Πατερικές αναφορές στο ΠΡΑΞΕΙΣ ΤΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ 1:16

Βεβαίως, όταν ο Κύριος λέει: «Θα έλθουμε εγώ και ο Πατέρας», συνεισέρχεται και το Πνεύμα, όχι διαφορετικά παρά όπως ο Υιός για να κατοικήσει μέσα μας, καθώς γράφει ο Παύλος στους Εφεσίους: «Να σας δώσει, σύμφωνα με τον πλούτο της δόξας του, να κραταιωθείτε με δύναμη διά του Πνεύματός του στον εσωτερικό άνθρωπο, ώστε να κατοικήσει ο Χριστός». Και εφόσον ο Υιός είναι μέσα μας, είναι επίσης και ο Πατέρας, διότι ο Υιός λέει: «Εγώ είμαι μέσα στον Πατέρα, και ο Πατέρας μέσα σε μένα». Γι' αυτό και, όταν ο Λόγος έρχεται στους προφήτες, αυτοί προφητεύουν διά του ίδιου του Αγίου Πνεύματος. Όταν λοιπόν η Γραφή λέει: «Και έγινε Λόγος Κυρίου» προς τον τάδε προφήτη, αποδεικνύεται ότι αυτός προφητεύει εν Αγίω Πνεύματι. Διότι στο βιβλίο του Ζαχαρία είναι γραμμένο: «Πλην όμως, να δέχεστε τους λόγους μου και τα προστάγματά μου, όσα εγώ εντέλλομαι διά του Πνεύματός μου στους δούλους μου τους προφήτες»· ενώ και λίγο πιο κάτω, ελέγχοντας τον λαό, έλεγε: «Και έκαναν την καρδιά τους σκληρή, ώστε να μην υπακούουν στους νόμους μου και στους λόγους, τους οποίους απέστειλε ο Κύριος Παντοκράτωρ διά του Πνεύματός του μέσω των παλαιότερων προφητών του»· ο δε Πέτρος στις Πράξεις των Αποστόλων έλεγε: «Άνδρες αδελφοί, έπρεπε να εκπληρωθεί η Γραφή, την οποία προείπε το Άγιο Πνεύμα».

Διότι, όταν ο Λόγος απευθυνόταν στον προφήτη, ο προφήτης λαλούσε τα όσα προέρχονταν από τον Λόγο εν Πνεύματι. Έτσι έχει γραφεί και στις Πράξεις των Αποστόλων, όταν ο Πέτρος έλεγε: «Άνδρες αδελφοί, έπρεπε να εκπληρωθεί η Γραφή, την οποία προείπε το Άγιο Πνεύμα»· ενώ στον Ζαχαρία, όταν ο Λόγος απευθύνθηκε σε αυτόν, έχει γραφτεί: «Όμως δεχθείτε τους λόγους μου και τα προστάγματά μου, όσα εγώ εντέλλομαι μέσω του Πνεύματός μου στους προφήτες». Και λίγο πιο κάτω, επιπλήττοντας τον λαό, έλεγε: «Έκαναν την καρδιά τους απειθή, για να μην υπακούουν στους νόμους μου και στους λόγους, τους οποίους εξαπέστειλε ο Κύριος ο Παντοκράτωρ μέσω του Πνεύματός του, δια χειρός των προγενέστερων προφητών». Και ενώ ο Χριστός λαλούσε δια του Παύλου, όπως ο ίδιος είπε: «Αφού ζητάτε απόδειξη ότι ο Χριστός μιλάει μέσα μου;», παρ' όλα αυτά δεν έπαυε να έχει το Πνεύμα που του χορηγούσε την ικανότητα να λαλεί. Διότι έτσι γράφει ο ίδιος: «Σύμφωνα με την επιχορηγία του Πνεύματος του Ιησού Χριστού σε εμένα». Και πάλι, ενώ ο Χριστός λαλούσε μέσα του, έλεγε: «Εκτός του ότι το Άγιο Πνεύμα σε κάθε πόλη με διαβεβαιώνει, λέγοντας ότι με περιμένουν δεσμά και θλίψεις». Διότι το Πνεύμα δεν βρίσκεται εκτός του Λόγου, αλλά, ευρισκόμενο μέσα στον Λόγο, βρίσκεται μέσα στον Θεό δι' αυτού· ώστε τα χαρίσματα να δίδονται εν τη Τριάδι.

Βεβαίως, όταν ο Κύριος λέει, «Θα έλθουμε εγώ και ο Πατέρας», εισέρχεται μαζί τους και το Πνεύμα προκειμένου να κατοικήσει μέσα μας ακριβώς όπως και ο Υιός, καθώς γράφει ο Παύλος προς τους Εφεσίους: «Να σας δώσει, σύμφωνα με τον πλούτο της δόξας του, να κραταιωθείτε με δύναμη διά του Πνεύματός του στον εσωτερικό άνθρωπο, ώστε να κατοικήσει ο Χριστός». Και όταν ο Υιός είναι μέσα μας, είναι επίσης και ο Πατέρας, αφού ο Υιός λέει: «Εγώ είμαι μέσα στον Πατέρα, και ο Πατέρας μέσα σε εμένα». Γι' αυτό, όταν ο Λόγος ερχόταν στους προφήτες, αυτοί προφήτευαν εν τω Αγίω Πνεύματι. Όταν λοιπόν η Γραφή λέει: «Και έγινε Λόγος Κυρίου» προς τον τάδε προφήτη, αποδεικνύεται ότι αυτός προφητεύει εν τω Αγίω Πνεύματι. Διότι στον μεν Ζαχαρία έχει γραφτεί: «Όμως τους λόγους μου και τα προστάγματά μου δεχθείτε, όσα εγώ εντέλλομαι διά του Πνεύματός μου στους δούλους μου τους προφήτες»· και λίγο πιο κάτω, κατηγορώντας τον λαό, έλεγε: «Και κατέστησαν την καρδιά τους απειθή, για να μην εισακούσουν τους νόμους μου και τους λόγους τους οποίους απέστειλε ο Κύριος ο Παντοκράτορας διά του Πνεύματός του μέσω των προγενέστερων προφητών του»· ο δε Πέτρος στις Πράξεις έλεγε: «Άνδρες αδελφοί, έπρεπε να εκπληρωθεί η Γραφή την οποία προείπε το Άγιο Πνεύμα».

Διότι, όταν ο Λόγος απευθυνόταν στον προφήτη, ο προφήτης ομιλούσε όσα προέρχονταν από τον Λόγο εν Πνεύματι. Έτσι έχει γραφεί και στις Πράξεις, όταν ο Πέτρος λέει: «Άνδρες αδελφοί, έπρεπε να εκπληρωθεί η Γραφή, την οποία προείπε το άγιο Πνεύμα»· ενώ στον Ζαχαρία, όταν ο Λόγος απευθύνθηκε σε αυτόν, έχει γραφεί: «Όμως δεχθείτε τους λόγους μου και τα προστάγματά μου, όσα εγώ παραγγέλλω εν τω Πνεύματί μου στους προφήτες.» Και λίγο μετά, κατηγορώντας τον λαό, έλεγε: «Έκαναν την καρδιά τους απειθή, ώστε να μην εισακούσουν τους νόμους μου και τους λόγους, τους οποίους απέστειλε ο Κύριος ο παντοκράτωρ εν τω Πνεύματί του μέσω των προηγούμενων προφητών.» Και ενώ ο Χριστός μιλούσε μέσα στον Παύλο, όπως είπε ο ίδιος: «Εφόσον ζητάτε απόδειξη ότι ο Χριστός ομιλεί μέσα μου;», εξίσου το Πνεύμα του παρείχε τη δυνατότητα να ομιλεί. Διότι ο ίδιος γράφει τα εξής: «Σύμφωνα με την επιχορήγηση του Πνεύματος του Ιησού Χριστού σε εμένα.» Και πάλι, μολονότι ο Χριστός ομιλούσε μέσα του, έλεγε: «Εκτός του ότι το άγιο Πνεύμα σε κάθε πόλη με διαβεβαιώνει, λέγοντας ότι με περιμένουν δεσμά και θλίψεις.» Διότι το Πνεύμα δεν βρίσκεται εκτός του Λόγου, αλλά, όντας μέσα στον Λόγο, βρίσκεται μέσα στον Θεό μέσω αυτού· ώστε τα χαρίσματα να δίδονται εν τη Τριάδι.

Και για την αναφορά των προκειμένων λόγων στον προδότη Ιούδα αξιόπιστος μάρτυρας είναι ο απόστολος Πέτρος, ο οποίος, μετά την ανάληψη του Σωτήρος μας, όταν συγκεντρώθηκαν όλοι οι απόστολοι μαζί με πολλούς άλλους αδελφούς, στάθηκε στη μέση και είπε τα εξής: «Άνδρες αδελφοί, έπρεπε να εκπληρωθεί η Γραφή, την οποία προείπε το Άγιο Πνεύμα δια στόματος του Δαβίδ για τον Ιούδα, που έγινε οδηγός σε εκείνους που συνέλαβαν τον Ιησού, διότι ήταν συγκαταλεγμένος ανάμεσά μας και του είχε λαχάνει ο κλήρος αυτής της διακονίας. Αυτός, λοιπόν, απέκτησε ένα χωράφι από τον μισθό της αδικίας του, και πέφτοντας πρηνής έσκασε στη μέση, και ξεχύθηκαν όλα τα σπλάχνα του· και αυτό έγινε γνωστό σε όλους τους κατοίκους της Ιερουσαλήμ, με αποτέλεσμα να ονομαστεί το χωράφι εκείνο στη δική τους διάλεκτο Ακελδαμάχ, που σημαίνει χωράφι αίματος. Διότι είναι γραμμένο στη βίβλο των Ψαλμών: ας γίνει η κατοικία του έρημη και ας μην υπάρχει κανείς που να κατοικεί σε αυτήν, και το αξίωμά του ας το λάβει άλλος.» Λέγοντας αυτά, λοιπόν, ο Πέτρος υποδεικνύει ότι πρέπει να προσληφθεί άλλος αντί του Ιούδα για να συμπληρώσει τον ελλείποντα αριθμό των δώδεκα αποστόλων, ώστε να εκπληρωθεί η προφητεία, οπότε, αφού ρίχτηκε κλήρος, «έπεσε ο κλήρος στον Ματθία, και συναριθμήθηκε μαζί με τους δώδεκα αποστόλους».

Και μαζί με τους αδελφούς του. Εννοεί αυτούς, οι οποίοι προηγουμένως δεν τον πίστευαν. Και κατά τις ημέρες εκείνες, σηκώθηκε ο Πέτρος στο μέσο των μαθητών και είπε. Και επειδή ήταν θερμός, και ως εκείνος στον οποίο ο Χριστός εμπιστεύθηκε το ποίμνιο, και ως πρώτος του χορού, πάντοτε πρώτος λαμβάνει τον λόγο (Ήταν δε συγκεντρωμένο εκεί, λέγει, πλήθος προσώπων, περίπου εκατόν είκοσι)· Άνδρες αδελφοί, έπρεπε να εκπληρωθεί η Γραφή αυτή, την οποία προείπε το Άγιο Πνεύμα.

Γιατί άραγε ο Πέτρος δεν παρακάλεσε μόνος του τον Χριστό, ώστε να του υποδείξει κάποιον στη θέση του Ιούδα; Και γιατί δεν κάνουν την εκλογή από μόνοι τους; Επειδή πλέον ο Πέτρος είχε γίνει καλύτερος από τον παλιό του εαυτό. Αυτό, επομένως, μπορεί να πει κανείς για τούτο το ζήτημα. Σχετικά με το ότι δεν ζητούν απλώς από μόνοι τους, αλλά μέσω θείας αποκαλύψεως, αυτόν που θα συμπλήρωνε τον κύκλο των Αποστόλων, θα αναφέρουμε δύο αιτίες: η πρώτη είναι ότι ήταν απασχολημένοι με άλλα πνευματικά ζητήματα· και η δεύτερη, ότι αυτό αποτελούσε μέγιστη απόδειξη πως ο Χριστός ήταν παρών ανάμεσά τους. Διότι, όπως ακριβώς τους εξέλεγε όταν ήταν παρών, έτσι το κάνει και ενώ είναι απών. Και αυτό δεν αποτελούσε μικρή παρηγοριά. Πρόσεξε, όμως, ότι κάνει τα πάντα με κοινή απόφαση· τίποτα δεν πράττει αυταρχικά ούτε επιβλητικά. Και δεν είπε έτσι απλά: «Αντί του Ιούδα κατατάσσουμε αυτόν», αλλά, παρηγορώντας τους για ό,τι είχε συμβεί, πρόσεξε πώς μεταχειρίζεται τον λόγο. Διότι το γεγονός είχε προκαλέσει όχι μικρή απορία· και μην παραξενεύεσαι. Αν τώρα πολλοί το αναλύουν διεξοδικά, τι ήταν φυσικό να λένε εκείνοι τότε; «Άνδρες αδελφοί», λέει. Αν ο Κύριος τους ονόμασε αδελφούς, πολύ περισσότερο αυτός· γι' αυτό και το αναφωνεί αυτό παρουσία όλων. Ιδού το αξίωμα της Εκκλησίας και η αγγελική κατάσταση. Κανείς δεν ήταν εκεί διχασμένος, ούτε άνδρας ούτε γυναίκα. Τέτοιες θα ήθελα να είναι οι Εκκλησίες και τώρα. Κανείς δεν φρόντιζε για καμία βιωτική μέριμνα, κανείς δεν νοιαζόταν για τα δικά του. Τόσο μεγάλο αγαθό είναι οι πειρασμοί· τόσο καλό πράγμα είναι οι θλίψεις.

Έπρεπε να εκπληρωθεί αυτή η Γραφή, την οποία προείπε το Άγιο Πνεύμα. Πάντοτε τους παρηγορεί μέσω της πρόρρησης. Το ίδιο πράττει παντού και ο Χριστός. Με τον ίδιο ακριβώς τρόπο και αυτός αποδεικνύει ότι δεν συνέβη τίποτε το παράδοξο, αλλά εκείνο που είχε ήδη προλεχθεί. Έπρεπε, λέει, να εκπληρωθεί αυτή η Γραφή, την οποία προείπε το Άγιο Πνεύμα διά στόματος του Δαβίδ.

Και δεν λέει ότι ο Δαβίδ το είπε, αλλά το Πνεύμα μέσω αυτού. Δες αμέσως στα προοίμια του βιβλίου ποια διδασκαλία χρησιμοποιεί. Βλέπεις ότι δεν είπα τυχαία, αρχίζοντας αυτό το έργο, ότι το βιβλίο αυτό αποτελεί έργο του Πνεύματος; Την οποία προείπε, λέει, το Άγιο Πνεύμα διά στόματος του Δαβίδ. Παρατήρησε πώς οικειοποιείται τον προφήτη και τον φέρνει στο προσκήνιο, γνωρίζοντας ότι τους ωφελεί το ότι αυτά έχουν λεχθεί μέσω του Δαβίδ, και όχι μέσω κάποιου άλλου προφήτη. Σχετικά με τον Ιούδα, λέει, ο οποίος έγινε οδηγός. Δες και εδώ τη σύνεση και φιλοσοφία του ανδρός. Δεν τον υβρίζει ούτε του επιτίθεται λέγοντας, «του μιαρού και παμμίαρου»· αλλά απλώς φανερώνει το γεγονός· ούτε λέει, «αυτού που πρόδωσε», αλλά προσπαθεί να μεταθέσει το έγκλημα σε άλλους, όσο περνούσε από το χέρι του. Και ούτε εκείνους τους επικρίνει με σφοδρότητα· διότι λέει, ο οποίος έγινε οδηγός σε αυτούς που συνέλαβαν τον Ιησού. Και προτού αναφέρει πού το είπε αυτό ο Δαβίδ, εκθέτει τα πεπραγμένα του Ιούδα, ώστε από τα παρόντα να επιβεβαιώσει και τα μέλλοντα, και να δείξει ότι έχει ήδη τιμωρηθεί. Επειδή ήταν συγκαταλεγμένος ανάμεσά μας, και του έλαχε ο κλήρος αυτής της διακονίας.

Κατά τη διάρκεια αυτών πάλι των φρικωδεστάτων μυστηρίων ο ιερέας εύχεται για τον λαό, και ο λαός εύχεται για τον ιερέα· διότι το «Μετά του πνεύματός σου», δεν είναι τίποτε άλλο παρά αυτό. Και τα της Ευχαριστίας πάλι είναι κοινά· διότι δεν αναπέμπει ευχαριστία μόνος εκείνος, αλλά και ολόκληρος ο λαός. Διότι, αφού πρώτα λάβει τη φωνή τους, και έπειτα αυτοί συμφωνήσουν ότι τούτο γίνεται άξια και δίκαια, τότε αρχίζει την Ευχαριστία. Και γιατί απορείς, αν τυχόν ο λαός εκφωνεί μαζί με τον ιερέα, όταν μάλιστα αναπέμπει από κοινού εκείνους τους ιερούς ύμνους μαζί με τα ίδια τα Χερουβείμ και τις άνω δυνάμεις; Όλα αυτά τα έχω πει, ώστε να βρίσκεται σε πνευματική εγρήγορση και ο καθένας από τους ποιμαινομένους, για να μάθουμε ότι όλοι μας είμαστε ένα σώμα, έχοντας μεταξύ μας τόση διαφορά, όση έχουν τα μέλη προς τα μέλη, και να μην επιρρίπτουμε τα πάντα στους ιερείς, αλλά και εμείς οι ίδιοι να φροντίζουμε για ολόκληρη την Εκκλησία, σαν να είναι ένα κοινό σώμα. Διότι αυτό παρέχει και μεγαλύτερη ασφάλεια, και δημιουργεί σε εμάς μεγαλύτερη πρόοδο προς την αρετή. Άκουσε, λοιπόν, κατά την εποχή των αποστόλων, πώς σε άλλες περιπτώσεις καθιστούσαν τους ποιμαινομένους συμμέτοχους στις αποφάσεις. Διότι και όταν χειροτονούσαν τους επτά, προηγουμένως συνεννοήθηκαν με τον λαό· και όταν ο Πέτρος εξέλεγε τον Ματθία, απευθύνθηκε σε όλους τους παρόντες τότε, και στους άνδρες και στις γυναίκες.