Πατερικές αναφορές στο Β΄ ΠΡΟΣ ΤΙΜΟΘΕΟΝ 1:5

Και επιπλήττει μεν κάποιους, προστάζει δε να κάνουν το καλό προς όλους. Αυτό συνηθίζουμε να κάνουμε και εμείς. Εδώ μου φαίνεται ότι και άλλοι αγανάκτησαν μαζί με τον Παύλο. Και έπειτα, παίρνοντας και εκείνους ιδιαιτέρως, κάνει τα πάντα, και συμβουλεύει και νουθετεί. Πολλά μπορεί να καταφέρει η ομόνοια, πολλά η αγάπη· ακόμη κι αν ζητάς κάτι μεγάλο, ακόμη κι αν είσαι ανάξιος, εξαιτίας της αγαθής προαιρέσεώς σου θα εισακουστείς, μη φοβάσαι. «Περιόδευε», λέει, «τις πόλεις. Και ιδού, υπήρχε κάποιος μαθητής ονόματι Τιμόθεος, για τον οποίο έδιναν καλή μαρτυρία οι αδελφοί στα Λύστρα και στο Ικόνιο». Μεγάλη ήταν η πίστη του Τιμοθέου, εφόσον ελάμβανε καλή μαρτυρία από όλους. Όταν αναχώρησε ο Βαρνάβας, βρίσκει άλλον ισάξιο αναπληρωτή. Για αυτόν λέει: «Ενθυμούμενος τα δάκρυά σου και την ανυπόκριτη πίστη σου, η οποία κατοίκησε πρώτα στη γιαγιά σου Λωίδα και στη μητέρα σου Ευνίκη». Και αφού τον πήρε, λέει, τον περιέτεμε. Για ποιον λόγο όμως; Ο ίδιος προσθέτει λέγοντας: «Εξαιτίας των Ιουδαίων που βρίσκονταν στους τόπους εκείνους». Για αυτόν τον λόγο, λοιπόν, περιτέμνεται· ή ίσως και εξαιτίας του πατέρα του· διότι εκείνος παρέμενε Έλληνας (ειδωλολάτρης). Άρα δεν ήταν περιτμημένος.

«Για να πληρωθώ από χαρά», λέει, «επιθυμώ διακαώς να σε δω». Δεν θα στερούσα, λοιπόν, τον εαυτό μου από τόση ευχαρίστηση, ακόμη και αν ήμουν υπερβολικά αναίσθητος, σκληρός και θηριώδης· διότι εκείνα τα δάκρυα, όταν έρχονταν στη μνήμη, ήταν ικανά να με λυγίσουν. Τώρα, όμως, δεν είμαι τέτοιου είδους άνθρωπος, αλλά ανήκω σε εκείνους που λατρεύουν με καθαρότητα τον Θεό. Επομένως, πολλές ανάγκες με οδηγούσαν προς εσένα. Άρα, λοιπόν, έκλαιγε. Και παραθέτει μία άλλη αιτία, η οποία είναι ταυτόχρονα και παρηγορητική: «Φέρνοντας στη μνήμη μου», λέει, «την ανυπόκριτη πίστη που υπάρχει μέσα σου».

βʹ. Έπειτα υπάρχει και άλλο εγκώμιο, ότι δηλαδή δεν προερχόταν από τους εθνικούς, ούτε από απίστους, αλλά ανέκαθεν από οικογένεια που υπηρετούσε τον Χριστό. Η οποία κατοίκησε, λέει, στη γιαγιά σου Λωίδα, και στη μητέρα σου Ευνίκη. Διότι ήταν, λέει, γιος πιστής Ιουδαίας γυναίκας. Πώς Ιουδαίας; Πώς πιστής; Δεν προερχόταν από εθνικούς. Όμως εξαιτίας του πατέρα του, επειδή ήταν Έλληνας, και εξαιτίας των Ιουδαίων που βρίσκονταν στους τόπους εκείνους, τον πήρε και τον περιέτεμε. Βλέπεις πώς άρχιζε να καταλύεται ο νόμος, καθώς γίνονταν αυτές οι επιμιξίες; Και πρόσεξε πόσα παρέθεσε για να τον διαβεβαιώσει ότι δεν τον περιφρόνησε. Εγώ λατρεύω τον Θεό, λέει· έχω αληθινή συνείδηση· και εσύ τα δάκρυα.

Όχι μόνο εξαιτίας των δακρύων (ποθώ να σε δω), αλλά και εξαιτίας της πίστεως, διότι είσαι εργάτης της αλήθειας, διότι δεν υπάρχει τίποτε το δόλιο σε εσένα. Όταν, λοιπόν, εσύ ο ίδιος καθιστάς τον εαυτό σου άξιο αγάπης, εφόσον είσαι τόσο φιλόστοργος και τόσο γνήσιος μαθητής του Χριστού, και όταν ούτε εγώ συγκαταλέγομαι στους άστοργους, αλλά σε εκείνους που αγωνίζονται για την αλήθεια, ποιο ήταν το εμπόδιο για να έλθω; Και είμαι πεπεισμένος ότι υπάρχει και σε εσένα. Από παλιά, λέει, έχεις αυτό το καλό, από τους προγόνους σου κληρονόμησες την ανυπόκριτη πίστη. Διότι οι έπαινοι των προγόνων, όταν μεν γινόμαστε κοινωνοί των έργων τους, είναι και δικοί μας· όταν όμως όχι, δεν έχουν καμία ισχύ, αλλά αντίθετα μας κατακρίνουν. Γι' αυτό και πρόσθεσε: Και είμαι πεπεισμένος ότι υπάρχει και σε εσένα. Δεν κάνω υποθέσεις, λέει, αλλά έχω πεισθεί και έχω πλήρη βεβαιότητα.

Εάν, λοιπόν, για κανέναν ανθρώπινο λόγο δεν προσήλθες σε αυτό, τίποτε δεν θα μπορέσει να σε κλονίσει. Για την αιτία αυτή, σου υπενθυμίζω να αναζωπυρώνεις το χάρισμα του Θεού, το οποίο υπάρχει μέσα σου διά της επιθέσεως των χειρών μου. Δες πώς τον παρουσιάζει να βρίσκεται σε πολλή αθυμία, πώς σε κατήφεια. Διότι σχεδόν αυτό λέει: Μη νομίσεις ότι σε περιφρόνησα, αλλά να γνωρίζεις καλά ότι ούτε σε κατέκρινα, ούτε σε λησμόνησα· και αν κανέναν άλλον δεν σκέφτεσαι, φέρε στον νου σου τη γιαγιά και τη μητέρα σου. Γι' αυτό, επειδή γνωρίζω ότι έχεις ανυπόκριτη πίστη, σου κάνω αυτή την υπενθύμιση· διότι σου χρειάζεται προθυμία για να αναζωπυρώσεις το χάρισμα του Θεού. Όπως ακριβώς η φωτιά χρειάζεται ξύλα, έτσι και η χάρη έχει ανάγκη τη δική μας προθυμία, ώστε να παραμένει πάντοτε θερμή. Σου υπενθυμίζω να αναζωπυρώνεις το χάρισμα του Θεού, το οποίο υπάρχει μέσα σου διά της επιθέσεως των χειρών μου· δηλαδή, τη χάρη του Πνεύματος, την οποία έλαβες για την προστασία της Εκκλησίας, για την επιτέλεση σημείων, για ολόκληρη τη λατρεία.

«Και υιός της δούλης σου». Δηλαδή, από παλιά και εκ προγόνων έχουμε αφιερωθεί στη δουλεία σου. Αυτό ακριβώς, ως μέγιστο κόσμημα, χρησιμοποίησε και ο Παύλος για τον Τιμόθεο λέγοντας: «Αναπολώντας την ανυπόκριτη πίστη που υπάρχει σε σένα, η οποία κατοίκησε πρώτα στη γιαγιά σου Λωίδα, και στη μητέρα σου Ευνίκη. Είμαι δε πεπεισμένος ότι κατοικεί και σε σένα, και ότι από βρέφος γνωρίζεις τα ιερά γράμματα». Και πάλι, μιλώντας για τον εαυτό του λέει: «Εβραίος από Εβραίους». Και πάλι: «Είναι Εβραίοι; Είμαι κι εγώ. Είναι Ισραηλίτες; Είμαι κι εγώ». Διότι διέθεταν κάτι παραπάνω από τους προσήλυτους όσοι είχαν αυτήν την ιδιότητα εκ προγόνων και από παλιά. Γι' αυτό τον λόγο λέει και αυτός: «Και υιός της δούλης σου».

«Ευχαριστώ τον Θεό, τον οποίο λατρεύω ακολουθώντας τους προγόνους μου με καθαρή συνείδηση, καθώς σε θυμάμαι αδιάλειπτα στις δεήσεις μου νύχτα και μέρα, επιποθώντας να σε δω, ενθυμούμενος τα δάκρυά σου, για να γεμίσω από χαρά, ανακαλώντας στη μνήμη την ανυπόκριτη πίστη σου, η οποία κατοίκησε πρώτα στη γιαγιά σου Λωίδα και στη μητέρα σου Ευνίκη· και είμαι πεπεισμένος ότι κατοικεί και σε σένα. Γι' αυτήν την αιτία σου υπενθυμίζω να αναζωπυρώνεις το χάρισμα του Θεού, το οποίο βρίσκεται μέσα σου διά της επιθέσεως των χειρών μου. Διότι δεν μας έδωσε ο Θεός πνεύμα δειλίας, αλλά δυνάμεως, και αγάπης, και σωφρονισμού.» Αφού του έγραψε ότι θα μεταβεί προς αυτόν, εμποδίστηκε επειδή μεταφέρθηκε δέσμιος στη Ρώμη· γι' αυτό και υπήρξε ανάγκη να του στείλει δεύτερη επιστολή.

Αλλά ως προς το ήθος, τι είδους άνθρωπος είναι; «Ο Χριστός ήλθε στον κόσμο για να σώσει τους αμαρτωλούς, από τους οποίους πρώτος είμαι εγώ»· και «διότι εγώ είμαι ο ελάχιστος των αποστόλων»· και «εγώ που δεν είμαι άξιος να ονομάζομαι απόστολος»· «ποθώ να σε δω, ενθυμούμενος τα δάκρυά σου, για να γεμίσω από χαρά, φέρνοντας στον νου μου την ανυπόκριτη πίστη που υπάρχει μέσα σου, η οποία κατοίκησε πρώτα στη γιαγιά σου Λωίδα και στη μητέρα σου Ευνίκη»· «μακάρι και να αποκοπούν αυτοί που σας αναστατώνουν»· και «χωρίς εμάς βασιλεύσατε, και μακάρι βέβαια να βασιλεύατε»· και μύρια άλλα. Άραγε υστερεί σε κάτι από εκείνους που έχουν αναλώσει ολόκληρο τον βίο τους σε αυτά, αυτός που, νομίζω, δεν ανέχθηκε να μάθει ούτε καν τα ονόματα της τέχνης τους, αλλά έχει τη γλώσσα του ως αυτοσχέδιο ρήτορα;

Προς το τέκνο μου Ευθύμιο. Να χαίρεις, αγαπημένο μου τέκνο Ευθύμιε. Δεν παύω, λοιπόν, να σε μνημονεύω στις ταπεινές μου προσευχές, αναθυμούμενος την ανυπόκριτη πίστη και την αγάπη σου, πώς από την πρώτη ημέρα συμπεριφέρθηκες με χρηστότητα στην υποταγή σου, και πώς την ίδια την ημέρα του χωρισμού μας έδειξες την αγάπη και την προθυμία της γνώμης σου, αφενός ερχόμενος και φέρνοντας τα απαραίτητα στο σπίτι του άρχοντα που με συνέλαβε, και αφετέρου συνοδεύοντας και ενθαρρύνοντάς με μαζί με τις πιο αγαθές ελπίδες για την αδελφότητα, η οποία φρουρούνταν από στρατιωτικά χέρια στη Μονή Στουδίου. Και πράγματι, απέδειξες την προθυμία σου βουλευόμενος ορθά από μόνος σου, αν και ριψοκίνδυνα. Τι ήταν αυτό; Το να αναθεματίσεις μαζί με όλη την αδελφότητα τον αλιτήριο Αντώνιο, ο οποίος κατέβασε τις σεπτές εικόνες. Για την αιτία αυτή μαστιγώθηκες μαζί με εννέα άλλους, οι οποίοι ξεχώριζαν σε ανδρεία από τους υπολοίπους. Έπραξες, τέκνο μου, έργο μάρτυρα, στρατιώτη του Ιησού Χριστού. Ω, τι μεγαλείο ψυχής! Ω, τι σταθερότητα καρδιάς! Εσύ που μαστιγώθηκες πρώτος υπέρ του Χριστού και μαζί με τον Χριστό, και βγήκες από τόσες πληγές αιμόφυρτος και με καταξεσκισμένες σάρκες, ούτε γοερή φωνή έβγαλες ούτε έπεσες μπρούμυτα, αλλά εκστόμισες εκείνη τη φράση που πολλοί επαναλαμβάνουν: «Μη φοβάστε, αδελφοί, δεν είναι τίποτα αυτά».