Πατερικές αναφορές στο Β΄ ΠΡΟΣ ΤΙΜΟΘΕΟΝ 3:14

Διότι πολλοί, πλάθοντας για τον εαυτό τους τη μορφή της ευσέβειας σαν ένα προσωπείο, «έχοντας όμως αρνηθεί τη δύναμή της», σύμφωνα με τον λόγο του Παύλου, λεηλατούν τον νου των πιο απλοϊκών, παρασύροντάς τους με απατηλά λόγια, και πείθοντάς τους να γλιστρήσουν μαζί τους σε παγίδα θανάτου και σε βάραθρο του άδη, σύμφωνα με τα γεγραμμένα. Διότι δεν έκριναν σωστό να μιλούν σε όσους τους πλησιάζουν για εκείνα τα οποία συμφωνούν με τις Ιερές Γραφές, αλλά όσα από μόνος του φαντάζεται ο αδόκιμος νους τους, αυτά τους πείθουν να φρονούν, μη γνωρίζοντας ούτε τι λένε, ούτε για ποια πράγματα διαβεβαιώνουν. «Εσύ όμως μένε σε εκείνα που έμαθες», όπως λέει ο Παύλος, «απέχοντας από μάταιες λογομαχίες», περιφρονώντας τα γραώδη λόγια των αιρετικών και αποφεύγοντας τους ανώφελους μύθους, διατηρώντας δε την πίστη με απλούς λογισμούς και εναποθέτοντας την παράδοση της Εκκλησίας σαν πολύτιμο κειμήλιο στα ταμεία της καρδιάς, να κρατάς τα διδάγματα που είναι αρεστά στον Θεό· ώστε να αναδειχθείς όχι μόνο λαμπρός στην πίστη, αλλά πλέον ολόλαμπρος και από τα ίδια τα κατορθώματα της ευσέβειας.

Βλέποντας αυτά, ας διάγει κανείς τη ζωή του πιο συνετά, περιφρονώντας την εγκόσμια λαμπρότητα, έχοντας μάθει από τα όσα βλέπει ότι το μεγαλείο δεν διαρκεί παντοτινά, αλλά οι εναλλαγές των αντίθετων καταστάσεων είναι ταχύτατες· και τίποτα δεν παραμένει για πάντα τέτοιο, όπως είναι στο παρόν, ούτε η νεότητα, ούτε η ομορφιά, ούτε η δόξα της εξουσίας. Και αυτά μεν ισχύουν για όσους ζουν μέσα σε κάποια ευημερία. Σε όσους όμως φαίνεται επίπονος ο βίος της αρετής, ας γυμνάζεται η ψυχή τους με το παράδειγμα της γης, για να υπομένουν καρτερικά τα δεινά. Η γη στέκεται εις τον αιώνα. Τι είναι πιο κοπιαστικό από αυτή την ακίνητη σταθερότητα; Και όμως, αυτή η στάση παρατείνεται εις τον αιώνα. Εσύ, λοιπόν, για τον οποίο ο χρόνος του πνευματικού αγώνα είναι λίγος, μην γίνεσαι πιο άψυχος από τη γη, μην γίνεσαι πιο ανόητος από τα αναίσθητα, εσύ που έχεις προικιστεί με λογική και κυβερνάς τη ζωή σου με τον λόγο, αλλά «μένε», όπως λέει ο απόστολος, «σε εκείνα που έμαθες και για τα οποία βεβαιώθηκες», σε μια στάση εδραία και αμετακίνητη. Επειδή και αυτό είναι ένα από τα θεία παραγγέλματα, το «να γίνεστε εδραίοι και αμετακίνητοι», ας παραμένει μέσα σου άσειστη η σωφροσύνη, σταθερή η πίστη, αμετάθετη η αγάπη, ακλόνητη η στάση σου σε κάθε τι καλό, ώστε και η γη που κρύβεις μέσα σου να παραμένει σταθερή εις τον αιώνα.

εʹ. Ας μείνουμε, λοιπόν, εκεί που προστάζει, στην πίστη, στο ασφαλές λιμάνι. Ας ακούμε περισσότερο αυτόν, παρά τον κυβερνήτη που βρίσκεται μέσα μας, δηλαδή τον λογισμό μας. Ας μην κάνουμε όσα υποβάλλει αυτός, ούτε όσα λέει ο ναύκληρος, αλλά όσα λέει ο Παύλος· διότι αυτός πέρασε αμέτρητες τέτοιες τρικυμίες. Ας μη μαθαίνουμε από την πείρα, αλλά πριν έρθει η πείρα, ας γλιτώσουμε και την ταλαιπωρία και τη ζημία. Άκουσε τι λέει: «Εκείνοι που θέλουν να πλουτούν, πέφτουν σε πειρασμό». Ας τον υπακούσουμε, λοιπόν, επειδή, και εκείνοι που δεν υπάκουσαν, βλέπετε τι έπαθαν. Και πάλι αλλού αναφέρει τι προκαλεί τα ναυάγια: «Κάποιοι», λέει, «ναυάγησαν ως προς την πίστη». Εσύ, όμως, μένε σε όσα έμαθες και για τα οποία βεβαιώθηκες. Ας υπακούμε στον Παύλο· κι αν βρισκόμαστε στο μέσο της τρικυμίας, οπωσδήποτε θα απαλλαγούμε από τους κινδύνους. Κι αν μείνουμε νηστικοί δεκατέσσερις ημέρες, κι αν χαθεί η ελπίδα της σωτηρίας, κι αν βρισκόμαστε σε σκοτάδι και γνόφο, εφόσον τον υπακούσουμε, θα απαλλαγούμε από τους κινδύνους. Ας θεωρήσουμε ότι ολόκληρη η οικουμένη είναι ένα πλοίο, και μέσα σε αυτό υπάρχουν οι κακούργοι και όσοι υποφέρουν από μύρια δεινά, άλλοι ως άρχοντες, άλλοι ως φύλακες, άλλοι ως δίκαιοι, όπως ο Παύλος, και άλλοι ως δέσμιοι, όντας δεμένοι από τις αμαρτίες τους. Αν λοιπόν υπακούμε στον Παύλο, δεν θα καταστραφούμε δεμένοι, αλλά αντίθετα θα ελευθερωθούμε· διότι ο Θεός θα χαρίσει και εμάς σε αυτόν. Ή μήπως δεν νομίζεις ότι τα αμαρτήματα και τα πάθη αποτελούν βαρύ δεσμό; Διότι δεν είναι δεμένα μόνο τα χέρια, αλλά ολόκληρος ο άνθρωπος.

Και πώς δεν αποτελεί αυτό δείγμα έσχατης ανοησίας; Διότι, αν βέβαια ο Θεός είναι στο ίδιο επίπεδο με εμάς, τότε απαίτησε να μάθεις τον λόγο για όσα έχουν δημιουργηθεί. Μάλλον, όμως, ούτε και έτσι μπορείς· διότι για πολλά από όσα κατασκευάζονται με την ανθρώπινη τέχνη δεν είμαστε σε θέση να πούμε πώς ακριβώς γίνονται. Για παράδειγμα, πώς από το χώμα των μεταλλείων προκύπτει η φύση του χρυσού, ή πώς η άμμος μεταβάλλεται στην καθαρότητα του γυαλιού. Και είναι δυνατόν να αναφέρουμε ακόμη περισσότερα από αυτά, τα οποία μεν γίνονται με την ανθρώπινη τέχνη, αλλά εμείς αγνοούμε τον τρόπο τους. Επομένως, αν μεν ο Θεός είναι σαν κι εμάς, ζήτα εξήγηση· αν όμως απέχει από εμάς απείρως και υπερέχει ασυγκρίτως, πώς δεν θα συνιστούσε έσχατη παραφροσύνη το να ομολογούμε ότι η σοφία και η δύναμή Του είναι άπειρη, θεία και ακατάληπτη, και ταυτόχρονα να του ζητάμε εξηγήσεις για το κάθε τι που γίνεται, σαν να επρόκειτο για κάποια ανθρώπινη τέχνη; Ας αφήσουμε, λοιπόν, τους συλλογισμούς και ας επανέλθουμε στην άρρηκτη πέτρα: «Ἐν ἀρχῇ ἐποίησεν ὁ Θεὸς τὸν οὐρανὸν καὶ τὴν γῆν». Στάσου πάνω σε αυτό το θεμέλιο. Μην επιτρέψεις σε κανέναν να σε παρασύρει στην ταραχή των ανθρώπινων συλλογισμών. Διότι οι συλλογισμοί των θνητών είναι δειλοί και οι σκέψεις τους επισφαλείς. Μην αφήσεις, συνεπώς, το στερεό για να εμπιστευθείς τη σωτηρία της ψυχής σου στο σαθρό και το επισφαλές, αλλά μένε σε εκείνα που έμαθες και για τα οποία βεβαιώθηκες, και λέγε: «Ἐν ἀρχῇ ἐποίησεν ὁ Θεὸς τὸν οὐρανὸν καὶ τὴν γῆν».

Από τα δικά μου παθήματα μπορείς να μάθεις ότι δεν είναι δυνατόν ο άνθρωπος που πολεμά τους πονηρούς να μη βρίσκεται σε θλίψη. Δεν είναι δυνατόν αυτός που πυγμαχεί να ζει με τρυφηλότητα, ούτε είναι δυνατόν αυτός που παλεύει να καλοπερνά. Κανένας, λοιπόν, από όσους αγωνίζονται ας μην αναζητά την άνεση, κανένας ας μην επιζητά την ευθυμία. Αντιθέτως, η παρούσα ζωή είναι αγώνας, πόλεμος, θλίψη, στενοχώρια, τόπος δοκιμασίας, το στάδιο των αγώνων. Άλλοι είναι οι καιροί της ανέσεως· αυτός εδώ είναι ο καιρός των ιδρώτων, αυτός είναι ο καιρός των κόπων. Κανείς, αφού γδυθεί και αλειφθεί με λάδι για την παλαίστρα, δεν επιζητά την άνεση. Αν όμως επιζητάς την άνεση, γιατί γδύθηκες; Γιατί ύψωσες τα χέρια σου για μάχη; «Και πώς δεν υψώνω τα χέρια μου τώρα;» ρωτάει. Όταν δεν κυριαρχείς στις επιθυμίες σου, όταν δεν μάχεσαι ενάντια στη βία της φύσεως. Εσύ όμως, να μένεις σταθερός σε εκείνα που έμαθες και για τα οποία βεβαιώθηκες, γνωρίζοντας από ποιον τα έμαθες, και ότι από βρέφος γνωρίζεις τα ιερά γράμματα που μπορούν να σε κάνουν σοφό για τη σωτηρία, μέσω της πίστεως στον Χριστό Ιησού. Τι σημαίνει αυτό; Όπως ακριβώς ο προφήτης Δαβίδ προέτρεψε, λέγοντας, «Μη φθονείς εκείνους που πράττουν το πονηρό», το ίδιο προτρέπει και αυτός λέγοντας: Εσύ όμως, μένε σε όσα έμαθες και βεβαιώθηκες. Όχι απλώς «έμαθες», αλλά και «βεβαιώθηκες», δηλαδή, πίστεψες. Και τι λοιπόν πίστεψα; Ότι αυτή είναι η αληθινή ζωή. Έστω κι αν βλέπεις, λοιπόν, εδώ πράγματα αντίθετα από αυτά που πίστεψες, μην ταράζεσαι, επειδή και ο Αβραάμ αντίθετα πράγματα έβλεπε, αλλά δεν κλονίστηκε· άκουσε ότι «Μέσω του Ισαάκ θα αποκτήσεις απογόνους», και έπειτα διατάχθηκε να θυσιάσει τον Ισαάκ, και όμως δεν θορυβήθηκε ούτε ταράχθηκε.

«Όπως ακριβώς ο Ιαννής και ο Ιαμβρής αντιστάθηκαν στον Μωυσή, έτσι και αυτοί αντιστέκονται στην αλήθεια, άνθρωποι με διεφθαρμένο νου, αδόκιμοι ως προς την πίστη, αλλά δεν θα προχωρήσουν περισσότερο. Διότι η ανοησία τους θα γίνει σε όλους καταφανής, όπως έγινε και εκείνων. Εσύ όμως έχεις ακολουθήσει πιστά τη διδασκαλία μου, την αγωγή, την πρόθεση, την πίστη, τη μακροθυμία, την αγάπη, την υπομονή, τους διωγμούς, τα παθήματα, σαν αυτά που μου συνέβησαν στην Αντιόχεια, στο Ικόνιο, στα Λύστρα, τέτοιους διωγμούς που υπέμεινα». Αναφέρεται σε αυτά που έπαθε εξαιτίας της Θέκλας. «Και από όλα με ελευθέρωσε ο Κύριος. Αλλά και όλοι όσοι θέλουν να ζουν με ευσέβεια εν Χριστώ Ιησού, θα διωχθούν». Αυτά τα υπενθύμισε επειδή ήταν πρόσφατα· τα άλλα τα παρέλειψε, ως γνωστά στον άνδρα. «Οι πονηροί άνθρωποι και οι αγύρτες θα προχωρήσουν προς το χειρότερο, πλανώντας και πλανώμενοι. Εσύ όμως να μένεις σταθερός σε αυτά που έμαθες και στα οποία βεβαιώθηκες, γνωρίζοντας από ποιον τα έμαθες, και ότι από βρέφος». Εδώ εννοεί τις θλίψεις, και τις οδύνες της στενής και τεθλιμμένης οδού της αρετής. «Γνωρίζεις τα ιερά γράμματα, τα οποία δύνανται να σε κάνουν σοφό προς σωτηρία, διά της πίστεως εν Χριστώ Ιησού». Εννοεί τον νόμο και τους προφήτες, οι οποίοι μπορούσαν να τον αναγάγουν στη σοφία, δηλαδή στον Χριστό. Διότι στο πρόσωπό Του εκπληρώθηκε και ο νόμος και οι προφήτες. Και το ότι γνώριζε τη Γραφή, είναι προφανές από όσα ιστόρησε ο Λουκάς γι’ αυτόν.

Τέταρτον, κρατούμε τις Αποστολικές Παραδόσεις, τις οποίες διδαχθήκαμε είτε διά λόγου είτε δι' επιστολής των θείων και ιερών Αποστόλων, και παραμένουμε σταθεροί σε όσα μάθαμε και για τα οποία βεβαιωθήκαμε, όπως ο Απόστολος Παύλος παραγγέλλει σε εμάς και σε όλους τους χριστιανούς, τόσο στην Α' προς Κορινθίους Επιστολή, όσο και στη Β' προς Θεσσαλονικείς και στη Β' προς Τιμόθεον.