Πατερικές αναφορές στο Β΄ ΠΡΟΣ ΤΙΜΟΘΕΟΝ 2:3

Κακοπάθησε ως καλός στρατιώτης και αγωνίσου νομίμως, για να στεφανωθείς, γνωρίζοντας τούτο: ότι κάθε αγωνιζόμενος εγκρατεύεται στα πάντα. Εκείνο όμως που σκέφτηκα μόλις τώρα καθώς μιλούσα, αξίζει να μην το παραβλέψουμε: ότι στους μεν στρατιώτες του κόσμου το σιτηρέσιο αυξάνεται ανάλογα με τους κόπους τους· στους πνευματικούς οπλίτες όμως, εκείνος που καταναλώνει λιγότερη τροφή κατέχει το μεγαλύτερο αξίωμα. Διότι, όπως ακριβώς η δική μας περικεφαλαία διαφέρει ως προς τη φύση της από τη φθαρτή (αφού της μεν φθαρτής το υλικό είναι ο χαλκός, ενώ η δική μας έχει συγκροτηθεί από την ελπίδα της σωτηρίας)· και όπως η ασπίδα για εκείνους είναι φτιαγμένη από ξύλο και δέρμα, ενώ για εμάς προκάλυμμα είναι η πίστη· και όπως εμείς έχουμε περιβληθεί τον θώρακα της δικαιοσύνης, ενώ εκείνοι φορούν κάποιον αλυσιδωτό χιτώνα· και η μάχαιρα για εμάς, προς άμυνά μας, είναι η του πνεύματος, ενώ εκείνοι προβάλλουν τη σιδερένια· έτσι είναι φανερό ότι δεν είναι οι ίδιες τροφές που χορηγούν την ισχύ και στους δύο. Αλλά εμάς μάς δυναμώνουν τα δόγματα της ευσέβειας, ενώ για εκείνους είναι αναγκαίος ο χορτασμός της κοιλιάς. Επειδή, λοιπόν, το κύλισμα του χρόνου μάς έφερε και πάλι αυτές τις πολυπόθητες ημέρες, ας τις υποδεχθούμε όλοι με χαρά, σαν παλιές τροφούς, μέσω των οποίων η Εκκλησία μάς ανέθρεψε στην ευσέβεια.

Όποιος, λοιπόν, με ομολογήσει ενώπιον των ανθρώπων, θα τον ομολογήσω κι εγώ ενώπιον του Πατρός μου, που βρίσκεται στους ουρανούς. ΛΟΥΚΑΣ. Διότι όποιος ντραπεί εμένα και τους λόγους μου, αυτόν θα ντραπεί ο Υιός του ανθρώπου, όταν έλθει μέσα στη δόξα του, και στη δόξα του Πατρός και των αγίων αγγέλων. ΠΡΟΣ ΤΙΜ. Β΄. Μην ντραπείς, λοιπόν, τη μαρτυρία του Κυρίου μας, ούτε εμένα τον δέσμιό του· αλλά συγκακοπάθησε για το Ευαγγέλιο, ως καλός στρατιώτης του Ιησού Χριστού.

Ομιλία Δ΄. Εσύ, λοιπόν, τέκνο μου, να ενδυναμώνεσαι με τη χάρη που υπάρχει στον Χριστό Ιησού, και όσα άκουσες από εμένα ενώπιον πολλών μαρτύρων, αυτά να τα εμπιστευθείς σε πιστούς ανθρώπους, οι οποίοι θα είναι ικανοί να διδάξουν και άλλους. Εσύ, λοιπόν, κακοπάθησε ως καλός στρατιώτης του Ιησού Χριστού. Κανείς στρατευόμενος δεν εμπλέκεται στις βιοτικές υποθέσεις, για να αρέσει σε εκείνον που τον στρατολόγησε. Εάν πάλι κάποιος αγωνίζεται σε αγώνες, δεν στεφανώνεται, εάν δεν αγωνιστεί σύμφωνα με τους κανόνες.

Δεν είπε «Πες», αλλά «Παράδωσε ως παρακαταθήκη», όπως ακριβώς συμβαίνει με έναν θησαυρό, όπου εκείνο που παραδίδεται κατατίθεται προς ασφαλή φύλαξη. Πάλι εμβάλλει φόβο στον μαθητή και από τα άνω και από τα κάτω. Αλλά δεν λέει το «Παράδωσε» μόνο σε ανθρώπους πιστούς· διότι ποιο είναι το όφελος, όταν κάποιος είναι μεν πιστός, αλλά δεν μπορεί να μεταδώσει τη διδασκαλία σε άλλους; Όταν ο ίδιος μεν δεν προδίδει την πίστη, αλλά δεν προετοιμάζει και άλλους να γίνουν τέτοιοι; Δύο πράγματα λοιπόν πρέπει να έχει ο δάσκαλος: και να είναι πιστός, και να είναι διδακτικός. Γι' αυτό λέει: «Οι οποίοι θα είναι ικανοί να διδάξουν και άλλους». Εσύ λοιπόν κακοπάθησε ως καλός στρατιώτης του Ιησού Χριστού. Ω, πόσο μεγάλο είναι το αξίωμα να είναι κανείς στρατιώτης του Χριστού! Αναλογίσου τους βασιλείς της γης, πώς θεωρούν ότι είναι κάτι σπουδαίο όσοι στρατεύονται υπό τις διαταγές τους. Εάν λοιπόν το να κακοπαθεί είναι χαρακτηριστικό του βασιλικού στρατιώτη, το να μην κακοπαθεί δεν αρμόζει σε στρατιώτη. Επομένως, δεν πρέπει να δυσανασχετείς εάν κακοπαθείς· διότι αυτό είναι ίδιον του στρατιώτη· αλλά να δυσανασχετείς εάν δεν κακοπαθείς. Κανένας που στρατεύεται δεν εμπλέκεται στις βιοτικές μέριμνες, προκειμένου να αρέσει σε αυτόν που τον στρατολόγησε. Και εάν κάποιος συμμετέχει σε αγώνες, δεν στεφανώνεται, εάν δεν αγωνιστεί νομίμως. Αυτά έχουν ειπωθεί μεν προς τον Τιμόθεο, αλλά απευθύνονται δι' αυτού προς κάθε δάσκαλο και μαθητή.

Αν θέλεις, το κυριότερο και ισχυρότερο από όλα, έχεις ανεβεί στην Ιερουσαλήμ, την όραση της τέλειας ειρήνης της ψυχής, βλέπεις τον Χριστό, τον Θεό της ειρήνης· κακοπαθείς μαζί Του ως καλός στρατιώτης· συσταυρώνεσαι μαζί με τη σάρκα, με τα πάθη και με τις επιθυμίες· και ευλόγως, καθώς και εσύ ο ίδιος έγινες Θεός για τον Φαραώ και για κάθε αντίπαλη δύναμή του, συνθάβεσαι λοιπόν και συγκατέρχεσαι στον άδη της θεολογίας, εννοώ, και των άρρητων μυστηρίων, και μυρώνεσαι και ευωδιάζεις από τις συγγενείς και φίλες γυναίκες, δηλαδή τις αρετές. Διότι τι με εμποδίζει να τα λέω και να τα εκφράζω λέξη προς λέξη; Εφόσον βέβαια και στον ουρανό κάθεσαι στα δεξιά (ω της αρπαγής!), ανασταίνεσαι και εσύ τριήμερος μετά τη νίκη κατά τριών τυράννων· ίσως είναι πιο οικείο να πω, ώστε μετά τη νίκη του σώματος, της ψυχής και του πνεύματος, ή και μετά την κάθαρση τρόπον τινά της τριμερούς ψυχής, εννοώ του πάθους, του θυμού και του λογικού, έρχεσαι στο όρος των Ελαιών (διότι πρέπει να συντομεύω και να μην αναπτύσσω περιττές σοφίες προς κάποιον που είναι γεμάτος από σοφία, ιδίως γράφοντας επιστολή σε αυτόν που υπερέχει σε γνώση έναντι όλων ημών), για το οποίο όρος νομίζω κάποιος καλλίδρομος αναβαίνοντας έλεγε: Τα ψηλά όρη είναι για τα ελάφια, δηλαδή για τις ψυχές που εξολοθρεύουν τα θηρία. Μαζί με αυτόν λοιπόν, τρέχοντας και συνοδοιπορώντας και εσύ, έχεις φτάσει στη βάση του, αφού ατένισες στους ουρανούς· διότι πάλι ανάγω τον τύπο του λόγου στον ίδιο τον λόγο.

Εσύ, λοιπόν, κακοπάθησε ως καλός στρατιώτης του Ιησού Χριστού. Κανείς που υπηρετεί ως στρατιώτης δεν εμπλέκεται στις βιοτικές μέριμνες, για να αρέσει σε εκείνον που τον στρατολόγησε. Εάν πάλι αγωνίζεται κανείς, δεν στεφανώνεται, εάν δεν αγωνιστεί σύμφωνα με τους κανόνες. Ο γεωργός που κοπιάζει πρέπει πρώτος να γεύεται από τους καρπούς. Κατανόησε αυτά που λέω· διότι ο Κύριος θα σου δώσει σύνεση σε όλα. Να θυμάσαι τον Ιησού Χριστό, ο οποίος αναστήθηκε από τους νεκρούς, από το σπέρμα του Δαβίδ, σύμφωνα με το ευαγγέλιό μου, για το οποίο κακοπαθώ μέχρι και δεσμά ως κακούργος· αλλά ο λόγος του Θεού δεν δένεται. Γι' αυτό τα υπομένω όλα για χάρη των εκλεκτών, ώστε να επιτύχουν και αυτοί τη σωτηρία που υπάρχει στον Χριστό Ιησού, μαζί με αιώνια δόξα. Αξιόπιστος είναι ο λόγος· διότι εάν πεθάναμε μαζί του, θα ζήσουμε και μαζί του· εάν υπομένουμε, θα συμβασιλεύσουμε και μαζί του. Εάν τον αρνούμαστε, και εκείνος θα μας αρνηθεί. Εάν απιστούμε, εκείνος παραμένει πιστός· δεν μπορεί να αρνηθεί τον εαυτό του. Αυτά να τους υπενθυμίζεις, διαμαρτυρόμενος ενώπιον του Κυρίου να μην λογομαχούν, πράγμα που δεν προσφέρει καμία ωφέλεια παρά οδηγεί στην καταστροφή εκείνων που ακούν. Φρόντισε με ζήλο να παρουσιάσεις τον εαυτό σου δόκιμο στον Χριστό, εργάτη που δεν έχει να ντραπεί για τίποτα, ο οποίος ορθοτομεί τον λόγο της αλήθειας. Τις δε βέβηλες κενοφωνίες να τις αποφεύγεις· διότι θα προχωρήσουν σε μεγαλύτερη ασέβεια, και ο λόγος τους θα εξαπλωθεί σαν γάγγραινα· μεταξύ αυτών είναι ο Υμέναιος και ο Φιλητός, οι οποίοι αστόχησαν ως προς την αλήθεια, λέγοντας ότι η ανάσταση έχει ήδη γίνει, και ανατρέπουν την πίστη μερικών.

Αναλογιζόμενος αυτά, αγαπητέ, να είσαι ανδρείος και δυνατός, και ως καλός στρατιώτης να φροντίζεις να αρέσεις σε εκείνον που σε στρατολόγησε. Και αν ο πονηρός σού φέρει λογισμούς ολιγωρίας και επιδιώξει να χαλαρώσει την ένταση της προθέσεώς σου, μην φοβάσαι τις επιβουλές του, έχοντας στον νου σου το Δεσποτικό πρόσταγμα που λέει: «Στον κόσμο θα έχετε θλίψη· αλλά να έχετε θάρρος, εγώ έχω νικήσει τον κόσμο». Γι' αυτό να χαίρεσαι πάντοτε εν Κυρίω, διότι σε εξέλεξε και σε ξεχώρισε από τον κόσμο, και σε έθεσε ενώπιον του προσώπου Του. Και Αυτός, που σε κάλεσε με αγία κλήση, είναι πάντοτε κοντά. Να μην μεριμνάς για τίποτα· αλλά σε κάθε περίσταση, με την προσευχή και τη δέηση, μετ' ευχαριστίας, ας γίνονται γνωστά τα αιτήματά σου στον Θεό. Διότι Αυτός έχει πει: «Δεν θα σε αφήσω και δεν θα σε εγκαταλείψω». Έτσι λοιπόν, μέσα στη σκληρότητα της αγωγής και στην ολιγωρία της ασκήσεως, έχοντας τέτοιους λογισμούς, να ευφραίνεσαι, ενθυμούμενος τον Κύριο και Θεό μας· διότι λέει: «Ενθυμήθηκα τον Θεό, και ευφράνθηκα».

Ας εξαγοράσουμε την ανδρεία των ψυχών μας με πολλή υπομονή και καρτερία στους πειρασμούς, σύμφωνα με τον λόγο του Κυρίου: «Με την υπομονή σας», λέει, «θα κερδίσετε τις ψυχές σας», στεκόμενοι δηλαδή με ανδρείο φρόνημα ενάντια στην αμαρτία και πλήττοντας τον εχθρό με τα όπλα του Πνεύματος, κακοπαθώντας ως καλοί στρατιώτες του Χριστού με νηστείες, με αγρυπνίες, με χαμευνίες, με προσευχές, με πένθος, με σάκο και μετάνοια και αδιάκοπες δεήσεις, ώστε, αφού λάβουμε το στεφάνι της νίκης, να συμβασιλεύσουμε στους αιώνες μαζί με τον Χριστό.

Πες μου, σε ρωτώ, αδελφέ, ήρθες στη μονή πιστεύοντας ότι υπάρχει κρίση και ανάσταση και ανταπόδοση των πεπραγμένων της ζωής, ομολογώντας ότι υπάρχει Θεός που πρόκειται να ανταποδώσει στον καθένα σύμφωνα με τις πράξεις του, ή μήπως δεν έβαλες τίποτα από αυτά στην καρδιά σου; Ήρθες για να τηρήσεις τις συμφωνίες που συνήψες και υποσχέθηκες στον Χριστό ενώπιον πολλών μαρτύρων, ή προσποιήθηκες δόλια πως επιθυμείς τον δεσμό της αδελφότητας, επιδιώκοντας να γίνεις μέλος της εκκλησίας, ενώ όλο αυτό ήταν από σένα προσχεδιασμένο στο μυαλό σου, για να λαμβάνεις ανελλιπώς όσα χρειάζονται για χορτασμό και λαιμαργία και να ζεις βίο αμέριμνο και άκοπο; Αν λοιπόν προσήλθες για να γίνεις δούλος του Χριστού και δικός μας αδελφός, φύλαγε, παρακαλώ, και τις δικές Του εντολές, και δείξε προθυμία να Τον υπηρετείς θερμά, ώστε να φανείς αληθινός χριστιανός από τα έργα σου και να αποδειχθείς φιλόθεος αδελφός μας, εξομοιούμενος με εμάς σε όλα· κακοπάθησε μαζί μας ως καλός στρατιώτης, ώστε και να στεφανωθείς και να συνδοξαστείς, ευφραινόμενος με αιώνια δόξα. Αν όμως ήρθες προσποιούμενος υποκριτικά ότι κείρεσαι και γίνεσαι μοναχός, αλλά υπολόγιζες μόνο να τρως και να πίνεις μαζί με τους άλλους, βρίσκοντας δήθεν τα πάντα έτοιμα από μόνα τους, άκου και εγώ θα σου πω τι πρόκειται να σε βρει.

Στο τέκνο μου Βασσιανό. Ήρθε η ώρα να σου στείλω επιστολή ιδιαιτέρως, αγαπημένο μου τέκνο, αφού απομονώθηκες από τους αδελφούς σου. Ευχαρίστησα και ευχαριστώ τον Θεό μου για σένα, διότι περισσότερο από όσο ήλπιζα σε βρήκα τώρα πιστόν εν Κυρίω, άνδρα γενναίο, φύλακα ανόθευτης υπακοής, αμνό του Χριστού, πρόθυμο να πεθάνει για Αυτόν. Εγώ ήδη από τα πρώτα σου γράμματα σε επαίνεσα και σε αποδέχτηκα, καθώς μου φανέρωσες όσα σας συνέβησαν και μάλιστα με τόση ευψυχία. Εύγε, καλό μου τέκνο Βασσιανέ. Ίσως από θεία οικονομία δεν σε πήρα μαζί μου στην εξορία μου, ώστε να φανεί η δοκιμασμένη αρετή σου. Ομολόγησες, φυλακίστηκες, δοκιμάστηκες σαν τον χρυσό στο πυρ μέσα από τη θλίψη και την ασθένεια. Ακόμη, τέκνο μου, επίμεινε με μακροθυμία για να λάμψεις σαν τον ήλιο. Διότι ο Ορέστης και ο Αφράτης δεν άντεξαν να δοκιμαστούν ούτε στο ελάχιστο· γι' αυτό έγιναν υιοί του σκότους. Κακοπάθησε έστω και για λίγο ως στρατιώτης του Χριστού, βλέποντας τα άνω, αποβλέποντας στα μέλλοντα. Διότι τα παρόντα πετούν μακριά σαν όνειρα. Πόσο πρόκειται να σκιρτήσεις από χαρά λίγο αργότερα, όχι μόνο στον μέλλοντα αιώνα, αλλά και εδώ. Γι' αυτό έχε θάρρος, προχώρα ώρα με την ώρα, προσέχοντας και τους εσωτερικούς εχθρούς, ώστε να είμαστε από παντού ακυρίευτοι. Και αν σφάλλουμε ελαφρώς σε κάτι, ας σηκωνόμαστε γρήγορα. Ας προσευχόμαστε, ας κλαίμε, ας υψώνουμε την καρδιά μας προς τον Θεό και παρευθύς έρχεται η βοήθεια.

Προς το τέκνο Βασσιανό. Έμαθα τι συνέβη στους αδελφούς, τέκνο μου, και πώς εσύ παρέμεινες, επειδή δεν σε αναζήτησαν, πράγμα που δεν έγινε προς ήττα σου, αλλά κατά θεία οικονομία. Όμως να είσαι προετοιμασμένος· διότι δεν γνωρίζεις ποια ώρα θα σε προστάξει ο Θεός να παρουσιαστείς στους βασανιστές. Μην δειλιάσεις, λοιπόν, εξαιτίας της πτώσης του Λουκιανού και της δειλίας των άλλων· διότι και οι δύο, εξαιτίας των δικών μου αμαρτιών, στάθηκαν ελεεινοί, απροετοίμαστοι, ευάλωτοι στον διάβολο, χάνοντας τα αιώνια αγαθά από λύπηση για τη σάρκα τους· αυτούς θα τους αναστήσει ο Χριστός εκ νεκρών διά της άξιας λόγου μετάνοιας. Εσύ, λοιπόν, ως καλός στρατιώτης του Χριστού, συγκακοπάθησε μαζί με τους συναθλητές σου, με τους οποίους και ασφαλίστηκες, με τους οποίους και καταλέχθηκες. Ποιοι είναι αυτοί; Ο άγιος μάρτυρας Θαδδαίος, ο Δωρόθεος, ο Βησσαρίωνας και ο Ιάκωβος, ο νεοσύλλεκτος στρατός του Χριστού. Εξήλθε (πράγμα που είναι ελεεινό να το πει κανείς, αλλά είναι η αλήθεια) ο Ιούδας, και εισήλθε στη θέση του ο Ματθίας.

Εσύ, λοιπόν, τέκνο μου, στάσου όρθιος, κακοπάθησε ως καλός στρατιώτης του Χριστού, εκπλήρωσε την ομολογία σου, τείνοντας χείρα βοηθείας, όπως ακριβώς έγραψα και προηγουμένως, στους αδελφούς της Μονής Στουδίου, εάν ακόμη διασώζονται εν Κυρίω, επειδή ιδιαιτέρως συνδέονται με εσένα ως συναθλητές και συνοδοιπόροι. Ο Κύριος ας σε χρυσώσει με την καθαρότητα της καρδιάς. Προσεύχου για εμάς τους αμαρτωλούς, αγαπημένε.

Προς τον Ιωάννη Σάρδεων. Εδώ και καιρό ακούσαμε ότι η πατρική σου αγιοσύνη ασθενεί, και τώρα πως βρίσκεται σχεδόν σε απελπιστική κατάσταση, και τόσο ταραχθήκαμε εμείς οι ταπεινοί και συγκινηθήκαμε με λύπη, ώστε θελήσαμε να ορμήσουμε για να βρεθούμε εκεί και να δούμε με τα μάτια μας την απευκταία είδηση. Αυτό όμως δεν κατέστη δυνατό εξαιτίας των περιστάσεων. Γι' αυτό αναγκαστήκαμε να πετάξουμε μέσω αυτής της επιστολής, σαν να ήμασταν σωματικά παρόντες, και να σε δούμε, τον καλό πατέρα, τον γνήσιο φίλο, τον γενναίο μάρτυρα της αλήθειας. Αφού για χάρη της εσύ βρίσκεσαι και εξόριστος και δεσμώτης στη φυλακή, και μάλιστα πριν από αυτά έγινες θέαμα, για να μιλήσω αποστολικά, και σε αγγέλους και σε ανθρώπους, την ημέρα που η ιερή σου κεφαλή ρίχτηκε στο έδαφος από τους ασεβείς μπροστά στο συνέδριο του Καϊάφα. Ω, τι συμβαίνει σε εμάς; Γιατί βιάζεσαι να αναχωρήσεις από τα εγκόσμια, εσύ ο στύλος της Εκκλησίας; Μείνε μαζί μας ακόμα, μείνε, κακοπάθησε μαζί μας για το Ευαγγέλιο ως καλός στρατιώτης. Βλέπεις πώς μαίνεται ο πόλεμος, πώς δεχόμαστε επιθέσεις και πώς πολεμάμε για τον Λόγο;