονήσατε ούτε ντραπήκατε. Γι' αυτό δεν θα ντραπεί ούτε για εσάς η τέλεια ελπίδα, ο Ιησούς Χριστός.

Ασπάσου τον Κασσιανό τον ξένο μου και την σεμνοτάτη σύζυγό του και τα πολυαγαπημένα τους παιδιά, στους οποίους είθε να δώσει ο Θεός να βρουν έλεος από τον Κύριο κατά την ημέρα εκείνη για τη διακονία τους προς εμάς. Τους οποίους και σου εμπιστεύομαι εν Χριστώ. Ασπάσου ονομαστικά εν Χριστώ όλους τους πιστούς στη Λαοδίκεια. Μην παραμελείς αυτούς που βρίσκονται στην Ταρσό, αλλά να τους επιβλέπεις πιο συχνά, στηρίζοντάς τους στο Ευαγγέλιο.

217. Προς τον ίδιο. Αν με την ελπίδα που συγκρατεί τα πάντα αντίκρισες την υπόθεση, και με πίστη τόλμησας αυτά που μας ξεπερνούν, είθε να έχεις όφελος από την πρόθεσή σου, επειδή πολλές φορές μας περιέθαλψες και συμμετείχες γενναιόδωρα στις ανάγκες μας, και είθε να βρεις έλεος από τον Κύριο κατά την ημέρα εκείνη.

Είθε ο Κύριος να δώσει έλεος στον οίκο του Ονησιφόρου, διότι πολλές φορές με ανακούφισε και δεν ντράπηκε τα δεσμά μου, αλλά, όταν βρέθηκε στη Ρώμη, με αναζήτησε με μεγαλύτερη επιμέλεια και με βρήκε. Είθε να του δώσει ο Κύριος να βρει έλεος από τον Κύριο κατά την ημέρα εκείνη. Και όσα διακόνησε στην Έφεσο, εσύ τα γνωρίζεις καλύτερα.

Αλλά όταν βρέθηκε, λέει, στη Ρώμη, όχι μόνο δεν απέφυγε τη συνάντηση μαζί μου, αλλά και με αναζήτησε και με βρήκε. Είθε να του δώσει ο Κύριος να βρει έλεος από τον Κύριο κατά την ημέρα εκείνη. Και όσα διακόνησε στην Έφεσο, εσύ τα γνωρίζεις καλύτερα. Τέτοιοι πρέπει να είναι οι πιστοί, να μην εμποδίζονται ούτε από τον φόβο, ούτε από την απειλή, ούτε από την ντροπή, αλλά να συμπράττουν μεταξύ τους, όπως ακριβώς σε καιρό πολέμου να συμπαραστέκονται και να βοηθούν. Διότι δεν ευεργετούν τόσο αυτούς που κινδυνεύουν, όσο τους ίδιους τους εαυτούς τους, καθιστώντας τους εαυτούς τους κοινωνούς των στεφάνων που οφείλονται σε εκείνους, μέσω των όσων έχουν πράξει για αυτούς.

Όταν θαυμάσεις τον άνδρα, όταν πράξεις κάτι από αυτά για τα οποία εκείνος στεφανώθηκε, έχεις προφανώς γίνει κοινωνός του στους άθλους και στα στεφάνια. Είθε να του δώσει, λέει, ο Κύριος να βρει έλεος από τον Κύριο κατά την ημέρα εκείνη. Με ελέησε, λέει· επομένως θα λάβει την ανταπόδοση κατά την ημέρα εκείνη τη φοβερή και φρικτή, όπου έχουμε ανάγκη από πολύ έλεος. Είθε να του δώσει, λέει, ο Κύριος να βρει έλεος από τον Κύριο. Δύο Κύριοι;

Σε καμία περίπτωση, αλλά για εμάς υπάρχει ένας Κύριος, ο Ιησούς Χριστός, και ένας Θεός. Εδώ, όσοι νοσούν από τις πλάνες του Μαρκίωνα αρπάζονται από αυτό που ειπώθηκε· ας μάθουν όμως ότι αυτό αποτελεί συνήθεια της Γραφής, και σε πολλά σημεία μπορεί να βρει κανείς τη Γραφή να μεταχειρίζεται αυτόν τον τρόπο έκφρασης, όπως όταν λέει: «Είπε ο Κύριος στον Κύριό μου»· και πάλι: «Είπα στον Κύριο, εσύ είσαι ο Κύριός μου»· και αλλού: «Έβρεξε ο Κύριος από τον Κύριο». Αυτό βέβαια είναι δηλωτικό προσώπων ομοουσίων και δεν διαιρεί τη φύση· διότι δεν το λέει αυτό για να κατανοήσουμε δύο ουσίες που διαφέρουν μεταξύ τους, αλλά για να εννοήσουμε δύο πρόσωπα, εκ των οποίων το καθένα είναι της αυτής ουσίας. Πρόσεξε όμως πώς το εξέφρασε: «Είθε να του δώσει ο Κύριος». Τι να του δώσει; Τίποτε άλλο παρά έλεος. Επειδή, δηλαδή, ο ίδιος δέχτηκε το έλεος από τον Ονησιφόρο, εύχεται να τύχει και εκείνος το ίδιο από τον Θεό. Αν όμως ο Ονησιφόρος, ο οποίος εξέθεσε τον εαυτό του σε κινδύνους, σώζεται χάρη στο έλεος, πόσο μάλλον εμείς.

Γι' αυτόν ακριβώς τον λόγο μάς επισείει τόσο πολύ τον φόβο, ώστε, έστω και ωθούμενοι από αυτά, να διεγερθούμε κάποτε προς τον πόθο της βασιλείας. Πρόσεξε δε πώς δεν καταθέτει απλώς τη μαρτυρία του για τον Ονησιφόρο, αλλά λέει: «Πολλές φορές με ανέψυξε». Σαν έναν αθλητή που καταπονείται από την ξηρασία, από τις θλίψεις, με συνέφερε, λέει, και με δυνάμωσε. «Και όσα διακόνησε στην Έφεσο, εσύ τα γνωρίζεις καλύτερα». Όχι μόνο στην Έφεσο, λέει, αλλά και εδώ. Διότι έτσι πρέπει να είναι αυτός που νήφει και βρίσκεται σε πνευματική εγρήγορση, να μην εργάζεται το καλό μία φορά, ούτε δεύτερη, ούτε τρίτη, αλλά σε όλη του τη ζωή. Διότι, όπως ακριβώς το σώμα μας, αν τραφεί μία φορά, δεν εξασφαλίζει τη συντήρησή του για όλη τη ζωή, αλλά χρειάζεται και την καθημερινή τροφή, έτσι λοιπόν και εδώ, σε ό,τι αφορά την ευσέβεια, έχουμε καθημερινά ανάγκη από τη βοήθεια των έργων. Διότι έχουμε ανάγκη από πολύ έλεος· επειδή εξαιτίας των αμαρτιών μας και ο φιλάνθρωπος Θεός πράττει όλα εκείνα, χωρίς μεν να έχει ανάγκη κανένα από αυτά, αλλά κάνοντάς τα όλα για εμάς. Γι' αυτόν τον λόγο μάς τα φανέρωσε και μάς τα διηγήθηκε όλα, και δεν τα διηγήθηκε απλώς, αλλά και τα επιβεβαιώνει μέσα από τα έργα.

Ιδού η δοξολογία του Υιού. Ασπάσου την Πρίσκιλλα και τον Ακύλα και τον οίκο του Ονησιφόρου. Διότι αυτός βρισκόταν εκεί στη Ρώμη, καθώς λέει: «Είθε να του δώσει ο Κύριος να βρει έλεος από τον Κύριο εκείνη την ημέρα». Μέσω αυτού του χαιρετισμού κάνει και τους ενοίκους του σπιτιού πιο πρόθυμους σε τέτοιου είδους κατορθώματα. «Ασπάσου», λέει, «την Πρίσκιλλα και τον Ακύλα». Αυτοί είναι εκείνοι τους οποίους συνεχώς μνημονεύει, στο σπίτι των οποίων είχε φιλοξενηθεί, και οι οποίοι πήραν κοντά τους τον Απολλώ.

«Είθε ο Κύριος να δώσει έλεος στον οίκο του Ονησιφόρου, διότι πολλές φορές με ανακούφισε και δεν ντράπηκε για τα δεσμά μου, αλλά όταν βρέθηκε στη Ρώμη με αναζήτησε με μεγάλη επιμέλεια και με βρήκε. Είθε να του δώσει ο Κύριος να βρει έλεος από τον Κύριο κατά την ημέρα εκείνη· και όσα διακόνησε στην Έφεσο, εσύ τα γνωρίζεις καλύτερα.» ΚΕΦΑΛΑΙΟ Βʹ. «Εσύ, λοιπόν, τέκνο μου, ενδυναμώσου στη χάρη που υπάρχει στον Χριστό Ιησού, και όσα άκουσας από εμένα παρουσία πολλών μαρτύρων, αυτά να τα εμπιστευθείς σε πιστούς ανθρώπους, οι οποίοι θα είναι ικανοί να διδάξουν και άλλους.»

Γνωρίζοντας λοιπόν, όπως είπα, ότι ο ευλογημένος μου δεσπότης έχει έναν σκοπό, αυτόν της σωτηρίας, τον παρακαλώ, καθώς θα δεχθεί τον συν αυτώ δεσπότη μου, τον μεγαλοπρεπέστατο Ιλλούστριο κύριο Θεοχάριστο, ο οποίος κομίζει την παρούσα ταπεινή μου επιστολή, να γίνει γι' αυτόν τα πάντα σε όσα έχει ανάγκη από τη δική του —μετά τον Θεό, ή μάλλον μαζί με τον Θεό— βοήθεια, με τον τρόπο που θα θέλαμε να γίνει ο Θεός και ο πλησίον σε εμάς τους ίδιους, για όσα έχουμε ανάγκη. Διότι είναι όντως άνθρωπος αγαθός, πλήρης από κάθε έργο δικαιοσύνης, και γνήσιος προστάτης, μετά τον Θεό, της παροικίας μου, καθώς και πρόθυμος παρήγορος στις πολλές, συχνές και βαρειές μου ασθένειες. Και με απλά λόγια, ανάλογα με τη δύναμη που διαθέτει, συνέδραμε και εμένα και πολλούς άλλους. Είθε να του δώσει ο Κύριος να βρει έλεος από Αυτόν εκείνη την ημέρα, διότι υπήρξε ανάπαυση και παρηγοριά για πολλούς. Επομένως, εάν βρήκα χάρη στα μάτια του ευλογημένου μου δεσπότη, και με συγκαταλέγει μεταξύ των κατά Θεόν αγαπημένων του, ας τον συνδράμει οπωσδήποτε με κάθε προθυμία, μην επιτρέποντας, στο μέτρο των δυνατοτήτων του, να του συμβεί καμία αδικία.