Πατερικές αναφορές στο Β΄ ΠΡΟΣ ΤΙΜΟΘΕΟΝ 2:22

Δεν είναι ο βασιλιάς φθονερός, αλλά εκείνος που εισήλθε δεν προετοίμασε τον εαυτό του ώστε να είναι άξιος, επειδή παρακάθισε στο δείπνο όντας πονηρός. Ας μην πάθει λοιπόν κανείς το ίδιο, ας μην είναι κανείς πονηρός, για να μη φιμωθεί. Έτσι να φιμώσετε τις ορέξεις της σάρκας όσοι επιθυμείτε να ζείτε με ευσέβεια. Διότι ο Παύλος βροντοφωνάζει να αποφεύγουμε τις νεανικές επιθυμίες.

Κεφάλαιο Α΄. Α΄ ΠΡΟΣ ΤΙΜΟΘΕΟΝ. Εάν κάποιος επιθυμεί την επισκοπή, καλό έργο επιθυμεί. Πρέπει όμως ο επίσκοπος να είναι ανεπίληπτος, και τα εξής. Α΄ ΠΡΟΣ ΤΙΜΟΘΕΟΝ. Πρεσβύτερο να μην επιπλήξεις, αλλά να τον προτρέπεις σαν πατέρα, τους νεοτέρους σαν αδελφούς, τις πρεσβύτερες σαν μητέρες, τις νεότερες σαν αδελφές, με κάθε αγνότητα. Β΄ ΠΡΟΣ ΤΙΜΟΘΕΟΝ. Τις δε νεανικές επιθυμίες να τις αποφεύγεις, και να επιδιώκεις τη δικαιοσύνη, την πίστη, την αγάπη, την ειρήνη μαζί με εκείνους που επικαλούνται τον Κύριο με καθαρή καρδιά. Τις δε ανόητες και αμαθείς συζητήσεις να τις απορρίπτεις, γνωρίζοντας ότι γεννούν φιλονικίες. Ο δε δούλος του Κυρίου δεν πρέπει να φιλονικεί, αλλά να είναι ήπιος προς όλους, και τα εξής.

Αδελφέ, έτσι άφοβα στολίζεις και καλλωπίζεις τον εαυτό σου; Άκουσε τον Απόστολο που λέει: να αποφεύγεις τις νεανικές επιθυμίες. Δεν γνωρίζεις με ποιον εχθρό παλεύεις; Δεν γνωρίζεις ότι είναι βαρύ να γίνεσαι παγίδα για μια άλλη ψυχή; Δεν αναλογίζεσαι τι είδους σαπίλα και σήψη πρόκειται να κληρονομήσουν όσοι πράττουν τέτοια πράγματα; Και θέλω να γνωρίζεις τούτο: ότι, ακόμη κι αν ο εξωτερικός άνθρωπος είναι ελκυστικός, εφόσον όμως το κατοικητήριο της ψυχής είναι μολυσμένο, δεν θα αργήσει να καταστραφεί η ομορφιά του.

Πρόσεχε λοιπόν τον εαυτό σου και τίποτα από αυτά δεν πρόκειται να σε κυριεύσει. Γι' αυτό είναι αναγκαίο να αποφεύγεις την υπερβολική οικειότητα· και πάλι το λέω, απόφευγε την υπερβολική οικειότητα, μήπως σε κυριεύσει η αναισχυντία και, αφού σε δέσει σαν κακό αιχμάλωτο, σε παραδώσει δούλο στην αμαρτία. Και τότε αρχίσεις να λες: «Ήρθα στα βάθη της θάλασσας και η καταιγίδα με καταπόντισε»· και πάλι: «Βυθίστηκα στη λάσπη του βυθού και δεν υπάρχει στήριγμα». Γι' αυτό πρέπει να αποφεύγεις τη συναναστροφή με τους κακόφρονες ανθρώπους, όχι επειδή μισείς τους ανθρώπους, αλλά αποφεύγοντας τη βλάβη. Εάν όμως βρεθείς ανάμεσα σε πιο αμελείς, πρόσεχε τον εαυτό σου, ώστε και εκείνους να κερδίσεις μέσω του ορθού τρόπου ζωής και να μην καταστρέψεις τον εαυτό σου. Μην εμπιστεύεσαι την ψυχή σου σε όσους λένε ανώφελα πράγματα και υποκρίνονται σωφροσύνη· διότι ο Σωτήρας είπε: «Από το περίσσευμα της καρδιάς μιλάει το στόμα». Απομακρύνσου λοιπόν από όσους φέρονται επιπόλαια και συμπεριφέρονται με γελοιότητες, για να μην παρακούσεις εκείνον που λέει: «Απόφευγε τις νεανικές επιθυμίες». Μην κάνεις διακρίσεις προσώπων εις βάρος της ψυχής σου, ούτε για μικρό, ούτε για μεγάλο, ούτε για άρχοντα· διότι κανείς δεν θα μπορέσει να σε γλιτώσει από το άσβεστο πυρ. Άκουγε εκείνον που λέει: «Τι θα ωφεληθεί ο άνθρωπος, αν κερδίσει τον κόσμο όλο, αλλά ζημιωθεί την ψυχή του;»

Αυτό ακριβώς γνώριζε σαφώς και ο ίδιος ο Παύλος, όταν έγραφε: «Να επιδιώκεις την ειρήνη μαζί με όλους όσοι επικαλούνται τον Κύριο με καθαρή καρδιά». Μην κατηγορείς, λοιπόν, εκείνον που έχει εχθρούς, αλλά εκείνον που δημιουργεί ο ίδιος εχθρούς για τον εαυτό του. Και αν το σκοτάδι δεν συμφιλιώνεται με το φως —διότι αυτό ούτε είναι δυνατόν—, δεν φταίει καθόλου το φως· αν ο ακόλαστος δεν θέλει να ασκήσει τη σωφροσύνη, δεν φταίει καθόλου ο σώφρων· αν ο άδικος δεν θέλει να απομακρυνθεί από την αδικία, δεν φταίει καθόλου ο δίκαιος· αλλά φταίνε εκείνοι που θεωρούν τις αρετές των άλλων έλεγχο της δικής τους κακίας.

Διότι η μεν κακία έχει πρόσκαιρη την ηδονή, αλλά παντοτινή την οδύνη· η δε αρετή έχει σύντομο μεν τον κόπο, αλλά παντοτινό το κέρδος μαζί με την ευφροσύνη. Για παράδειγμα, κάποιος προσευχήθηκε στον Θεό, δάκρυσε, αισθάνθηκε πόνο για λίγο χρόνο κατά την προσευχή του· κάποιος άλλος πέρασε όλη την ημέρα μέσα στην τρυφή, και έπειτα έδωσε ελεημοσύνη, νήστεψε, έπραξε κάποιο άλλο καλό, ή όταν υβρίστηκε δεν ανταπέδωσε την ύβρη· έχοντας δηλαδή κάνει υπομονή σε μια στιγμή του χρόνου και συγκρατώντας τον θυμό του, παντοτινά αγάλλεται και ευφραίνεται, φέρνοντας στον νου του εκείνα τα κατορθώματα. Στην περίπτωση της κακίας όμως συμβαίνει το αντίθετο· τον ύβρισε κάποιος και εκείνος ανταπέδωσε την ύβρη· μετά από αυτά, επιστρέφοντας στο σπίτι του, κατατρώγει τον εαυτό του, αναλογιζόμενος τα λόγια τα οποία πολλές φορές προκάλεσαν μεγάλη βλάβη. Ώστε, εάν επιδιώκεις την ηδονή, να αποφεύγεις τις νεανικές επιθυμίες, να επιμελείσαι τη σωφροσύνη και να δίνεις προσοχή στην ακρόαση των θείων λογίων.

Θα είναι σκεύος για τιμητική χρήση, αγιασμένο, εύχρηστο στον Δεσπότη. Άρα εκείνα είναι άχρηστα, έστω κι αν εξυπηρετούν κάποια ανάγκη. Ετοιμασμένο για κάθε αγαθό έργο. Ακόμη κι αν δεν το πράττει, εντούτοις είναι κατάλληλο και δεκτικό. Πρέπει, λοιπόν, να είναι κανείς προετοιμασμένος για όλα, είτε για θάνατο είτε για μαρτύριο· πρέπει να είναι ετοιμασμένος, είτε για παρθενία είτε για όλα αυτά. Τις δε νεανικές επιθυμίες να τις αποφεύγεις. Νεανικές δεν είναι μόνο οι επιθυμίες της πορνείας, αλλά κάθε άτοπη επιθυμία είναι νεανική. Ας ακούσουν οι γηραιότεροι, ότι δεν πρέπει να πράττουν τα έργα των νεότερων. Ακόμη κι αν κάποιος είναι υβριστής, ακόμη κι αν αγαπά την εξουσία, είτε τα χρήματα, είτε τα σώματα, είτε οτιδήποτε άλλο, η επιθυμία αυτή είναι νεανική, ανόητη· επειδή η καρδιά δεν έχει ακόμη σταθεροποιηθεί, ούτε ο νους έχει θεμελιωθεί σε βάθος, αλλά μετεωρίζεται, είναι αναπόφευκτο να συμβαίνουν όλα αυτά. Για να μην αιχμαλωτιστεί, λοιπόν, κανείς από αυτά, τι συμβουλεύει; Απόφευγε τις νεανικές φαντασίες· να επιδιώκεις δε τη δικαιοσύνη, την πίστη, την αγάπη και την ειρήνη μαζί με όλους όσους επικαλούνται τον Κύριο με καθαρή καρδιά. Δικαιοσύνη ονομάζει τη γενικότερη αρετή, την ευσέβεια στον βίο, την πίστη, την αγάπη, την πραότητα.

Τι σημαίνει το «Μαζί με εκείνους που επικαλούνται τον Κύριο με καθαρή καρδιά»; Είναι σαν να έλεγε: Μόνο σε αυτούς να έχεις εμπιστοσύνη, όχι σε όσους απλώς Τον επικαλούνται, αλλά σε όσους το πράττουν χωρίς υστεροβουλία, ανυπόκριτα, σε αυτούς που δεν έχουν μέσα τους κανένα δόλο, σε αυτούς που προσέρχονται με ειρήνη, στους μη εριστικούς. Με αυτούς να συναναστρέφεσαι, ενώ με τους άλλους δεν χρειάζεται να είσαι πράος, παρά μόνο να διατηρείς την ειρήνη, στο μέτρο που εξαρτάται από εσένα. Τις δε ανόητες και αμαθείς συζητήσεις να τις αποφεύγεις, γνωρίζοντας ότι γεννούν φιλονικίες.

Εάν, λοιπόν, κάποιος καθαρίσει τον εαυτό του από αυτά, θα είναι σκεύος τιμημένο, αγιασμένο και εύχρηστο στον Δεσπότη, ετοιμασμένο για κάθε αγαθό έργο. Τις δε νεανικές επιθυμίες να τις αποφεύγεις· αντίθετα, να επιδιώκεις τη δικαιοσύνη, την πίστη, την αγάπη και την ειρήνη μαζί με εκείνους που επικαλούνται τον Κύριο με καθαρή καρδιά. Τις ανόητες και απαίδευτες αναζητήσεις να τις αποφεύγεις, γνωρίζοντας ότι γεννούν έριδες. Ο δε δούλος του Κυρίου δεν πρέπει να φιλονικεί, αλλά να είναι ήπιος προς όλους, διδακτικός, ανεξίκακος, να παιδαγωγεί με πραότητα τους αντιφρονούντες, μήπως τυχόν τους δώσει ο Θεός μετάνοια ώστε να φτάσουν στην επίγνωση της αλήθειας, και να συνέλθουν από την παγίδα του διαβόλου, από τον οποίο έχουν αιχμαλωτιστεί ζωντανοί για να εκτελούν το δικό του θέλημα.» ΚΕΦΑΛΑΙΟ Γ΄. «Αυτό δε να γνωρίζεις, ότι στις έσχατες ημέρες θα έρθουν καιροί χαλεποί. Διότι οι άνθρωποι θα είναι φίλαυτοι, φιλάργυροι, αλαζόνες, υπερήφανοι, βλάσφημοι, απειθείς στους γονείς, αχάριστοι, ανόσιοι, άστοργοι, αδιάλλακτοι, συκοφάντες, ακρατείς, ανήμεροι, εχθροί του αγαθού, προδότες, προπετείς, τυφλωμένοι από την υπεροψία, φιλήδονοι μάλλον παρά φιλόθεοι· έχοντας μεν εξωτερικά τη μορφή της ευσέβειας, αλλά έχοντας αρνηθεί τη δύναμή της. Και αυτούς να τους αποφεύγεις. Διότι σε αυτούς ανήκουν εκείνοι που εισχωρούν στα σπίτια και αιχμαλωτίζουν γυναικάρια φορτωμένα με αμαρτίες, τα οποία παρασύρονται από ποικίλες επιθυμίες, που πάντοτε μαθαίνουν, και ποτέ δεν μπορούν να φτάσουν στην επίγνωση της αλήθειας.