Πατερικές αναφορές στο Β΄ ΠΡΟΣ ΤΙΜΟΘΕΟΝ 2:17

Τώρα όμως δεν πράττουν αυτό, αλλά, σαν να είναι οι ίδιοι ο Άρειος, αγωνίζονται υπέρ του εαυτού τους. Διότι προσέξτε ότι δεν τους ενδιαφέρει η αλήθεια, αλλά όλα τα λέγουν και τα πράττουν χάριν της Αρειανής αιρέσεως. Επειδή εκείνοι που τολμούν να διαβάλλουν τα όσα καλώς ορίστηκαν και επιχειρούν να γράψουν άλλα αντί εκείνων, τι άλλο κάνουν παρά να κατηγορούν μεν τους Πατέρες και να προστατεύουν δε την αίρεση, εναντίον της οποίας εκείνοι στράφηκαν και αποφάνθηκαν; Διότι και τώρα αυτά που γράφουν, δεν τα γράφουν από ενδιαφέρον για την αλήθεια, όπως προείπα, αλλά μάλλον εμπαίζοντας και κάνοντάς το έντεχνα προς εξαπάτηση των ανθρώπων, έτσι ώστε με την αποστολή των επιστολών, αφενός να καταφέρουν να απασχολήσουν την ακοή των λαών γύρω από αυτά, αφετέρου να κερδίσουν χρόνο ώστε να αποφύγουν τις κατηγορίες οι ίδιοι, και περνώντας απαρατήρητοι για την ασέβειά τους, να βρουν έδαφος για να επεκτείνουν την αίρεση, η οποία, ως γάγγραινα, εξαπλώνεται παντού.

Διότι, εάν πίστευαν ορθά, θα αρκούνταν στην πίστη που εκτέθηκε στη Νίκαια από ολόκληρη την οικουμενική σύνοδο· και εάν θεωρούσαν ότι συκοφαντούνται και άδικα αποκαλούνται Αρειανοί, όφειλαν να μην επιδιώκουν να μεταβάλλουν τα όσα γράφτηκαν εναντίον του Αρείου, ώστε να μη φανεί ότι όσα ορίστηκαν εναντίον εκείνου γράφτηκαν εναντίον τους. Τώρα όμως δεν πράττουν αυτό, αλλά αγωνίζονται υπέρ αυτών σαν να είναι οι ίδιοι ο Άρειος. Διότι, παρατηρήστε πώς δεν ενδιαφέρονται για την αλήθεια, αλλά τα πάντα και τα λένε και τα πράττουν για χάρη της αρειανικής αιρέσεως· επειδή εκείνοι που τολμούν να διαβάλλουν τα καλώς ορισθέντα και επιχειρούν να γράψουν άλλα αντί αυτών, τι άλλο κάνουν παρά να κατηγορούν μεν τους πατέρες, να υπερασπίζονται δε την αίρεση, εναντίον της οποίας εκείνοι συνήλθαν και αποφάνθηκαν; Διότι και τώρα αυτά που γράφουν δεν τα γράφουν φροντίζοντας για την αλήθεια, όπως προείπα, αλλά μάλλον εμπαίζοντας και πράττοντάς το με τεχνάσματα για την εξαπάτηση των ανθρώπων, ώστε κατά τη διακίνηση των επιστολών, αφενός να απασχολούν τις ακοές των λαών με αυτά, αφετέρου να κερδίσουν χρόνο ώστε να μην κατηγορούνται οι ίδιοι και, μένοντας απαρατήρητοι ως ασεβείς, να βρουν τον χώρο να επεκτείνουν παντού την αίρεση, «η οποία εξαπλώνεται σαν γάγγραινα».

Λέγοντας αυτά και αναπτύσσοντας τις θείες Γραφές, πολλές φορές τους ελέγξαμε. Και πάλι όμως άλλαζαν σαν χαμαιλέοντες, φιλονικώντας, επισύροντας έτσι στους εαυτούς τους το γεγραμμένο: «όταν ο ασεβής φθάσει στο βάθος των κακών, καταφρονεί». Υπήρξαν βεβαίως πολλές αιρέσεις πριν από αυτούς, οι οποίες, έχοντας αποτολμήσει περισσότερα από το δέον, έπεσαν στην αφροσύνη. Αυτοί όμως, επιχειρώντας με όλα τα λόγια τους να αναιρέσουν τη θεότητα του Λόγου, δικαίωσαν από μόνοι τους εκείνες τις αιρέσεις, καθώς πλησίασαν εγγύτερα στον αντίχριστο. Γι' αυτό και αποκηρύχθηκαν και αναθεματίστηκαν από την Εκκλησία. Λυπούμαστε, λοιπόν, για την απώλειά τους, και μάλιστα διότι, αν και κάποτε διδάχθηκαν και αυτοί τα της Εκκλησίας, τώρα αποσκίρτησαν· δεν εκπλησσόμαστε όμως. Διότι αυτό έπαθαν και ο Υμέναιος και ο Φίλητος, και πριν από αυτούς ο Ιούδας, ο οποίος, αν και ακολούθησε τον Σωτήρα, ύστερα έγινε προδότης και αποστάτης.

Και πρώτα μεν δηλώνει ότι ενθυμείται τόσο την ευλάβειά του όσο και την πίστη των προγόνων του· έπειτα δε, ότι οι προερχόμενοι από την Ασία, μεταξύ των οποίων είναι ο Φύγελλος και ο Ερμογένης, τον αποστράφηκαν, βλέποντας τα δεσμά του. Αντιθέτως, αποδέχθηκε τον Ονησιφόρο, ο οποίος ήλθε στη Ρώμη και παρέμεινε κοντά του. Του παραγγέλλει δε να αποφεύγει τις ανόητες συζητήσεις, διότι από αυτές γεννώνται έριδες. Επειδή και ο Υμέναιος και ο Φιλητός, έχοντας εκτραπεί κατ' αυτόν τον τρόπο, απομακρύνθηκαν από την αλήθεια, υποστηρίζοντας ότι η ανάσταση έχει ήδη συμβεί, και ανατρέπουν την πίστη ορισμένων. Τον προτρέπει, λοιπόν, να προσέχει περισσότερο τον εαυτό του και τη διδασκαλία, και να γνωρίζει ότι κατά τους έσχατους καιρούς οι άνθρωποι θα είναι φιλήδονοι μάλλον παρά φιλόθεοι· και, προβλέποντας αυτά, να προφυλάσσει τους πιστούς, ώστε να μην εξαπατηθεί κανείς από αυτούς. Και αφού του απηύθυνε πολλές προτροπές σχετικά με τα ήθη και την ακρίβεια της διδασκαλίας, και του επισήμανε ότι ο καιρός πλέον της εκδημίας του έχει φθάσει, και ότι πρόκειται να προσφερθεί ως σπονδή και να μαρτυρήσει, του έδωσε την εντολή να μεταβεί κοντά του ταχέως, φέρνοντας τον φαιλόνη και τα βιβλία. Τον συμβούλευσε δε να φυλάγεται από τον Αλέξανδρο τον χαλκέα, διότι του προξένησε πολλά δεινά· και με τον τρόπο αυτόν ολοκληρώνει την επιστολή.

Άλλη. Κάποιοι δε λένε ότι έπλεε στη μέση του πελάγους· άλλοι δε, ότι κολυμπούσε, εκεί όπου δεν μπορούσε κανείς να δει ούτε γη ούτε βουνό. Κείμενο ρζʹ. «Μου δόθηκε σκόλοπας στη σάρκα, άγγελος του Σατανά, για να με κολαφίζει.» Ερμηνεία. Σατανάς λέγεται ο εναντιούμενος. Άγγελο του Σατανά, λοιπόν, αποκαλεί τον Αλέξανδρο τον χαλκουργό, και τον Υμέναιο και τον Φιλητό, οι οποίοι τον πείραζαν και του εναντιώνονταν λέγοντας ότι η ανάσταση έχει ήδη γίνει· και αφού τον συνέλαβαν, τον έριξαν σε φυλακές και του προξένησαν πολλά δεινά.

Αποδείχθηκε, λοιπόν, σαφώς μέσω μιας τέτοιας οικονομίας ότι η ανάσταση των νεκρών είναι αναντίρρητη και ότι δεν υπάρχει καμία ανάγκη απολογίας για την ψυχή ώστε να μιλήσει σε κάθε εξουσία (διότι και αυτό το επινοούν, όπως έχει ειπωθεί), αλλά [υπάρχει ανάγκη] της ευεργεσίας του Κυρίου, η οποία συνίσταται στα έργα και στην πίστη, όπως λέγει ο αγιώτατος Παύλος γράφοντας στον Τιμόθεο με αυτά τα λόγια: «για να γνωρίζεις πώς πρέπει να συμπεριφέρεσαι στον οίκο του Κυρίου, που είναι η εκκλησία του ζωντανού Θεού, στύλος και εδραίωμα της αλήθειας», «την οποία οι πολλοί, αφού εγκατέλειψαν, εκτράπηκαν σε μύθους και σε μωρολογίες», «μη κατανοώντας ούτε τι λέγουν ούτε για ποια πράγματα αποφαίνονται με βεβαιότητα»· «στους οποίους συγκαταλέγονται ο Φύγελος και ο Ερμογένης». Αλλά και στη δεύτερη επιστολή του λέγει ότι ο Υμέναιος και ο Φιλητός αστόχησαν ως προς την αλήθεια, οι οποίοι και αυτοί ακολούθησαν αυτήν την αίρεση, κηρύσσοντας άλλον θεό και απέραντες γενεαλογίες, σπέρνοντας την πλάνη στους ανθρώπους και λέγοντας ότι ο κόσμος δεν δημιουργήθηκε από τον Θεό, αλλά από αρχές και εξουσίες, και ότι η ανάσταση έχει ήδη συντελεστεί μέσω των τέκνων που γεννιούνται από τον κάθε γεννήτορα, ενώ υποστηρίζουν ότι η ανάσταση των νεκρών δεν πρόκειται να συμβεί. Και βλέπετε, αδελφοί, τον χαρακτήρα της αλήθειας και τον έλεγχο της παρανομίας αυτών.

Σε εμάς μεν, επειδή είμαστε ευσεβείς λέγοντας αυτά, στον εαυτό σου δε, επειδή δοξάζεις ως κτιστό καθετί που με οποιονδήποτε τρόπο είναι κατώτερο από τον Θεό. Και αφού εμφανίστηκες στην εποχή μας ως νέος Άρειος, έπειτα, αφού φόρεσες το τομάρι της αλεπούς και της υποκρισίας, ποθείς να κατασπαράξεις κρυφά τα πρόβατα του Χριστού και καυχιέσαι σαν να τα έχεις ήδη καταβροχθίσει και σαν να έχεις επικρατήσει με τη βία επί εκείνων που δεν πείστηκαν, αγνοώντας ότι οι του Χριστού κυριαρχούν πραγματικά μέσα από την αδυναμία. Και αν κακοπαθούν ως κακούργοι μέχρι τα δεσμά, ωστόσο δεν ντρέπονται για το μαρτύριο της αλήθειας, γνωρίζοντας σε ποιον έχουν πιστέψει και όντας πεπεισμένοι ότι Εκείνος είναι πιστός για να τους διαφυλάξει μέχρι εκείνη την ημέρα. Επειδή βεβαίως «και όλοι όσοι θέλουν να ζουν με ευσέβεια εν Χριστώ Ιησού, θα διωχθούν» τώρα, «ενώ οι πονηροί άνθρωποι και οι απατεώνες θα προκόψουν προς το χειρότερο, πλανώντας και πλανώμενοι» «και ο λόγος τους θα εξαπλωθεί σαν γάγγραινα», αν και εσύ αστόχησες ως προς την αλήθεια. Και εκείνοι που δεν προσκολλώνται στην υγιαίνουσα διδασκαλία, «σύμφωνα με τις δικές τους επιθυμίες θα συγκεντρώσουν πλήθος τέτοιων διδασκάλων, έχοντας φαγούρα στην ακοή τους».

Διότι, όταν εισαχθεί κάτι το καινοφανές, πάντοτε γεννά καινοτομίες· και είναι απέραντη η πλάνη εκείνου που εξήλθε από το γαλήνιο λιμάνι, και δεν πρόκειται να σταματήσει πουθενά. Διότι, όπως λέει, θα προχωρήσουν σε μεγαλύτερη ασέβεια και ο λόγος τους θα εξαπλωθεί σαν τη γάγγραινα. Πρόκειται για ένα ακάθεκτο κακό, το οποίο δεν μπορεί πλέον να αναχαιτιστεί με θεραπεία, αλλά λυμαίνεται τα πάντα. Αποδεικνύει λοιπόν ότι η καινοφωνία είναι νόσος, ή μάλλον κάτι χειρότερο και από νόσο.

Εδώ φανερώνει το αδιόρθωτό τους, και ότι δεν αποπλανήθηκαν τυχαία, αλλά εκούσια· γι' αυτό ακριβώς και αυτοί είναι αδιόρθωτοι. Ανάμεσα σε αυτούς, λέγει, είναι ο Υμέναιος και ο Φίλητος, οι οποίοι αστόχησαν ως προς την αλήθεια, λέγοντας ότι η ανάσταση έχει ήδη πραγματοποιηθεί, και ανατρέπουν την πίστη μερικών.

Επειδή, λοιπόν, αυτή είναι όλη μας η ελπίδα, ο διάβολος αντιτάχθηκε σφοδρά απέναντί της. Και άλλοτε μεν την αναιρούσε εντελώς, άλλοτε δε έλεγε ότι έχει ήδη γίνει, όπως έλεγε [ο Παύλος] γράφοντας στον Τιμόθεο: «Μεταξύ των οποίων είναι ο Υμέναιος και ο Φιλητός, οι οποίοι αστόχησαν ως προς την αλήθεια, λέγοντας ότι η ανάσταση έχει ήδη γίνει».

Αυτό, λοιπόν, που λέγει έχει ως εξής: Δεν επέτρεψε ο Θεός να προχωρήσει το κήρυγμα χωρίς κόπο, για να καταστείλει το φρόνημά μας· αλλά επέτρεψε στους αντιπάλους να μας επιτίθενται. «Άγγελο του Σατανά», λοιπόν, ονομάζει τον Αλέξανδρο τον χαλκουργό, τον Υμέναιο και τον Φιλητό, οι οποίοι έλεγαν ότι η ανάσταση έχει ήδη συμβεί, και όλους όσοι αντιτάσσονται στον λόγο του κηρύγματος, και φιλονικούν με αυτόν, και τον πολεμούν, και ρίχνουν σε φυλακές. Όπως ακριβώς, λοιπόν, αποκαλεί υιούς του διαβόλου τους Ιουδαίους που μιμούνται τα δικά του έργα, έτσι ονομάζει και αγγέλους του Σατανά καθέναν που εναντιώνεται στο κήρυγμα.

Εσύ, λοιπόν, κακοπάθησε ως καλός στρατιώτης του Ιησού Χριστού. Κανείς που υπηρετεί ως στρατιώτης δεν εμπλέκεται στις βιοτικές μέριμνες, για να αρέσει σε εκείνον που τον στρατολόγησε. Εάν πάλι αγωνίζεται κανείς, δεν στεφανώνεται, εάν δεν αγωνιστεί σύμφωνα με τους κανόνες. Ο γεωργός που κοπιάζει πρέπει πρώτος να γεύεται από τους καρπούς. Κατανόησε αυτά που λέω· διότι ο Κύριος θα σου δώσει σύνεση σε όλα. Να θυμάσαι τον Ιησού Χριστό, ο οποίος αναστήθηκε από τους νεκρούς, από το σπέρμα του Δαβίδ, σύμφωνα με το ευαγγέλιό μου, για το οποίο κακοπαθώ μέχρι και δεσμά ως κακούργος· αλλά ο λόγος του Θεού δεν δένεται. Γι' αυτό τα υπομένω όλα για χάρη των εκλεκτών, ώστε να επιτύχουν και αυτοί τη σωτηρία που υπάρχει στον Χριστό Ιησού, μαζί με αιώνια δόξα. Αξιόπιστος είναι ο λόγος· διότι εάν πεθάναμε μαζί του, θα ζήσουμε και μαζί του· εάν υπομένουμε, θα συμβασιλεύσουμε και μαζί του. Εάν τον αρνούμαστε, και εκείνος θα μας αρνηθεί. Εάν απιστούμε, εκείνος παραμένει πιστός· δεν μπορεί να αρνηθεί τον εαυτό του. Αυτά να τους υπενθυμίζεις, διαμαρτυρόμενος ενώπιον του Κυρίου να μην λογομαχούν, πράγμα που δεν προσφέρει καμία ωφέλεια παρά οδηγεί στην καταστροφή εκείνων που ακούν. Φρόντισε με ζήλο να παρουσιάσεις τον εαυτό σου δόκιμο στον Χριστό, εργάτη που δεν έχει να ντραπεί για τίποτα, ο οποίος ορθοτομεί τον λόγο της αλήθειας. Τις δε βέβηλες κενοφωνίες να τις αποφεύγεις· διότι θα προχωρήσουν σε μεγαλύτερη ασέβεια, και ο λόγος τους θα εξαπλωθεί σαν γάγγραινα· μεταξύ αυτών είναι ο Υμέναιος και ο Φιλητός, οι οποίοι αστόχησαν ως προς την αλήθεια, λέγοντας ότι η ανάσταση έχει ήδη γίνει, και ανατρέπουν την πίστη μερικών.

Και πάλι αλλού: Ομολογούν ότι γνωρίζουν τον Θεό, αλλά με τα έργα τους τον αρνούνται, όντας βδελυροί και απειθείς, και για κάθε αγαθό έργο αδόκιμοι. — Εάν όμως ο Θεός επιτρέπει και παραβλέπει το να προκόβουν οι ασεβείς, και ο λόγος τους να εξαπλώνεται σαν γάγγραινα, και να ανατρέπουν την πίστη ορισμένων, εντούτοις το στερεό θεμέλιο του Θεού παραμένει σταθερό, φέροντας αυτήν τη σφραγίδα: γνώρισε ο Κύριος όσους είναι δικοί Του.