Πατερικές αναφορές στο ΠΡΑΞΕΙΣ ΤΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ 1:24

Παρακαλέστε λοιπόν τον Κύριο του θερισμού να στείλει εργάτες στον θερισμό του. ΠΡΑΞΕΙΣ. Το μεν πρώτο βιβλίο το έγραψα, ω Θεόφιλε, για όλα όσα άρχισε ο Ιησούς να κάνει και να διδάσκει, μέχρι την ημέρα που αναλήφθηκε, αφού προηγουμένως έδωσε εντολές μέσω του Αγίου Πνεύματος στους αποστόλους τους οποίους είχε εκλέξει. ΠΡΑΞΕΙΣ. Και παρουσίασαν δύο: τον Ιωσήφ, τον ονομαζόμενο Βαρσαβά, ο οποίος επονομάστηκε Ιούστος, και τον Ματθία. Έπειτα προσευχήθηκαν και είπαν: «Εσύ, Κύριε, καρδιογνώστη όλων, ανάδειξε ποιον έναν από αυτούς τους δύο εξέλεξες, για να λάβει τον κλήρο της διακονίας αυτής και της αποστολής, από την οποία εξέπεσε ο Ιούδας για να πορευτεί στον δικό του τόπο». Και έριξαν τους κλήρους τους, και ο κλήρος έπεσε στον Ματθία, και έτσι συγκαταλέχθηκε μαζί με τους έντεκα αποστόλους. ΠΡΟΣ ΤΙΜ. Α΄.

να΄. Ο Καίσαρ, τον οποίο επίσης μνημονεύει ο Παύλος, έγινε επίσκοπος Δυρραχίου. νβ΄. Ο Μάρκος, ο ανιψιός του Βαρνάβα, τον οποίο επίσης μνημονεύει ο Παύλος, έγινε επίσκοπος Απολλωνιάδος. νγ΄. Ο Ιωσήφ, που ονομαζόταν και Ιούστος και Βαρσαββάς, τον οποίο μνημονεύει ο Λουκάς στις Πράξεις των Αποστόλων ως εκείνον που συμμετείχε στην κλήρωση μαζί με τον Ματθία, έγινε επίσκοπος Ελευθεροπόλεως.

Το ότι, λοιπόν, ο απόστολος Φίλιππος διέμεινε στην Ιεράπολη μαζί με τις κόρες του, έχει ήδη δηλωθεί προηγουμένως· τώρα όμως πρέπει να σημειώσουμε ότι ο Παπίας, ο οποίος έζησε την ίδια εποχή με αυτούς, αναφέρει πως παρέλαβε μια θαυμαστή διήγηση από τις κόρες του Φιλίππου. Διότι ιστορεί την ανάσταση ενός νεκρού που συνέβη στην εποχή του, και πάλι ένα άλλο παράδοξο γεγονός σχετικά με τον Ιούστο, ο οποίος επονομαζόταν Βαρσαβάς, πως, αν και ήπιε θανατηφόρο δηλητήριο, δεν έπαθε κανένα κακό χάρη στη χάρη του Κυρίου. Για αυτόν τον Ιούστο, το βιβλίο των Πράξεων ιστορεί κάπως έτσι ότι μετά την Ανάληψη του Σωτήρα οι ιεροί απόστολοι τον πρότειναν μαζί με τον Ματθία και προσευχήθηκαν για τον κλήρο της αναπλήρωσης του αριθμού τους αντί του προδότη Ιούδα: «και έστησαν δύο, τον Ιωσήφ που ονομαζόταν Βαρσαβάς, ο οποίος επονομάστηκε Ιούστος, και τον Ματθία· και αφού προσευχήθηκαν είπαν». Και άλλα επίσης έχει παραθέσει ο ίδιος, τα οποία έφτασαν σε αυτόν από άγραφη παράδοση, κάποιες παράξενες παραβολές του Σωτήρα και διδασκαλίες του, καθώς και κάποια άλλα που προσεγγίζουν περισσότερο τον μύθο· μεταξύ των οποίων λέει ότι θα υπάρξει μια περίοδος χιλίων ετών μετά την εκ νεκρών ανάσταση, κατά την οποία η βασιλεία του Χριστού θα εγκαθιδρυθεί σωματικά πάνω σε τούτη εδώ τη γη. Νομίζω δε ότι τα υπέθεσε αυτά έχοντας παρερμηνεύσει τις αποστολικές διηγήσεις, καθώς δεν κατανόησε τα όσα ειπώθηκαν από αυτούς μυστικά μέσω παραδειγμάτων.

Τι λοιπόν; Δεν ήταν δυνατόν να τους επιλέξει ο ίδιος ο Πέτρος; Και βέβαια ήταν· αλλά για να μη φανεί ότι μεροληπτεί, δεν το κάνει. Εξάλλου, στερούνταν ακόμη το Άγιο Πνεύμα. «Και έστησαν», λέει, «δύο, τον Ιωσήφ τον ονομαζόμενο Βαρσαβά, ο οποίος επονομάστηκε Ιούστος, και τον Ματθία». Δεν τους έστησε αυτός, αλλά όλοι μαζί. Την πρόταση όμως την εισηγήθηκε ο ίδιος, δείχνοντας ότι ούτε αυτή ήταν δική του, αλλά προερχόταν άνωθεν, σύμφωνα με την προφητεία· ώστε έγινε ερμηνευτής, όχι δάσκαλος. «Τον Ιωσήφ τον ονομαζόμενο Βαρσαβά, ο οποίος επονομάστηκε Ιούστος». Ίσως λόγω των συνωνυμιών παρέθεσε και τα δύο ονόματα· επειδή και μεταξύ των αποστόλων υπήρχαν πολλές συνωνυμίες: ο Ιάκωβος του Ζεβεδαίου και ο Ιάκωβος του Αλφαίου, ο Σίμων ο Πέτρος και ο Σίμων ο Ζηλωτής· ο Ιούδας του Ιακώβου και ο Ιούδας ο Ισκαριώτης. Άλλωστε, η ονομασία αυτή ίσως αποτελούσε ένδειξη αλλαγής τρόπου ζωής, ίσως όμως και της ελεύθερης προαίρεσης. «Έστησαν», λέει, «τον Ιωσήφ τον ονομαζόμενο Βαρσαβά, ο οποίος επονομάστηκε Ιούστος, και τον Ματθία». Και αφού προσευχήθηκαν είπαν: «Εσύ, Κύριε, καρδιογνώστα όλων, δείξε ποιον έναν από αυτούς τους δύο εξέλεξες για να λάβει τον κλήρο αυτής της διακονίας και της αποστολής, από την οποία παρέκκλινε ο Ιούδας για να πορευθεί στον δικό του τόπο». Ορθότατα αναφέρουν το αμάρτημα εκείνου, αποδεικνύοντας ότι ζητούν μάρτυρα, όχι με σκοπό να πλεονάσει ο αριθμός, αλλά μην επιτρέποντας να ελαττωθεί.

Γιατί όχι πολλούς; Για να μη γίνει μεγαλύτερη η απογοήτευση, ούτε να επεκταθεί το ζήτημα σε πολλούς. Και δεν προσθέτει εκείνον τυχαία, αλλά για να δείξει ότι, πολλές φορές, αυτός που τιμάται από τους ανθρώπους είναι κατώτερος ενώπιον του Θεού. Και όλοι μαζί προσεύχονται λέγοντας: Εσύ, Κύριε, καρδιογνώστα των πάντων, ανάδειξε. Εσύ, λέει, όχι εμείς. Εύστοχα τον αποκαλούν καρδιογνώστη, διότι με βάση αυτό έπρεπε να γίνει η εκλογή, και όχι από τα εξωτερικά γνωρίσματα. Τέτοια πεποίθηση είχαν ότι οπωσδήποτε έπρεπε να αναδειχθεί ένας. Και δεν είπαν: «Έκλεξε», αλλά: «Ανάδειξε», λέει, τον εκλεγέντα, δηλαδή: «Αυτόν που εξέλεξες»· επειδή γνώριζαν ότι τα πάντα έχουν προοριστεί από τον Θεό. Ώστε από αυτούς τους δύο να λάβει ο ένας τον κλήρο αυτής της διακονίας και της αποστολής. Διότι υπήρχε και άλλη διακονία. Και τους έδωσαν κλήρους.

Εκείνοι δε, αφού άκουσαν, ύψωσαν ομόθυμα τη φωνή τους προς τον Θεό και είπαν. Δες πόσο ακριβώς διατυπωμένες είναι οι προσευχές τους. Όταν παρακαλούσαν να τους αναδειχθεί ο άξιος για την αποστολή, έλεγαν τα εξής: Εσύ, Κύριε, που γνωρίζεις τις καρδιές όλων, ανάδειξε (διότι εκεί υπήρχε ανάγκη προγνώσεως). Εδώ όμως, επειδή έπρεπε να αποστομωθούν οι εχθροί, ομιλούν περί της δεσποτείας του Θεού. Γι' αυτό και άρχισαν έτσι: Δέσποτα Θεέ, εσύ που δημιούργησες τον ουρανό και τη γη, και τη θάλασσα, και όλα όσα υπάρχουν σε αυτά· εσύ που διά στόματος του Δαβίδ, του δούλου σου, είπες: «Γιατί φρύαξαν τα έθνη, και οι λαοί μελέτησαν μάταια πράγματα; Παρατάχθηκαν οι βασιλιάδες της γης, και οι άρχοντες συγκεντρώθηκαν μαζί εναντίον του Κυρίου και εναντίον του Χριστού του». Σαν να απαιτούν από τον Θεό την τήρηση των συμφωνιών, προβάλλουν την προφητεία, παρηγορώντας συγχρόνως και τους εαυτούς τους ότι μάταια μηχανεύονται τα πάντα οι εχθροί. Αυτό λοιπόν που λένε, είναι το εξής: Φέρε εκείνα εις πέρας και δείξε ότι μάταια μηχανεύτηκαν. Διότι συγκεντρώθηκαν πράγματι σε αυτή την πόλη εναντίον του αγίου Παιδός σου του Ιησού, τον οποίο έχρισες, ο Ηρώδης και ο Πόντιος Πιλάτος μαζί με τα έθνη και τους λαούς του Ισραήλ, για να πράξουν όσα το χέρι σου και η βουλή σου προόρισε να γίνουν. Και τώρα, Κύριε, ρίξε το βλέμμα σου στις απειλές τους. Βλέπεις τη φιλοσοφία τους, και πώς αυτά δεν είναι λόγια ανθρώπων που καταριούνται;

Και πολύ εύστοχα είπε: Ο καρδιογνώστης Θεός έδωσε μαρτυρία γι' αυτούς· όπως και στο άλλο χωρίο: Εσύ, Κύριε, καρδιογνώστα όλων, ανάδειξε. Διότι, για να κατανοήσεις ότι αυτό ακριβώς εννοεί, πρόσεξε τι προσθέτει: Ότι δεν έκανε καμία διάκριση μεταξύ ημών και αυτών. Όταν ανέφερε τη μαρτυρία γι' αυτούς, τότε διατύπωσε αυτό το σπουδαίο, το οποίο αναφέρει και ο Παύλος: «Ούτε η περιτομή έχει κάποια ισχύ ούτε η ακροβυστία»· και, «Για να κτίσει τους δύο στον εαυτό Του». Τα σπέρματα όλων αυτών βρίσκονται στη δημηγορία του Πέτρου. Και δεν είπε, εκείνων που προέρχονται από την περιτομή, αλλά, μεταξύ ημών, δηλαδή των αποστόλων.

Ο Πέτρος, λοιπόν, λαμβάνοντας την εξουσία, στήριξε τους αδελφούς και μερίμνησε να αναπληρώσει τον αριθμό των Δώδεκα, και λέει προς τους αδελφούς: «Πρέπει, λοιπόν, από τους άνδρες που συμπορεύτηκαν μαζί μας καθ’ όλο τον χρόνο κατά τον οποίο εισήλθε και εξήλθε ανάμεσά μας ο Κύριος Ιησούς, αρχίζοντας από το βάπτισμα του Ιωάννη μέχρι την ημέρα που αναλήφθηκε από εμάς, ένας από αυτούς να γίνει μαζί μας μάρτυρας της αναστάσεώς του. Έστησαν δε», αναφέρει, «τον Ιωσήφ τον ονομαζόμενο Βαρσαββά, ο οποίος έλαβε το επώνυμο Ιούστος, και τον Ματθία, και προσευχόμενοι είπαν: Κύριε, καρδιογνώστα των πάντων, ανάδειξε εκείνον τον οποίο εξέλεξες, έναν από αυτούς τους δύο, για να λάβει τον κλήρο της διακονίας αυτής και της αποστολής, από την οποία παρέκκλινε ο Ιούδας για να πορευθεί στον δικό του τόπο. Και έριξαν τους κλήρους τους, και ο κλήρος έπεσε στον Ματθία, και συγκαταλέχθηκε μαζί με τους έντεκα αποστόλους».

Κατά τη διάρκεια αυτών πάλι των φρικωδεστάτων μυστηρίων ο ιερέας εύχεται για τον λαό, και ο λαός εύχεται για τον ιερέα· διότι το «Μετά του πνεύματός σου», δεν είναι τίποτε άλλο παρά αυτό. Και τα της Ευχαριστίας πάλι είναι κοινά· διότι δεν αναπέμπει ευχαριστία μόνος εκείνος, αλλά και ολόκληρος ο λαός. Διότι, αφού πρώτα λάβει τη φωνή τους, και έπειτα αυτοί συμφωνήσουν ότι τούτο γίνεται άξια και δίκαια, τότε αρχίζει την Ευχαριστία. Και γιατί απορείς, αν τυχόν ο λαός εκφωνεί μαζί με τον ιερέα, όταν μάλιστα αναπέμπει από κοινού εκείνους τους ιερούς ύμνους μαζί με τα ίδια τα Χερουβείμ και τις άνω δυνάμεις; Όλα αυτά τα έχω πει, ώστε να βρίσκεται σε πνευματική εγρήγορση και ο καθένας από τους ποιμαινομένους, για να μάθουμε ότι όλοι μας είμαστε ένα σώμα, έχοντας μεταξύ μας τόση διαφορά, όση έχουν τα μέλη προς τα μέλη, και να μην επιρρίπτουμε τα πάντα στους ιερείς, αλλά και εμείς οι ίδιοι να φροντίζουμε για ολόκληρη την Εκκλησία, σαν να είναι ένα κοινό σώμα. Διότι αυτό παρέχει και μεγαλύτερη ασφάλεια, και δημιουργεί σε εμάς μεγαλύτερη πρόοδο προς την αρετή. Άκουσε, λοιπόν, κατά την εποχή των αποστόλων, πώς σε άλλες περιπτώσεις καθιστούσαν τους ποιμαινομένους συμμέτοχους στις αποφάσεις. Διότι και όταν χειροτονούσαν τους επτά, προηγουμένως συνεννοήθηκαν με τον λαό· και όταν ο Πέτρος εξέλεγε τον Ματθία, απευθύνθηκε σε όλους τους παρόντες τότε, και στους άνδρες και στις γυναίκες.

Γι' αυτό και ο Ίδιος, οδηγώντας τους μαθητές στην ιερατική τελείωση, αν και ως Θεός είναι τελετάρχης, αναθέτει ωστόσο ιεραρχικώς την τελεταρχική τελεσιουργία στον πανάγιο Πατέρα Του και στο θεαρχικό Πνεύμα, παραγγέλλοντας στους μαθητές, όπως λένε τα ιερά Λόγια: «Να μην απομακρυνθούν από τα Ιεροσόλυμα, αλλά να περιμένουν την υπόσχεση του Πατέρα, την οποία ακούσατε από εμένα, ότι εσείς θα βαπτισθείτε εν Αγίω Πνεύματι». Και μάλιστα, και ο ίδιος ο κορυφαίος των μαθητών, μαζί με την ομόταγη και ιεραρχική προς αυτόν δεκάδα, όταν προέβη στην ιερατική τελείωση του δωδέκατου των μαθητών, εναπέθεσε με ευλάβεια την εκλογή στη θεαρχία, λέγοντας: «Ανάδειξε εκείνον που εξέλεξες» και έκανε δεκτό στον ιεραρχικό αριθμό της αγίας δωδεκάδας εκείνον που αναδείχθηκε με θεϊκό τρόπο από τον θείο κλήρο.