Πατερικές αναφορές στο Β΄ ΠΡΟΣ ΤΙΜΟΘΕΟΝ 3:1

Και πρώτα μεν δηλώνει ότι ενθυμείται τόσο την ευλάβειά του όσο και την πίστη των προγόνων του· έπειτα δε, ότι οι προερχόμενοι από την Ασία, μεταξύ των οποίων είναι ο Φύγελλος και ο Ερμογένης, τον αποστράφηκαν, βλέποντας τα δεσμά του. Αντιθέτως, αποδέχθηκε τον Ονησιφόρο, ο οποίος ήλθε στη Ρώμη και παρέμεινε κοντά του. Του παραγγέλλει δε να αποφεύγει τις ανόητες συζητήσεις, διότι από αυτές γεννώνται έριδες. Επειδή και ο Υμέναιος και ο Φιλητός, έχοντας εκτραπεί κατ' αυτόν τον τρόπο, απομακρύνθηκαν από την αλήθεια, υποστηρίζοντας ότι η ανάσταση έχει ήδη συμβεί, και ανατρέπουν την πίστη ορισμένων. Τον προτρέπει, λοιπόν, να προσέχει περισσότερο τον εαυτό του και τη διδασκαλία, και να γνωρίζει ότι κατά τους έσχατους καιρούς οι άνθρωποι θα είναι φιλήδονοι μάλλον παρά φιλόθεοι· και, προβλέποντας αυτά, να προφυλάσσει τους πιστούς, ώστε να μην εξαπατηθεί κανείς από αυτούς. Και αφού του απηύθυνε πολλές προτροπές σχετικά με τα ήθη και την ακρίβεια της διδασκαλίας, και του επισήμανε ότι ο καιρός πλέον της εκδημίας του έχει φθάσει, και ότι πρόκειται να προσφερθεί ως σπονδή και να μαρτυρήσει, του έδωσε την εντολή να μεταβεί κοντά του ταχέως, φέρνοντας τον φαιλόνη και τα βιβλία. Τον συμβούλευσε δε να φυλάγεται από τον Αλέξανδρο τον χαλκέα, διότι του προξένησε πολλά δεινά· και με τον τρόπο αυτόν ολοκληρώνει την επιστολή.

Αυτό που εσύ ζήτησες μέσω των επιστολών σου, πράττοντας ορθά και επιθυμώντας συνετά να δεις όσο ζεις αυτόν που πρόκειται να κυβερνήσει μετά από εσένα το εκλεκτό ποίμνιο του Κυρίου· πράγμα που και ο μακάριος Μωυσής και επιθύμησε και είδε. Επειδή, λοιπόν, και ο τόπος είναι μεγάλος και φημισμένος και το έργο σου είναι σε πολλούς ξακουστό και οι καιροί είναι χαλεποί, έχοντας ανάγκη από μεγάλο κυβερνήτη εξαιτίας των συνεχών τρικυμιών και των κλυδώνων που εγείρονται εναντίον της Εκκλησίας, δεν θεώρησα ότι είναι ασφαλές για την ψυχή μου να χειριστώ το ζήτημα επιφανειακά, ενθυμούμενος μάλιστα όσα έγραψας, ότι πρόκειται να σταθείς απέναντί μου ενώπιον του Κυρίου, αντιδικώντας μαζί μου για την αμέλεια απέναντι στις Εκκλησίες. Για να μην εισέλθω, λοιπόν, σε κρίση μαζί σου, αλλά μάλλον για να σε έχω συμμέτοχο στην απολογία μου ενώπιον του Χριστού, αφού έστρεψα το βλέμμα μου στο πρεσβυτέριο της πόλης, επέλεξα το πιο τίμιο σκεύος, τον απόγονο του μακαρίου Ερμογένη, εκείνου που διατύπωσε εγγράφως τη μεγάλη και αδιάρρηκτη πίστη στη μεγάλη σύνοδο, πρεσβύτερο της Εκκλησίας εδώ και πολλά ήδη έτη, σταθερό στον χαρακτήρα, έμπειρο στους κανόνες, ακριβή στην πίστη, ο οποίος διάγει μέχρι τώρα βίο με εγκράτεια και άσκηση, αν και η έντονη σκληραγωγία του έχει πλέον καταδαπανήσει τη σάρκα, φτωχό και χωρίς κανένα πόρο σε τούτο τον κόσμο, ώστε να μην έχει ευχέρεια ούτε καν για άρτο, αλλά να εξασφαλίζει τα προς το ζην με την εργασία των χεριών του μαζί με τους αδελφούς που συμβιούν με αυτόν.

ΠΡΟΣ ΤΙΜΟΘΕΟΝ Α΄. Στους έσχατους καιρούς θα αποστατήσουν μερικοί από την πίστη, δίνοντας προσοχή σε πνεύματα πλάνης και σε διδασκαλίες δαιμόνων, μέσα από την υποκρισία ψευδολόγων ανθρώπων, που έχουν καυτηριασμένη τη δική τους συνείδηση, οι οποίοι εμποδίζουν τον γάμο και επιβάλλουν την αποχή από τροφές, τις οποίες ο Θεός δημιούργησε για να τις μεταλαμβάνουν με ευχαριστία οι πιστοί και όσοι έχουν επιγνώσει την αλήθεια. ΠΡΟΣ ΤΙΜΟΘΕΟΝ Α΄. Εάν κάποιος διδάσκει διαφορετικά και δεν προσέρχεται στους υγιείς λόγους του Κυρίου μας Ιησού Χριστού και στη διδασκαλία που είναι σύμφωνη με την ευσέβεια, έχει κυριευθεί από έπαρση, μη γνωρίζοντας τίποτα, αλλά νοσεί γύρω από ζητήσεις και λογομαχίες, από τις οποίες προέρχονται φθόνος, έριδα, βλασφημίες, πονηρές υποψίες, συνεχείς προστριβές ανθρώπων που έχουν διεφθαρμένο τον νου και έχουν στερηθεί την αλήθεια, οι οποίοι θεωρούν ότι η ευσέβεια είναι πηγή κέρδους. Από αυτούς να απομακρύνεσαι. ΠΡΟΣ ΤΙΜΟΘΕΟΝ Β΄. Τις έσχατες ημέρες θα έλθουν καιροί δύσκολοι. Διότι οι άνθρωποι θα είναι φίλαυτοι, φιλάργυροι, αλαζόνες, υπερήφανοι, βλάσφημοι, απειθείς στους γονείς, αχάριστοι, ανόσιοι, άστοργοι, αδιάλλακτοι, συκοφάντες, ακρατείς, ανήμεροι, εχθροί του αγαθού, προδότες, προπετείς, τυφλωμένοι από υπερηφάνεια, φιλήδονοι μάλλον παρά φιλόθεοι, έχοντας την εξωτερική μορφή της ευσέβειας, αλλά έχοντας αρνηθεί τη δύναμή της· και αυτούς να τους αποφεύγεις. ΠΡΟΣ ΤΙΤΟΝ. Διότι κάποτε ήμασταν και εμείς ανόητοι, απειθείς, πλανώμενοι, δουλεύοντας σε ποικίλες επιθυμίες και ηδονές, ζώντας μέσα σε κακία και φθόνο, μισητοί, μισώντας ο ένας τον άλλον.

Και το παράδειγμα της τρυφής του πλουσίου καθιστά αναγκαία για εμάς την εγκράτεια, μήπως τυχόν ακούσουμε αυτό που άκουσε ο πλούσιος, ότι δηλαδή: «Απέλαβες τα αγαθά σου στη ζωή σου». Το πόσο δε φοβερό πράγμα είναι η ακρασία το έδειξε και ο Απόστολος, συγκαταλέγοντάς την στα γνωρίσματα της αποστασίας και λέγοντας: «Στις έσχατες ημέρες θα έρθουν καιροί δύσκολοι. Διότι οι άνθρωποι θα είναι φίλαυτοι». Και αφού απαρίθμησε περισσότερα είδη της κακίας, πρόσθεσε: «διάβολοι, ακρατείς».

Διότι και τώρα συμπλέει μαζί μας, αλλά όχι δεμένος όπως τότε· συμβουλεύει και τώρα, και λέει σε όσους βρίσκονται σε αυτήν τη θάλασσα: «Προσέχετε τους εαυτούς σας· διότι μετά την αναχώρησή μου θα εισέλθουν ανάμεσά σας λύκοι βαρείς»· και πάλι, «Στους έσχατους καιρούς θα ενσκήψουν καιροί χαλεποί, και οι άνθρωποι θα είναι φίλαυτοι, φιλάργυροι, αλαζόνες». Αυτό είναι χειρότερο από όλα τα πνεύματα.

Διότι αυτός που από τη φύση του είχε μία γλώσσα, μιλούσε με ποικίλες και διαφορετικές γλώσσες μέσω της θείας χάριτος· και μπορούσε κανείς να δει έναν άνθρωπο, έναν μεν ως προς τον αριθμό, αλλά ποικιλόμορφο ως προς τα χαρίσματα, ο οποίος διέθετε διάφορα στόματα και διάφορες γλώσσες. Ας δούμε λοιπόν πώς ο Απόστολος είχε και αυτό το χάρισμα, καθώς και όλα τα άλλα. Σχετικά με αυτό λέει τα εξής: «Περισσότερο από όλους σας μιλώ γλώσσες». Είδες πώς κατέχει τα είδη των γλωσσών, και όχι μόνο τα κατέχει, αλλά μάλιστα σε πολύ μεγαλύτερο βαθμό από όλους τους άλλους πιστούς; Διότι δεν είπε απλώς, ότι μόνο «έχω την ικανότητα να μιλώ γλώσσες», αλλά, «περισσότερο από όλους σας μιλώ γλώσσες». Την προφητεία δε, την οποία κατείχε, την αποδεικνύει μέσω εκείνων των λόγων, λέγοντας τα εξής: «Το δε Πνεύμα λέει ρητώς, ότι σε υστερότερους καιρούς θα ενσκήψουν δύσκολοι καιροί»· και το ότι η εξαγγελία για όσα θα συμβούν σε υστερότερους καιρούς είναι προφητεία, είναι νομίζω σε όλους φανερό. Και πάλι: «Να γνωρίζετε τούτο, ότι στους έσχατους καιρούς θα ενσκήψουν δύσκολοι καιροί»· και πάλι: «Σας λέω δε τούτο ως λόγο του Κυρίου, ότι κατά την παρουσία του εμείς που θα ζούμε και θα έχουμε απομείνει, δεν πρόκειται να προηγηθούμε από αυτούς που έχουν κοιμηθεί». Και αυτό επίσης είναι προφητεία. Είδες πώς κατέχει τα είδη των γλωσσών και την προφητεία; Θέλεις να μάθεις πώς έχει και χαρίσματα ιαμάτων; Αλλά ίσως αυτό δεν χρειάζεται καν απόδειξη από τα λόγια. όταν βλέπουμε ότι όχι μόνο οι απόστολοι, αλλά και τα ενδύματά τους έχουν χαρίσματα ιαμάτων.

Ομιλία Ζ΄. Να γνωρίζεις δε τούτο, ότι στις έσχατες ημέρες θα ενσκήψουν καιροί χαλεποί· διότι οι άνθρωποι θα είναι φίλαυτοι, φιλάργυροι, αλαζόνες, υπερήφανοι, βλάσφημοι, απειθείς στους γονείς, αχάριστοι, ανόσιοι, άσπονδοι, άστοργοι, συκοφάντες, ακρατείς, ανήμεροι, αφιλάγαθοι, προδότες, προπετείς, γεμάτοι έπαρση, φιλήδονοι μάλλον παρά φιλόθεοι, έχοντας τη μορφή της ευσέβειας, ενώ έχουν αρνηθεί τη δύναμή της. Και αυτούς να τους αποφεύγεις.

αʹ. Στην προηγούμενη επιστολή έλεγε ότι το Πνεύμα ρητώς λέει πως στους έσχατους καιρούς θα αποστατήσουν ορισμένοι από την πίστη· και πάλι σε άλλο σημείο, μέσα στην ίδια επιστολή, προφητεύει ότι κάτι τέτοιο πρόκειται να συμβεί στο μέλλον. Το ίδιο ακριβώς κάνει πάλι και εδώ, λέγοντας: «Αυτό δε να γνωρίζεις, ότι στους έσχατους καιρούς θα έλθουν καιροί δύσκολοι». Και το αποδεικνύει αυτό όχι μόνο από τα μελλοντικά, αλλά και από όσα έχουν ήδη προηγηθεί: «Όπως ακριβώς», λέει, «ο Ιαννής και ο Ιαμβρής εναντιώθηκαν στον Μωυσή». Και πάλι μέσα από συλλογισμούς: «Σε μια μεγάλη οικία δεν υπάρχουν μόνο χρυσά και αργυρά σκεύη». Γιατί άραγε το κάνει αυτό; Για να μην ταράζεται ο Τιμόθεος, ούτε και κανένας από εμάς, όταν θα υπάρχουν πονηροί άνθρωποι.

Ομιλία Η'. Γνώριζε δε αυτό, ότι στις έσχατες ημέρες θα ενσκήψουν δύσκολοι καιροί. Διότι οι άνθρωποι θα είναι φίλαυτοι, φιλάργυροι, αλαζόνες, υπερήφανοι, βλάσφημοι, απειθείς στους γονείς, αχάριστοι, ανόσιοι, άσπονδοι, άστοργοι, συκοφάντες, ακρατείς, ανήμεροι, αφιλάγαθοι, προδότες, προπετείς, επηρμένοι, φιλήδονοι μάλλον παρά φιλόθεοι.

Α΄. Εάν κάποιος δυσανασχετεί σήμερα με τους αιρετικούς, ας αναλογιστεί ότι παρόμοια πράγματα συνέβαιναν από την αρχή, διότι ο διάβολος πάντοτε προβάλλει το ψεύδος δίπλα στην αλήθεια. Ο Θεός υποσχέθηκε εξ αρχής τα αγαθά, εμφανίστηκε και ο διάβολος δίνοντας υποσχέσεις· ο Θεός φύτεψε παράδεισο, εκείνος εξαπάτησε, λέγοντας: «Θα γίνετε σαν θεοί». Επειδή δηλαδή δεν μπορούσε να αποδείξει τίποτε με τα έργα, υπόσχεται τα μέγιστα με τα λόγια. Διότι τέτοιοι είναι οι απατεώνες. Έπειτα υπήρξαν ο Κάιν και ο Άβελ, στη συνέχεια οι υιοί του Σηθ και οι θυγατέρες των ανθρώπων, έπειτα ο Χαμ και ο Ιάφεθ, ο Αβραάμ και ο Φαραώ, ο Ιακώβ και ο Ησαύ· και μέχρι το τέλος έτσι θα συμβαίνει: ο Μωυσής και οι μάγοι, οι προφήτες και οι ψευδοπροφήτες, οι απόστολοι και οι ψευδαπόστολοι, ο Χριστός και ο αντίχριστος. Και παλαιότερα λοιπόν, και τότε, τα ίδια συνέβαιναν. Τότε ο Θευδάς, τότε ο Σίμων, την εποχή των αποστόλων, καθώς και οι ακόλουθοι του Ερμογένη και του Φιλήτου. Δεν υπάρχει λοιπόν εποχή που το ψεύδος να μην παραστάθηκε δίπλα στην αλήθεια. Ας μη δυσανασχετούμε λοιπόν, αυτά έχουν προειπωθεί από παλιά. Γι' αυτό και έλεγε: «Να γνωρίζεις ότι στις έσχατες ημέρες θα έλθουν δύσκολοι καιροί».

Ομιλία στο αποστολικό ρητό που λέει: «Να γνωρίζετε τούτο, ότι στις έσχατες ημέρες θα έλθουν δύσκολοι καιροί». Α'. Είμαι βέβαια ασθενής και φτωχός, και άπειρος στους λόγους της διδασκαλίας· αλλά, όταν βλέπω τη σύναξή σας, λησμονώ την ασθένεια, αγνοώ τη φτώχεια, ξεχνώ την απειρία μου· τέτοια είναι η τυραννία της αγάπης σας. Γι' αυτό, με μεγαλύτερη προθυμία από εκείνους που βρίσκονται σε ευπορία, σας παραθέτω την τράπεζα της πενίας μου.

Γ΄. Τι είναι, λοιπόν, αυτό που αναγνώσθηκε σήμερα; «Αυτό δε να γνωρίζετε, ότι στις έσχατες ημέρες θα ενσκήψουν καιροί χαλεποί». Στον Τιμόθεο πάλι απευθύνει επιστολή ο Παύλος. Φοβερή είναι η απειλή· αλλά ας εγερθούμε· διότι αυτούς εδώ τους καιρούς υπονοεί για εμάς, και αυτούς που θα ακολουθήσουν, και εκείνους που βρίσκονται κοντά στην ίδια τη συντέλεια. «Αυτό δε να γνωρίζετε, ότι στις έσχατες ημέρες θα ενσκήψουν καιροί χαλεποί».

Σύντομος είναι ο λόγος, αλλά μεγάλη η δύναμή του. Διότι, όπως ακριβώς τα αρώματα δεν φανερώνουν την ευωδία τους από την ποσότητα, αλλά από τη φύση τους, έτσι και οι θείες Γραφές μάς παρέχουν κάθε ωφέλεια, όχι από το πλήθος των λέξεων, αλλά από τη δύναμη των νοημάτων που περιέχουν. Έτσι και η φύση του θυμιάματος είναι και από μόνη της ευωδιαστή· όταν όμως το ρίξεις στη φωτιά, τότε φανερώνει όλη την τέρψη που προέρχεται από αυτό. Έτσι και η θεία Γραφή είναι και από μόνη της γλυκύτατη· όταν όμως καταλάβει την ψυχή μας, σαν να έπεσε μέσα σε θυμιατό, γεμίζει όλο το σπίτι με ευωδία. Αυτό δε να γνωρίζετε, ότι στις έσχατες ημέρες θα έρθουν καιροί δύσκολοι.

Ε΄. Είδες τη μέριμνα των αποστόλων; Πώς αποτελούν ένα σώμα; Είδες πώς ο Πέτρος ανησυχούσε και για τα παρόντα και για τα μελλοντικά; Το ίδιο και ο Παύλος. Γι' αυτό έλεγε: Να γνωρίζετε ότι στις έσχατες ημέρες θα ενσκήψουν χαλεποί καιροί. Και αλλού πάλι το ίδιο κάνει. Επειδή, λοιπόν, επρόκειτο πλέον να αναχωρήσει από την Ασία και να οδηγηθεί στη Ρώμη, και από εκεί να αποδημήσει για τον ουρανό —διότι ο θάνατος των αγίων δεν είναι θάνατος, αλλά μετάσταση από τη γη στον ουρανό, από τα κατώτερα στα ανώτερα, από τους συνδούλους προς τον Δεσπότη, από τους ανθρώπους προς τους αγγέλους— επειδή λοιπόν επρόκειτο να απέλθει προς τον Θεό και Δεσπότη των πάντων, τακτοποίησε άριστα όλα τα ζητήματά του. Διότι, καθ' όλο το διάστημα που συναναστρεφόταν με τους μαθητές, τους παρέδωσε με κάθε ακρίβεια τη διδασκαλία και λέει: Είμαι καθαρός εγώ από το αίμα όλων, και δεν παρέλειψα τίποτα, λέει, από όσα έπρεπε να προσφερθούν για τη σωτηρία.

Στ΄. Ποιος δεν θα αισθανόταν συστολή βλέποντας τον Παύλο να δακρύζει και να οδύρεται, ακόμη και αν ήταν πιο αναίσθητος από τις πέτρες; Είδες πώς και εκεί προείπε τα μέλλοντα; Και εδώ κάνει ακριβώς το ίδιο λέγοντας: «Να γνωρίζετε δε τούτο, ότι στις έσχατες ημέρες θα ενσκήψουν καιροί χαλεποί». Γιατί όμως τα λέει αυτά στον Τιμόθεο, και δεν λέει: «Ας δουν εκείνοι που πρόκειται να υπάρξουν στο μέλλον, ότι θα ενσκήψουν καιροί χαλεποί»;

Και όμως, δεν επρόκειτο να τα ακούσουν εκείνοι. Διότι το σώμα των πιστών είναι ένα. Και όπως ακριβώς οι τότε άνθρωποι ακούνε για τα μεταγενέστερα, έτσι βέβαια και εμείς μαθαίνουμε για όσα συνέβησαν τότε. Διότι, όπως ακριβώς είπα, εμείς και εκείνοι είμαστε ένα σώμα, άρρηκτα συνδεδεμένοι μεταξύ μας, έστω και αν κατέχουμε την τελευταία θέση των μελών· και το σώμα αυτό δεν το χωρίζει ούτε ο χρόνος, ούτε ο τόπος. Διότι είμαστε συνδεδεμένοι μεταξύ μας όχι επειδή μας περιβάλλουν πλέγματα νεύρων, αλλά επειδή περιβαλλόμαστε από παντού με δεσμούς αγάπης. Γι' αυτόν τον λόγο και προς εκείνους ομιλεί για εμάς, και εμείς ακούμε τα δικά τους. Αξίζει όμως να ερευνήσουμε και τούτο: για ποιον άραγε λόγο αναφέρει παντού ότι τα λυπηρά γεγονότα συσσωρεύονται προς το τέλος της παρούσας ζωής; Διότι και αλλού λέγει: «Στις έσχατες ημέρες θα αποστατήσουν ορισμένοι από την πίστη»· και εδώ πάλι λέγει: «Στις έσχατες ημέρες θα ενσκήψουν καιροί χαλεποί». Και ο Χριστός, προαναγγέλλοντας σε συμφωνία με αυτά, έλεγε: «Κατά τη συντέλεια θα ακούσετε για πολέμους και φήμες πολέμων, και λιμούς και λοιμούς». Για ποιον λόγο, λοιπόν, κατά τη συντέλεια του κόσμου υπάρχει τέτοιο μέγεθος και συσσώρευση των συμφορών; Ορισμένοι ισχυρίζονται ότι η κτίση, επειδή καταπονείται και ασθενεί, όπως ακριβώς ένα γερασμένο σώμα προσελκύει πολλές ασθένειες, έτσι και αυτή, καθώς γηράσκει, επισύρει πολλές συμφορές.

Εάν, λοιπόν, κάποιος καθαρίσει τον εαυτό του από αυτά, θα είναι σκεύος τιμημένο, αγιασμένο και εύχρηστο στον Δεσπότη, ετοιμασμένο για κάθε αγαθό έργο. Τις δε νεανικές επιθυμίες να τις αποφεύγεις· αντίθετα, να επιδιώκεις τη δικαιοσύνη, την πίστη, την αγάπη και την ειρήνη μαζί με εκείνους που επικαλούνται τον Κύριο με καθαρή καρδιά. Τις ανόητες και απαίδευτες αναζητήσεις να τις αποφεύγεις, γνωρίζοντας ότι γεννούν έριδες. Ο δε δούλος του Κυρίου δεν πρέπει να φιλονικεί, αλλά να είναι ήπιος προς όλους, διδακτικός, ανεξίκακος, να παιδαγωγεί με πραότητα τους αντιφρονούντες, μήπως τυχόν τους δώσει ο Θεός μετάνοια ώστε να φτάσουν στην επίγνωση της αλήθειας, και να συνέλθουν από την παγίδα του διαβόλου, από τον οποίο έχουν αιχμαλωτιστεί ζωντανοί για να εκτελούν το δικό του θέλημα.» ΚΕΦΑΛΑΙΟ Γ΄. «Αυτό δε να γνωρίζεις, ότι στις έσχατες ημέρες θα έρθουν καιροί χαλεποί. Διότι οι άνθρωποι θα είναι φίλαυτοι, φιλάργυροι, αλαζόνες, υπερήφανοι, βλάσφημοι, απειθείς στους γονείς, αχάριστοι, ανόσιοι, άστοργοι, αδιάλλακτοι, συκοφάντες, ακρατείς, ανήμεροι, εχθροί του αγαθού, προδότες, προπετείς, τυφλωμένοι από την υπεροψία, φιλήδονοι μάλλον παρά φιλόθεοι· έχοντας μεν εξωτερικά τη μορφή της ευσέβειας, αλλά έχοντας αρνηθεί τη δύναμή της. Και αυτούς να τους αποφεύγεις. Διότι σε αυτούς ανήκουν εκείνοι που εισχωρούν στα σπίτια και αιχμαλωτίζουν γυναικάρια φορτωμένα με αμαρτίες, τα οποία παρασύρονται από ποικίλες επιθυμίες, που πάντοτε μαθαίνουν, και ποτέ δεν μπορούν να φτάσουν στην επίγνωση της αλήθειας.

λβʹ. Προφητικά και ο Απόστολος, θρηνώντας για εμάς, έλεγε: «Δεν υπάρχει κανείς που να πράττει το καλό, δεν υπάρχει ούτε ένας. Τάφος ανοιγμένος είναι ο λάρυγγάς τους· με τις γλώσσες τους δολιεύονταν. Δηλητήριο οχιάς υπάρχει κάτω από τα χείλη τους· το στόμα τους είναι γεμάτο κατάρες και πικρία. Συντριβή και ταλαιπωρία υπάρχει στους δρόμους τους, και δρόμο ειρήνης δεν γνώρισαν· δεν υπάρχει φόβος Θεού μπροστά στα μάτια τους». Γι' αυτό πάλι, προβλέποντας τα μελλοντικά, σχετικά με τη σημερινή δική μας πονηρή διαγωγή γράφει προς τον Τιμόθεο: «Να γνωρίζεις δε τούτο, ότι κατά τις έσχατες ημέρες θα ενσκήψουν καιροί δύσκολοι· διότι οι άνθρωποι θα είναι φίλαυτοι, φιλάργυροι, αλαζόνες, υπερήφανοι, βλάσφημοι, ανυπάκουοι στους γονείς, αχάριστοι, ανόσιοι, άστοργοι, αδιάλλακτοι, συκοφάντες, ακρατείς, ανήμεροι, εχθροί του αγαθού, προδότες, προπετείς», και τα εξής. Γι' αυτό, αλίμονό μας, διότι καταντήσαμε στα έσχατα των κακών. Διότι ποιος από εμάς, πες μου, είναι αμέτοχος των προαναφερθέντων κακών; Μήπως δεν εκπληρώθηκε στις μέρες μας η προφητεία; Δεν είμαστε όλοι γαστρίμαργοι;

Δεν είναι λοιπόν σπουδαίο αν και οι διάκονοί του μετασχηματίζονται ως διάκονοι δικαιοσύνης, των οποίων το τέλος θα είναι σύμφωνα με τα έργα τους. Ή μήπως δεν λέει ρητά το Πνεύμα, ότι στους ύστερους καιρούς θα αποστατήσουν μερικοί από την πίστη, δίνοντας προσοχή σε πνεύματα πλάνης και σε διδασκαλίες δαιμόνων, με την υποκρισία ανθρώπων που λένε ψέματα και έχουν καυτηριασμένη τη δική τους συνείδηση; Και πάλι, ότι στις έσχατες ημέρες θα έρθουν δύσκολοι καιροί· διότι οι άνθρωποι θα είναι φίλαυτοι, φιλάργυροι, αλαζόνες, υπερήφανοι, βλάσφημοι, απειθείς στους γονείς, αχάριστοι, ανόσιοι, άστοργοι, αδιάλλακτοι, συκοφάντες, ακρατείς, ανήμεροι, αφιλάγαθοι, προδότες, προπετείς, τυφλωμένοι από οίηση, φιλήδονοι μάλλον παρά φιλόθεοι, οι οποίοι θα έχουν μεν την εξωτερική μορφή της ευσέβειας, αλλά θα έχουν αρνηθεί τη δύναμή της. —Και όπως ο Ιαννής και ο Ιαμβρής αντιστάθηκαν στον Μωυσή, έτσι και αυτοί αντιτάσσονται στην αλήθεια· άνθρωποι διεφθαρμένοι στον νου, αδόκιμοι ως προς την πίστη· αλλά δεν θα προκόψουν περισσότερο, διότι η ανοησία τους θα γίνει ολοφάνερη σε όλους, όπως συνέβη και με εκείνους.

Διότι, όπως ακριβώς στην εποχή του Νώε ήρθε ξαφνικά ο κατακλυσμός και τους παρέσυρε όλους, έτσι θα είναι και η παρουσία Του. Υπαινίσσεται δε μέσα από αυτά τα παραδείγματα, τόσο των ανθρώπων κατά τον κατακλυσμό, όσο και των Σοδομιτών, ότι όταν έρθει ο Αντίχριστος, οι άτοπες ηδονές θα κυριεύσουν τους ανθρώπους, και θα γίνουν ακόλαστοι, και θα παραδοθούν σε αθέμιτες ηδονές, πράγμα ακριβώς που είπε και ο Απόστολος, ότι στις έσχατες ημέρες οι άνθρωποι θα είναι μάλλον φιλήδονοι παρά φιλόθεοι. Και δικαιολογημένα κατά τη βασιλεία του πλάνου θα ανθήσουν τα κακά. Διότι, αφού εκείνος είναι το καταγώγιο της πονηρίας και κάθε αμαρτίας, τι άλλο θα κάνει να επικρατήσει στην ελεεινή γενεά των ανθρώπων εκείνης της εποχής, παρά τα όσα ταιριάζουν απόλυτα σε αυτόν; Διότι από το ακάθαρτο τι καθαρό μπορεί να προκύψει; Τότε, λοιπόν, οι άνθρωποι θα ζουν μέσα σε κάθε λογής τρυφή, όπως την εποχή του Νώε, και δεν θα περιμένουν τίποτα το δυσάρεστο, αλλά και θα δυσπιστούν, εάν κάποιος τους μιλήσει για δυσάρεστα γεγονότα που πρόκειται να συμβούν, όπως ακριβώς και οι άνθρωποι την εποχή του Νώε και την εποχή του Λωτ. «Εκείνη την ημέρα, όποιος βρεθεί στο δώμα, και τα πράγματά του είναι μέσα στο σπίτι, ας μην κατέβει για να τα πάρει. Και εκείνος που βρίσκεται στον αγρό, ομοίως, ας μην επιστρέψει πίσω. Να θυμάστε τη γυναίκα του Λωτ. Όποιος ζητήσει να σώσει τη ζωή του, θα τη χάσει, και όποιος τη χάσει, θα την αναζωογονήσει.»