Πατερικές αναφορές στο Β΄ ΠΡΟΣ ΤΙΜΟΘΕΟΝ 2:12

Διότι λέει: «Όσοι ανήκουν στον Χριστό σταύρωσαν τη σάρκα μαζί με τα πάθη και τις επιθυμίες». Και εάν πεθάνουμε μαζί Του, θα ζήσουμε και μαζί Του. Εάν υπομένουμε, θα συμβασιλεύσουμε μαζί Του· εάν Τον αρνηθούμε, και Εκείνος θα μας αρνηθεί. Ποιος, λοιπόν, είναι αυτός που Τον αρνείται παρά εκείνος που πορεύεται σύμφωνα με τις επιθυμίες της σάρκας; Διότι αυτός είναι που καθυβρίζει το βάπτισμα. Και ποιος από εμάς δεν έχει καθυβρίσει το βάπτισμα εξαιτίας των ποικίλων τεχνασμάτων του πονηρού;

Πώς λοιπόν θα μπορούσατε να θεωρηθείτε ακόμη πιστοί ή Χριστιανοί, εσείς που ούτε τα γεγραμμένα λόγια ακολουθείτε, ούτε στα γεγονότα πείθεστε, αλλά τολμάτε να ορίζετε όσα υπερβαίνουν τη φύση; Μήπως είναι μικρό πράγμα για εσάς να προκαλείτε κόπο στους ανθρώπους; Και πώς προκαλείτε κόπο στον Κύριο; Διότι, εάν εκείνοι που δεν πίστεψαν στους προφήτες κατακρίθηκαν, πόσο μάλλον εκείνοι που δεν πείθονται στον ίδιο τον Δεσπότη; Διότι, για όσα Εκείνος θέλησε και ευδόκησε προς κατάργηση της αμαρτίας και του θανάτου, πώς εσείς τολμάτε να λέτε ή να φρονείτε άλλα αντ' άλλων; Εάν ομολογούμε, και Εκείνος θα μας ομολογήσει· εάν αρνούμαστε, και Εκείνος θα μας αρνηθεί· εάν απιστούμε, Εκείνος παραμένει πιστός· διότι δεν μπορεί να αρνηθεί τον εαυτό Του. Ποια είναι λοιπόν η τόσο υπέρμετρη παραφροσύνη σας, να λέτε όσα δεν είναι γεγραμμένα και να φρονείτε όσα είναι ξένα προς την ευσέβεια; Επειδή επιχειρείτε να λέτε ακόμη ότι η σάρκα είναι ομοούσια με τη θεότητα, μην αντιλαμβανόμενοι ότι το επακόλουθο της ασέβειάς σας αποβαίνει διπλό εναντίον σας. Διότι αυτά τα έχετε επινοήσει να τα λέτε, ώστε είτε να αρνηθείτε τη σάρκα είτε να βλασφημήσετε τη θεότητα, λέγοντας τάχα: «Εμείς λέμε ότι ο γεννηθείς από τη Μαρία είναι ομοούσιος με τον Πατέρα». Αυτή όμως η νομιζόμενη ευφημία σας θα αποδειχθεί είτε περιττή είτε ανόητη.

«Και έτσι πάντοτε θα είμαστε μαζί με τον Κύριο·» καθώς από τη μια πλευρά ο ίδιος ο Κύριός μας Ιησούς Χριστός ζητά από τον Πατέρα και λέει: «Δώσε, Πατέρα, ώστε όπου είμαι εγώ, να είναι μαζί μου και αυτοί·» και μας δίνει παραγγελία και υπόσχεση λέγοντας: «Όποιος διακονεί εμένα, ας με ακολουθεί· και όπου είμαι εγώ, εκεί θα είναι και ο δικός μου διάκονος·» και από την άλλη ο απόστολος Παύλος μαρτυρεί και προφητεύει εν Χριστώ, γράφοντας τα εξής: «Διότι αυτό σας το λέμε βασισμένοι στον λόγο του Κυρίου, ότι εμείς που ζούμε, που θα έχουμε απομείνει κατά την παρουσία του Κυρίου, δεν πρόκειται να προηγηθούμε από αυτούς που έχουν κοιμηθεί. Επειδή ο ίδιος ο Κύριος με πρόσταγμα, με φωνή αρχαγγέλου και με σάλπιγγα Θεού θα κατεβεί από τον ουρανό, και οι νεκροί εν Χριστώ θα αναστηθούν πρώτοι. Έπειτα εμείς που ζούμε, που θα έχουμε απομείνει, θα αρπαγούμε συγχρόνως μαζί τους μέσα σε νεφέλες προς προϋπάντηση του Κυρίου στον αέρα, και έτσι πάντοτε θα είμαστε μαζί με τον Κύριο.» Και κατ' αυτόν τον τρόπο, για όσους διαφύλαξαν τώρα το, «Διότι αν έχουμε γίνει σύμφυτοι με το ομοίωμα του θανάτου του», τότε εκπληρώνεται η υπόσχεση: «Αλλά θα γίνουμε σύμφυτοι και με την ανάστασή του», όπως ακριβώς λέει και αλλού: «Διότι αν συναποθάναμε, θα συζήσουμε· αν υπομένουμε, θα συμβασιλεύσουμε.» Γνώριζε άλλωστε ο Απόστολος ότι η ταυτολογία είναι ωφελιμότερη για την ασφάλεια των ακροατών, και μέσω της επανάληψης των ίδιων πραγμάτων καθιστά πιο σταθερή την πλήρη βεβαιότητα της αλήθειας.

Και πάλι: «Νεκρώστε», λέει, «τα μέλη σας τα επίγεια (αφού βεβαίως διαφυλάξετε τις συμφωνίες που κάνατε στο βάπτισμα και μετέπειτα), την πορνεία, την ακαθαρσία, το πάθος, την κακή επιθυμία και την πλεονεξία, η οποία είναι ειδωλολατρία, εξαιτίας των οποίων έρχεται η οργή του Θεού»· και όχι μόνο αυτό, αλλά πρόσθεσε πιο γενικά: «Πάνω στους υιούς της απείθειας»· έτσι ώστε ούτε καν η πρόσκαιρη ηδονή, που ρυπαίνει, να μην ενοχλεί πλέον τη διάνοια εκείνου που έχει συμφυτευθεί με τον Χριστό στο ομοίωμα του θανάτου Του. Αντιθέτως, με το να μισεί και να αποστρέφεται κάθε κακία μέχρι και την εμπαθή ενθύμηση, αποδεικνύει την καθαρότητα της καρδιάς του, όπως λέει ο Δαβίδ: «Δεν προσκολλήθηκε σε μένα διεστραμμένη καρδιά· όταν απομακρυνόταν από εμένα ο πονηρός, δεν τον γνώριζα»· επειδή βεβαίως, ούτε όταν τον πλησίαζε, δεν στράφηκε προς αυτόν. Εφόσον δε έχουμε συμφυτευθεί στο ομοίωμα του θανάτου Του, οπωσδήποτε θα συναναστηθούμε με τον Χριστό (διότι το φυσικό επακόλουθο της φύτευσης είναι αυτό)· τώρα μεν, σύμφωνα με το μέτρο της ενανθρωπήσεως, συμμορφώνοντας τον εσωτερικό άνθρωπο στην καινότητα της ζωής, και με τη μέχρι θανάτου υπακοή μέσα σε πλήρη βεβαιότητα για την αλήθεια των λόγων Του· ώστε να γίνουμε άξιοι να πούμε με αλήθεια: «Δεν ζω πλέον εγώ, αλλά ζει μέσα μου ο Χριστός»· στο δε μέλλον, όπως ακριβώς διαβεβαίωσε ο ίδιος ο Απόστολος λέγοντας ότι: «Εάν συναποθάναμε, και θα συζήσουμε· εάν υπομένουμε, και θα συμβασιλεύσουμε».

Ότι ο Υιός του Θεού είναι βασιλιάς. Στον Απόστολο: Διαμαρτύρομαι ενώπιον του Θεού και του Χριστού Ιησού, ο οποίος πρόκειται να κρίνει ζώντες και νεκρούς, και κατά την επιφάνειά του και τη βασιλεία του. Αξιόπιστος είναι ο λόγος: διότι εάν συναποθάναμε, θα συζήσουμε· εάν υπομένουμε, θα συμβασιλεύσουμε.

Όταν λοιπόν φανερώθηκε πια η όγδοη ημέρα, δηλαδή εκείνη κατά την οποία έγινε πιο φανερή η δόξα του Χριστού, με την κατάργηση του θανάτου και την καταπάτηση της φθοράς, πλέον ιερείς και λαός προσφέρουν καρπούς στον Θεό, όχι τιμώντας Τον με κάποια ξένα πράγματα, ούτε ευφραίνοντας τον Δεσπότη των όλων με εξωτερικές προσφορές, όπως ακριβώς έκανε ο κατά σάρκα Ισραήλ, αλλά αναδεικνύοντας τους ίδιους τους εαυτούς τους σε θυσία ευωδίας. Διότι, τρόπον τινά, ως εικόνα μέσα από τα θυσιαζόμενα ιερουργούμε τις ίδιες μας τις ψυχές και τις προσφέρουμε στον Θεό, πεθαίνοντας μεν ως προς τον κόσμο και το σαρκικό φρόνημα και υπομένοντας τη νέκρωση των παθών, σχεδόν συσταυρωνόμενοι με τον Χριστό, ώστε μεταβαίνοντας σε άγια και άμωμη ζωή, να πολιτευόμαστε σύμφωνα με το θέλημά Του. Κάτι τέτοιο γράφει και ο θεσπέσιος Παύλος: «Πάντοτε περιφέροντας στο σώμα τη νέκρωση του Ιησού, ώστε και η ζωή του Ιησού να φανερωθεί στο σώμα μας». Και πάλι: «Εάν υπομένουμε, θα συμβασιλεύσουμε μαζί Του»· εάν συμμορφωνόμαστε με τον θάνατο και τα παθήματά Του, σύμφωνα με τα γεγραμμένα, θα γίνουμε κοινωνοί και της αναστάσεως και της δόξας Του.

Γι' αυτό ο Απόστολος λέγει: εάν δηλαδή συναποθάναμε, θα ζήσουμε και μαζί του· εάν τον αρνηθούμε, θα μας αρνηθεί κι εκείνος· εάν απιστούμε, εκείνος παραμένει πιστός· διότι δεν μπορεί να αρνηθεί τον εαυτό του. Διότι θεωρώ ότι τα παθήματα του παρόντος καιρού δεν είναι άξια να συγκριθούν με τη δόξα που μέλλει να αποκαλυφθεί σε εμάς. Και πάλι: όλοι δε όσοι θέλουν να ζουν ευσεβώς εν Χριστώ Ιησού θα διωχθούν· ενώ οι πονηροί άνθρωποι και οι απατεώνες θα προχωρήσουν προς το χειρότερο, πλανώντας και πλανώμενοι.

Ο ναός δε στην Ιερουσαλήμ, στον οποίο θα προσφέρουν δώρα οι βασιλείς, δεν θα μπορούσε να είναι άλλος από τη βασιλεία των ουρανών· εφόσον γνωρίζουμε την επουράνια Ιερουσαλήμ, την οποία υπέδειξε εκείνος που είπε: «Η δε άνω Ιερουσαλήμ είναι ελεύθερη, η οποία είναι μητέρα μας»· και, «Προσήλθατε στο όρος Σιών και στην πόλη του ζώντος Θεού, την επουράνια Ιερουσαλήμ». Αυτής λοιπόν της επουράνιας πόλεως του Θεού το εξαίρετο και ανώτατο και κράτιστο μέρος είναι ο ναός του Θεού. Σε αυτόν λοιπόν τον ναό σου, λέει, θα σου προσφέρουν δώρα οι βασιλείς· δηλαδή, όσοι κατοικούν την υπόλοιπη επουράνια πόλη, όντας βασιλείς, επειδή έχουν καταξιωθεί της βασιλείας των ουρανών, και για τον λόγο αυτό συμβασιλεύουν με τον Κύριό τους. «Διότι, εάν συναποθάναμε, θα συζήσουμε· και εάν υπομένουμε, και θα συμβασιλεύσουμε». Αυτοί λοιπόν οι βασιλείς, καθώς λειτουργούν υπό τον μέγα αρχιερέα, τον Μονογενή του Θεού, όντας και ιερείς, θα προσφέρουν και οι ίδιοι δώρα στον επουράνιο ναό του, εισερχόμενοι μαζί με τον μέγα αρχιερέα. Για να γίνει όμως αυτό και να προχωρήσει εμπράκτως, ευχήθηκε αναγκαίως λέγοντας: «Πρόσταξε, Θεέ, τη δύναμή σου, δυνάμωσε, Θεέ, αυτό το οποίο κατεργάστηκες για εμάς». «Επιτίμησε τα θηρία του καλάμου».

Διότι τότε, ενώ όλοι οι άγιοι θα μετέχουν στη βασιλεία του Θεού με άφθαρτα και αθάνατα σώματα, αυτός στερεί από αυτήν μόνο τον Χριστό και τη σάρκα που Εκείνος προσέλαβε. Και δεν φρίττει όταν αποφαίνεται ότι ο αρχηγός της αναστάσεως, ο αίτιος της αιώνιας ζωής για όλους, όχι μόνο θα εκπέσει από τη βασιλεία, αλλά και από την ίδια τη ζωή· όπως ακριβώς αν κάποιος έδινε μάτια, αλλά καταργούσε το φως που χορηγεί τη λάμψη τους. Και ούτε ο τόσο μέγας άγγελος του Θεού Γαβριήλ, ούτε ο μέγας προφήτης Δανιήλ, για τον οποίο ειπώθηκε: «μήπως εσύ είσαι σοφότερος από τον Δανιήλ;», ούτε ο τόσο σπουδαίος Ησαΐας, ούτε ο υπόλοιπος χορός των προφητών έπεισαν τον άνδρα να μην γράφει και να μη φρονεί τέτοια πράγματα, ούτε οι ίδιοι οι Ιουδαίοι, οι οποίοι ελπίζουν ότι ο μέχρι και σήμερα προσδοκώμενος Χριστός, τον οποίο συνηθίζουν να αποκαλούν Ηλειμμένο, θα έχει βασιλεία αγήρω και αθάνατη. Αλλά έχει καταστεί χειρότερος και από αυτούς εκείνος που τόλμησε να ασεβήσει ταυτόχρονα και ως προς την αρχή και ως προς το τέλος του Υιού του Θεού, τον οποίο ούτε ο ίδιος ο θείος Απόστολος δεν έκανε να καμφθεί ώστε να μη διαπράττει τέτοιες ασέβειες, λέγοντας ευθέως: «Πιστός ο λόγος· διότι εάν συναποθάναμε, θα συζήσουμε επίσης· εάν υπομένουμε, θα συμβασιλεύσουμε επίσης», και ότι εμείς μεν θα γίνουμε κληρονόμοι του Θεού, όχι όμως δίχως τον Χριστό, διότι λέγει: «κληρονόμοι του Θεού και συγκληρονόμοι του Χριστού, εάν βεβαίως συμπάσχουμε για να συνδοξαστούμε».

Και αλλού, για να οχυρώσει αυτή την έννοια, είπε: «Αν τον αρνηθούμε, εκείνος μένει πιστός, διότι δεν μπορεί να αρνηθεί τον εαυτό του». Και αυτό διότι δεν αποτελεί απόδειξη αδυναμίας, αλλά ανυπέρβλητης ισχύος, το ότι δηλαδή δεν είναι δυνατόν η θεία φύση να αρνηθεί τον εαυτό της. Εάν όμως πρέπει να προσκομίσουμε μαρτυρία και από τον ίδιο τον Σωτήρα, του οποίου τα λόγια επιχειρούν να ερμηνεύσουν κακόβουλα οι αιρετικοί, άκουσέ τον να λέει: «Δεν μπορούν οι υιοί του νυμφώνα να νηστεύουν, εφόσον είναι μαζί τους ο Νυμφίος». Αντί του, δεν είναι δυνατόν, δεν πρέπει, δεν προσήκει, δεν ενδέχεται, δεν αρμόζει. Εφόσον, λοιπόν, ειπώθηκαν αυτά με αυτόν τον τρόπο, ο σκοπός του Σωτήρα είναι φανερός. Διότι το «Δεν μπορεί ο Υιός να κάνει τίποτα από μόνος του», δεν καταμαρτυρεί κάποια αδυναμία του, αλλά αντιθέτως τη μέγιστη δύναμή του, ότι δηλαδή είναι ανεπίδεκτος στο να πράξει κάτι αντίθετο προς τον Πατέρα. Επειδή, δηλαδή, τον υποπτεύονταν ότι ήταν αντίθεος και ότι σφετεριζόταν ξένη δόξα, είπε αυτό, λέγοντας σχεδόν τα εξής: Μην νομίζετε ότι κάνω κάτι παρά τη θέληση του Πατέρα, αυτό δεν μπορεί να γίνει. Δεν ενδέχεται να πράξω εγώ κάτι αντίθετα προς τον σκοπό του· δεν είναι δυνατόν να εναντιωθώ εγώ στον Πατέρα. Και ότι φανερώνει αυτό, είναι ξεκάθαρο και από όσα έχουν ειπωθεί, αλλά είναι ξεκάθαρο και από το ότι διατύπωσε τον λόγο με μεγάλη ταπεινότητα. Διότι τι είπε; «Δεν μπορεί ο Υιός να κάνει τίποτα από μόνος του».

Επειδή, λοιπόν, πρέπει η πνευματική μας πανήγυρη να παραταθεί και για την επόμενη ημέρα, ας επιδείξουμε πάλι την ίδια προθυμία, ώστε, όπως ακριβώς είδαμε σήμερα τη φιλόχριστη αυτή μαζί με την πόλη, έτσι και αύριο να δούμε να προσέρχεται ο θεοφιλής βασιλιάς μαζί με το στράτευμά του, προσφέροντας στον Θεό την ίδια θυσία που πηγάζει από την ευλάβεια, τον ζήλο και την πίστη. Και αφού λάβουμε τους αγίους μάρτυρες ως κοινωνούς στις προσευχές μας, ας ευχηθούμε για αυτούς μακροζωία, βαθιά γηρατειά, παιδιά και εγγόνια, και, πριν από όλα αυτά, να ενταθεί ο ζήλος τους αυτός, να αυξηθεί η ευλάβειά τους, και έτσι να διανύσουν τον παρόντα βίο, ώστε στους άφθαρτους αιώνες να συμβασιλεύσουν με τον μονογενή Υιό του Θεού. Διότι, «εάν υπομένουμε», λέει η Γραφή, «θα συμβασιλεύσουμε κιόλας», και είθε να επιτύχουμε τα αιώνια αγαθά, τα οποία μακάρι να αξιωθούμε όλοι μας, με τη χάρη και τη φιλανθρωπία του Κυρίου μας Ιησού Χριστού, μαζί με τον οποίο ανήκει η δόξα στον Πατέρα και ταυτόχρονα στο Άγιο Πνεύμα, τώρα και πάντοτε, και στους αιώνες των αιώνων. Αμήν.

Ή, εάν δεν εννοεί αυτό, αλλά ότι μας συνήγειρε διά του λουτρού, πώς λοιπόν μας συνεκάθισε; Διότι, λέει, εάν υπομένουμε, θα συμβασιλεύσουμε· εάν πεθάναμε, θα συζήσουμε. Όντως υπάρχει ανάγκη Πνεύματος και αποκαλύψεως, ώστε να κατανοήσουμε το βάθος των μυστηρίων αυτών. Έπειτα, για να μην απιστήσεις, δες τι προσθέτει: «Για να επιδείξει στους επερχόμενους αιώνες τον υπερβάλλοντα πλούτο της χάριτός Του, με την αγαθότητά Του προς εμάς εν Χριστώ Ιησού». Διότι, επειδή είπε αυτά που αφορούν τον Χριστό, τα οποία φαίνονταν να μην έχουν σχέση με εμάς (διότι, λέει, τι μας αφορά εάν Εκείνος αναστήθηκε;), έδειξε λοιπόν ότι αφορούν και εμάς, εφόσον Αυτός έχει ενωθεί μαζί μας. Πλην όμως, αναφέρει και τα δικά μας ξεχωριστά, λέγοντας: Διότι, ενώ ήμασταν νεκροί στα παραπτώματα, μας συνήγειρε και μας συνεκάθισε.

Ας μην του δείχνουμε λοιπόν δυσπιστία. Και πάλι υπαινίσσεται εκείνο που έχει λεχθεί αλλού, ότι: «Αν υπομένουμε, θα συμβασιλεύσουμε»· διότι αυτό σημαίνει το «γίναμε μέτοχοι», συμμετέχουμε δηλαδή στα ίδια αγαθά με τον Χριστό. Μας προέτρεψε με βάση τα ευχάριστα· διότι «είμαστε μέτοχοι», λέγει, «του Χριστού». Έπειτα πάλι μας προτρέπει με βάση τα δυσάρεστα: «Ας φοβηθούμε μήπως, ενώ παραμένει ανοιχτή η υπόσχεση να εισέλθουμε στην κατάπαυσή του, φανεί ότι κάποιος από εσάς έχει υστερήσει»· διότι αυτό είναι σαφές και ομολογημένο. «Με δοκίμασαν», λέγει, «και είδαν τα έργα μου επί σαράντα έτη». Βλέπεις ότι δεν πρέπει να ζητούμε ευθύνες από τον Θεό, αλλά, είτε μας προστατεύει είτε όχι, να πιστεύουμε σε αυτόν; Διότι αυτό ακριβώς τους καταλογίζει τώρα, το ότι έθεσαν σε δοκιμασία τον Θεό. Επειδή όποιος επιθυμεί να λάβει αποδείξεις, είτε για τη δύναμή του, είτε για την πρόνοιά του, είτε για την προστασία του, δεν πιστεύει ακόμη ούτε ότι είναι παντοδύναμος ούτε ότι είναι φιλάνθρωπος. Αυτό υπαινίσσεται γράφοντας και προς αυτούς, οι οποίοι ίσως ήθελαν ήδη να λάβουν την εξέταση και την απόδειξη της δύναμής του και της υπέρ αυτών πρόνοιας μέσα στις δοκιμασίες.

Το όλον ονομάζεται πλήρωμα. Έπειτα η λέξη «Σωματικώς», τι θέλει να δηλώσει; Ότι κατοικεί όπως σε κεφαλή. Και γιατί λέει πάλι το ίδιο: «Και είστε εν αυτώ πεπληρωμένοι»; Τι σημαίνει λοιπόν αυτό; Σημαίνει ότι δεν έχετε τίποτα λιγότερο από αυτόν· όπως ακριβώς κατοίκησε σε εκείνον, έτσι και σε εσάς. Διότι ο Παύλος διαρκώς αγωνίζεται να μας φέρει κοντά στον Χριστό, όπως όταν λέει: «Μας ανέστησε μαζί του και μας έβαλε να καθίσουμε μαζί του»· και: «Εάν υπομένουμε, θα συμβασιλεύσουμε»· και: «Πώς δεν θα μας χαρίσει τα πάντα μαζί με αυτόν;»· και μας ονομάζει συγκληρονόμους. Έπειτα, ως προς το αξίωμα λέει: «Και αυτός είναι η κεφαλή κάθε αρχής και εξουσίας». Αυτός που είναι ανώτερος από όλα, η αιτία των πάντων, δεν είναι άραγε ομοούσιος; Έπειτα εισήγαγε το ζήτημα της ευεργεσίας με θαυμαστό τρόπο, και μάλιστα πολύ πιο θαυμαστό από ό,τι στην προς Ρωμαίους επιστολή. Διότι εκεί μεν λέει: «Περιτομή καρδιάς εν πνεύματι, όχι εν γράμματι»· εδώ όμως λέει: «Εν τω Χριστώ». «Στον οποίο και περιτμηθήκατε με περιτομή αχειροποίητη, με την αποβολή του σώματος των αμαρτιών της σαρκός, με την περιτομή του Χριστού».

Πιστός είναι ο Θεός, διά του οποίου κληθήκατε σε κοινωνία με τον Υιό του. Ω, πόσο σπουδαία πράγματα είπε εδώ! Τι μέγεθος δωρεάς φανέρωσε! Κληθήκατε σε κοινωνία με τον Μονογενή, και παραχωρείτε τους εαυτούς σας σε ανθρώπους; Τι είναι χειρότερο από αυτή την αθλιότητα; Και πώς κληθήκατε; Διά του Πατρός. Διότι, επειδή συνεχώς έλεγε «δι' αυτού» και «εν αυτώ» για τον Υιό, για να μη νομίσουν ότι αναφέρεται σε αυτόν ως κατώτερο, το απέδωσε στον Πατέρα. Διότι δεν κληθήκατε, λέει, διά του τάδε και του τάδε, αλλά διά του Πατρός, διά του οποίου και πλουτίσατε. Πάλι λέει «κληθήκατε», δεν προσήλθατε από μόνοι σας. Και τι σημαίνει: «Σε κοινωνία με τον Υιό του»; Άκουσέ τον να λέει το ίδιο πράγμα πιο ξεκάθαρα κάπου αλλού: «Εάν υπομένουμε, θα συμβασιλεύσουμε· εάν πεθάνουμε μαζί του, θα ζήσουμε και μαζί του». Έπειτα, επειδή είπε κάτι σπουδαίο, πρόσθεσε και έναν συλλογισμό που παρέχει αναντίρρητη βεβαιότητα: «Διότι πιστός είναι ο Θεός», λέει· δηλαδή αληθινός. Και εάν είναι αληθινός, αυτά που υποσχέθηκε θα τα πράξει· και υποσχέθηκε να μας κάνει κοινωνούς του μονογενούς Υιού· διότι για τον σκοπό αυτόν μας κάλεσε· διότι τα χαρίσματα και η κλήση του Θεού είναι αμεταμέλητα. Αυτά δε τα προοικονομεί τώρα στον λόγο του, ώστε να μην πέσουν σε απόγνωση μετά τη σφοδρότητα των κατηγοριών. Διότι οπωσδήποτε όσα προέρχονται από τον Θεό θα εκπληρωθούν, εάν εμείς δεν αφηνιάσουμε υπερβολικά· όπως ακριβώς οι Ιουδαίοι, οι οποίοι αν και καλούνταν, δεν ήθελαν να δεχθούν τα αγαθά.

ΟΜΙΛΙΑ Ε΄. Αξιόπιστος είναι ο λόγος: διότι, εάν πεθάναμε μαζί του, θα ζήσουμε και μαζί του· εάν υπομένουμε, θα συμβασιλεύσουμε· εάν τον αρνηθούμε, και εκείνος θα μας αρνηθεί· εάν απιστούμε, εκείνος παραμένει πιστός, διότι δεν μπορεί να αρνηθεί τον εαυτό του. Αυτά να υπενθυμίζεις, διαμαρτυρόμενος ενώπιον του Κυρίου να μη λογομαχούν, πράγμα το οποίο σε τίποτα δεν είναι χρήσιμο, παρά μόνο οδηγεί στην καταστροφή αυτών που ακούν.

Διότι, «εάν πεθάναμε μαζί του», λέει, «και θα ζήσουμε μαζί του». Πες μου, λοιπόν, συμμετέχουμε μαζί του στα λυπηρά και στα κοπιαστικά, αλλά στα αγαθά όχι πια; Αλλά ούτε καν ένας άνθρωπος δεν θα το έκανε αυτό, ώστε σε εκείνον που προτίμησε να πεθάνει και να θλιβεί μαζί του, αν κάποτε βρεθεί σε άνεση, να αρνηθεί να τον κάνει κοινωνό του. Και πού πεθάναμε μαζί του; Εννοεί αυτόν τον θάνατο, τόσο εκείνον διά του λουτρού (του βαπτίσματος), όσο και εκείνον διά των παθημάτων· διότι λέει: «Περιφέροντας στο σώμα τη νέκρωση του Κυρίου»· και, «Συνταφήκαμε μαζί του διά του βαπτίσματος»· και, «Ο παλαιός μας άνθρωπος συσταυρώθηκε»· και, «Έχουμε γίνει σύμφυτοι με το ομοίωμα του θανάτου του». Εδώ όμως εννοεί και τον θάνατο των πειρασμών· μάλλον δε κυρίως αυτόν· διότι βρισκόταν μέσα σε πειρασμούς όταν τα έγραφε αυτά. Και αυτό που λέει είναι το εξής: Εάν πεθάναμε για χάρη του, δεν θα ζήσουμε και για χάρη του; Αυτό είναι αναμφισβήτητο. «Εάν υπομένουμε», λέει, «και θα συμβασιλεύσουμε». Δεν είπε απλώς, «Θα συμβασιλεύσουμε», αλλά, «Εάν υπομένουμε», δείχνοντας ότι δεν αρκεί να πεθάνει κανείς μόνο μία φορά (καθημερινά πέθαινε αυτός ο μακάριος)· αλλά απαιτείται πολλή υπομονή, την οποία μάλιστα είχε ανάγκη ο Τιμόθεος. Διότι, λέει, μη μου επικαλείσαι την αρχή, αλλά το εάν υπομένεις διαπαντός. Έπειτα τον προτρέπει και από την άλλη πλευρά, όχι μόνο με βάση τα αγαθά, αλλά και με βάση τα δεινά.

Διότι, εάν επρόκειτο να μετέχουν στα ίδια και οι πονηροί, αυτό δεν θα αποτελούσε παρηγοριά· και εάν επρόκειτο, εφόσον μεν υπομείνουν να συμβασιλεύσουν, εφόσον όμως δεν υπομείνουν να υποστούν μόνο τούτο, δηλαδή το να μη συμβασιλεύσουν, θα ήταν βεβαίως και αυτό φοβερό, πλην όμως δεν θα ήταν αρκετό για να συγκλονίσει τους πολλούς. Γι' αυτό αναφέρει το φοβερότερο: «Εάν τον αρνηθούμε, και εκείνος θα μας αρνηθεί». Άρα, οι ανταποδόσεις δεν υπάρχουν μόνο για τα καλά, αλλά και για τα αντίθετα. Αναλογισθείτε δε, εκείνος τον οποίο θα έχει αρνηθεί ο Κύριος στη βασιλεία του, τι είναι φυσικό να πάθει· «Όποιος με αρνηθεί», λέει, «θα τον αρνηθώ και εγώ». Δεν είναι ίση η ανταπόδοση, έστω και αν έτσι φαίνεται από τον τρόπο που το λέει· διότι εμείς που τον αρνούμαστε είμαστε άνθρωποι, ενώ εκείνος είναι Θεός· και τι ανάγκη υπάρχει να αναφέρουμε πόσο μεγάλη είναι η απόσταση μεταξύ Θεού και ανθρώπων;

Ας κοπιάζουμε για τα του Θεού, όχι για τα δικά μας, ή μάλλον για τα δικά μας· διότι τα δικά Του είναι και δικά μας. Δεν εννοώ τον ουρανό, δεν εννοώ τη γη, δεν εννοώ τα του κόσμου· διότι αυτά είναι ανάξιά Του, αυτά δεν ανήκουν μόνο σε εμάς, αλλά και στους απίστους. Αλλά ποια εννοώ ως δικά Του; Τη δόξα, τη βασιλεία· αυτά είναι και δικά Του, και δικά μας χάρη σε Αυτόν. Πώς; Εάν πεθάναμε μαζί Του, λέγει, θα ζήσουμε και μαζί Του· εάν υπομένουμε, θα συμβασιλεύσουμε.

ζ΄. Ίσως ο λόγος μας έγινε αρκετά εκτενής· αλλά μη φοβάστε· δεν έχουμε ξεχάσει την υπόσχεσή μας, αλλά αμέσως θα επανέλθουμε πάλι σε αυτήν. Και δεν μακρηγορήσαμε για αυτά μάταια, αλλά επειδή θέλαμε, με περισσότερη ανάπτυξη, να κάνουμε την απόδειξη αναμφισβήτητη και σαφέστερη, και συγχρόνως να παρηγορήσουμε τις θλιμμένες ψυχές, ώστε καθένας από όσους βρίσκονται σε πειρασμούς και κινδύνους να αναχωρήσει έχοντας λάβει επαρκή παρηγοριά, μαθαίνοντας ότι μέσω των παθημάτων γίνεται κοινωνός του Παύλου, ή μάλλον του Δεσπότη των αγγέλων, του Χριστού· και, εφόσον συμμετέχει στα πάθη Του εδώ, θα συμμετάσχει στη δόξα Του εκεί. Διότι, λέει: «Εφόσον συμπάσχουμε, είναι για να συνδοξαστούμε»· και πάλι: «Αν υπομένουμε, θα συμβασιλεύσουμε». Διότι είναι απολύτως αναγκαίο ο πιστός να θλίβεται. «Διότι όλοι όσοι θέλουν να ζουν με ευσέβεια εν Χριστώ, θα διωχθούν»· και πάλι: «Τέκνο, αν προσέρχεσαι για να δουλεύσεις στον Κύριο, ετοίμασε την ψυχή σου για πειρασμό, κατεύθυνέ την ορθά και δείξε καρτερία». Καλές είναι οι υποσχέσεις, το να περιπέσει κανείς εξαρχής σε πειρασμούς· μεγάλη προτροπή και σαφής ενθάρρυνση για την υπηρεσία του Θεού, το να γευθεί κανείς αμέσως κινδύνους. Είναι, λοιπόν, μεγίστη και θαυμαστή, και αποφέρει το μεγαλύτερο κέρδος. Και ποιο είναι αυτό; Άκουσε τα όσα ακολουθούν: «Όπως δηλαδή ο χρυσός δοκιμάζεται στη φωτιά, έτσι και οι δεκτοί στον Θεό άνθρωποι δοκιμάζονται στο καμίνι της ταπεινώσεως».

Διότι εάν υπομένουμε, θα συμβασιλεύσουμε. Τι σημαίνει, λοιπόν, «υπομένουμε»; Εάν υποφέρουμε τις θλίψεις, εάν αντέχουμε τους διωγμούς, εάν βαδίζουμε τη στενή οδό. Διότι η στενή οδός από τη φύση της μεν είναι κοπιαστική, με τη δική μας όμως προαίρεση γίνεται ελαφριά, χάρη στην ελπίδα των μελλοντικών αγαθών.

Διότι εάν υπομένουμε, λέει, θα συμβασιλεύσουμε κιόλας. Διότι οι θρόνοι δεν υποδηλώνουν καθέδρα· επειδή μόνος αυτός είναι που κάθεται και κρίνει· αλλά μέσω των θρόνων υποδήλωσε άφατη τιμή και δόξα. Σε αυτούς μεν λοιπόν είπε αυτά· σε όλους δε τους υπολοίπους αιώνια ζωή, και εκατονταπλάσια αγαθά από την παρούσα ζωή. Εάν όμως υποσχέθηκε αυτά στους υπολοίπους, πολύ περισσότερο και σε αυτούς, και τα της μελλοντικής και τα εντός του αιώνος τούτου. Και αυτό άλλωστε εκπληρώθηκε. Διότι, αφού εγκατέλειψαν το καλάμι και το δίχτυ, κατείχαν με εξουσία τις περιουσίες όλων, τα αντίτιμα των σπιτιών και των κτημάτων, καθώς και τα ίδια τα σώματα των πιστών. Επειδή, μάλιστα, συχνά οι πιστοί προτιμούσαν να σφαγιαστούν για χάρη τους, όπως και ο Παύλος μαρτυρεί για πολλούς, όταν λέει: «Εάν ήταν δυνατόν, θα βγάζατε τα μάτια σας και θα τα δίνατε σε εμένα». Όταν δε λέει ότι καθένας που εγκατέλειψε γυναίκα, δεν το λέει με σκοπό να διαλύονται απλώς οι γάμοι· αλλά με το ίδιο νόημα που έλεγε και για την ψυχή, ότι «εκείνος που έχασε την ψυχή του για χάρη μου, θα την βρει»· όχι για να θανατώνουμε τους εαυτούς μας, ούτε για να την χωρίζουμε από τώρα από το σώμα, αλλά για να προτιμούμε την ευσέβεια από τα πάντα· αυτό λέει και για την περίπτωση της γυναίκας και των αδελφών. Μου φαίνεται δε ότι εδώ υπαινίσσεται και τους διωγμούς. Διότι επειδή υπήρχαν πολλοί πατέρες που παρέσυραν τα παιδιά τους στην ασέβεια, και γυναίκες τους άνδρες τους· όταν απαιτούν τέτοια πράγματα, λέει, ας μην θεωρούνται ούτε γυναίκες ούτε πατέρες· πράγμα άλλωστε που έλεγε και ο Παύλος: «Εάν ο άπιστος χωρίζεται, ας χωριστεί».

Όπως ακριβώς έλεγε και ο Παύλος: «Εάν υπομένουμε, θα συμβασιλεύσουμε· εάν απιστούμε, εκείνος παραμένει πιστός, διότι δεν μπορεί να αρνηθεί τον εαυτό του». Βλέπεις ότι το «δεν μπορεί» αποτελεί σημείο δύναμης; Και γιατί μιλώ για τον Θεό; Διότι εφαρμόζω τον συλλογισμό μου πάνω σε αυτά τα αισθητά υλικά. Εάν πω ότι ο αδάμας δεν μπορεί να διασπαστεί, άραγε του αποδίδω αδυναμία διά του «δεν μπορεί», ή του αναγνωρίζω μέγιστη δύναμη;

Τι χρειάζεται να λέμε πολλά; Διότι δεν είναι καν δυνατόν να τα αναφέρουμε όλα. Για χάρη του ο μονογενής Υιός του Θεού έγινε άνθρωπος, σταυρώθηκε, τάφηκε, και εκείνα τα φοβερά θαύματα μετά την ανάσταση έγιναν για χάρη του. Για χάρη του δόθηκε ο νόμος, για χάρη του ο παράδεισος, για χάρη του ο κατακλυσμός. Διότι και αυτό αποτελεί το μέγιστο είδος τιμής, το να τον διορθώνει δηλαδή τόσο με την ευεργεσία όσο και με την τιμωρία. Για χάρη του πραγματοποιήθηκαν αναρίθμητες θείες οικονομίες σε ολόκληρο τον παρελθόντα χρόνο. Ακόμη και αυτή η μέλλουσα κρίση λαμβάνει χώρα χάριν της τιμής προς αυτόν. Γι' αυτό και ο Ιώβ λέει: «Τι είναι ο άνθρωπος, ώστε να τον οδηγείς σε κρίση;»· όπως αλλού λέει ο ίδιος αυτός ψαλμωδός: «Τι είναι ο άνθρωπος, ώστε να τον θυμάσαι;». Για χάρη του και πάλι θα έλθει ο Μονογενής χορηγώντας αναρίθμητα αγαθά. Διότι κάποια τα έχει ήδη δώσει με το βάπτισμα, τα μυστήρια και τα αγαθά που παρασχέθηκαν μέσω της υπόλοιπης μυσταγωγίας, και γέμισε τη γη με άλλα θαύματα· άλλα όμως υποσχέθηκε να τα δώσει, δηλαδή τη βασιλεία των ουρανών και την αιώνια ζωή, και να τους καταστήσει κληρονόμους Του και να τους προετοιμάσει ώστε να συμβασιλεύσουν μαζί Του. Γι' αυτό και ο Παύλος έλεγε: «Εάν υπομένουμε, και θα συμβασιλεύσουμε».

Εσύ, λοιπόν, κακοπάθησε ως καλός στρατιώτης του Ιησού Χριστού. Κανείς που υπηρετεί ως στρατιώτης δεν εμπλέκεται στις βιοτικές μέριμνες, για να αρέσει σε εκείνον που τον στρατολόγησε. Εάν πάλι αγωνίζεται κανείς, δεν στεφανώνεται, εάν δεν αγωνιστεί σύμφωνα με τους κανόνες. Ο γεωργός που κοπιάζει πρέπει πρώτος να γεύεται από τους καρπούς. Κατανόησε αυτά που λέω· διότι ο Κύριος θα σου δώσει σύνεση σε όλα. Να θυμάσαι τον Ιησού Χριστό, ο οποίος αναστήθηκε από τους νεκρούς, από το σπέρμα του Δαβίδ, σύμφωνα με το ευαγγέλιό μου, για το οποίο κακοπαθώ μέχρι και δεσμά ως κακούργος· αλλά ο λόγος του Θεού δεν δένεται. Γι' αυτό τα υπομένω όλα για χάρη των εκλεκτών, ώστε να επιτύχουν και αυτοί τη σωτηρία που υπάρχει στον Χριστό Ιησού, μαζί με αιώνια δόξα. Αξιόπιστος είναι ο λόγος· διότι εάν πεθάναμε μαζί του, θα ζήσουμε και μαζί του· εάν υπομένουμε, θα συμβασιλεύσουμε και μαζί του. Εάν τον αρνούμαστε, και εκείνος θα μας αρνηθεί. Εάν απιστούμε, εκείνος παραμένει πιστός· δεν μπορεί να αρνηθεί τον εαυτό του. Αυτά να τους υπενθυμίζεις, διαμαρτυρόμενος ενώπιον του Κυρίου να μην λογομαχούν, πράγμα που δεν προσφέρει καμία ωφέλεια παρά οδηγεί στην καταστροφή εκείνων που ακούν. Φρόντισε με ζήλο να παρουσιάσεις τον εαυτό σου δόκιμο στον Χριστό, εργάτη που δεν έχει να ντραπεί για τίποτα, ο οποίος ορθοτομεί τον λόγο της αλήθειας. Τις δε βέβηλες κενοφωνίες να τις αποφεύγεις· διότι θα προχωρήσουν σε μεγαλύτερη ασέβεια, και ο λόγος τους θα εξαπλωθεί σαν γάγγραινα· μεταξύ αυτών είναι ο Υμέναιος και ο Φιλητός, οι οποίοι αστόχησαν ως προς την αλήθεια, λέγοντας ότι η ανάσταση έχει ήδη γίνει, και ανατρέπουν την πίστη μερικών.

«Μέχρι τον κατάλληλο καιρό θα κρύψει τα λόγια του, και τα χείλη πολλών θα διηγηθούν τη σύνεσή του.» «Παιδί μου, αν προσέρχεσαι να υπηρετήσεις τον Κύριο, ετοίμασε την ψυχή σου για δοκιμασία. Κατεύθυνε σωστά την καρδιά σου και δείξε καρτερία, και μην βιαστείς σε καιρό συμφοράς. Προσκολλήσου σε Αυτόν και μην απομακρυνθείς, για να προκόψεις στα έσχατά σου.» «Με μακροθυμία να δίνεις την απάντησή σου.» «Εκείνος που θα υπομείνει μέχρι τέλους, αυτός θα σωθεί.» «Με την υπομονή σας να κερδίσετε τις ψυχές σας.» «Και λιθοβολούσαν τον Στέφανο, καθώς εκείνος προσευχόταν και έλεγε: Κύριε Ιησού Χριστέ, δέξου το πνεύμα μου. Και αφού γονάτισε, φώναξε με μεγάλη φωνή: Κύριε, μην τους λογαριάσεις αυτή την αμαρτία. Και αφού είπε αυτά, κοιμήθηκε.» «Σε καθετί συνιστούμε τους εαυτούς μας ως διάκονοι του Θεού, με πολλή υπομονή, σε θλίψεις, σε ανάγκες, σε πληγές, σε φυλακίσεις, σε ακαταστασίες, σε κόπους, σε αγρυπνίες, σε νηστείες, με αγνότητα, με γνώση, με μακροθυμία, με χρηστότητα, με Πνεύμα Άγιο, με αγάπη ανυπόκριτη, με λόγο αλήθειας, με δύναμη Θεού, μέσω των όπλων της δικαιοσύνης, των δεξιών και των αριστερών, μέσα από δόξα και ατιμία.» «Έχετε ανάγκη από υπομονή, ώστε, αφού εκτελέσετε το θέλημα του Θεού, να λάβετε την υπόσχεση. Διότι, ακόμη πολύ λίγο χρόνο, και εκείνος που έρχεται θα φθάσει και δεν θα καθυστερήσει.» «Αξιόπιστος είναι ο λόγος. Διότι, αν πεθάναμε μαζί Του, θα ζήσουμε και μαζί Του· αν υπομένουμε, θα συμβασιλεύσουμε μαζί Του· αν Τον αρνηθούμε, και εκείνος θα μας αρνηθεί.»

Διότι ο λόγος είναι πιστός και άξιος κάθε αποδοχής, όπως διακηρύττει ο θεσπέσιος Παύλος: Εάν συναποθάναμε, θα συζήσουμε· εάν υπομένουμε, θα συμβασιλεύσουμε στην αιώνια και ατελεύτητη βασιλεία, καταλαμπόμενοι από το απρόσιτο φως και αξιωνόμενοι της ελλάμψεως της όντως μακαρίας και ζωαρχικής Τριάδος.

Υπάρχει βέβαια η δυνατότητα, μετά την έλευση του Δεσπότη, να δει κανείς και στους ανθρώπους έργα μεγαλύτερα από όσα πράττουν οι άγγελοι. «Διότι, ιδού εγώ ο Παύλος σας λέω, πως ακόμη και αν ένας άγγελος από τον ουρανό σας κηρύξει ένα ευαγγέλιο διαφορετικό από αυτό που παραλάβατε, ας είναι ανάθεμα». Και πάλι, «ενώ ο αρχάγγελος Μιχαήλ δεν τόλμησε να επιφέρει βλάσφημη κρίση εναντίον του διαβόλου», εμείς λάβαμε την εξουσία «να πατάμε επάνω σε φίδια και σκορπιούς και επάνω σε όλη τη δύναμη του εχθρού»· και από τους αγγέλους βέβαια κανείς δεν θα τολμούσε να αποκαλέσει κάποιον, ούτε καν τον εαυτό του, Θεό ή υιό του Θεού· ενώ το δικό μας γένος έχουμε κληθεί και θεοί και υιοί του Υψίστου. Και ενώ εκείνος ανάμεσά τους που ονομαζόταν Εωσφόρος, επειδή είπε ότι θα γίνει όμοιος με τον Ύψιστο και ότι θα θέσει τον θρόνο του υπεράνω των ουρανών, εξέπεσε από τα αγαθά που είχε και αιώνια εμπαίζεται και κατακρίνεται· σε εμάς αντίθετα, η απόφαση της αλήθειας έδωσε το δικαίωμα να είμαστε όμοιοι με τον Πατέρα και να γίνουμε σύνθρονοι του Υιού του. Και το σπουδαιότερο: «μας ανέστησε μαζί του και μας έβαλε να καθίσουμε μαζί του στα επουράνια εν Χριστώ Ιησού». Και «αν υπομένουμε, θα συμβασιλεύσουμε κιόλας», και «γνωρίζουμε», διαβεβαιώνει πάλι ένας άλλος από τους μαθητές, «ότι εάν φανερωθεί, θα είμαστε όμοιοι με αυτόν». Ώστε, σε όσους το επιθυμούν, έχει ήδη χαριστεί το να έχουν και την τιμή των αγγέλων.

Χαίρε λοιπόν, ποιμένα αληθινέ σύμφωνα με τα έργα σου, χαίρε μάρτυρα του Κυρίου· στο εξής να δείχνεις ανδρεία με πιο τέλειο τρόπο. Μαστιγώθηκες μαζί με τον Χριστό, φυλακίζεσαι όπως Αυτός· έλα, δέξου και ραπίσματα, καρφώσου με καρφιά, λογχίσου, υψώσου μέσα από το σταυρικό πάθος. Μέχρις αυτού του σημείου μας καλεί ο λόγος του Θεού και απαιτεί την εκπλήρωση του χρέους· εάν πεθάνουμε, θα ζήσουμε μαζί με τον Χριστό, εάν υπομείνουμε, θα συμβασιλεύσουμε μαζί Του.

Στο τέκνο Τιμόθεο. Υπόμεινε με καρτερία τον Κύριο, πολυπόθητό μου τέκνο Τιμόθεε. Διότι είναι γραμμένο, εάν υπομένουμε, θα συμβασιλεύσουμε μαζί Του. Πόσο μεγάλη είναι η υπόσχεση, το να αναδειχθείς βασιλιάς στους ουρανούς, εκπληρώνοντας το μαρτύριο της ομολογίας Του. Και ας μην σου φανεί παράξενο αυτό που ελέχθη: μας έκανε βασιλεία, ιερείς στον Θεό και Πατέρα Του, λέει ο Θεολόγος και απόστολος. Και γιατί το λέω αυτό; Ακόμη και θεό πρόσταξε ο Θεός να γίνεται ο άνθρωπος: εγώ είπα, θεοί είστε και υιοί του Υψίστου όλοι. Ώστε, εκείνος που δεν πεθαίνει στην αμαρτία ούτε ξεπέφτει στην ασέβεια, έχει λάβει αυτό το αξίωμα.

Ο Θεόδωρος προς τις πανταχού διεσπαρμένες αδελφότητες, μαζί με όσους αγωνίζονται για την ομολογία του Χριστού, απευθύνει χαιρετισμό. Πρέπει να θεωρούμε ως απόλυτη χαρά, αδελφοί μου, τις παρούσες θλίψεις, εφόσον για τον Χριστό υφίστανται και οι διωγμοί των διωκόμενων και οι φυλακίσεις των φυλακισμένων, και θα πρόσθετα και τα μαστιγώματα όσων μαστιγώνονται. Δεν θα σταματήσω, λοιπόν, να απευθύνομαι, να παρακαλώ και να υπενθυμίζω, τόσο σε όλους μαζί όσο και στον καθένα ξεχωριστά, αν και γνωρίζω ότι είστε στερεωμένοι στην πίστη και έχετε εκ των ένδον την παρηγοριά και τη νουθεσία. Όμως, εγώ ο αμαρτωλός έχω χρέος να συνεισφέρω και το δικό μου μερίδιο, πολύ περισσότερο επειδή με πιέζει ο πόθος μου· διότι σας αγαπώ με ζήλο Θεού, στολίζομαι εγώ ο αστόλιστος με τις ομολογιακές σας αρετές. Εσείς είστε η χαρά και ο στέφανός μου, το έρεισμα και το ακατανίκητο στήριγμά μου. Ναι, σας ζητώ και σας προτρέπω να παραμένετε όλοι ακλόνητοι με κάθε ευθυμία και προθυμία. «Πάντοτε», λέει ο θείος Απόστολος, «να χαίρεστε, αδιαλείπτως να προσεύχεστε, σε όλα να ευχαριστείτε». Και δεν αποτελούν αυτά χαρά και αγαλλίαση, εφόσον, αν συμπάσχουμε, θα συνδοξαστούμε, αν πεθάνουμε, θα συζήσουμε, και αν υπομείνουμε, θα συμβασιλεύσουμε, όπως είναι γεγραμμένο; Πόσο μεγάλη είναι η υπόσχεση, αγαπητοί· ακόμη και αν ριχτούμε στη φωτιά, θα το υποστούμε, ακόμη και αν παραδοθούμε σε θηρία, ας το υπομείνουμε.

Αλλά τίποτα δεν είναι γλυκύτερο από τη φυλάκιση για χάρη του Χριστού. Θα μας μαστιγώσουν πάλι; Αλλά θα γίνουν αιτία να λάβουμε περισσότερα στεφάνια. Κι αν μας θανατώσουν; Αλλά και ο Κύριός μας θανατώθηκε. «Αν πεθάναμε μαζί του», λέει, «μαζί του και θα ζήσουμε· αν υπομένουμε, μαζί του και θα συμβασιλεύσουμε». Τέτοιος ήταν ο μακάριος και μέγιστος μάρτυρας του Χριστού Θεόδωρος – του οποίου τη μνήμη επιτελέσαμε – ο οποίος υπέμεινε τα πάντα με χαρά για τον Χριστό. Με αυτή την πεποίθηση ας συνεχίσουμε να υπηρετούμε κι εμείς οι ταπεινοί τον Κύριο· με αυτή την ελπίδα ας υπομείνουμε κάθε θλίψη και στενοχώρια από τα όσα συμβαίνουν, ώστε, τόσο με την υποταγή όσο και με την ομολογία, να αξιωθούμε να γίνουμε κληρονόμοι της βασιλείας των ουρανών, εν Χριστώ Ιησού τω Κυρίω ημών, στον οποίο ανήκει η δόξα και η δύναμη, μαζί με τον Πατέρα και το Άγιο Πνεύμα, νυν και αεί και εις τους αιώνας των αιώνων. Αμήν.

Αλλά, επειδή αγάπησαν τον Θεό με αληθινή καρδιά, ενδυναμώθηκαν στην αδύναμη σάρκα τους για να καταβάλουν τον αόρατο εχθρό, και να φέρουν εις πέρας τέτοιον και τόσο μεγάλο αγώνα, τον οποίο υμνούν όλοι οι χριστιανοί. Και βέβαια είναι μακάριος αυτός που αξιώθηκε να γίνει κοινωνός στα πάθη του Χριστού, έστω και στο ελάχιστο: ο διωκόμενος, επειδή και Εκείνος διώχθηκε· αυτός που συνελήφθη, επειδή και Εκείνος συνελήφθη· αυτός που χλευάστηκε, επειδή και Εκείνος χλευάστηκε· αυτός που μαστιγώθηκε, επειδή και Εκείνος μαστιγώθηκε· αυτός που φυλακίστηκε, επειδή και Εκείνος φυλακίστηκε· δέστε και για ποιον σκοπό έχει γραφτεί: «Εάν πεθάναμε μαζί Του, και θα ζήσουμε μαζί Του· εάν υπομένουμε, και θα συμβασιλεύσουμε μαζί Του· εάν Τον αρνούμαστε, και Εκείνος θα μας αρνηθεί· εάν απιστούμε, Εκείνος μένει πιστός· δεν μπορεί να αρνηθεί τον εαυτό Του.» Βλέπετε ποιες και πόσο μεγάλες είναι οι υποσχέσεις και οι απειλές; Λοιπόν, αδελφοί, ας σπεύσουμε, ας αγωνιστούμε να μην καταισχύνουμε όσα έχουμε ήδη φέρει εις πέρας με τη χάρη του Χριστού, τις εξορίες, τις φυλακίσεις, τις μαστιγώσεις. Αν και βέβαια δεν φυλακιστήκαμε όλοι ούτε μαστιγωθήκαμε όλοι· αλλά όμως αυτή η κοινωνία της ζωής, γίνεται κοινωνία των παθημάτων: «Διότι εάν πάσχει ένα μέλος, συμπάσχουν όλα τα μέλη· εάν δοξάζεται ένα μέλος, συγχαίρουν όλα τα μέλη.»

Δεν χύσατε αίμα από τα βασανιστήρια; Μήπως και κάποιοι από τους αδελφούς μας δεν τελειώθηκαν μαρτυρικά; Τέτοιο λοιπόν είναι το καύχημά μας εν Κυρίω, και τέτοιο το δώρο· αλλά επειδή μέχρι το τέλος δεν είναι ασφαλής ο μακαρισμός για τον άνθρωπο, εξαιτίας του ευμετάβλητου της φύσης του και του ότι δεν γνωρίζει τι θα φέρει η αυριανή ημέρα, παρακαλώ, να στέκεστε εν Κυρίω ακλόνητοι και αμετακίνητοι, «σε ένα πνεύμα, με μία ψυχή συναγωνιζόμενοι για την πίστη του ευαγγελίου, χωρίς να πτοείστε σε τίποτα από τους εναντιούμενους», «μη δίνοντας σε τίποτα αφορμή για σκάνδαλο· αλλά σε όλα συνιστώντας τους εαυτούς σας ως διάκονοι του Θεού», με υπακοή, με ταπεινοφροσύνη, με πραότητα, με μακροθυμία, με πολλή υπομονή. «Διότι έχετε ανάγκη από υπομονή, ώστε, αφού κάνετε το θέλημα του Θεού, να λάβετε την υπόσχεση· διότι ακόμα λίγο, πολύ λίγο χρόνο, και αυτός που έρχεται θα φτάσει και δεν θα καθυστερήσει». Αν όμως πρόκειται να έρθει και να μην καθυστερήσει, γιατί δυσανασχετούμε στις θλίψεις, και δεν προτιμούμε μάλλον να πεθαίνουμε καθημερινά για τον Δεσπότη Χριστό; Διότι είναι γραμμένο: «Αν πεθάναμε μαζί του, θα ζήσουμε και μαζί του· αν υπομένουμε, θα συμβασιλεύσουμε· αν τον αρνηθούμε, και εκείνος θα μας αρνηθεί· αν απιστήσουμε, εκείνος μένει πιστός· δεν μπορεί να αρνηθεί τον εαυτό του». Πόση χαρά θα έχουν οι άγιοι, όταν δουν τον Κύριο να «έρχεται από τον ουρανό με τους αγγέλους της δυνάμεώς του», και με ανείπωτη χαρά να τους προσκαλεί, να τους στεφανώνει, και να είναι μαζί τους στους αιώνες των αιώνων;