Πατερικές αναφορές στο Β΄ ΠΡΟΣ ΤΙΜΟΘΕΟΝ 2:4

Του εν αγίοις πατρός ημών Αθανασίου του Μεγάλου, Διδασκαλία προς μοναχούς πραότερη, πνευματική. Εκείνος που πιστεύει στον Κύριο και προσέρχεται σε Αυτόν, βαδίζοντας προς την τέλεια μαθητεία, πρέπει πρώτα να μάθει να απομακρύνεται από κάθε αμάρτημα. Έπειτα δε, πρέπει να αποσπάται από τις κοσμικές οφειλές με πολλούς τρόπους για να υπομένει καρτερικά για τον Κύριό μας, έστω και αν σου φαίνομαι ότι ομιλώ παράλογα. Διότι είναι αδύνατον αυτός που διαπράττει αμαρτία, ή εμπλέκεται στις υποθέσεις και τις μέριμνες του βίου, να παραδώσει τον εαυτό του στη δουλεία των αναγκαίων για το ζην και, πολύ περισσότερο, να γίνει μαθητής του Κυρίου. Γι' αυτό ούτε στον νεανίσκο είπε προηγουμένως: «Έλα και ακολούθησέ με», προτού του δώσει την εντολή να πουλήσει τα υπάρχοντά του και να τα δώσει στους φτωχούς. Αλλά ούτε και αυτό του το πρόσταξε, προτού εκείνος ομολογήσει ότι: «Όλα αυτά τα τήρησα από τη νεότητά μου». Διότι εκείνος που δεν έλαβε ποτέ την άφεση των αμαρτιών και δεν λυτρώθηκε από αυτές με το αίμα του Κυρίου μας Ιησού Χριστού, αλλά δουλεύει στον διάβολο και εξουσιάζεται από την αμαρτία που υπάρχει μέσα του, είναι αδύνατον να δουλεύσει στον Κύριο, ο οποίος εξέδωσε την απαράβατη απόφαση λέγοντας: «Καθένας που πράττει την αμαρτία, είναι δούλος της αμαρτίας. Και ο δούλος δεν παραμένει στην οικία αιώνια». Το μαρτυρεί άλλωστε και ο Παύλος, που ομιλεί εν Χριστώ, ότι: «ο δούλος της αμαρτίας, είναι ελεύθερος από τη δικαιοσύνη».

«Διότι εκείνος που αγαπά τον κόσμο, δεν αγαπά τον Κύριο που τον αγάπησε». Εκείνος όμως που μίσησε αυτόν τον κόσμο και τα σκάνδαλα που υπάρχουν σε αυτόν, και αγάπησε το θέλημα του Θεού, παραμένει εις τον αιώνα. Διότι ο Δεσπότης, θέλοντας να μας χωρίσει από την προσήλωση και τη διαβίωση στον κόσμο, έλεγε: «Κανένας που έβαλε το χέρι του στο άροτρο και στράφηκε προς τα πίσω δεν είναι κατάλληλος για τη βασιλεία των ουρανών». Ο δε Απόστολος λέει: «Κανένας στρατευόμενος δεν εμπλέκεται στις βιοτικές μέριμνες». Και πάλι ο Κύριος λέει: «Εκείνος που είναι στον αγρό, ας μην επιστρέψει στα πίσω», δηλαδή να μην αναπολεί πάλι ούτε να ποθεί εκείνον τον τρόπο ζωής, τον οποίο, για χάρη του Θεού και της εντολής Του, μίσησε και εγκατέλειψε.

Κείμενο 117. «Κανείς στρατευόμενος δεν εμπλέκεται στις βιοτικές υποθέσεις, για να είναι αρεστός σε εκείνον που τον στρατολόγησε». Ερμηνεία. Διότι, εάν αυτός που πρόκειται να στρατευθεί σε επίγειο βασιλιά δεν του είναι αρεστός, εάν δεν αφήσει όλες τις φροντίδες του βίου, πόσο μάλλον εκείνος που πρόκειται να στρατευθεί στον επουράνιο βασιλιά;

Ο αρχιτέκτονας ας θέτει με ασφάλεια το θεμέλιο της πίστεως, που είναι ο Χριστός Ιησούς. Ο οικοδόμος ας προσέχει πώς εποικοδομεί πάνω σε αυτό· όχι με ξύλα, ούτε με χόρτο, ούτε με καλάμια, αλλά με χρυσό, άργυρο και πολύτιμους λίθους. Ο ποιμένας, πρόσεχε μήπως σου διαφύγει κάτι από τα καθήκοντα που επιβάλλει η ποιμαντική. Και ποια είναι αυτά; Επίστρεφε το πλανημένο, περίδεσε το συντριμμένο, θεράπευσε αυτό που νοσεί. Ο γεωργός, σκάβε γύρω από την άκαρπη συκιά και ρίχνε όσα συντελούν στη βοήθεια της καρποφορίας. Ο στρατιώτης, συγκακοπάθησε για το Ευαγγέλιο, αγωνίσου την καλή στρατεία κατά των πνευμάτων της πονηρίας, κατά των παθών της σάρκας, ανάλαβε όλη την πανοπλία του Πνεύματος· μην εμπλέκεσαι στις βιοτικές μέριμνες, ώστε να αρέσεις σε εκείνον που σε στρατολόγησε.

Καθένα, βεβαίως, από όσα απειλήθηκαν εναντίον εκείνων εξαιτίας της απιστίας τους προς τον Κύριο, είναι δυνατόν να συμβεί και σε εμάς, εάν φανούμε απειθείς. Διότι και από εμάς εκλείπουν οι πολεμιστές, εκείνοι που αναλαμβάνουν την πανοπλία του Κυρίου και στέκονται γενναία απέναντι στις μεθοδείες του διαβόλου, όταν μας κυριεύσει η απιστία και παραδοθούμε στους αντιπάλους. Αλλά ας παρακαλέσουμε τον Κύριο, να μην αφαιρέσει από εμάς πολεμιστή, άνδρα οχυρωμένο με τον θώρακα της πίστεως και φέροντα την περικεφαλαία του σωτηρίου να προστατεύει τα καίρια σημεία του, με τα πόδια ασφαλισμένα στην ετοιμασία του Ευαγγελίου, έχοντας γυμνώσει τη μάχαιρα και όντας έτοιμο να τιμωρήσει κάθε παρακοή· και γενικότερα, ως καλό στρατιώτη του Χριστού που συγκακοπαθεί για το Ευαγγέλιο, μη εμπλεκόμενο στις υποθέσεις του βίου, προκειμένου να αρέσει σε αυτόν που τον στρατολόγησε.

Τι ζητάς εσύ, που σταυρώθηκες ως προς τον κόσμο, ανάμεσα σε εκείνους που φιληδονούν με τα του κόσμου και μέσα στον κόσμο; «Κανείς», λέει, «όταν στρατεύεται, δεν εμπλέκεται στις βιοτικές ασχολίες, προκειμένου να αρέσει σε εκείνον που τον στρατολόγησε», και κανείς «δεν στεφανώνεται, εάν δεν αγωνιστεί σύμφωνα με τους κανόνες». Συντάφηκες με τον Χριστό κατά το βάπτισμα· γιατί, λοιπόν, ακολουθείς κοσμικούς κανόνες σαν να ζεις μέσα στον κόσμο;

Και γόγγυζαν οι γραμματείς τους και οι Φαρισαίοι προς τους μαθητές του, λέγοντας: Γιατί τρώτε και πίνετε μαζί με τελώνες και αμαρτωλούς; Και απαντώντας ο Ιησούς τούς είπε: Δεν έχουν ανάγκη ιατρού οι υγιείς, αλλά οι ασθενείς. ΠΡΟΣ ΤΙΜ. Β΄. Κανείς στρατευόμενος δεν εμπλέκεται στις υποθέσεις του βίου, για να αρέσει σε εκείνον που τον στρατολόγησε. Εάν πάλι και κάποιος αθλείται, δεν στεφανώνεται, εάν δεν αθληθεί νομίμως.

ΠΡΟΣ ΤΙΜΟΘΕΟΝ Β΄. Κανένας στρατευόμενος δεν εμπλέκεται στις βιοτικές μέριμνες, προκειμένου να αρέσει σε εκείνον που τον στρατολόγησε. Εάν πάλι κάποιος αγωνίζεται, δεν στεφανώνεται, εάν δεν αγωνιστεί σύμφωνα με τους κανόνες. Ότι, κατ' αντιπαραβολή προς εκείνους οι οποίοι στα μικρότερα ζητήματα επέδειξαν φόβο προερχόμενο από πίστη και ζήλο από αξιόλογη επιθυμία, εκείνοι που διαπιστώνεται ότι είναι περιφρονητές ή αμελείς στα σπουδαιότερα, υφίστανται αυστηρότερη την κατάκριση.

Δεν επιθύμησα το ασήμι ή το χρυσάφι ή τον ιματισμό κανενός, εσείς οι ίδιοι το γνωρίζετε. Προς Τιμόθεον Β΄. Κανείς στρατευόμενος δεν εμπλέκεται στις βιοτικές υποθέσεις, προκειμένου να αρέσει σε εκείνον που τον στρατολόγησε. Ότι δεν πρέπει να παραχωρεί κανείς τον εαυτό του στη μέριμνα των βιοτικών, προς χάρη εκείνων που ασχολούνται με αυτά από εμπαθή προσκόλληση.

Κεφάλαιο ΚΘ΄. ΛΟΥΚΑΣ. Είπε δε σε αυτόν κάποιος από το πλήθος: «Διδάσκαλε, πες στον αδελφό μου να μοιραστεί μαζί μου την κληρονομιά». Εκείνος του είπε: «Άνθρωπε, ποιος με κατέστησε δικαστή ή μεριστή σε εσάς;» ΠΡΟΣ ΤΙΜΟΘΕΟΝ Β΄. Κανείς στρατευόμενος δεν εμπλέκεται στις βιοτικές υποθέσεις, και τα εξής.

Κανένας στρατιώτης δεν κατασκευάζει οικία, ούτε αποκτά κτήματα αγρών, ούτε αναμειγνύεται σε ποικίλες εμπορικές ασχολίες για την απόκτηση χρημάτων. Κανένας στρατευόμενος δεν εμπλέκεται στις βιοτικές μέριμνες, προκειμένου να αρέσει σε εκείνον που τον στρατολόγησε. Ο στρατιώτης λαμβάνει βασιλική τροφή· δεν πρέπει να εξασφαλίζει ο ίδιος την τροφή του, ούτε να ασχολείται με αυτό. Παντού είναι ανοικτή για αυτόν μία οικία ανάμεσα στους υπηκόους, κατόπιν προστάγματος του βασιλέως.

Κανένας στρατευόμενος δεν εμπλέκεται στις βιοτικές μέριμνες, για να αρέσει σε εκείνον που τον στρατολόγησε· έτσι και εμείς θέλουμε να αγωνιστούμε, ώστε να απαλλαγούμε από κάθε μέριμνα για όλα τα πράγματα του κόσμου τούτου και να αφοσιωθούμε μόνο στον Θεό, όπως λέει, ώστε η παρθένος να είναι προσηλωμένη και απερίσπαστη.

Αναζήτησε τον Κύριο, αγαπητέ, με όλη σου τη δύναμη, για να σωθεί η ψυχή σου, και ας μην κατοικεί η κακία στην καρδιά σου. Διότι, όπως ακριβώς το φράγμα ανακόπτει την ορμή των υδάτων, έτσι και η κακία απομακρύνει τη γνώση από την καρδιά. Εάν επιδιώξεις τη δικαιοσύνη, θα την κατακτήσεις και θα την ενδυθείς σαν ποδήρη χιτώνα δόξας. Ο μοναχός που εμπλέκεται στις κοσμικές υποθέσεις θα ζημιωθεί πολύ· αντίθετα, εκείνος που υπομένει τους ασκητικούς κόπους δεν θα ζημιωθεί. Αυτός που στρέφει ξανά τον λογισμό του στα κοσμικά πράγματα μετά την αποταγή και την αναχώρηση από τον κόσμο, σε τίποτα δεν διαφέρει από εκείνον που καταστρέφει τον εαυτό του.

Ας περιφρονήσουμε, λοιπόν, όλα τα βιωτικά πράγματα, τα οποία αποσπούν τον νου από τον Θεό. Διότι την ισχύ και το κάλλος τα διαδέχεται το γήρας και η ασθένεια, και τη δόξα και τον πλούτο τα διαλύει ο θάνατος και η φθορά. Η δικαιοσύνη όμως μένει εις τον αιώνα. Αγωνίσου λοιπόν καλώς, αγαπητέ, διότι, ιδού, το στάδιο έχει ανοίξει για όλους, και ο Αγωνοθέτης λέγει μέσω του Αποστόλου: έτσι να τρέχετε, ώστε να κατακτήσετε το βραβείο, και, καθένας που αγωνίζεται εγκρατεύεται σε όλα. Και πάλι λέγει: κανένας που στρατεύεται δεν εμπλέκεται στις βιωτικές υποθέσεις, για να αρέσει σε εκείνον που τον στρατολόγησε. Και εάν κάποιος αθλείται, δεν στεφανώνεται, εάν δεν αθληθεί νομίμως. Ο δε Θεός και Πατέρας του Κυρίου μας Ιησού Χριστού είθε να μας δώσει πνεύμα δυνάμεως, σοφίας και υπομονής, ώστε να Τον υπηρετούμε όλες τις ημέρες της ζωής μας. Στον Οποίο ανήκει η δόξα στους αιώνες.

Ποιο είναι το όφελος, αδελφοί, εάν τη μία ημέρα οικοδομούμε, και τις δύο καταστρέφουμε; Εάν λοιπόν εργαζόμαστε κατ' αυτόν τον τρόπο, πώς θα ολοκληρωθεί το έργο; Τι σχέση έχουμε εμείς με τον κόσμο; Τι σχέση έχουμε εμείς με τις ασχολίες αυτού του βίου, εμείς που έχουμε πεθάνει για τον κόσμο; Μήπως ο λόγος είναι για την τροφή; Αρκούν τα χέρια μας για την εξυπηρέτηση του σώματος, εφόσον ο Κύριος μας συντρέχει. Διότι κανείς στρατευόμενος, λέγει, δεν εμπλέκεται στις βιοτικές μέριμνες, προκειμένου να αρέσει σε εκείνον που τον στρατολόγησε. Και πάλι: εργαζόμενοι νύχτα και μέρα, για να μην επιβαρύνουμε κανέναν. Τι σχέση έχουμε εμείς με τον δρόμο των χωριών, μοναχέ; Διότι, εάν, ενώ καθόμαστε και ησυχάζουμε στο κελί, δεν μπορούμε να αντισταθούμε γενναία στους λογισμούς των παθών και στη σκιά των πραγμάτων, πώς δεν θα γίνουμε πολύ περισσότερο ευάλωτοι, εάν ρίξουμε τους εαυτούς μας στα λάφυρα των αλλοφύλων; Αλλά ίσως πολλές φορές θέλεις να πεις ότι, κατ' εντολήν των ηγουμένων, από ανάγκη, πλησιάζουμε στο χωριό. Εάν βέβαια το κάνεις αυτό κατ' εντολήν και από υπακοή, είσαι ακατηγόρητος, εφόσον εκτελείς αυτό που σου προστάχθηκε με φόβο Θεού. Αλλά υπάρχουν κάποιοι, οι οποίοι με την πρόφαση της υπακοής θέλουν να εκπληρώνουν και τη δική τους επιθυμία σύμφωνα με τον παλαιό άνθρωπο.

Και εσύ, αδελφέ, μην ομιλείς για κοσμικά, αλλά για πνευματικά. Όχι για τα γήινα, αλλά για τα επουράνια. Έχε ψηλά την καρδιά σου προς τον Σωτήρα Χριστό, και πες μαζί με τον Δαβίδ: Κύριε, δεν υψώθηκε η καρδιά μου. Προς Αυτόν να αποβλέπεις πάντοτε, λέγοντας: Προς Εσένα, που κατοικείς στον ουρανό, σήκωσα τα μάτια μου. Χύσε δάκρυα, διότι αυτοί που σπέρνουν με δάκρυα, με αγαλλίαση θα θερίσουν. Νύχτα και ημέρα να αποβλέπεις προς την έσχατη ώρα. Ο ψαλμός ας είναι στο στόμα σου αδιαλείπτως· διότι η επίκληση του ονόματος του Θεού φυγαδεύει τους δαίμονες. Να μιλάς στον Θεό πολύ, και στους ανθρώπους λίγο. Πάντοτε να μνημονεύεις τον Θεό, και η διάνοιά σου θα γίνει ουρανός. Μην αγαπάς την τρυφή, αλλά να αποφεύγεις τις ηδονές. Μίσησε κάθε χαρά αυτού του κόσμου. Μη δυσανασχετείς με τη χαμοκοιτία, διότι είναι πρόξενος αιώνιας απόλαυσης. Μη σου φανεί βάρος η νηστεία, διότι σε οδηγεί σε αιώνια ευφροσύνη. Έγινες στρατιώτης του Χριστού; Μην εμπλέκεσαι στις βιοτικές μέριμνες, για να αρέσεις σε Εκείνον που σε στρατολόγησε. Απαρνήθηκες τον κόσμο; Μην αγαπάς τον κόσμο, ούτε τα όσα υπάρχουν στον κόσμο.

Απερίγραπτο κάλλος στην ψυχή του μοναχού είναι η απαστράπτουσα παρθενία· ενώ χείριστο πρόσωπο του μοναχού είναι η σπιλωμένη παρθενία. Χείριστο πράγμα για τον μοναχό είναι η παρείσακτη κακία, σαν φωτιά σε καλαμιά. Ο μοναχός που απαρνήθηκε τον κόσμο, γίνεται συνόμιλος με τον Χριστό· ενώ εκείνος που εμπλέκεται στα πράγματα του κόσμου, δεν θα αρέσει στον Χριστό που τον στρατολόγησε. Πιστότατος κήρυκας της βασιλείας των ουρανών είναι ο αφιλάργυρος μοναχός· ενώ χάνεται οικτρά εκείνος που νοσεί από φιλαργυρία. Στολίδι του νέου μοναχού είναι η σωφροσύνη, η οποία διατηρεί ανεσκίαστη την παρθενία. Κειμήλιο του μοναχού είναι η υπακοή· όποιος την κατέχει θα εισακουστεί από τον Κύριο. Η κακία ας μην κατοικεί στην καρδιά του μοναχού· αντίθετα, η αγαθότητα ας πλεονάζει στα έργα του.

Υπομνηστικό, δηλαδή επιστολή. Κάθε ώρα έχω στον νου μου την οπτασία που μου διηγήθηκες, αδελφέ· γι' αυτό αγωνίζου να ζεις επάξια της κλήσεως, για να γίνεις αρεστός σε Εκείνον που σε στρατολόγησε. Διότι γνωρίζω την προθυμία σου και τον ζήλο σου για τον Θεό· γι' αυτό σε συμβουλεύω, εφόσον έχεις την πρόθεση να σωθείς, αλλά είσαι ακόμη άπειρος στην ενάρετη ζωή, να ακολουθείς τα ίχνη των αγίων και τέλειων αδελφών και πατέρων, και από αυτούς να μαθαίνεις πώς πρέπει να συμπεριφέρεται ο δούλος του Θεού. Αυτό που πάντοτε σου έλεγα, είναι να παρατηρείς τη συμπεριφορά του καθενός και να μιμείσαι τον τρόπο ζωής του, πώς δηλαδή ο καθένας, εξοπλισμένος με την ευσέβεια, σπεύδει προς το βραβείο της άνω κλήσεως· και να παρατηρείς με ακρίβεια του ενός την τέλεια και ορθή πίστη, του άλλου την ελπίδα στον Θεό, του άλλου τη διπλή αγάπη, αυτήν προς τον Κύριο και προς τον πλησίον· και κάποιου άλλου, πώς με φόβο Θεού φρουρεί την ψυχή του, προφυλασσόμενος από κάθε πονηρό πράγμα· ζώντας βίο ακατηγόρητο και ακατάκριτο, ή μάλλον επαινούμενο από όλους για το καθαρό και άμεμπτο της ζωής του· διότι υπάρχουν πολλοί τέτοιοι, για τους οποίους σου έλεγα να στρέφεις την προσοχή σου σε εκείνους, και όχι σε εμένα τον ράθυμο.

Αλλά να νήφεις, καθώς είναι γεγραμμένο, μελετώντας τον νόμο του Κυρίου ημέρα και νύχτα, επειδή ο Εχθρός δεν παύει να πολεμά ημέρα και νύχτα, μήπως βρει τον νου σου να αργεί από τη μελέτη των εντολών του Θεού, και επισπείρει τα δικά του ζιζάνια, και κάνει τα έσχατα χειρότερα των πρώτων, οπότε, ενώ στερήθηκες τα επίγεια, ζημιωθείς και τα επουράνια. Διότι κανείς που έχει βάλει το χέρι του στο άροτρο και κοιτάζει προς τα πίσω δεν είναι κατάλληλος για τη βασιλεία του Θεού. Κανείς στρατευόμενος δεν εμπλέκεται στις βιοτικές μέριμνες, προκειμένου να αρέσει σε εκείνον που τον στρατολόγησε. Έχοντας εξέλθει λοιπόν από τον κόσμο και ακολουθώντας τον Χριστό, έτσι να τρέχεις για να κατακτήσεις τον σκοπό. Μην παρεκκλίνεις ούτε δεξιά ούτε αριστερά, δηλαδή σε κανένα από τα προαναφερθέντα πάθη, για να μην πέσεις σε γκρεμό αμαρτίας και πεθάνεις κατά την ψυχή. Αλλά, τρέχοντας στη βασιλική οδό των εντολών του Θεού, βάδιζε ορθά προς την επουράνια βασιλεία, προσευχόμενος παράλληλα και για εμένα τον αμαρτωλό, ώστε και εγώ ο ανάξιος, γινόμενος συμμέτοχος των αγίων, να αξιωθώ μαζί με εσάς να απολαύσω τα αιώνια αγαθά, εν Χριστώ Ιησού τω Κυρίω ημών.

Αυτά τους παρήγγειλε με έμφαση, ώστε τα εκ Θεού δώρα να τους δοθούν με αυτόν τον τρόπο, εάν και οι ίδιοι από την πλευρά τους προετοίμαζαν τον κατάλληλο βίο, αντάξιο της απόκτησης των θείων χαρισμάτων· διότι αρμόζει να κάνουν κάποια ανταπόδοση και ανταλλαγή, δεχόμενοι μεν από τον Θεό τις σωτήριες και ευεργετικές για τους ανθρώπους δυνάμεις, ανταποδίδοντας δε σε Αυτόν υπακοή στα προστάγματά Του, προθυμία και προαίρεση ελεύθερη από την προσκόλληση στα βιοτικά. Εξάλλου, εφόσον δέχονταν ουράνιο πλούτο στις ψυχές τους και εφοδιάζονταν με τους αρραβώνες της βασιλείας του Θεού, θεωρούσε ότι έπρεπε να καταφρονούν τα επίγεια· και ούτε τον χρυσό, ούτε τα χρήματα, ούτε κανένα από τα πράγματα που τιμούν οι άνθρωποι να μη θεωρούν αντάξιο του ουράνιου πλούτου που τους προσφέρθηκε. Αλλά, καθιστώντας τους επίσης στρατιώτες της βασιλείας του Θεού, τους προετοίμαζε να είναι ευκίνητοι και ετοιμοπόλεμοι για τον πόλεμο εναντίον των αντιπάλων. Για τον λόγο αυτό, προέτρεπε τους στρατιώτες του να είναι ακτήμονες· επειδή κανένας που στρατεύεται δεν εμπλέκεται στις βιοτικές μέριμνες, προκειμένου να αρέσει σε εκείνον που τον στρατολόγησε.

Επειδή, λοιπόν, κλήθηκαν πολλοί στο δείπνο όπου όλα ήταν έτοιμα (διότι ο οικοδεσπότης παραθέτει τέτοιο δείπνο αντάξιο της βασιλείας), αλλά αρνήθηκαν τη χάρη, γι' αυτούς έχει εκδοθεί η απόφαση που λέει ότι: Κανείς από εκείνους τους άνδρες που είχαν κληθεί και οι οποίοι αρνήθηκαν εξαιτίας των βιοτικών τους ασχολιών, δεν θα γευτεί το δείπνο μου. Αντίθετα, στη θέση τους, λέει ότι θα αξιωθούν το μακάριο δείπνο άλλοι, οι οποίοι δεν έχουν εμπλακεί στις υποθέσεις του βίου, κάποιοι φτωχοί, τυφλοί και ανάπηροι, οι οποίοι δεν αρνήθηκαν με κανέναν τρόπο την κλήση, επειδή ούτε αγόραζαν, ούτε πουλούσαν, ούτε ασχολούνταν με γάμο, ούτε περισπώνταν από άλλα παρόμοια πράγματα, αλλά με προθυμία και ετοιμότητα αποδέχονται τη χάρη· αυτούς, εκείνος που τους κάλεσε, πρώτα θα τους καταστήσει υγιείς, καθώς είναι σε θέση να θεραπεύει εύκολα κάθε νόσο και κάθε αδυναμία· έπειτα, κ.λπ. (όπως στη στήλη 573). Από όλα αυτά στέρησαν τους εαυτούς τους εκείνοι που αρνήθηκαν, δηλαδή οι άρχοντες της συναγωγής των Ιουδαίων· μετά από αυτούς υπάκουσε το πλήθος, το οποίο ζούσε σύμφωνα με τον Νόμο σαν σε πλατείες πόλεως. —Ίσως δε μέσω αυτών να υπονοούσε εκείνους που προέρχονταν από τα έθνη, οι οποίοι επρόκειτο να προσέλθουν στον λόγο του.

Σε παρακαλώ εν Θεώ να εντείνεις τον αγώνα σου και να υπερασπιστείς το αξίωμά σου. Να φροντίζεις για την ενότητα με τους αγίους· να υποβαστάζεις τους πιο αδύναμους, για να εκπληρώσεις τον νόμο του Χριστού. Να αφιερώνεσαι στις νηστείες και τις προσευχές, αλλά όχι υπέρμετρα, για να μην καταβάλεις τον εαυτό σου. Από το κρασί και τα κρέατα μην απέχεις εντελώς· διότι δεν είναι βδελυρά. Διότι λέει: «Τα αγαθά της γης θα φάτε», και: «Θα τρώτε κρέατα όπως τα λάχανα», και: «Το κρασί ευφραίνει την καρδιά του ανθρώπου και το λάδι ιλαρύνει το πρόσωπο και ο άρτος στηρίζει την καρδιά»· αλλά να γίνεται αυτό με μέτρο και ευταξία, εφόσον ο Θεός τα χορηγεί. Διότι ποιος θα φάει ή ποιος θα πιει χωρίς τη δική Του χορηγία; Διότι αν υπάρχει κάτι ωραίο, είναι δικό Του, και αν υπάρχει κάτι αγαθό, είναι δικό Του. Να προσέχεις την ανάγνωση των Γραφών, ώστε όχι μόνο εσύ ο ίδιος να γνωρίζεις τους νόμους, αλλά και να τους εξηγείς στους άλλους. Να είσαι νηφάλιος και άγρυπνος ως αθλητής του Θεού. Κανένας που στρατεύεται δεν εμπλέκεται στις βιοτικές μέριμνες, προκειμένου να αρέσει σε αυτόν που τον στρατολόγησε· και αν κάποιος αγωνίζεται ως αθλητής, δεν στεφανώνεται, εάν δεν αγωνιστεί σύμφωνα με τους κανόνες. Αντίψυχό σου γίνομαι εγώ, ο δέσμιος.

ΚΕ΄. ΠΡΟΣ ΤΟΝ ΚΥΡΙΛΛΟ. Ότι είναι αδύνατον να κατορθώσει κανείς την αρετή εν μέσω θορύβων. Τι όφελος έχεις από την αναχώρηση του Ιωάννη στην έρημο, την οποία παλιά με ζήλο προσπάθησες να μιμηθείς, αν τώρα δεν τον μιμείσαι, αλλά επιστρέφεις στις κοσμικές φροντίδες, και ενώ βρίσκεσαι στην έρημο γεμίζεις ταραχή, και ενώ είσαι μόνος ενοχλείσαι; Διότι το να ησυχάζει κανείς μόνο εξωτερικά, αλλά να αναστατώνεται από τις περιπλοκές και τις συγχύσεις του νου, και την αίσθηση γεμίζει με σκοτάδι, και όσα έχουν ήδη επιτευχθεί με κόπο τα αμαυρώνει, και διευκολύνει τη νίκη των παθών, και μετατρέπει τον στρατιώτη σε ρίψασπι. Κανένας όμως στρατευόμενος δεν εμπλέκεται στις βιοτικές μέριμνες προκειμένου να αρέσει σε αυτόν που τον στρατολόγησε, αλλά καθίσταται ολόκληρος οπλοφόρος, παρατασσόμενος στον αγώνα που είναι αρεστός στον ταξίαρχό του.

Εάν λοιπόν δεν πρέπει να μεριμνούμε για την αναγκαία τροφή και ενδυμασία, ούτε για την αυριανή ημέρα, εκείνοι που επισωρεύουν τόσο μεγάλο βάρος και καταχώνουν τους εαυτούς τους, πότε θα μπορέσουν να ανακύψουν; Δεν άκουσες τον Παύλο που λέει: «Κανένας που στρατεύεται δεν εμπλέκεται στις μέριμνες του βίου»; Εμείς όμως και ζούμε μέσα στην τρυφή και γινόμαστε κοιλιοδούλοι και μεθούμε, και για μεν τα εγκόσμια πράγματα κοπτόμαστε, ενώ για τα του ουρανού δείχνουμε μαλθακότητα. Δεν γνωρίζετε ότι η υπόσχεση υπερβαίνει τα ανθρώπινα μέτρα; Δεν είναι δυνατόν εκείνος που βαδίζει στη γη να πατήσει στις ουράνιες αψίδες· εμείς όμως δεν φροντίζουμε να ζούμε ούτε ως άνθρωποι, αλλά γίναμε χειρότεροι και από τα άλογα ζώα. Δεν γνωρίζετε σε ποιο βήμα θα παρασταθούμε; Δεν κατανοείτε ότι θα δώσουμε λόγο και για τα λόγια και για τις σκέψεις μας, και εμείς δεν φροντίζουμε ούτε καν για τις πράξεις μας; Διότι, λέγει, «όποιος κοιτάξει γυναίκα με σκοπό να την επιθυμήσει, την έχει κιόλας μοιχεύσει».

Ομιλία Δ΄. Εσύ, λοιπόν, τέκνο μου, να ενδυναμώνεσαι με τη χάρη που υπάρχει στον Χριστό Ιησού, και όσα άκουσες από εμένα ενώπιον πολλών μαρτύρων, αυτά να τα εμπιστευθείς σε πιστούς ανθρώπους, οι οποίοι θα είναι ικανοί να διδάξουν και άλλους. Εσύ, λοιπόν, κακοπάθησε ως καλός στρατιώτης του Ιησού Χριστού. Κανείς στρατευόμενος δεν εμπλέκεται στις βιοτικές υποθέσεις, για να αρέσει σε εκείνον που τον στρατολόγησε. Εάν πάλι κάποιος αγωνίζεται σε αγώνες, δεν στεφανώνεται, εάν δεν αγωνιστεί σύμφωνα με τους κανόνες.

Δεν είπε «Πες», αλλά «Παράδωσε ως παρακαταθήκη», όπως ακριβώς συμβαίνει με έναν θησαυρό, όπου εκείνο που παραδίδεται κατατίθεται προς ασφαλή φύλαξη. Πάλι εμβάλλει φόβο στον μαθητή και από τα άνω και από τα κάτω. Αλλά δεν λέει το «Παράδωσε» μόνο σε ανθρώπους πιστούς· διότι ποιο είναι το όφελος, όταν κάποιος είναι μεν πιστός, αλλά δεν μπορεί να μεταδώσει τη διδασκαλία σε άλλους; Όταν ο ίδιος μεν δεν προδίδει την πίστη, αλλά δεν προετοιμάζει και άλλους να γίνουν τέτοιοι; Δύο πράγματα λοιπόν πρέπει να έχει ο δάσκαλος: και να είναι πιστός, και να είναι διδακτικός. Γι' αυτό λέει: «Οι οποίοι θα είναι ικανοί να διδάξουν και άλλους». Εσύ λοιπόν κακοπάθησε ως καλός στρατιώτης του Ιησού Χριστού. Ω, πόσο μεγάλο είναι το αξίωμα να είναι κανείς στρατιώτης του Χριστού! Αναλογίσου τους βασιλείς της γης, πώς θεωρούν ότι είναι κάτι σπουδαίο όσοι στρατεύονται υπό τις διαταγές τους. Εάν λοιπόν το να κακοπαθεί είναι χαρακτηριστικό του βασιλικού στρατιώτη, το να μην κακοπαθεί δεν αρμόζει σε στρατιώτη. Επομένως, δεν πρέπει να δυσανασχετείς εάν κακοπαθείς· διότι αυτό είναι ίδιον του στρατιώτη· αλλά να δυσανασχετείς εάν δεν κακοπαθείς. Κανένας που στρατεύεται δεν εμπλέκεται στις βιοτικές μέριμνες, προκειμένου να αρέσει σε αυτόν που τον στρατολόγησε. Και εάν κάποιος συμμετέχει σε αγώνες, δεν στεφανώνεται, εάν δεν αγωνιστεί νομίμως. Αυτά έχουν ειπωθεί μεν προς τον Τιμόθεο, αλλά απευθύνονται δι' αυτού προς κάθε δάσκαλο και μαθητή.

Και παρατήρησε τη σοφία του Παύλου· μνημόνευσε την άθληση και τους στρατιώτες, το ένα, ώστε να είναι κανείς έτοιμος για σφαγές και φόνους και αίματα, και το άλλο για την καρτερία, ώστε να τα υπομένει όλα με γενναιότητα και να βρίσκεται διαρκώς σε άσκηση. Ο γεωργός που κοπιάζει, λέει, πρέπει πρώτος να γεύεται τους καρπούς. Μίλησε μέσα από τα δικά του παραδείγματα, μίλησε από τη σκοπιά του δασκάλου· μιλάει, λοιπόν, στη συνέχεια και μέσα από τα παραδείγματα του κοινού βίου, των αθλητών και των στρατιωτών· και παρουσιάζει εκεί τα έπαθλα, το μεν, «για να αρέσει σε αυτόν που τον στρατολόγησε», το δε, «για να στεφανωθεί». Και αναφέρει και ένα τρίτο παράδειγμα, το οποίο του αρμόζει περισσότερο· διότι, το παράδειγμα του στρατιώτη και του αθλητή είναι κατάλληλο και για τους αρχομένους, ενώ το παράδειγμα του γεωργού ταιριάζει πλέον στον δάσκαλο. Να μην είσαι μόνο ως στρατιώτης, ούτε μόνο ως αθλητής, αλλά και ως γεωργός. Ο γεωργός δεν φροντίζει μόνο τον εαυτό του, αλλά και τους καρπούς της γης· δηλαδή, όχι μικρή αμοιβή των κόπων του καρπώνεται και ο γεωργός.

Τέτοιου είδους δάκρυα, σαν εκείνα του Δαβίδ, μπορούν να σβήσουν ακόμα και αυτή τη φωτιά της γέεννας. Θέλεις να σου δείξω και μία άλλη κλίνη; Την κλίνη του Ιακώβ εννοώ. Είχε από κάτω του το έδαφος, και έναν λίθο κάτω από το κεφάλι του· γι' αυτό ακριβώς είδε και τον νοητό λίθο, και εκείνη την κλίμακα, μέσω της οποίας ανέβαιναν και κατέβαιναν άγγελοι. Τέτοιες κλίνες ας ετοιμάζουμε και εμείς, για να βλέπουμε τέτοιου είδους όνειρα. Εάν, όμως, είμαστε ξαπλωμένοι πάνω σε αργυρή κλίνη, όχι μόνο δεν θα καρπωθούμε καμία απόλαυση, αλλά θα υποστούμε και αθυμία. Διότι, όταν αναλογιστείς ότι σε έσχατο ψύχος, τα μεσάνυχτα, ενώ εσύ κοιμάσαι πάνω σε κλίνη, ο φτωχός είναι ριγμένος πάνω σε ψάθα στα προπύλαια των λουτρών, σκεπασμένος με καλάμια, τρέμοντας, παγώνοντας από το κρύο, υποφέροντας από την πείνα· ακόμη και αν είσαι πιο σκληρός και από λίθο, γνωρίζω καλά, ότι θα κατακρίνεις τον εαυτό σου, επειδή εσύ μεν ζεις στη χλιδή πέρα από τις ανάγκες σου, ενώ εκείνον δεν τον αφήνεις να απολαμβάνει ούτε καν τα απολύτως αναγκαία. «Κανένας στρατευόμενος», λέγει, «δεν εμπλέκεται στις βιοτικές μέριμνες». Είσαι στρατιώτης πνευματικός· ένας τέτοιος στρατιώτης δεν κοιμάται πάνω σε ελεφάντινη κλίνη, αλλά στο έδαφος· δεν αλείφεται με μύρα· διότι τέτοιου είδους φροντίδα αρμόζει στους εκπορνευμένους και στους διεφθαρμένους, σε όσους βρίσκονται στη σκηνή του θεάτρου, σε εκείνους που ζουν μέσα στην αμέλεια. Εσύ, όμως, δεν πρέπει να αναδίδεις οσμή μύρων, αλλά αρετής. Δεν υπάρχει τίποτε πιο ακάθαρτο για την ψυχή, από το να έχει το σώμα τέτοια ευωδία.

Εσύ, λοιπόν, κακοπάθησε ως καλός στρατιώτης του Ιησού Χριστού. Κανείς που υπηρετεί ως στρατιώτης δεν εμπλέκεται στις βιοτικές μέριμνες, για να αρέσει σε εκείνον που τον στρατολόγησε. Εάν πάλι αγωνίζεται κανείς, δεν στεφανώνεται, εάν δεν αγωνιστεί σύμφωνα με τους κανόνες. Ο γεωργός που κοπιάζει πρέπει πρώτος να γεύεται από τους καρπούς. Κατανόησε αυτά που λέω· διότι ο Κύριος θα σου δώσει σύνεση σε όλα. Να θυμάσαι τον Ιησού Χριστό, ο οποίος αναστήθηκε από τους νεκρούς, από το σπέρμα του Δαβίδ, σύμφωνα με το ευαγγέλιό μου, για το οποίο κακοπαθώ μέχρι και δεσμά ως κακούργος· αλλά ο λόγος του Θεού δεν δένεται. Γι' αυτό τα υπομένω όλα για χάρη των εκλεκτών, ώστε να επιτύχουν και αυτοί τη σωτηρία που υπάρχει στον Χριστό Ιησού, μαζί με αιώνια δόξα. Αξιόπιστος είναι ο λόγος· διότι εάν πεθάναμε μαζί του, θα ζήσουμε και μαζί του· εάν υπομένουμε, θα συμβασιλεύσουμε και μαζί του. Εάν τον αρνούμαστε, και εκείνος θα μας αρνηθεί. Εάν απιστούμε, εκείνος παραμένει πιστός· δεν μπορεί να αρνηθεί τον εαυτό του. Αυτά να τους υπενθυμίζεις, διαμαρτυρόμενος ενώπιον του Κυρίου να μην λογομαχούν, πράγμα που δεν προσφέρει καμία ωφέλεια παρά οδηγεί στην καταστροφή εκείνων που ακούν. Φρόντισε με ζήλο να παρουσιάσεις τον εαυτό σου δόκιμο στον Χριστό, εργάτη που δεν έχει να ντραπεί για τίποτα, ο οποίος ορθοτομεί τον λόγο της αλήθειας. Τις δε βέβηλες κενοφωνίες να τις αποφεύγεις· διότι θα προχωρήσουν σε μεγαλύτερη ασέβεια, και ο λόγος τους θα εξαπλωθεί σαν γάγγραινα· μεταξύ αυτών είναι ο Υμέναιος και ο Φιλητός, οι οποίοι αστόχησαν ως προς την αλήθεια, λέγοντας ότι η ανάσταση έχει ήδη γίνει, και ανατρέπουν την πίστη μερικών.

Μην εμπλέκεσαι στις βιοτικές υποθέσεις, για να αρέσεις σε εκείνον που σε στρατολόγησε. Ως αθλητής, πρόσεχε τον εαυτό σου, μήπως παραβείς κάποιον από τους αθλητικούς κανόνες· διότι κανείς δεν στεφανώνεται, εάν δεν αγωνιστεί νομίμως. Να μιμείσαι τον Παύλο, και όταν τρέχει, και όταν παλεύει, και όταν πυγμαχεί· και εσύ, ως καλός πυγμάχος, να κρατάς απερίσπαστο το βλέμμα της ψυχής. Να προστατεύεις τα καίρια σημεία προβάλλοντας τα χέρια· το βλέμμα σου ας είναι προσηλωμένο στον αντίπαλο, και στους δρόμους επεκτεινόμενος προς αυτά που βρίσκονται μπροστά, έτσι να τρέχεις, για να κατακτήσεις το έπαθλο. Στην πάλη να αγωνίζεσαι ενάντια στους αόρατους εχθρούς. Τέτοιον σε θέλει ο Λόγος σε όλη σου τη ζωή, όχι ράθυμο, ούτε να κοιμάσαι, αλλά με νήψη και εγρήγορση να κυβερνάς τον εαυτό σου.

Σταθείτε, λοιπόν, έχοντας περιζωστεί την οσφύ σας με την αλήθεια, και έχοντας ενδυθεί τον θώρακα της δικαιοσύνης, και έχοντας υποδηθεί στα πόδια σας την ετοιμασία του Ευαγγελίου της ειρήνης. Πάνω από όλα, αναλάβετε την ασπίδα της πίστεως, με την οποία θα μπορέσετε να σβήσετε όλα τα πυρωμένα βέλη του πονηρού· και δεχθείτε την περικεφαλαία της σωτηρίας, και τη μάχαιρα του Πνεύματος, η οποία είναι ο λόγος του Θεού.» «Κανένας στρατευόμενος δεν εμπλέκεται στις βιοτικές μέριμνες, προκειμένου να αρέσει σε εκείνον που τον στρατολόγησε. Και αν κάποιος συμμετέχει σε αγώνες, δεν στεφανώνεται, εάν δεν αγωνιστεί σύμφωνα με τους κανόνες.» «Προσέχετε τους εαυτούς σας, ώστε να μην χάσετε αυτά για τα οποία κοπιάσατε, αλλά να λάβετε πλήρη μισθό.» Ο καλός αγωνιστής, εφόσον αποδυθεί μία φορά στο στάδιο της ευσέβειας, πρέπει να υπομένει γενναία τα πλήγματα των αντιπάλων, με την ελπίδα της δόξας των στεφάνων.

Αναλογιζόμενος αυτά, αγαπητέ, να είσαι ανδρείος και δυνατός, και ως καλός στρατιώτης να φροντίζεις να αρέσεις σε εκείνον που σε στρατολόγησε. Και αν ο πονηρός σού φέρει λογισμούς ολιγωρίας και επιδιώξει να χαλαρώσει την ένταση της προθέσεώς σου, μην φοβάσαι τις επιβουλές του, έχοντας στον νου σου το Δεσποτικό πρόσταγμα που λέει: «Στον κόσμο θα έχετε θλίψη· αλλά να έχετε θάρρος, εγώ έχω νικήσει τον κόσμο». Γι' αυτό να χαίρεσαι πάντοτε εν Κυρίω, διότι σε εξέλεξε και σε ξεχώρισε από τον κόσμο, και σε έθεσε ενώπιον του προσώπου Του. Και Αυτός, που σε κάλεσε με αγία κλήση, είναι πάντοτε κοντά. Να μην μεριμνάς για τίποτα· αλλά σε κάθε περίσταση, με την προσευχή και τη δέηση, μετ' ευχαριστίας, ας γίνονται γνωστά τα αιτήματά σου στον Θεό. Διότι Αυτός έχει πει: «Δεν θα σε αφήσω και δεν θα σε εγκαταλείψω». Έτσι λοιπόν, μέσα στη σκληρότητα της αγωγής και στην ολιγωρία της ασκήσεως, έχοντας τέτοιους λογισμούς, να ευφραίνεσαι, ενθυμούμενος τον Κύριο και Θεό μας· διότι λέει: «Ενθυμήθηκα τον Θεό, και ευφράνθηκα».

Αιτία κάθε κακίας είναι η κενοδοξία και η ηδονή. Και όποιος δεν τα μισήσει, δεν πρόκειται να νικήσει κανένα πάθος. «Ρίζα όλων των κακών», έχει ειπωθεί, «είναι η φιλαργυρία». Αλλά και αυτή σαφώς συνίσταται εξαιτίας εκείνων. Τυφλώνεται ο νους από αυτά τα τρία πάθη, δηλαδή από τη φιλαργυρία, την κενοδοξία και την ηδονή. Αυτές είναι «οι τρεις θυγατέρες της βδέλλας», σύμφωνα με τη Γραφή, τις οποίες αγαπά με πάθος η μητέρα τους η αφροσύνη. Η γνώση και η πίστη, που είναι σύντροφοι της φύσης μας, δεν αμβλύνθηκαν για κανέναν άλλον λόγο παρά εξαιτίας αυτών των τριών. Ο θυμός, η οργή, ο πόλεμος, οι φόνοι και όλος ο υπόλοιπος κατάλογος των κακών, εξαιτίας τους επικράτησαν με σφοδρότητα στους ανθρώπους. Έτσι πρέπει να μισήσουμε τη φιλαργυρία, την κενοδοξία και την ηδονή, ως μητέρες των κακών και μητριές των αρετών. Γι' αυτόν τον λόγο προσταχθήκαμε «να μην αγαπάμε τον κόσμο και τα όσα υπάρχουν στον κόσμο», όχι για να μισήσουμε άκριτα τα κτίσματα του Θεού, αλλά για να περικόψουμε τις αφορμές εκείνων των τριών παθών. «Κανείς», λέει, «όταν στρατεύεται δεν εμπλέκεται στις βιοτικές μέριμνες». Διότι αυτός που θέλει να νικήσει τα πάθη ενώ παραμένει εμπλεκόμενος, μοιάζει με εκείνον που προσπαθεί να σβήσει μια πυρκαγιά με άχυρα.

ΚΑΝΟΝΑΣ ΙΗ΄. Αποφασίστηκε να μη γίνονται οι Επίσκοποι, οι Πρεσβύτεροι και οι Διάκονοι ενοικιαστές ή διαχειριστές, ούτε να εξασφαλίζουν τα προς το ζην από κάποια αισχρή και ατιμωτική δραστηριότητα. Διότι οφείλουν να αποβλέπουν στο γεγραμμένο: «Κανένας που στρατεύεται για τον Θεό δεν εμπλέκει τον εαυτό του σε κοσμικές υποθέσεις».

Σχετικά με την αποταγή και τη μοναχική κουρά, επειδή γίνεται λόγος και για αυτό, ούτε το να αποδιώχνει κανείς κάποιον είναι ακίνδυνο (διότι λέει, εκείνον που έρχεται σε εμένα δεν θα τον βγάλω έξω), ούτε το να τον δέχεται απλώς και στην τύχη και να τον κείρει αστόχαστα είναι όσιο. Διότι, εάν κανένας στρατευόμενος δεν εμπλέκεται στις βιοτικές μέριμνες, προκειμένου να αρέσει σε αυτόν που τον στρατολόγησε, όπως έχει γραφτεί, πόσο μάλλον λοιπόν σε αυτήν τη θεόλεκτη στρατιά; Πρέπει να τα απαρνηθεί όλα, είναι ανάγκη να απογυμνωθεί από όλα, οφείλει να αποκοπεί από τα πάντα, και από τις σχέσεις και από τους οικείους και από τους φίλους και από τους συγγενείς, και να αποξενωθεί κατά τη διάθεση από ολόκληρο τον κόσμο εκείνος που πρόκειται να ακολουθήσει αληθινά τον Χριστό, και έπειτα έτσι να στοιχειωθεί και να διαπλαστεί σύμφωνα με τη θεοστοιχείωτη και θεόπλαστη μοναχική ιδιότητα και, αφού δώσει εξετάσεις και δοκιμαστεί στην αρετή, να εισαχθεί έτσι με τη συμμαρτυρία των πολλών στη μοναχική τελείωση και να γίνει ένα από τα πρόβατα του Χριστού. Το να κείρεται όμως κάποιος αμύητα και αμαθώς, όπως μας έχει αναφερθεί, είναι επικίνδυνο και ολεθριότατο και για εκείνον που κείρεται και για εκείνον που τελεί την κουρά. Αλλά εξάλλου και το να αφαιρείται το σχήμα από έναν μοναχό ισοδυναμεί με το να αποβαπτίζεται. Είναι δυνατόν να τολμάται να γίνεται κάτι τέτοιο; Είναι φρικτό ακόμη και να το ακούει κανείς.

Γιατί; —Για να αρέσει σε εκείνον που τον στρατολόγησε· —για να μην καταγραφεί ως λιποτάκτης· για να λάβει την πλήρη ανταμοιβή τον καιρό των αμοιβών. Κάτι τέτοιο λοιπόν συμβαίνει και με εμάς, αλλά όχι με τον ίδιο τρόπο· διότι σε εκείνους δίνονται πράγματα πρόσκαιρα και μηδαμινά και ρευστά και ευτελή, ενώ σε εμάς δίνονται αθάνατα και αιώνια και άφθαρτα από τον Θεό που βασιλεύει στα πάντα.

για να αρέσει σε εκείνον που τον στρατολόγησε, για να μην καταγραφεί ως λιποτάκτης, για να λάβει πλήρη τον μισθό του τον καιρό των αμοιβών.