Πατερικές αναφορές στο Β΄ ΠΡΟΣ ΤΙΜΟΘΕΟΝ 1:4

Και επιπλήττει μεν κάποιους, προστάζει δε να κάνουν το καλό προς όλους. Αυτό συνηθίζουμε να κάνουμε και εμείς. Εδώ μου φαίνεται ότι και άλλοι αγανάκτησαν μαζί με τον Παύλο. Και έπειτα, παίρνοντας και εκείνους ιδιαιτέρως, κάνει τα πάντα, και συμβουλεύει και νουθετεί. Πολλά μπορεί να καταφέρει η ομόνοια, πολλά η αγάπη· ακόμη κι αν ζητάς κάτι μεγάλο, ακόμη κι αν είσαι ανάξιος, εξαιτίας της αγαθής προαιρέσεώς σου θα εισακουστείς, μη φοβάσαι. «Περιόδευε», λέει, «τις πόλεις. Και ιδού, υπήρχε κάποιος μαθητής ονόματι Τιμόθεος, για τον οποίο έδιναν καλή μαρτυρία οι αδελφοί στα Λύστρα και στο Ικόνιο». Μεγάλη ήταν η πίστη του Τιμοθέου, εφόσον ελάμβανε καλή μαρτυρία από όλους. Όταν αναχώρησε ο Βαρνάβας, βρίσκει άλλον ισάξιο αναπληρωτή. Για αυτόν λέει: «Ενθυμούμενος τα δάκρυά σου και την ανυπόκριτη πίστη σου, η οποία κατοίκησε πρώτα στη γιαγιά σου Λωίδα και στη μητέρα σου Ευνίκη». Και αφού τον πήρε, λέει, τον περιέτεμε. Για ποιον λόγο όμως; Ο ίδιος προσθέτει λέγοντας: «Εξαιτίας των Ιουδαίων που βρίσκονταν στους τόπους εκείνους». Για αυτόν τον λόγο, λοιπόν, περιτέμνεται· ή ίσως και εξαιτίας του πατέρα του· διότι εκείνος παρέμενε Έλληνας (ειδωλολάτρης). Άρα δεν ήταν περιτμημένος.

δ'. Αυτά τα δάκρυα ας ενθυμούμαστε· έτσι ας ανατρέφουμε τις θυγατέρες μας, έτσι τα παιδιά μας, δακρύζοντας όταν τα βλέπουμε να βρίσκονται στο κακό. Όσες επιθυμούν να αγαπώνται, ας ενθυμούνται τα δάκρυα του Παύλου και ας αναστενάζουν· όσες μακαρίζεστε, όσες βρίσκεστε στους νυμφικούς θαλάμους, όσες ζείτε μέσα στις απολαύσεις, αυτά να ενθυμείστε· όσοι βρίσκεστε σε πένθος, ανταλλάξτε τα δάκρυά σας με τέτοια δάκρυα. Εκείνος δεν πενθούσε τους νεκρούς, αλλά εκείνους που χάνονταν ενώ ζούσαν. Να αναφέρω και άλλα δάκρυα; Και ο Τιμόθεος έκλαιγε· διότι ήταν μαθητής του· γι' αυτό και γράφοντάς του έλεγε: «Ενθυμούμενος τα δάκρυά σου, για να γεμίσω από χαρά». Πολλοί κλαίνε ακόμη και από μεγάλη χαρά.

Στους Φιλιππησίους δε έλεγε: «Ποια είναι για εμένα ελπίδα ή χαρά ή στεφάνι καυχήσεως; Μήπως δεν είστε και εσείς;», και έλεγε ότι τους φέρει μαζί του και στην καρδιά του και στα δεσμά του· στους Κολοσσαείς δε: «Θέλω να γνωρίζετε πόσο μεγάλο αγώνα διεξάγω για εσάς, και για όσους δεν με έχουν δει εν σαρκί, ώστε να παρηγορηθούν οι καρδιές σας»· στους Θεσσαλονικείς δε: «Όπως ακριβώς η τροφός περιθάλπει τα δικά της παιδιά, έτσι και εμείς, τρέφοντας θερμή αγάπη για εσάς, ευαρεστούμαστε να σας μεταδώσουμε όχι μόνο το Ευαγγέλιο, αλλά και τις ίδιες μας τις ψυχές»· στον Τιμόθεο δε: «Ενθυμούμενος τα δάκρυά σου, για να πληρωθώ από χαρά»· στον Τίτο δε: «Στο αγαπητό τέκνο»· και στον Φιλήμονα ομοίως.

βʹ. Και στους Εβραίους επίσης γράφει πολλά άλλα παρόμοια, και δεν παύει να τους προτρέπει, λέγοντας: «Ακόμη λίγος χρόνος, και αυτός που έρχεται θα έλθει και δεν θα καθυστερήσει»· όπως ακριβώς κάνει μια μητέρα στα παιδιά που δυσανασχετούν. Έτσι και σε αυτούς λέει: «Δεν στενοχωρείσθε από εμάς». Δεν λέει όμως μόνο ότι τους αγαπά, αλλά ότι και αγαπιέται από αυτούς, ώστε και με αυτόν τον τρόπο να τους ελκύσει περισσότερο. Καίτοι βέβαια, δίνοντας αυτήν τη μαρτυρία, σε κάποιους μεν λέει ότι «Ήλθε ο Τίτος αναγγέλλοντάς μας τον μεγάλο σας πόθο, τον οδυρμό σας, τον ζήλο σας»· και στους Γαλάτες: «Αν ήταν δυνατόν, θα βγάζατε τα μάτια σας και θα μου τα δίνατε»· και στους Θεσσαλονικείς: «Τι είδους είσοδο είχαμε σε εσάς»· και στον Τιμόθεο επίσης: «Ενθυμούμενος τα δάκρυά σου, για να γεμίσω από χαρά». Και παντού στις Επιστολές θα μπορούσε κανείς να τον βρει να δίνει αυτήν τη μαρτυρία στους μαθητές, και ότι τους αγάπησε και ότι αγαπιέται· όχι όμως στον ίδιο βαθμό. Και εδώ λέει: «Αν και, μολονότι σας αγαπώ περισσότερο, αγαπιέμαι λιγότερο».

Αμέσως, λοιπόν, από το προοίμιο τον ανορθώνει, και τα εξής τα λέγει με εγκώμια. Ευχαριστώ τον Θεό, τον οποίο λατρεύω από τους προγόνους μου με καθαρή συνείδηση, καθώς αδιάλειπτα διατηρώ τη μνήμη σου στις δεήσεις μου νύχτα και μέρα, ποθώντας να σε δω και ενθυμούμενος τα δάκρυά σου, ώστε να πληρωθώ από χαρά. Ευχαριστώ τον Θεό που σε θυμάμαι, λέγει· τόσο πολύ σε αγαπώ. Αυτό είναι δείγμα υπερβάλλουσας αγάπης, όταν δηλαδή κάποιος κοσμείται από τη φιλία εξαιτίας του ότι αγαπά υπερβολικά. Ευχαριστώ, λέγει, τον Θεό, τον οποίο λατρεύω.

Έτσι και εδώ, για να μη θεωρηθεί άνθρωπος άφιλος και ασυνείδητος, σαν να τον είχε λησμονήσει, δικαιολογημένα επαινεί τον εαυτό του λέγοντας: «Πόσο αδιάλειπτα σε φέρνω στη μνήμη μου», και όχι γενικά και αόριστα, αλλά «στις δεήσεις μου». Δηλαδή, αυτό αποτελεί για εμένα έργο προσευχής, διέρχομαι όλο τον χρόνο μου πράττοντας τούτο συνεχώς. Διότι αυτό φανερώνει όταν λέει: «Νύχτα και μέρα παρακαλούσα τον Θεό γι' αυτό, με τον διακαή πόθο να σε δω». Βλέπεις ζέοντα πόθο; Βλέπεις μανία αγάπης; Βλέπεις ταπεινοφροσύνη, πώς απολογείται στον μαθητή του; Έπειτα, δείχνει ότι αυτό δεν συμβαίνει απλώς ούτε άσκοπα. Το έδειξε βέβαια ήδη, το δείχνει όμως και εδώ· διότι λέει: «Ενθυμούμενος τα δάκρυά σου». Ήταν επόμενο, κατά τον αποχωρισμό του, να κλαίει και να οδύρεται περισσότερο και από ένα βρέφος που το αποσπούν από τον μαστό, την τροφό και το γάλα.

«Για να πληρωθώ από χαρά», λέει, «επιθυμώ διακαώς να σε δω». Δεν θα στερούσα, λοιπόν, τον εαυτό μου από τόση ευχαρίστηση, ακόμη και αν ήμουν υπερβολικά αναίσθητος, σκληρός και θηριώδης· διότι εκείνα τα δάκρυα, όταν έρχονταν στη μνήμη, ήταν ικανά να με λυγίσουν. Τώρα, όμως, δεν είμαι τέτοιου είδους άνθρωπος, αλλά ανήκω σε εκείνους που λατρεύουν με καθαρότητα τον Θεό. Επομένως, πολλές ανάγκες με οδηγούσαν προς εσένα. Άρα, λοιπόν, έκλαιγε. Και παραθέτει μία άλλη αιτία, η οποία είναι ταυτόχρονα και παρηγορητική: «Φέρνοντας στη μνήμη μου», λέει, «την ανυπόκριτη πίστη που υπάρχει μέσα σου».

Σαν να έλεγε: «Στήσαμε τρόπαια, νικήσαμε τους εχθρούς», όχι βέβαια για να καυχηθεί, μη γένοιτο· αλλά για να αναθαρρύνει το πνευματικό του τέκνο, και διδάσκοντάς τον μέσα από τα εγκώμια να υπομένει ελαφρά τα όσα συνέβησαν, να τρέφει χρηστές ελπίδες, και να μη θεωρεί ότι η κατάσταση είναι δυσβάσταχτη. Διότι είναι φοβερό πράγμα, φοβερό ο χωρισμός. Και άκουσέ τον να λέει: «Εμείς, όμως, επειδή απορφανιστήκαμε από εσάς για λίγο καιρό, ως προς το πρόσωπο, όχι όμως και στην καρδιά». Εάν, λοιπόν, ο ίδιος, όταν αποχωρίστηκε από τους μαθητές, ένιωθε τέτοιο πόνο, τι νομίζεις ότι έπασχε ο Τιμόθεος; Εάν, όσο βρισκόταν στη ζωή, όταν τον αποχωριζόταν δάκρυζε, ώστε να λέει ο ίδιος: «Ενθυμούμενος τα δάκρυά σου, για να γεμίσω από χαρά», πόσο μάλλον όταν εκείνος ετελεύτησε;

«Ευχαριστώ τον Θεό, τον οποίο λατρεύω ακολουθώντας τους προγόνους μου με καθαρή συνείδηση, καθώς σε θυμάμαι αδιάλειπτα στις δεήσεις μου νύχτα και μέρα, επιποθώντας να σε δω, ενθυμούμενος τα δάκρυά σου, για να γεμίσω από χαρά, ανακαλώντας στη μνήμη την ανυπόκριτη πίστη σου, η οποία κατοίκησε πρώτα στη γιαγιά σου Λωίδα και στη μητέρα σου Ευνίκη· και είμαι πεπεισμένος ότι κατοικεί και σε σένα. Γι' αυτήν την αιτία σου υπενθυμίζω να αναζωπυρώνεις το χάρισμα του Θεού, το οποίο βρίσκεται μέσα σου διά της επιθέσεως των χειρών μου. Διότι δεν μας έδωσε ο Θεός πνεύμα δειλίας, αλλά δυνάμεως, και αγάπης, και σωφρονισμού.» Αφού του έγραψε ότι θα μεταβεί προς αυτόν, εμποδίστηκε επειδή μεταφέρθηκε δέσμιος στη Ρώμη· γι' αυτό και υπήρξε ανάγκη να του στείλει δεύτερη επιστολή.

Αλλά ως προς το ήθος, τι είδους άνθρωπος είναι; «Ο Χριστός ήλθε στον κόσμο για να σώσει τους αμαρτωλούς, από τους οποίους πρώτος είμαι εγώ»· και «διότι εγώ είμαι ο ελάχιστος των αποστόλων»· και «εγώ που δεν είμαι άξιος να ονομάζομαι απόστολος»· «ποθώ να σε δω, ενθυμούμενος τα δάκρυά σου, για να γεμίσω από χαρά, φέρνοντας στον νου μου την ανυπόκριτη πίστη που υπάρχει μέσα σου, η οποία κατοίκησε πρώτα στη γιαγιά σου Λωίδα και στη μητέρα σου Ευνίκη»· «μακάρι και να αποκοπούν αυτοί που σας αναστατώνουν»· και «χωρίς εμάς βασιλεύσατε, και μακάρι βέβαια να βασιλεύατε»· και μύρια άλλα. Άραγε υστερεί σε κάτι από εκείνους που έχουν αναλώσει ολόκληρο τον βίο τους σε αυτά, αυτός που, νομίζω, δεν ανέχθηκε να μάθει ούτε καν τα ονόματα της τέχνης τους, αλλά έχει τη γλώσσα του ως αυτοσχέδιο ρήτορα;