Πατερικές αναφορές στο Β΄ ΠΡΟΣ ΤΙΜΟΘΕΟΝ 4:1

Κεφάλαιο 13. ΜΑΤΘΑΙΟΣ: Και καθώς πορεύεστε, να κηρύττετε λέγοντας: Έχει πλησιάσει η βασιλεία των ουρανών. ΠΡΟΣ ΤΙΜΟΘΕΟΝ Β΄: Σε ορκίζω ενώπιον του Θεού και του Ιησού Χριστού, ο οποίος πρόκειται να κρίνει ζωντανούς και νεκρούς κατά την επιφάνειά του και τη βασιλεία του· κήρυξε τον λόγο του Θεού.

Ότι ο Υιός του Θεού είναι βασιλιάς. Στον Απόστολο: Διαμαρτύρομαι ενώπιον του Θεού και του Χριστού Ιησού, ο οποίος πρόκειται να κρίνει ζώντες και νεκρούς, και κατά την επιφάνειά του και τη βασιλεία του. Αξιόπιστος είναι ο λόγος: διότι εάν συναποθάναμε, θα συζήσουμε· εάν υπομένουμε, θα συμβασιλεύσουμε.

Αν λοιπόν δεν έχουμε πάντοτε στον νου μας τη μέλλουσα κρίση, σε τίποτα δεν θα μας ωφελήσει η προφανέρωση των κρυφών και άδηλων πραγμάτων. Άκουσε κάποτε ο Ιεροβοάμ, ο γιος του Ναβάτ, ο οποίος παρέσυρε σε αμαρτία τον Ισραήλ, για τη μέλλουσα οργή που θα επερχόταν σε αυτόν από τον Κύριο, και δεν μετανόησε για το κακό. Ελέγχθηκε και ο Γιεζί για τα κρυφά του πταίσματα, και δεν διόρθωσε τη διαγωγή του, διαφορετικά δεν θα εγκαταλειπόταν από τον δάσκαλό του στην ασχήμια της λέπρας. Διότι σε αυτόν που καθάρισε τον Νεεμάν, τον αρχιστράτηγο της Συρίας, με τον λόγο του Κυρίου από μια τέτοια νόσο, θα ήταν πολύ πιο εύκολο να απαλλάξει τον ίδιο του τον μαθητή από μια τέτοια συμφορά. Ας έχουμε, επομένως, στον νου μας το τέλος του παρόντος βίου, ώστε την κοιμισμένη μας διάνοια να την αφυπνίσει η προσδοκία του φόβου του μέλλοντος, προς εργασία και φύλαξη των αγαθών πράξεων. Διότι ο βίος μας είναι ταχύτερος και από δρομέα. Διότι, όταν δοξαστούμε και βασιλεύσουμε στον παρόντα βίο, αλλά αυτά που πράξαμε δεν είναι σύμφωνα με το θέλημα Εκείνου που πρόκειται να κρίνει ζώντας και νεκρούς, σε τίποτα δεν θα μας ωφελήσει η δόξα του πρόσκαιρου βίου όταν απέλθουμε εκεί. Ας κλάψουμε, επομένως, γενόμενοι έμφοβοι και έντρομοι, μήπως τυχόν εξαιτίας της αμέλειας στην εδώ ζωή, βρεθούμε εκεί υπό την οργή του Βασιλέως της δόξης και παραπεμφθούμε στο εξώτερο σκότος. Δεν είναι δυνατόν, όταν απέλθουμε εκεί, να απαλλαγούμε από τα βάσανα.

Όσιοι και δίκαιοι ιδού τώρα εκλέγονται και επισυνάγονται στο λιμάνι της ζωής, για να μη βλέπουν τη θλίψη και τα σκάνδαλα που έρχονται σε μας εξαιτίας των αμαρτιών μας. Εκείνοι εκλέγονται, και εμείς νυστάζουμε· εκείνοι αρπάζονται, και εμείς σερνόμαστε στον μάταιο κόσμο· εκείνοι συνάγονται, και εμείς κοιμόμαστε· εκείνοι πηγαίνουν προς τον Θεό με παρρησία, και εμείς μετεωριζόμαστε πάνω στη γη. Η παρουσία του Κυρίου βρίσκεται επί θύραις και εμείς διστάζουμε· η ουράνια σάλπιγγα είναι έτοιμη να ηχήσει με το πρόσταγμα του Θεού, και να σαλεύσει τα σύμπαντα με τη φρικτή φωνή της, για να εγείρει τους νεκρούς, ώστε ο καθένας να λάβει ανάλογα με τα έργα του· οι δυνάμεις των ουρανών στέκονται έτοιμες στα τάγματά τους για να προσέλθουν με φόβο μπροστά στον Νυμφίο που έρχεται με δόξα πάνω στις νεφέλες των ουρανών για να κρίνει ζώντες και νεκρούς, και εμείς απιστούμε.

Λόγος περί κρίσεως και αναστάσεως. Ελάτε όλοι, αδελφοί, και ακούστε εμένα τον ελάχιστο Εφραίμ, και ας θέσουμε ως κριτή τον λογισμό μας, για να εξετάσουμε την καρδιά μας, εάν πορευόμαστε έτσι όπως λέγουν οι θεόπνευστες Γραφές. Μήπως τυχόν αθετούμε το Άγιο Πνεύμα, με το οποίο σφραγιστήκαμε, και αν κάποιος έχει συνείδηση καλών έργων μέσα του, ας σπεύσει με ταπεινοφροσύνη να αυξήσει τη χάρη που έλαβε από τον φιλάνθρωπο Θεό. Εάν όμως βρισκόμαστε καταδικασμένοι μέσα στις αμαρτίες, γιατί αμελούμε, φιλόχριστοι αδελφοί; Διότι ιδού, έφτασε σε εμάς, ω αδελφοί, η ημέρα εκείνη, κατά την οποία σκοτεινιάζει το φως του ήλιου και πέφτουν τα άστρα· κατά την οποία τυλίγεται ο ουρανός σαν βιβλίο· κατά την οποία ηχεί η σάλπιγγα με μεγάλο και φρικτό ήχο, ξυπνώντας όλους τους νεκρούς από την αρχή του αιώνος· κατά την οποία αδειάζουν τα ταμεία του άδη με τη φωνή του Κριτή· κατά την οποία έρχεται ο Χριστός μέσα σε νεφέλες μαζί με τους αγίους Αγγέλους για να κρίνει ζωντανούς και νεκρούς, και να ανταποδώσει στον καθένα σύμφωνα με τα έργα του. Αληθινά, είναι φοβερή η εν δόξη παρουσία του Χριστού.

ΣΚΒ΄. Στον ίδιο. Πώς πρόκειται ο Κύριος να κρίνει ζωντανούς και νεκρούς. Προς Τιμόθεον Β΄. Το να κριθούν ζωντανοί και νεκροί σημαίνει τούτο, το να έλθουν δηλαδή σε κρίση και η ψυχή και το σώμα, και κανένα από τα δύο να μην είναι χωρισμένο από το άλλο, αλλά όπως ακριβώς πορεύθηκαν μαζί σε κοινή συνάφεια εδώ, έτσι και την εκεί δίκη θα την υποστούν ενωμένα. Αν πάλι αναζητάς διαφορετική ερμηνεία, έχει ως εξής: Το να διακρίνει ως ζωντανούς όσους έζησαν βίο αιώνιο και θεοφιλή, και να τους αποδώσει ατελεύτητες αμοιβές· να κρίνει εκείνους που νεκρώθηκαν από τα αμαρτήματα και καταχώνιασαν το τάλαντο που τους δόθηκε με τη δική τους ραθυμία, σαν μέσα σε τάφο, και να τους τιμωρήσει. Αν πάλι το δούμε και αλλιώς, έχει ως εξής:

Αντί για εμένα, λέει, έχεις τις Γραφές· αν θέλεις να μάθεις κάτι, θα μπορέσεις από εκεί. Και αν αυτά τα έγραφε στον Τιμόθεο, ο οποίος ήταν γεμάτος από το Πνεύμα, πόσο μάλλον ισχύουν για εμάς; «Καταρτισμένος για κάθε έργο αγαθό». Όχι απλώς να έχει μια γενική συμμετοχή, λέει, αλλά να είναι με ακρίβεια καταρτισμένος. «Σου παραγγέλλω, λοιπόν, με επισημότητα ενώπιον του Θεού και του Κυρίου Ιησού Χριστού, ο οποίος πρόκειται να κρίνει ζωντανούς και νεκρούς». Με αυτό εννοεί είτε τους αμαρτωλούς και τους δικαίους, είτε αυτούς που έχουν φύγει από τη ζωή και αυτούς που ζουν τώρα, διότι πολλοί θα παραμείνουν ζωντανοί. Τον φόβισε, βέβαια, στην προηγούμενη επιστολή λέγοντας: «Σου παραγγέλλω ενώπιον του Θεού που ζωοποιεί τα πάντα»· εδώ όμως έθεσε το πιο φοβερό: «Αυτού που πρόκειται να κρίνει ζωντανούς και νεκρούς»· δηλαδή, αυτού που πρόκειται να ζητήσει ευθύνες· «κατά την επιφάνειά του και τη βασιλεία του». Να κρίνει, πότε; Κατά την επιφάνειά του την ένδοξη, αυτήν που θα συνοδεύεται από τη βασιλεία. Ή, λοιπόν, λέει το εξής: ότι δεν θα έλθει έτσι όπως ήλθε τώρα· ή ότι σε εξορκίζω στο όνομα της επιφάνειάς του και της βασιλείας του.

Διότι κατά την ώρα εκείνη ούτε τέκνα ούτε γυναίκα, ούτε πατέρας, ούτε μητέρα, ούτε αδελφός, ούτε συγγενής, αλλά ούτε και ο ίδιος ο Αβραάμ, ή ο Νώε, ή ο Δανιήλ, ή ο Πέτρος, ή ο Παύλος θα μπορέσουν να μας λυτρώσουν από εκείνα τα ακατάληπτα βασανιστήρια, παρά μόνο τα έργα μας. Από τον ουρανό έρχεται για να κρίνει ζώντες και νεκρούς, έρχεται αυτός που ερευνά καρδιές και νεφρούς· έρχεται, και ποιος λοιπόν θα μπορέσει να ξεφύγει από τα χέρια του;

Ότι προερχόταν από πιστή Ιουδαία μητέρα, δηλαδή από τους Ιουδαίους που πίστεψαν στον Χριστό. «Κάθε Γραφή είναι θεόπνευστη και ωφέλιμη για διδασκαλία, για έλεγχο, για επανόρθωση, για διαπαιδαγώγηση στη δικαιοσύνη· ώστε ο άνθρωπος του Θεού να είναι άρτιος, καταρτισμένος για κάθε αγαθό έργο.» ΚΕΦΑΛΑΙΟ Δ΄. «Διαμαρτύρομαι, λοιπόν, εγώ ενώπιον του Θεού και του Κυρίου Ιησού Χριστού, ο οποίος πρόκειται να κρίνει.» Αφού του προσέφερε πολλή ενθάρρυνση και παρηγοριά από παντού, προσθέτει και την παρηγοριά από τις Γραφές, η οποία είναι τελειότερη. Εύλογα δε προσθέτει τόση πολλή, επειδή επρόκειτο να ανακοινώσει κάτι λυπηρό στον μαθητή του, τον ίδιο του τον θάνατο.

Εννοεί εκείνη τη Γραφή, για την οποία είπε ότι: Από βρέφος γνωρίζεις τα ιερά Γράμματα. «Ζωντανούς και νεκρούς, κατά την επιφάνειά του και τη βασιλεία του· κήρυξε τον λόγο, επίμεινε». Εννοεί τους αμαρτωλούς και τους δικαίους· ή ότι πολλοί θα βρεθούν ζωντανοί. «Είτε είναι κατάλληλος ο καιρός είτε ακατάλληλος· έλεγξε, επιτίμησε, παρακάλεσε με κάθε μακροθυμία και διδαχή. Διότι θα έρθει καιρός που δεν θα ανέχονται την υγιή διδασκαλία, αλλά σύμφωνα με τις δικές τους επιθυμίες θα συγκεντρώσουν πλήθος δασκάλων για τον εαυτό τους». Δηλαδή: Μην έχεις καθορισμένο χρόνο· ας είναι πάντοτε κατάλληλος καιρός για σένα. Να μη διδάσκεις μόνο όταν βρίσκεσαι σε ειρήνη, ούτε όταν είσαι σε ευθυμία, ούτε μόνο όταν κάθεσαι στην Εκκλησία, και στους κινδύνους να υποχωρείς, αλλά ακόμη κι αν βρίσκεσαι στη φυλακή, ακόμη κι αν είσαι δεμένος με αλυσίδες, να μην παύσεις το κήρυγμα. «Επειδή θα αισθάνονται φαγούρα στα αυτιά τους για να ακούσουν κάτι ευχάριστο, και θα αποστρέψουν μεν την ακοή τους από την αλήθεια, θα εκτραπούν δε σε μύθους».

Και αφού σαρκώθηκε ο ένας της Τριάδας, με την συνευδοκία των άλλων δύο, χωρίς να απομακρυνθεί από τα άνω και χωρίς να χωριστεί κατά την ουσία από τους άλλους δύο, αλλά έχοντας μαζί τους τη θεία φύση αδιαίρετη και ομοούσια, ήλθε στη γη και συναναστράφηκε με τους ανθρώπους, προσλαμβάνοντας σάρκα από τα άμωμα παρθενικά σπλάχνα, ώστε, μέσω εκείνης της αγίας σαρκός, να καταστήσει εμάς που ζούμε μέσα στη σάρκα πνευματικούς και, μέσω της μορφής του δούλου, να μας εξαγοράσει από την έσχατη δουλεία του εχθρού και από την αισχρή αμαρτία, ως βασιλιάς πανόλβιος και αναμάρτητος, και, αφού μας ελευθερώσει από τη δουλεία, να μας αναδείξει μετόχους της δικής του βασιλείας και υιοθεσίας· και ως άνθρωπος, ζώντας μαζί με τους ανθρώπους, να διαφύγει την προσοχή του τυράννου και να τον παγιδεύσει σαν λύκο μακριά από τα πρόβατά του, ως αγαθότατος ποιμένας· και να συλλάβει ζωντανούς τους κλέφτες της ποίμνης του ως άξιος ποιμενάρχης και να καλέσει τα δικά του πρόβατα με το όνομά τους και να τα βγάλει από την απιστία προς την πίστη και από την αμαρτία προς την αρετή, ώστε αυτός να προπορεύεται μπροστά τους, και αυτά να τον ακολουθήσουν σε βοσκές ζωοφόρες και σε ύδατα αφθαρσίας, και αυτός ως θύρα να ανοίξει και να τα εισαγάγει στα βασίλεια τα δικά του και του Πατέρα του, και θα εισέλθουν άφοβα και θα εξέλθουν με χαρά και θα βρουν βοσκή στον παράδεισο, όπως άλλωστε προείπε αληθινά· και ο ίδιος, αφού κάθισε στα δεξιά του Πατέρα, θα περιμένει ως αγαθός το πέρας της συντέλειας, ώστε να έλθει και πάλι θεοπρεπώς «για να κρίνει ζώντας και νεκρούς», αν και βέβαια τότε κανείς δεν θα είναι νεκρός στο μνήμα του, εφόσον όλοι θα έχουν αναστηθεί με τη φωνή της σάλπιγγας του θείου αγγέλου.

Θεό από Θεό, φως από φως, Θεό αληθινό από Θεό αληθινό· που γεννήθηκε και δεν δημιουργήθηκε, ομοούσιο με τον Πατέρα, μέσω του οποίου έγιναν τα πάντα, τόσο αυτά που είναι στον ουρανό όσο και αυτά που είναι στη γη· ο οποίος για εμάς τους ανθρώπους και για τη δική μας σωτηρία κατέβηκε, και σαρκώθηκε, και έγινε άνθρωπος, έπαθε, και αναστήθηκε την τρίτη ημέρα· και ανέβηκε στους ουρανούς, [και κάθεται στα δεξιά του Πατέρα,] και πρόκειται να έρθει για να κρίνει ζωντανούς και νεκρούς.

Έχει δε κατά λέξη ως εξής αυτό το σεπτό σύμβολο της πίστεως: «Πιστεύουμε σε έναν Θεό, Πατέρα παντοκράτορα, ποιητή του ουρανού και της γης, όλων των ορατών και των αοράτων. Και σε έναν Κύριο, τον Ιησού Χριστό, τον Υιό του Θεού, τον μονογενή, που γεννήθηκε από τον Πατέρα πριν από όλους τους αιώνες, φως από φως, Θεό αληθινό από Θεό αληθινό, που γεννήθηκε, δεν δημιουργήθηκε, ομοούσιο με τον Πατέρα, μέσω του οποίου έγιναν τα πάντα. Αυτόν που για εμάς τους ανθρώπους και για τη σωτηρία μας κατέβηκε από τους ουρανούς, και σαρκώθηκε από το Άγιο Πνεύμα και την Παρθένο Μαρία, και έγινε άνθρωπος. Που σταυρώθηκε για εμάς επί Ποντίου Πιλάτου, και έπαθε, και τάφηκε, και αναστήθηκε την τρίτη ημέρα σύμφωνα με τις Γραφές, και ανέβηκε στους ουρανούς, και κάθεται στα δεξιά του Πατέρα. Και θα έρθει πάλι με δόξα να κρίνει ζωντανούς και νεκρούς, του οποίου η βασιλεία δεν θα έχει τέλος. Και στο Πνεύμα το Άγιο, το Κύριο, το ζωοποιό, που εκπορεύεται από τον Πατέρα, που συμπροσκυνείται και συνδοξάζεται μαζί με τον Πατέρα και τον Υιό, που μίλησε μέσω των προφητών. Σε μία, αγία, καθολική και αποστολική Εκκλησία. Ομολογούμε ένα βάπτισμα για την άφεση των αμαρτιών. Προσδοκούμε την ανάσταση των νεκρών, και τη ζωή του μελλοντικού αιώνα. Αμήν».

Πιστεύω σε έναν Θεό, Πατέρα, Παντοκράτορα, δημιουργό ουρανού και γης, όλων των ορατών και των αοράτων. Και σε έναν Κύριο Ιησού Χριστό, τον Υιό του Θεού τον μονογενή, αυτόν που γεννήθηκε από τον Πατέρα πριν από όλους τους αιώνες· φως από φως, Θεό αληθινό από Θεό αληθινό, ο οποίος γεννήθηκε και δεν δημιουργήθηκε, ομοούσιο με τον Πατέρα, μέσω του οποίου έγιναν τα πάντα· αυτόν που για εμάς τους ανθρώπους και για τη δική μας σωτηρία κατέβηκε από τους ουρανούς, σαρκώθηκε εκ Πνεύματος Αγίου και Μαρίας της Παρθένου και έγινε άνθρωπος· που σταυρώθηκε για εμάς επί Ποντίου Πιλάτου, έπαθε και ετάφη· και αναστήθηκε την τρίτη ημέρα σύμφωνα με τις Γραφές· και ανήλθε στους ουρανούς και κάθεται στα δεξιά του Πατέρα· και θα έρθει πάλι με δόξα να κρίνει ζωντανούς και νεκρούς, του οποίου η βασιλεία δεν θα έχει τέλος. Και στο Πνεύμα το Άγιο, το Κύριο και ζωοποιό, το οποίο εκπορεύεται από τον Πατέρα, το οποίο συμπροσκυνείται και συνδοξάζεται με τον Πατέρα και τον Υιό, και το οποίο μίλησε μέσω των προφητών. Σε μία, αγία, καθολική και αποστολική Εκκλησία. Ομολογώ ένα βάπτισμα για την άφεση των αμαρτιών· προσδοκώ την ανάσταση των νεκρών και τη ζωή του μέλλοντος αιώνος. Αμήν.