Πατερικές αναφορές στο Β΄ ΠΡΟΣ ΤΙΜΟΘΕΟΝ 3:6

Ο βίος του μοναχού ας είναι ακηλίδωτος, χωρίς να χλευάζεται από γυναικάρια βεβαρημένα με αμαρτίες· διότι βέλος πειρασμού στην καρδιά του μοναχού είναι η γυναίκα που ζει ως εταίρα μέσα σε σπίτι. Η διαβούλευση του μοναχού ας γίνεται με άνθρωπο συνετό· η συμβουλή όμως του ασύνετου ας μην κατοικεί στην καρδιά του μοναχού.

Αλλά και εξαπατώντας το γυναικείο φύλο που τους ακολουθεί πειθήνια, «το οποίο είναι φορτωμένο με αμαρτίες και παρασύρεται από ποικίλες επιθυμίες», λέγουν στις εξαπατημένες από αυτούς γυναίκες ότι η τάδε είναι παρθένος, αυτή που επί τόσα χρόνια έχει διαφθαρεί και φθείρεται καθημερινά. Διότι η λαγνεία δεν έχει κορεσμό σε αυτούς, αλλά όσο πιο αισχρουργός είναι ένας άνθρωπος ανάμεσά τους, τόσο περισσότερο επαινείται. Και αποκαλούν παρθένους εκείνες που ποτέ δεν ήλθαν σε κοσμική σαρκική μίξη γάμου σύμφωνα με τη φυσική συνήθεια μέχρι την καταβολή του σπέρματος, αλλά σμίγουν συνεχώς και πορνεύουν, και πριν ολοκληρωθεί η ηδονή απομακρύνουν τον κακοποιό φθορέα της συνεύρεσής τους και λαμβάνουν την προαναφερθείσα αισχρότητα προς βρώση, παρόμοια με την κακοτροπία του Σηλώμ προς την Θάμαρ, έχοντας υιοθετήσει από την παρθενία τους αυτήν την τέχνη του να φθείρονται μεν, αλλά να μην υποδέχονται τη μίξη της φθοράς και την απόρροια. Βλασφημούν δε όχι μόνο τον Αβραάμ και τον Μωυσή και τον Ηλία και όλο τον χορό των προφητών, αλλά και τον Θεό που τους εξέλεξε. 12. Και μύρια άλλα πλαστά συγγράμματα έχουν τολμήσει να δημιουργήσουν. Διότι ισχυρίζονται ότι υπάρχει κάποιο βιβλίο «Γέννα της Μαρίας», στο οποίο, παραθέτοντας κάποια φοβερά και ολέθρια πράγματα, διατυπώνουν εκεί τους ισχυρισμούς τους.

Έχοντας, λοιπόν, μέσα από τα προειρημένα καταδείξει τη δική σου αισχύνη, θα εκθέσω λεπτομερώς την πλάνη των άλλων, επικαλούμενος τον Θεό ως βοηθό της δικής μας μετριότητας, ώστε να αποκαλύψω και να στηλιτεύσω την κακώς επινοημένη διδασκαλία κάθε έθνους, ζητώντας από τον Θεό τη χάρη για την εκπλήρωση αυτής της προσπάθειας. 9. Για να μην παραμείνουν, όμως, ανεξέταστα τα τρία σου λογάκια, με τα οποία καυχήθηκες γράφοντας στο γυναικάριο τη Φλώρα, ω Πτολεμαίε (διότι πάντοτε οι οφιώδεις διδασκαλίες εξαπατούν γυναικάρια φορτωμένα με αμαρτίες, σύμφωνα με τον λόγο του Αποστόλου), παραθέτοντας ακριβώς αυτές τις λέξεις στο κατάλληλο σημείο εδώ, θα προβώ ευθύς αμέσως στην ανατροπή τους, η οποία είναι αναγκαία προκειμένου να μην απομείνει καμία ρίζα από τη ζιζανιώδη σπορά σου.

Διότι ήδη μερικοί, ενώ ξεκίνησαν με ορθή παρόρμηση προς την επιθυμία του σεμνού βίου, νομίζοντας ότι ταυτόχρονα με την επιλογή τους άγγιξαν κιόλας την τελειότητα, υποσκελίστηκαν από άλλη πτώση εξαιτίας της αλαζονείας, έχοντας εξαπατήσει τον εαυτό τους από κάποια νοητική πλάνη, ώστε να θεωρούν καλό εκείνο προς το οποίο ρέπει η διάνοιά τους. Σε αυτούς ανήκουν εκείνοι που από τη Σοφία έχουν ονομαστεί οκνηροί, οι οποίοι έστρωσαν τους δρόμους τους με αγκάθια, οι οποίοι θεωρούν βλάβη της ψυχής την προθυμία για την εκπλήρωση των εντολών, οι οποίοι παρέβλεψαν τις αποστολικές παραινέσεις και δεν τρώνε με ευπρέπεια τον δικό τους άρτο, αλλά, αποβλέποντας με απληστία στα ξένα, καθιστούν την αργία τέχνη βιοπορισμού· από εδώ προέρχονται εκείνοι που δίνουν βάση στα όνειρα, οι οποίοι θεωρούν τις απάτες των ονείρων πιο αξιόπιστες από τα ευαγγελικά διδάγματα και ονομάζουν τις φαντασιώσεις αποκαλύψεις· «σε αυτούς ανήκουν εκείνοι που εισχωρούν κρυφά στις οικίες» και πάλι άλλοι που νομίζουν ότι το ακοινώνητο και το θηριώδες είναι αρετή, και δεν γνωρίζουν την εντολή της αγάπης, ούτε κατανοούν τον καρπό της μακροθυμίας και της ταπεινοφροσύνης.

Αυτός, λοιπόν, ο οποίος κατηγορείται και αντικρούεται από όλους τους φιλοθέους και τους φίλους της ευσέβειας και δεν πείθεται από κανέναν, όπως ο ίδιος αποδεικνύει, απαιτεί να πείθει και να αναδιδάσκει ο ίδιος τους πάντες, ω της αλαζονείας, παρουσιάζοντας απολογία. Αλλά ας έχουν τα της απολογίας του όπως θέλουν, πρέπει όμως να αποφεύγονται και να καταδικάζονται ως κενά, ασεβή, και ως τέτοια που βλάπτουν και θλίβουν την Εκκλησία του Θεού, τα δόγματα που δεν συμφωνούν με τους αγίους Πατέρες μας, και «γυναικάρια φορτωμένα με αμαρτίες, τα οποία ποτέ δεν μπορούν να φτάσουν σε επίγνωση της αλήθειας» είναι όσα πρόσωπα πείθονται σε αυτά. Ας εξετάσουμε, λοιπόν, αυτά που έχουν γραφτεί εδώ από τον Ακίνδυνο ως δικά μας, καθώς και όσα δόγματα ο Ακίνδυνος υπερασπίζεται ως δικά του. Και αν διαπιστώσουμε ότι ο Ακίνδυνος είναι αυτός που δεν ομολογεί σύμφωνα με την πατερική παράδοση περί των θείων δογμάτων, όπως ακριβώς και θα διαπιστώσουμε, αυτός είναι που εισάγει τις καινοφωνίες, αυτός που διδάσκει τους λόγους που απομακρύνουν από την υγιή πίστη, αυτός που προσθέτει καινοτομίες στην ιερή και ασφαλή μέχρι σήμερα πίστη μας, αυτός που είναι περιβόητος και ολοφάνερος για την κακότητα και την καινοτομία του, και, με απλά λόγια, ισχύουν για αυτόν όλα όσα ο ίδιος είπε στην αρχή και ενδιάμεσα γράφοντας εναντίον εκείνων που του αντιλέγουν.

Διότι σε αυτούς ανήκουν εκείνοι που εισχωρούν στα σπίτια και αιχμαλωτίζουν γυναικάρια φορτωμένα με αμαρτίες, τα οποία παρασύρονται από ποικίλες επιθυμίες και ηδονές, πάντοτε μαθαίνουν και ποτέ δεν μπορούν να φθάσουν στην επίγνωση της αλήθειας.

Εάν, λοιπόν, πρόκειται να υπάρξουν τέτοιοι άνθρωποι στους έσχατους καιρούς, πώς λέει: «Και αυτούς να τους αποφεύγεις»; Είναι πιθανό, βέβαια, ότι και τότε υπήρχαν μερικοί τέτοιοι, έστω και όχι σε υπερβολικό βαθμό, αλλά πάντως υπήρχαν· η αλήθεια όμως είναι ότι μέσω εκείνου προτρέπει τους πάντες να αποφεύγουν τέτοιου είδους ανθρώπους. Διότι από αυτούς, λέει, είναι εκείνοι που εισχωρούν στα σπίτια και αιχμαλωτίζουν γυναικάρια φορτωμένα με αμαρτίες, τα οποία παρασύρονται από ποικίλες επιθυμίες, που πάντοτε μαθαίνουν, και ποτέ δεν μπορούν να φτάσουν στην επίγνωση της αλήθειας.

Βʹ. Βλέπεις αυτούς να χρησιμοποιούν την απάτη του αρχαίου, το όπλο που χρησιμοποίησε ο διάβολος εναντίον του Αδάμ; «Αυτοί που εισχωρούν στα σπίτια», λέει. Είδες πώς φανέρωσε την αναισχυντία με το να πει «εισχωρώντας»; Την ατιμία, την απάτη, την κολακεία; «Και αιχμαλωτίζοντας γυναικάρια». Επομένως, «γυναικάριο» είναι ο εύκολα εξαπατώμενος, και εκείνος που απέχει πολύ από το να είναι άνδρας. Το να εξαπατάται κανείς είναι χαρακτηριστικό των γυναικών, ή μάλλον ούτε καν των γυναικών, αλλά των γυναικαρίων. «Φορτωμένα».

Δες από πού προέρχεται και σε εκείνες το να πείθονται: από τις αμαρτίες, από το να μην έχουν επίγνωση κανενός καλού στον εαυτό τους. Και πολύ εύστοχα είπε το «Σεσωρευμένα»· διότι μέσω αυτού παριστάνει το πλήθος των αμαρτιών, καθώς και το άτακτο και συγκεχυμένο. «Που άγονται από επιθυμίες ποικίλες». Δεν κατηγόρησε τη φύση τους· διότι δεν αναφέρθηκε απλώς σε γυναίκες, αλλά σε τέτοιου είδους γυναίκες. Τι σημαίνει το «Ποικίλες»; Εδώ υπαινίχθηκε πολλά: την τρυφηλότητα, την απρέπεια, τη λαγνεία.

ΣΤΟΝ ΡΚΕ΄ ΨΑΛΜΟ. Όταν ο Κύριος επέστρεψε την αιχμαλωσία της Σιών, γίναμε σαν να είχαμε παρηγορηθεί. Κάποιος άλλος ερμηνευτής λέει: Όταν επιστρέψει ο Κύριος την αιχμαλωσία, θα είμαστε παρηγορημένοι. α΄. Η λέξη αιχμαλωσία είναι μεν απλή κατά την προφορά, αλλά έχει πολλές έννοιες. Διότι υπάρχει και καλή αιχμαλωσία, όπως όταν λέει ο Παύλος: «Αιχμαλωτίζοντας κάθε νόημα στον Χριστό»· υπάρχει και κακή, όπως όταν λέει: «Αιχμαλωτίζοντας γυναικάρια φορτωμένα με αμαρτίες». Υπάρχει η νοητή, για την οποία λέει: «Να κηρύξω άφεση στους αιχμαλώτους». Υπάρχει και η αισθητή, αυτή από τους εχθρούς. Πιο σκληρή όμως είναι η πρώτη. Διότι εκείνοι που συλλαμβάνουν κάποιους με τον νόμο του πολέμου, πολλές φορές σπλαχνίζονται αυτούς που έχουν συλλάβει· και αν τους διατάξουν να κουβαλούν νερό, να κόβουν ξύλα, και τους κάνουν ιπποκόμους, σε τίποτα δεν έβλαψαν την ψυχή τους. Εκείνος όμως που πιάνεται αιχμάλωτος από την αμαρτία, αποκτά μια άσπλαχνη και βάρβαρη δέσποινα, η οποία τον καταβιβάζει στα πιο ατιμωτικά έργα. Διότι αυτή η τυραννία δεν γνωρίζει να λυπάται ούτε να ελεεί. Άκουσε, λοιπόν, πώς, όταν έπιασε αιχμάλωτο τον άθλιο και ταλαίπωρο Ιούδα, δεν τον σπλαχνίστηκε, αλλά τον έκανε ιερόσυλο, προδότη, και αφού διέπραξε την αμαρτία, τον οδήγησε στο θέατρο των Ιουδαίων και αποκάλυψε το σφάλμα του, και ούτε έτσι τον άφησε να καρπωθεί το κέρδος από τη μετάνοια, αλλά τον άρπαξε πριν προφτάσει να μετανοήσει, οδηγώντας τον στην αγχόνη.

Εάν, λοιπόν, κάποιος καθαρίσει τον εαυτό του από αυτά, θα είναι σκεύος τιμημένο, αγιασμένο και εύχρηστο στον Δεσπότη, ετοιμασμένο για κάθε αγαθό έργο. Τις δε νεανικές επιθυμίες να τις αποφεύγεις· αντίθετα, να επιδιώκεις τη δικαιοσύνη, την πίστη, την αγάπη και την ειρήνη μαζί με εκείνους που επικαλούνται τον Κύριο με καθαρή καρδιά. Τις ανόητες και απαίδευτες αναζητήσεις να τις αποφεύγεις, γνωρίζοντας ότι γεννούν έριδες. Ο δε δούλος του Κυρίου δεν πρέπει να φιλονικεί, αλλά να είναι ήπιος προς όλους, διδακτικός, ανεξίκακος, να παιδαγωγεί με πραότητα τους αντιφρονούντες, μήπως τυχόν τους δώσει ο Θεός μετάνοια ώστε να φτάσουν στην επίγνωση της αλήθειας, και να συνέλθουν από την παγίδα του διαβόλου, από τον οποίο έχουν αιχμαλωτιστεί ζωντανοί για να εκτελούν το δικό του θέλημα.» ΚΕΦΑΛΑΙΟ Γ΄. «Αυτό δε να γνωρίζεις, ότι στις έσχατες ημέρες θα έρθουν καιροί χαλεποί. Διότι οι άνθρωποι θα είναι φίλαυτοι, φιλάργυροι, αλαζόνες, υπερήφανοι, βλάσφημοι, απειθείς στους γονείς, αχάριστοι, ανόσιοι, άστοργοι, αδιάλλακτοι, συκοφάντες, ακρατείς, ανήμεροι, εχθροί του αγαθού, προδότες, προπετείς, τυφλωμένοι από την υπεροψία, φιλήδονοι μάλλον παρά φιλόθεοι· έχοντας μεν εξωτερικά τη μορφή της ευσέβειας, αλλά έχοντας αρνηθεί τη δύναμή της. Και αυτούς να τους αποφεύγεις. Διότι σε αυτούς ανήκουν εκείνοι που εισχωρούν στα σπίτια και αιχμαλωτίζουν γυναικάρια φορτωμένα με αμαρτίες, τα οποία παρασύρονται από ποικίλες επιθυμίες, που πάντοτε μαθαίνουν, και ποτέ δεν μπορούν να φτάσουν στην επίγνωση της αλήθειας.

Οι αλεπούδες πάλι, βγαίνοντας κρυφά από τις φωλιές τους και καταβροχθίζοντας με απάτη τους πιο αφελείς ή απλοϊκούς από τους πολλούς, σαν να είναι πουλάκια· εννοώ τις σχισματικές αλεπούδες, των οποίων η κρυφή κακία και η βλάβη είναι πολύ πιο επικίνδυνη από εκείνους που επιβουλεύονται φανερά. Διότι, εισερχόμενοι στα σπίτια, κατά τον θείο απόστολο, εξαπατούν γυναικάρια φορτωμένα με αμαρτίες, μηχανευόμενοι την εξέγερση κατά της Εκκλησίας ως μέσο πορισμού για τους εαυτούς τους, για γαστριμαργία, κενοδοξία και κάθε άλλη ηδυπάθεια και ακαθαρσία. Επειδή, ως επί το πλείστον, ο χαρακτήρας των μαζών συνηθίζει, εξαιτίας του ασθενούς και αστήρικτου του φρονήματός τους, να αποχαυνώνεται μπροστά στις καινοτομίες και τους νεωτερισμούς μάλλον παρά να στηρίζεται στα καθιερωμένα και καλώς κείμενα. Αν και η φωτιά του θράσους και της παρεκτροπής όλων αυτών κατασβέστηκε με τη συνοδική απόφαση, καθώς η δική σας πατρική οσιότητα επικύρωσε μέσω των τιμιωτάτων τοποτηρητών της την ετυμηγορία εναντίον τους, ωστόσο ο καπνός εξακολουθεί να τσούζει και να ενοχλεί εκείνους που προαιρούνται να επιβλέπουν επιμελώς το ποίμνιο και οι οποίοι θεωρούν το μικρό αμάρτημα των ποιμαινομένων ως μεγάλη δική τους ζημία. Ίσως όμως, με τους θεσπισμένους κανόνες με τους οποίους ολόκληρη η Εκκλησία των Ρωμαίων έχει διατηρηθεί συμπαγής χωρίς να διαιρείται από σχισματικές μανίες, να διασκορπιστεί και ο καπνός και να απομακρυνθεί ο ζόφος, και να δοθεί σε εμάς ανακούφιση από την αθυμία.

Αν πάλι θεωρείς σωστό να εκλαμβάνεται ο ακρωτηριασμός ως αφαίρεση των όρχεων και ισχυρίζεσαι ότι αυτό τιμωρεί ο κανόνας, και έτσι θα σου υποδείξω εκείνους που είναι άξιοι να λογοδοτήσουν. Διότι υπάρχουν, πράγματι υπάρχουν κάποιοι, οι οποίοι, προκειμένου να εισχωρήσουν σε γυναικάρια βεβαρημένα με αμαρτίες και ποικίλες ηδονές, όταν πια γίνονται νεανίσκοι, υποβάλλονται σε ευνουχισμό, νομίζοντας αφενός ότι εξαιτίας αυτού θα γίνουν αποδεκτοί, και αφετέρου ότι, επειδή ευνουχίστηκαν σε πιο προχωρημένη ηλικία, οπότε υπάρχουν και οι σχετικοί κίνδυνοι, θα υπηρετήσουν τις επιθυμίες εκείνων με ασφάλεια, και, αντίθετα με τη νομοθεσία του Παύλου, θα έχουν γυναίκες σαν να μην έχουν. Γι' αυτό και ο Λόγος τους ονόμασε εχθρούς της δημιουργίας του Θεού, επειδή δεν χρησιμοποιούν τα μέλη τους σύμφωνα με τον σκοπό για τον οποίο δημιουργήθηκαν, ούτε έχουν την εκσπερμάτωση ως σκοπό της συνουσίας, πώς θα μπορούσαν άλλωστε; Αφού γι' αυτόν τον λόγο ακρωτηρίασαν οι ίδιοι τους εαυτούς τους, ώστε με αυτόν τον τρόπο να αρέσουν περισσότερο στις πιο λάγνες από τις γυναίκες. Αλλά, υποβάλλοντας τους εαυτούς τους σε ολοφάνερους κινδύνους, δεν αποφεύγουν το έγκλημα των αυτόχειρων. Αν όμως κάποιος, όντας ακόμη παιδί ή και έφηβος, υποστεί εκτομή των όρχεων, λαμβάνοντας κάθε φροντίδα από συγγενείς που αγαπούν την αγνεία και την καθαρότητα, οι οποίοι συνήργησαν στον ευνουχισμό συμφωνώντας με τη δική του προαίρεση, ώστε να μη δοθεί καμία αφορμή κινδύνου, πώς πια θα αποδείξεις σε αυτή την περίπτωση ότι η αυστηρότητα του κανόνα είναι στυγνή και γεμάτη πικρία;