Πατερικές αναφορές στο ΠΡΑΞΕΙΣ ΤΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ 1:20

Γνωρίζω δε ότι προσθέτω μεγάλο όγκο μαρτυριών, όπως λέγει πάλι ένας άλλος προφήτης: «ας γίνει η έπαυλή του έρημη και την επισκοπή του ας την λάβει άλλος», ο οποίος «αφού έπεσε με το πρόσωπο σχίστηκε στη μέση και χύθηκαν όλα τα σπλάχνα του» και στο τέλος, επειδή κατέφυγε στην αγχόνη, έδειξε ότι απώλεσε ολοκληρωτικά τη σωτηρία του, με το να εκπέσει της ελπίδας εξαιτίας της άτακτης και προπετούς επιβουλής του κατά του Δεσπότη του και εξαιτίας της φιλαργυρίας του που τον οδήγησε στην αρνησιθεΐα· όπως άλλωστε και οι απόστολοι, αντί γι' αυτόν, κατέστησαν στον αριθμό τους τον Ματθία, λέγοντας: «από την οποία παρεξέκλινε ο Ιούδας για να απέλθει στον δικό του τόπο». Και ποιος είναι αυτός παρά εκείνος που του αποφάνθηκε ο Σωτήρας, λέγοντας ότι είναι υιός απωλείας; Διότι αυτός ο τόπος της απωλείας ορίστηκε για εκείνον, όπου έλαβε μερίδα αντί μερίδας και, αντί για την αποστολική επισκοπή, τον τόπο της απωλείας.

«Μίλησαν εναντίον μου με δόλια γλώσσα, και με κύκλωσαν με λόγια μίσους, και με πολέμησαν αναίτια». Ο παρών ψαλμός αναφέρεται στο πρόσωπο του Χριστού, περιέχοντας τα πάθη Του. Αυτόν τον λόγο επιβεβαιώνει το βιβλίο των Πράξεων των Αποστόλων, όπου ο Πέτρος, υπενθυμίζοντας την έκπτωση του προδότη Ιούδα και προτρέποντας ότι πρέπει να ληφθεί άλλος στον αριθμό των δώδεκα αποστόλων, χρησιμοποίησε την προφητική μαρτυρία που υπάρχει στον προκείμενο ψαλμό, η οποία λέει: «Ας γίνει η έπαυλή του έρημη, και ας μην υπάρχει κανείς να κατοικεί σε αυτήν, και την επισκοπή του ας λάβει άλλος»· ώστε, σύμφωνα με τη διδασκαλία του Πέτρου, αυτή ακριβώς η φωνή ειπώθηκε για τον Ιούδα, καθώς και οι υπόλοιπες που αναφέρονται στον ψαλμό. Ο Σωτήρας λοιπόν, αρχίζοντας μέσα από τα προκείμενα λόγια να ομιλεί ανθρωπίνως, επειδή έγινε άνθρωπος, παραμένοντας όμως Θεός, όπως ακριβώς ήταν, ικετεύει τον Πατέρα Του να μην επιτρέψει να επιτύχουν όσοι επιβουλεύονται το δικό Του έργο. Όλη η επιδίωξή Του ήταν να εξαλείψει από τους ανθρώπους κάθε ειδωλολατρία, και να εγκαθιδρύσει επί της γης την αίνεση προς τον Πατέρα· πράγμα που βεβαίως διδάσκει και αλλού λέγοντας: «Θα αναγγείλω το όνομά Σου στους αδελφούς μου, στο μέσο της Εκκλησίας θα Σε υμνήσω». Εκείνοι όμως, που επιβουλεύονταν τον θάνατό Του, κατέβαλλαν κάθε προσπάθεια για να κατασιγάσουν και να κατασιωπήσουν αυτήν ακριβώς την αίνεση. Αλλά Εσύ, λέει, ώ Πατέρα, μην επιτρέψεις να αποσιωπηθεί η αίνεσή μου, η οποία επιδιώκεται προς δική Σου τιμή και δόξα.

Και για την αναφορά των προκειμένων λόγων στον προδότη Ιούδα αξιόπιστος μάρτυρας είναι ο απόστολος Πέτρος, ο οποίος, μετά την ανάληψη του Σωτήρος μας, όταν συγκεντρώθηκαν όλοι οι απόστολοι μαζί με πολλούς άλλους αδελφούς, στάθηκε στη μέση και είπε τα εξής: «Άνδρες αδελφοί, έπρεπε να εκπληρωθεί η Γραφή, την οποία προείπε το Άγιο Πνεύμα δια στόματος του Δαβίδ για τον Ιούδα, που έγινε οδηγός σε εκείνους που συνέλαβαν τον Ιησού, διότι ήταν συγκαταλεγμένος ανάμεσά μας και του είχε λαχάνει ο κλήρος αυτής της διακονίας. Αυτός, λοιπόν, απέκτησε ένα χωράφι από τον μισθό της αδικίας του, και πέφτοντας πρηνής έσκασε στη μέση, και ξεχύθηκαν όλα τα σπλάχνα του· και αυτό έγινε γνωστό σε όλους τους κατοίκους της Ιερουσαλήμ, με αποτέλεσμα να ονομαστεί το χωράφι εκείνο στη δική τους διάλεκτο Ακελδαμάχ, που σημαίνει χωράφι αίματος. Διότι είναι γραμμένο στη βίβλο των Ψαλμών: ας γίνει η κατοικία του έρημη και ας μην υπάρχει κανείς που να κατοικεί σε αυτήν, και το αξίωμά του ας το λάβει άλλος.» Λέγοντας αυτά, λοιπόν, ο Πέτρος υποδεικνύει ότι πρέπει να προσληφθεί άλλος αντί του Ιούδα για να συμπληρώσει τον ελλείποντα αριθμό των δώδεκα αποστόλων, ώστε να εκπληρωθεί η προφητεία, οπότε, αφού ρίχτηκε κλήρος, «έπεσε ο κλήρος στον Ματθία, και συναριθμήθηκε μαζί με τους δώδεκα αποστόλους».

Βʹ. Οι μεν Ιουδαίοι, λοιπόν, το αποκάλεσαν με αυτή την προσωνυμία όχι γι' αυτόν τον λόγο, αλλά εξαιτίας του Ιούδα· αυτός, όμως, το μετέφερε σε αυτό ακριβώς το νόημα, φέρνοντας ως μάρτυρες τους ίδιους τους εχθρούς. Διότι και με το να αναφέρει ότι το ονόμασαν, και με το να προσθέσει «στη δική τους διάλεκτο», αυτό ακριβώς θέλει να δηλώσει. Έπειτα, μετά την έκβαση των γεγονότων, εισάγει κατάλληλα τον προφήτη λέγοντας: «Διότι είναι γραμμένο στη βίβλο των Ψαλμών: Ας γίνει η έπαυλή τους έρημη, και ας μην υπάρχει κανείς που να κατοικεί σε αυτήν». Αυτό αναφέρεται στο χωράφι και στην οικία. «Και την επισκοπή του ας την λάβει άλλος»· δηλαδή το αξίωμα, την ιερωσύνη.

Διότι, λέει, απέκτησε χωράφι από τον μισθό της αδικίας. Δες πώς το γεγονός αυτό αποτέλεσε οικονομία του Θεού. Της αδικίας, λέει. Πολλές είναι οι αδικίες, αλλά τίποτα πιο άδικο από αυτήν δεν έχει γίνει ποτέ, με αποτέλεσμα η πράξη να αποτελεί την απόλυτη αδικία. Και το τι συνέβη δεν έγινε φανερό μόνο στους παρόντες, αλλά και σε όλους τους μεταγενέστερους, έτσι ώστε άθελά τους να το ονομάσουν χωρίς να το συνειδητοποιούν, ακριβώς όπως και ο Καϊάφας προφήτευσε εν αγνοία του. Ο Θεός τούς ανάγκασε να το ονομάσουν έτσι στα εβραϊκά, Ακελδαμά. Από αυτό ήταν φανερά και τα δεινά που επρόκειτο να βρουν τους Ιουδαίους· και προς το παρόν δείχνει ότι εκπληρώθηκε εν μέρει η προφητεία που λέει: «Καλό θα ήταν για αυτόν, αν δεν είχε γεννηθεί εκείνος ο άνθρωπος». Και για τους Ιουδαίους ταιριάζει να ειπωθούν τα ίδια. Διότι, αν αυτά ισχύουν για εκείνον που έγινε οδηγός, πολύ περισσότερο ισχύουν και για αυτούς. Αλλά δεν αναφέρει τίποτα από αυτά προς το παρόν. Έπειτα, για να δείξει ότι εύλογα θα μπορούσε να ειπωθεί για αυτόν το Ακελδαμά, επικαλείται τον προφήτη που λέει: «Ας γίνει η έπαυλή του έρημη». Διότι τι υπάρχει πιο έρημο από το να μετατραπεί σε τάφο; Επομένως, δικαιολογημένα θα μπορούσε να ονομαστεί το χωράφι δικό του. Επειδή εκείνος που κατέβαλε το αντίτιμο, ακόμη και αν ήταν άλλοι αυτοί που το αγόρασαν, αυτός θα ήταν δίκαιο να θεωρείται κύριος αυτής της μεγάλης ερήμωσης. Αυτή η ερήμωση ήταν το προοίμιο της ερήμωσης των Ιουδαίων, αν κάποιος το εξετάσει με ακρίβεια. Διότι και εκείνοι εξόντωσαν τους εαυτούς τους από την πείνα και σκότωσαν πολλούς, και η πόλη μετατράπηκε σε τάφο των ξένων και των στρατιωτών· επειδή εκείνους ούτε καν θα τους άφηναν να ταφούν, αφού ούτε οι ίδιοι δεν αξιώθηκαν ταφής.

Κατά τη διάρκεια αυτών πάλι των φρικωδεστάτων μυστηρίων ο ιερέας εύχεται για τον λαό, και ο λαός εύχεται για τον ιερέα· διότι το «Μετά του πνεύματός σου», δεν είναι τίποτε άλλο παρά αυτό. Και τα της Ευχαριστίας πάλι είναι κοινά· διότι δεν αναπέμπει ευχαριστία μόνος εκείνος, αλλά και ολόκληρος ο λαός. Διότι, αφού πρώτα λάβει τη φωνή τους, και έπειτα αυτοί συμφωνήσουν ότι τούτο γίνεται άξια και δίκαια, τότε αρχίζει την Ευχαριστία. Και γιατί απορείς, αν τυχόν ο λαός εκφωνεί μαζί με τον ιερέα, όταν μάλιστα αναπέμπει από κοινού εκείνους τους ιερούς ύμνους μαζί με τα ίδια τα Χερουβείμ και τις άνω δυνάμεις; Όλα αυτά τα έχω πει, ώστε να βρίσκεται σε πνευματική εγρήγορση και ο καθένας από τους ποιμαινομένους, για να μάθουμε ότι όλοι μας είμαστε ένα σώμα, έχοντας μεταξύ μας τόση διαφορά, όση έχουν τα μέλη προς τα μέλη, και να μην επιρρίπτουμε τα πάντα στους ιερείς, αλλά και εμείς οι ίδιοι να φροντίζουμε για ολόκληρη την Εκκλησία, σαν να είναι ένα κοινό σώμα. Διότι αυτό παρέχει και μεγαλύτερη ασφάλεια, και δημιουργεί σε εμάς μεγαλύτερη πρόοδο προς την αρετή. Άκουσε, λοιπόν, κατά την εποχή των αποστόλων, πώς σε άλλες περιπτώσεις καθιστούσαν τους ποιμαινομένους συμμέτοχους στις αποφάσεις. Διότι και όταν χειροτονούσαν τους επτά, προηγουμένως συνεννοήθηκαν με τον λαό· και όταν ο Πέτρος εξέλεγε τον Ματθία, απευθύνθηκε σε όλους τους παρόντες τότε, και στους άνδρες και στις γυναίκες.

Τρίτον, πώς ο κορυφαίος των αποστόλων αποδεικνύει ότι ο ψαλμός ελέχθη για τον Ιούδα· ή μάλλον όχι ολόκληρος ο ψαλμός, αλλά ένα μέρος του. Διότι είναι γραμμένο, λέγει, στη βίβλο των Ψαλμών: Ας γίνει η έπαυλή του έρημη, και στα σκηνώματά του ας μην υπάρχει κανείς που να κατοικεί.