Πατερικές αναφορές στο ΠΡΑΞΕΙΣ ΤΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ 1:3

Αυτή θα πρέπει να είναι η εβδομάδα του σωτηρίου κηρύγματος, διά του οποίου ο Σωτήρας και Κύριός μας Ιησούς Χριστός εδραίωσε την παράδοση της Καινής Διαθήκης σε πολλούς που μαθήτευσαν κοντά Του· άλλοτε μεν πριν από το πάθος ζώντας και πολιτευόμενος μαζί τους, άλλοτε δε και μετά την ανάληψη εμφανιζόμενος σε αυτούς επί σαράντα ημέρες και συναναστρεφόμενος μαζί τους, και λέγοντας τα σχετικά με τη βασιλεία του Θεού· γι' αυτό και τους παρήγγειλε να μην απομακρυνθούν από τα Ιεροσόλυμα. Στο μέσο δε αυτής της εβδομάδας, εξαιτίας της επιβουλής που υπέστη από τους Ιουδαίους, εκπληρώθηκαν και τα όσα ακολουθούσαν τη θεία προφητεία, αφού κήρυξε περίπου τριάμισι έτη, όπως αποδεικνύεται και από τη γραφή των Ευαγγελίων· γι' αυτό έχει ειπωθεί: «και στο μέσο της εβδομάδας θα καταργηθεί η θυσία και η σπονδή»· και είναι σαφές πώς, αμέσως με το πάθος, στην ουσία καταργήθηκε από αυτούς η θυσία και η σπονδή· όταν, σύμφωνα με τη γραφή των Ευαγγελίων, το καταπέτασμα του ναού σχίστηκε από πάνω μέχρι κάτω· και σύμφωνα με την ιστορία του Ιώσηπου: «Κατά την ίδια την εορτή της Πεντηκοστής, τη νύχτα, όταν οι ιερείς εισήλθαν στο ιερό, όπως ήταν η συνήθειά τους, για τις ιερουργίες, ανέφεραν ότι πρώτα αντιλήφθηκαν μια κίνηση και έναν θόρυβο, και έπειτα από αυτά μια ομαδική φωνή (που έλεγε): "Ας μεταβούμε από εδώ"».

Η΄. Του Ευσεβίου, από τα «Προς Μαρίνον». Σχετικά δε με τη νέα απορία, πώς δηλαδή κατά τον Ματθαίο ο Κύριος εμφανίστηκε στους μαθητές στη Γαλιλαία, στο όρος, ενώ κατά τον Ιωάννη κοντά στη θάλασσα της Τιβεριάδος, θα πούμε ότι δεν εμφανίστηκε μόνο μία και δύο φορές, αλλά πολλές. Γι' αυτό δεν θα έκανες λάθος αν έλεγες ότι αυτή κατά τον Ματθαίο είναι η τέταρτη εμφάνιση (οπτασία), την οποία ο Ματθαίος κατέγραψε ότι δεν έγινε κοντά στη θάλασσα της Γαλιλαίας, ούτε σε αυτούς στους οποίους εμφανιζόταν, αλλά στο όρος στους έντεκα, λέγοντας: «Οι δε έντεκα μαθητές πορεύθηκαν στο όρος, όπου τους είχε ορίσει ο Ιησούς· και όταν Τον είδαν, Τον προσκύνησαν.» Και μετά από αυτό, δεν θα έσφαλες αν έλεγες ότι εμφανίστηκε ταυτόχρονα στους έντεκα μαθητές που ήταν συγκεντρωμένοι εκεί μαζί με τους εβδομήντα. Ο δε Απόστολος ιστορεί ότι ο Κύριος θεάθηκε μετά την ανάσταση από ακόμη περισσότερους από αυτούς, λέγοντας: «Ότι εγέρθηκε την τρίτη ημέρα σύμφωνα με τις Γραφές, και εμφανίστηκε στον Κηφά, έπειτα στους δώδεκα, έπειτα εμφανίστηκε σε πάνω από πεντακόσιους αδελφούς εφάπαξ.» Βλέπεις πόσες φορές και σε πόσους εμφανίστηκε μετά την ανάσταση; Έτσι και σε όσους κρύβονταν στην Ιερουσαλήμ από τον φόβο των Ιουδαίων, και πριν από όλους τους άνδρες στον Σίμωνα Πέτρο, και από τις γυναίκες σε εκείνες που βρίσκονταν μαζί με τη Μαγδαληνή· γι' αυτό και ο Λουκάς λέει: «Εμφανιζόμενος σε αυτούς επί σαράντα ημέρες και συναναστρεφόμενος μαζί τους, τους παρέδιδε τις διδασκαλίες περί της βασιλείας του Θεού.» Θ΄. Του Ευσεβίου, από το «Προς Μαρίνον».

Μετά δε την εκ νεκρών ανάσταση, επί ίσο, όπως είναι εύλογο, χρονικό διάστημα ετών· βρισκόταν μαζί με τους μαθητές και αποστόλους του, «εμφανιζόμενος σε αυτούς επί σαράντα ημέρες και συναναστρεφόμενος μαζί τους, και μιλώντας για τα σχετικά με τη βασιλεία του Θεού», όπως άλλωστε περιέχουν οι Πράξεις των Αποστόλων, ώστε αυτή να είναι η εβδομάδα ετών που δηλώνεται στην προφητεία, κατά την οποία ενδυνάμωσε «διαθήκη σε πολλούς», εδραιώνοντας δηλαδή την καινή διαθήκη του ευαγγελικού κηρύγματος. Σε ποιους «πολλούς» την ενδυνάμωσε αυτή, παρά προφανώς στους δικούς του μαθητές και αποστόλους και σε όλους όσοι προέρχονταν από τους Εβραίους και είχαν πιστέψει σε αυτόν;

Ακόμη, αν η γραφή των Ευαγγελίων γνώριζε μόνο τους έντεκα μαθητές του Σωτήρος, και έτσι θα μπορούσε κάποιος να πει ότι τίποτε δεν λείπει από τον λόγο, εφόσον, για να θεραπεύσει τους μαθητές του που προηγουμένως δυσπιστούσαν στις αγγελίες των γυναικών, εμφανίστηκε σε αυτούς μία και δεύτερη φορά ενώ κρύβονταν μυστικά στην Ιερουσαλήμ· αντιθέτως, στη Γαλιλαία δεν εμφανίστηκε πλέον στα κρυφά, ούτε μία ούτε δύο φορές, αλλά ούτε και ενώ ήταν κλειδωμένοι εξαιτίας του φόβου των Ιουδαίων, αλλά με πολλή παρρησία πραγματοποιούσε τη θεοφάνειά του και την απόδειξη της θεότητάς του, παρουσιάζοντας σε αυτούς τον εαυτό του ζωντανό μετά το πάθος του, με πολλά τεκμήρια, εμφανιζόμενος επί σαράντα ημέρες και διδάσκοντας τα σχετικά με τη βασιλεία του Θεού, και συναναστρεφόμενος μαζί τους, όπως αναφέρει ο Λουκάς στις Πράξεις· και αυτή μεν είναι η πρώτη λύση.

Και μετά από αυτούς δεν θα έσφαλλες αν έλεγες ότι εμφανίστηκε στους έντεκα και μαζί στους εβδομήντα, που ήταν συγκεντρωμένοι όλοι μαζί στον ίδιο τόπο. Ο δε Παύλος εξιστορεί ότι ο Σωτήρας εμφανίστηκε μετά την ανάσταση σε ακόμη περισσότερους από αυτούς, έχοντας μάθει τούτο από άλλους: «Διότι εμφανίστηκε», λέει, «στον Κηφά, έπειτα στους δώδεκα, έπειτα σε πεντακόσιους, έπειτα στον Ιάκωβο, έπειτα σε όλους τους αποστόλους, και έσχατον από όλους», λέει, «και σε εμένα». Βλέπεις πόσες φορές και σε πόσους εμφανίστηκε μετά την ανάσταση; Έτσι εμφανίστηκε και σε αυτούς που κρύβονταν στην Ιερουσαλήμ· και πριν από αυτούς, στον Κλεόπα και τη συνοδεία του που μετέβαιναν στην Εμμαούς· και πριν από όλους, από τους μεν άνδρες στον Σίμωνα, από τις δε γυναίκες στη Μαγδαληνή. Γι' αυτό ο Λουκάς στις Πράξεις, επειδή πολλές φορές φανέρωνε τον εαυτό του στους μαθητές, επισημαίνει λέγοντας ότι, καθώς εμφανιζόταν σε αυτούς και συναναστρεφόταν μαζί τους επί σαράντα ημέρες, τους παρέδιδε διδασκαλίες σχετικά με τη βασιλεία του Θεού, και τους προέτρεπε να κατευθυνθούν στην Ιερουσαλήμ και εκεί να κηρύξουν τον λόγο πρώτα στους Ιουδαίους· και να μην αναχωρήσουν προηγουμένως από την πόλη, αλλά να περιμένουν την επαγγελία του Πατρός, περί της οποίας θα πραγματευθούμε λίγο αργότερα.

Θα κατανοήσεις ακόμη περισσότερο την υπεροχή της Κυριακής σε σχέση με τις άλλες εορτάσιμες ημέρες και από το εξής: Διότι κάθε άλλη εορτάσιμη ημέρα τη φέρνει ολόκληρος ο χρόνος μία φορά με την ανακύκλησή του, ενώ την Κυριακή την επαναφέρει σε εμάς ο κάθε μήνας τέσσερις φορές, και με αυτή την τόσο συχνή επανάληψη μετατρέπει για εμάς ολόκληρο το έτος σε πραγματικό έτος άφεσης και σε έτος δεκτό από τον Κύριο. Γι' αυτό και ο Κύριος, παραδίδοντάς μας έμπρακτα να εορτάζουμε αυτή την ημέρα μετά την πάροδο κάθε εβδομάδας, εμφανίστηκε πρώτα στο σπίτι στους μαθητές, ενώ απουσίαζε ο Θωμάς, και παρουσίασε τον εαυτό Του ζωντανό και τους έδωσε την ειρήνη, και ανακαινίζοντας με το δικό Του εμφύσημα εκείνο που είχε δοθεί στην αρχή, τους χάρισε τη χάρη του Αγίου Πνεύματος, δίνοντάς τους τη θεία δύναμη να δεσμεύουν και να λύνουν τις αμαρτίες και καθιστώντας τους συμμέτοχους στην ουράνια εξουσία, λέγοντάς τους: «Λάβετε Πνεύμα Άγιο· αν συγχωρήσετε τις αμαρτίες κάποιων, τους συγχωρούνται, αν κρατήσετε τις αμαρτίες κάποιων, κρατούνται».

Λύση. Το ότι την πρώτη ημέρα της αναστάσεως ο Κύριος έφαγε μαζί τους το δείπνο με το ψάρι που εξιστορεί ο Λουκάς, είναι φανερό από τα προαναφερθέντα. Αν δε ο Λουκάς λέει: «Τους έβγαλε έξω έως τη Βηθανία», και ότι «Αναλήφθηκε», δεν μας δίνει οπωσδήποτε από αυτά να κατανοήσουμε ότι αναλήφθηκε αμέσως. Διότι είναι συνήθεια στους συγγραφείς, όταν μεριμνούν για συντομία, να συνδέουν μια εξιστόρηση με άλλες εξιστορήσεις. Σύμφωνα με αυτό έχει γραφτεί και στον Ματθαίο, ο οποίος ενώ σχεδόν δεν είχε ακόμη ολοκληρώσει την αφήγηση για την επιστροφή του Κυρίου από την Αίγυπτο και την εγκατάσταση στη Γαλιλαία, συνδέει την έλευση του Ιωάννη στον Ιορδάνη και το κήρυγμά του, το οποίο έγινε σχεδόν μετά από τριάντα χρόνια. Και πολλά άλλα τέτοια μπορούν να συγκεντρώσουν όσοι το επιθυμούν, προς επιβεβαίωση της ευαγγελικής συμφωνίας· για να παραλείψουμε το γεγονός ότι στις Πράξεις των Αποστόλων, ανακεφαλαιώνοντας τα περί της Αναλήψεως, εξιστόρησε ότι αυτή συνέβη την τεσσαρακοστή ημέρα.

Αλλά ο Ιωάννης ενδιατρίβει σε αυτό περισσότερο από τους άλλους, καθώς και αυτός· όμως κανείς δεν τα εξέθεσε όλα με σαφήνεια (διότι επείγονταν για κάτι άλλο)· μάθαμε δε αυτά μέσω των αποστόλων· διότι αυτά που άκουσαν, αυτά και είπαν: «Στους οποίους και παρουσίασε τον εαυτό του ζωντανό». Αφού μίλησε προηγουμένως περί της αναλήψεως, κάνει λόγο και περί της αναστάσεως.

Διότι, επειδή είπε ότι «Ανελήφθη», για να μη νομίσεις ότι αναλήφθηκε από άλλους, πρόσθεσε: «Στους οποίους και παρουσίασε τον εαυτό του ζωντανό». Διότι, εάν στο μεγαλύτερο παρουσίασε τον εαυτό του, πολύ περισσότερο στο μικρότερο. δʹ. Είδες πώς ανεπαίσθητα ενσπείρει αυτά τα μεγάλα δόγματα; «Εμφανιζόμενος σε αυτούς επί σαράντα ημέρες». Διότι δεν ήταν τότε διαρκώς μαζί τους, όπως ακριβώς συνέβαινε πριν από την ανάσταση. Διότι, πρόσεξε.

Δεν είπε «σαράντα ημέρες», αλλά «επί σαράντα ημέρες». Διότι εμφανιζόταν και αναχωρούσε πάλι. Για ποιον λόγο άραγε; Για να εξυψώσει τις διάνοιές τους και για να μην τους επιτρέπει πλέον να έχουν απέναντί του την ίδια στάση που είχαν πρωτύτερα. Δεν το έκανε αυτό τυχαία, αλλά προετοιμάζοντας το καθένα από τα δύο με ακρίβεια: και το να πιστευθεί η ανάσταση, και το να θεωρείται πλέον εκείνος ανώτερος από άνθρωπος. Μολονότι αυτά ήταν αντίθετα μεταξύ τους. Διότι για να πιστευθεί η ανάσταση έπρεπε να γίνουν πολλά ανθρώπινα, ενώ για το άλλο, το αντίθετο. Ωστόσο, και τα δύο έγιναν στον κατάλληλο χρόνο. Για ποιον λόγο όμως δεν εμφανίστηκε σε όλους, παρά μόνο στους αποστόλους; Διότι στο πλήθος, που δεν γνώριζε το απόρρητο του μυστηρίου, θα φαινόταν ότι ήταν φάντασμα. Διότι, εάν και οι ίδιοι οι μαθητές δυσπιστούσαν στην αρχή και ταράσσονταν, και είχαν ανάγκη από την ψηλάφηση με τα χέρια τους και από κοινή τράπεζα, τι θα ήταν φυσικό να πάθουν οι πολλοί; Γι' αυτόν ακριβώς τον λόγο, καθιστά την απόδειξη της αναστάσεως αδιαμφισβήτητη μέσω των σημείων, ώστε η ανάσταση να γίνει φανερή όχι μόνο στους ανθρώπους της εποχής εκείνης, αλλά και σε όλους τους μεταγενέστερους. Διότι ό,τι προέκυψε για εκείνους από τη θέαση των σημείων, αυτό έμελλε αργότερα να ισχύσει για όλους τους άλλους μέσω της πίστεως. Γι' αυτόν ακριβώς τον λόγο, από αυτά αντλούμε τα επιχειρήματά μας και προς τους απίστους. Διότι, εάν δεν αναστήθηκε αλλά παραμένει νεκρός, πώς οι απόστολοι επιτέλεσαν σημεία στο όνομά του; Ή μήπως δεν επιτέλεσαν σημεία;

Διότι βεβαίως δεν θα αντισταθούν ούτε σε αυτό, ούτε θα πολεμήσουν απέναντι σε αυτά που βλέπουν. Επομένως, όταν λένε ότι δεν έγιναν θαύματα, καταισχύνουν τον εαυτό τους ακόμη περισσότερο. Διότι αυτό είναι το μεγαλύτερο θαύμα, το ότι δηλαδή χωρίς θαύματα προσέδραμε ολόκληρη η οικουμένη, έχοντας αλιευθεί από δώδεκα φτωχούς και αγράμματους ανθρώπους. Διότι οι αλιείς δεν επικράτησαν ούτε με πλούτο χρημάτων, ούτε με σοφία λόγων, ούτε με κάτι άλλο παρόμοιο· ώστε ακόμη και παρά τη θέλησή τους θα ομολογήσουν ότι υπήρχε μέσα τους θεία δύναμη, διότι είναι αδύνατον να μπορέσει ποτέ η ανθρώπινη ισχύς να κατορθώσει τόσα πράγματα. Για τον λόγο αυτόν και ο Ίδιος παρέμεινε σαράντα ημέρες μετά την ανάσταση, παρέχοντας απόδειξη της ορατής παρουσίας Του στο μακρύ αυτό χρονικό διάστημα, ώστε να μη νομίσουν ότι αυτό που έβλεπαν ήταν φάντασμα. Και δεν αρκέστηκε ούτε σε αυτό, αλλά πρόσθεσε και κοινό τραπέζι. Όπως ακριβώς λέει προχωρώντας παρακάτω: «Και ενώ συνέτρωγε μαζί τους». Αυτό εξάλλου προέβαλλαν πάντοτε και οι ίδιοι οι απόστολοι ως τεκμήριο της αναστάσεως, λέγοντας: «Εμείς οι οποίοι συνφάγαμε και συνήπιαμε με Αυτόν». Το τι έκανε δε όταν εμφανιζόταν, το δείχνει με όσα πρόσθεσε λέγοντας: «Εμφανιζόμενος σε αυτούς και λέγοντας τα σχετικά με τη βασιλεία του Θεού». Και επειδή ήταν καταπονημένοι και ταραγμένοι από όσα είχαν ήδη συμβεί, και επρόκειτο στο εξής να εξέλθουν σε μεγάλους αγώνες, αναθαρρύνοντάς τους με τα λόγια Του για όσα επρόκειτο να ακολουθήσουν, τους παρήγγειλε να μην απομακρυνθούν από τα Ιεροσόλυμα, αλλά να περιμένουν την επαγγελία του Πατρός.

Ο Λουκάς, ο συγγραφέας των Πράξεων των Αποστόλων, είπε: «αφού εμφανιζόταν σε αυτούς επί σαράντα ημέρες και τους μιλούσε για τα σχετικά με τη βασιλεία του Θεού· και ενώ βρισκόταν μαζί τους, τους παρήγγειλε να μην απομακρυνθούν από τα Ιεροσόλυμα, αλλά να περιμένουν την υπόσχεση του Πατρός, την οποία ακούσατε από εμένα· διότι ο μεν Ιωάννης βάπτισε με νερό, εσείς όμως θα βαπτιστείτε με Άγιο Πνεύμα, όχι ύστερα από πολλές ημέρες», και τα εξής: «Και αφού είπε αυτά, ενώ εκείνοι τον έβλεπαν, αναλήφθηκε, και μια νεφέλη τον πήρε και τον έκρυψε από τα μάτια τους. Και καθώς είχαν προσηλωμένο το βλέμμα τους στον ουρανό ενώ αυτός πορευόταν, ιδού, στάθηκαν δίπλα τους δύο άνδρες με λευκά ενδύματα, οι οποίοι και είπαν: Άνδρες Γαλιλαίοι, γιατί στέκεστε και κοιτάζετε προς τον ουρανό; Αυτός ο Ιησούς, ο οποίος αναλήφθηκε από εσάς στον ουρανό, έτσι θα έλθει πάλι, με τον ίδιο τρόπο που τον είδατε να πορεύεται προς τον ουρανό». Και πότε θα έλθει; Όταν πολλοί ψευδόχριστοι και ψευδοπροφήτες «θα έλθουν στο όνομά του, λέγοντας ότι εγώ είμαι ο Χριστός, και θα πλανήσουν πολλούς»· όταν «θα εγερθεί έθνος εναντίον έθνους και βασιλεία εναντίον βασιλείας· όταν θα γίνουν λιμοί και λοιμοί και σεισμοί κατά τόπους».

Γι' αυτό, λοιπόν, δικαίως θα μπορούσε να ρωτήσει κανείς, γιατί άραγε έχει θεσπιστεί να διαβάζεται η διήγηση για τον σταυρό κατά την ημέρα του σταυρού και του πάθους, ενώ τις Πράξεις των Αποστόλων δεν τις διαβάζουμε τις ίδιες εκείνες ημέρες, ούτε την εποχή κατά την οποία συνέβησαν τα γεγονότα, αλλά προλαμβάνουμε τον χρόνο; Διότι δεν έκαναν θαύματα οι απόστολοι αμέσως μόλις αναστήθηκε ο Χριστός, αλλά επί σαράντα ημέρες συναναστρεφόταν μαζί τους πάνω στη γη. Το για ποιον λόγο βρισκόταν μαζί τους επί σαράντα ημέρες πάνω στη γη, θα το εξηγήσουμε σε άλλη ευκαιρία· προς το παρόν ας έρθουμε στο προκείμενο θέμα του λόγου μας, αποδεικνύοντας ότι ο Χριστός δεν ανέβηκε στον ουρανό αμέσως μετά την ανάσταση, αλλά παρέμεινε στη γη μαζί με τους μαθητές για σαράντα ημέρες, και δεν παρέμεινε απλώς, αλλά συναναστρεφόταν, συμμετείχε σε κοινό τραπέζι και συνομιλούσε μαζί τους, και μετά τις σαράντα ημέρες ανήλθε προς τον Πατέρα στους ουρανούς. Και ούτε τότε θαυματουργούσαν, αλλά πέρασαν άλλες δέκα ημέρες, και όταν συμπληρώθηκε η Πεντηκοστή στάλθηκε σε αυτούς το Άγιο Πνεύμα, και τότε, αφού έλαβαν τις πύρινες γλώσσες, άρχισαν να κάνουν θαύματα. Όλα αυτά, αγαπητοί, θα τα επιβεβαιώσουμε από τις Γραφές· ότι, δηλαδή, βρισκόταν μαζί τους για σαράντα ημέρες, ότι το Άγιο Πνεύμα κατήλθε μετά την Πεντηκοστή, ότι τότε έλαβαν τις πύρινες γλώσσες, ότι έκτοτε άρχισαν τα σημεία. Ποιος, λοιπόν, τα λέει όλα αυτά;

Ο μαθητής του Παύλου, ο τίμιος και μέγας Λουκάς, κάνοντας κατ' αυτόν τον τρόπο την αρχή, λέει: «Τον μεν πρώτο λόγο συνέταξα, ω Θεόφιλε, για όλα όσα άρχισε ο Ιησούς να κάνει και να διδάσκει, μέχρι την ημέρα που αναλήφθηκε, αφού πρώτα έδωσε εντολές μέσω του Αγίου Πνεύματος στους αποστόλους τους οποίους εξέλεξε· στους οποίους και παρουσίασε τον εαυτό του ζωντανό μετά το πάθος του, με πολλές αποδείξεις, εμφανιζόμενος σε αυτούς επί σαράντα ημέρες και λέγοντας τα σχετικά με τη βασιλεία του Θεού. Και ενώ συνεστιάτο μαζί τους, τους παρήγγειλε να μην απομακρυνθούν από τα Ιεροσόλυμα». Βλέπεις ότι μετά την ανάσταση ο Κύριος βρισκόταν επάνω στη γη επί σαράντα ημέρες, μιλώντας για τη βασιλεία του Θεού και συνεστιώμενος με τους αποστόλους; Βλέπεις ότι συμμετείχε και στο ίδιο τραπέζι;

Και αφού τα είπε αυτά, ενώ εκείνοι έβλεπαν, υψώθηκε, και μια νεφέλη τον παρέλαβε από τα μάτια τους. Είδες πώς επί σαράντα ημέρες ο Χριστός συναναστράφηκε μαζί τους πάνω στη γη, και μετά τις σαράντα ημέρες τότε αναλήφθηκε στους ουρανούς; Ας δούμε όμως αν κατά την Πεντηκοστή εστάλη το Άγιο Πνεύμα. Και όταν συμπληρωνόταν, λέει, η ημέρα της Πεντηκοστής, έγινε ξαφνικά ήχος από τον ουρανό, σαν βίαιη πνοή ανέμου που φερόταν ορμητικά, και εμφανίστηκαν σε αυτούς γλώσσες που διαμοιράζονταν σαν να ήταν από φωτιά, και κάθισε πάνω στον καθένα από αυτούς. Είδατε πόσο ακριβής δόθηκε η απόδειξη, όπως το ότι επί σαράντα ημέρες βρισκόταν ο Χριστός επί της γης, και οι απόστολοι ούτε καν θαυματουργούσαν;

Όταν, λοιπόν, ακούσεις ότι παρουσίασε τον εαυτό του ζωντανό για σαράντα ημέρες, εμφανιζόμενος σε αυτούς και τρώγοντας μαζί τους, μάθε την αιτία αυτού του τραπεζιού: ότι έτρωγε, όχι επειδή ο ίδιος είχε ανάγκη από τροφή, αλλά επειδή ήθελε να διορθώσει την αδυναμία των μαθητών· από όπου καθίσταται φανερό ότι τα θαύματα και τα σημεία των αποστόλων αποτέλεσαν τη μέγιστη απόδειξη της αναστάσεως. Γι' αυτό και ο ίδιος λέγει: «Αμήν, αμήν, σας λέγω, όποιος πιστεύει σε εμένα, τα έργα που κάνω εγώ, θα τα κάνει και εκείνος, και μεγαλύτερα από αυτά θα κάνει». Διότι, επειδή ο σταυρός που μεσολάβησε σκανδάλισε πάρα πολλούς, για τον λόγο αυτό υπήρξε ανάγκη για μεγαλύτερα σημεία στη συνέχεια. Άλλωστε, εάν ο Χριστός, αφού πέθανε, είχε παραμείνει στον θάνατο και μέσα στον τάφο, και δεν είχε αναστηθεί, όπως ακριβώς ισχυρίζονται οι Ιουδαίοι, ούτε είχε ανεβεί στους ουρανούς, όχι μόνο δεν θα έπρεπε τα μεταγενέστερα σημεία, δηλαδή αυτά μετά τον σταυρό, να γίνουν μεγαλύτερα, αλλά θα έπρεπε να είχαν σβήσει και εκείνα που είχαν γίνει προηγουμένως. Προσέξτε με με μεγάλη ακρίβεια στο σημείο αυτό· διότι τα όσα λέγονται αποτελούν αναμφισβήτητες αποδείξεις της αναστάσεως, γι' αυτό και θα πω πάλι τα ίδια.

Διότι, επειδή ανέφερε κάτι που δεν γίνεται πιστευτό και που με τη λογική δεν μπορεί να κατανοηθεί, στο ακατάληπτο της δυνάμεώς Του απέδωσε τα της αναστάσεως του Χριστού, παρέχοντας και τούτο ως όχι μικρή απόδειξη εναντίον τους. Και όσον αφορά την ανάσταση του Χριστού, δεν το διατύπωσε έτσι· διότι δεν είπε: «Ο δε Θεός και τον Κύριο θα αναστήσει», επειδή το γεγονός είχε ήδη συμβεί· αλλά πώς; «Ο δε Θεός και τον Κύριο ανέστησε»· και δεν χρειαζόταν απόδειξη. Όσον αφορά όμως τη δική μας ανάσταση, επειδή δεν έχει συμβεί ακόμη, δεν μίλησε έτσι, αλλά πώς; «Και εμάς θα αναστήσει διά της δυνάμεώς του»· αποστομώνοντας όσους φέρνουν αντιρρήσεις με την αξιοπιστία της ισχύος Εκείνου που το ενεργεί. Αν πάλι αποδίδει την ανάσταση του Χριστού στον Πατέρα, αυτό ας μην σε θορυβεί καθόλου. Διότι δεν το διατύπωσε αυτό επειδή ο Χριστός στερείται δυνάμεως· αφού ο Ίδιος είναι που λέει: «Γκρεμίστε τον ναό τούτο, και σε τρεις ημέρες θα τον εγείρω»· και πάλι: «Έχω την εξουσία να παραδώσω τη ζωή μου, και έχω την εξουσία να την πάρω πάλι»· και ο Λουκάς επίσης στις Πράξεις λέει: «Στους οποίους και παρουσίασε τον εαυτό του ζωντανό». Για ποιον λόγο, λοιπόν, ο Παύλος τα λέει αυτά; Διότι και τα έργα του Υιού λογίζονται στον Πατέρα, και τα έργα του Πατρός στον Υιό· «Διότι όσα πράττει Εκείνος», λέει, «αυτά ομοίως πράττει και ο Υιός».

β΄. Επειδή, λοιπόν, όσα είχαν ειπωθεί ήταν συγκαλυμμένα, λέει: «Αυτά σας τα έχω πει με παροιμίες· έρχεται όμως η ώρα που δεν θα σας μιλήσω πλέον με παροιμίες». Θα έλθει καιρός που όλοι θα τα κατανοήσετε με σαφήνεια. Εννοεί δε τον χρόνο της αναστάσεως. «Τότε με παρρησία θα σας αναγγείλω τα περί του Πατρός». Διότι πράγματι επί σαράντα ημέρες ήταν μαζί τους και τους μιλούσε, συναναστρεφόμενος και λέγοντας τα σχετικά με τη βασιλεία του Θεού. Διότι τώρα, επειδή διακατέχεστε από φόβο, δεν προσέχετε τα λεγόμενα· τότε όμως, όταν θα με δείτε αναστημένο και θα είμαστε μαζί, θα μπορέσετε με παρρησία να τα μάθετε όλα, ότι δηλαδή ο ίδιος ο Πατέρας θα σας αγαπήσει, εφόσον η πίστη σας προς εμένα θα έχει καταστεί πλέον βέβαιη. Και δεν θα παρακαλέσω τον Πατέρα. Αρκεί η αγάπη προς εμένα για να σας προστατεύσει. «Επειδή εσείς με αγαπήσατε και πιστέψατε ότι από τον Θεό εξήλθα. Από τον Πατέρα εξήλθα και έρχομαι στον κόσμο. Πάλι αφήνω τον κόσμο και πορεύομαι προς τον Πατέρα». Επειδή, λοιπόν, ο λόγος περί της αναστάσεως τους παρηγορούσε εξαιρετικά, και μαζί με αυτό το να ακούν ότι «Από τον Θεό εξήλθα και εκεί πηγαίνω», επαναλαμβάνει τα λόγια αυτά συνεχώς. Διότι το πρώτο παρείχε την εγγύηση ότι ορθώς πιστεύουν σε αυτόν, ενώ το δεύτερο ότι πρόκειται να βρίσκονται σε ασφάλεια. Όταν, λοιπόν, έλεγε: «Λίγο ακόμη και δεν θα με βλέπετε· και πάλι λίγο ακόμη και θα με δείτε», δικαιολογημένα δεν καταλάβαιναν· τώρα όμως όχι πλέον. Τι σημαίνει δε το, «Εμένα δεν θα με ρωτήσετε»; Ότι δεν θα πείτε: «Δείξε μας τον Πατέρα σου» και, «Πού πηγαίνεις;».

Πρόσεξε δε πώς για μεν τον Κύριο είπε απλώς: «Τον Κύριο ανέστησε»· για δε τα δικά μας σώματα πρόσθεσε το «διά της δυνάμεως αυτού», αποστομώνοντας αυτούς που φέρνουν αντιρρήσεις με την αξιοπιστία της ισχύος Εκείνου που τα επιτελεί. Αν, βέβαια, αποδίδει την ανάσταση του Χριστού στον Πατέρα, αυτό ας μην σας θορυβεί καθόλου. Διότι δεν το διατύπωσε αυτό επειδή τάχα ο Υιός στερείται δυνάμεως. Αφού ο Ίδιος είναι που λέει: «Γκρεμίστε αυτόν τον ναό, και σε τρεις ημέρες θα τον εγείρω». Και πάλι: «Έχω την εξουσία να παραδώσω τη ζωή μου, και έχω την εξουσία να την πάρω πάλι». Και ο Λουκάς στις Πράξεις λέει: «Στους οποίους παρουσίασε τον εαυτό του ζωντανό». Για ποιον λόγο, λοιπόν, μιλάει έτσι; Για να κατανοήσεις τούτο: ότι και τα έργα του Υιού αποδίδονται στον Πατέρα, και τα έργα του Πατέρα στον Υιό. Όπως ακριβώς λέει ο ίδιος ο Κύριος: «Όσα δηλαδή κάνει εκείνος, αυτά ομοίως τα κάνει και ο Υιός»· πολύ εύστοχα, μάλιστα, μνημόνευσε εδώ την ανάσταση, καταστέλλοντας με τις ελπίδες εκείνες την τυραννία της αδηφαγίας. «Δεν γνωρίζετε ότι τα σώματά σας είναι μέλη του Χριστού;» Έχοντας μεταβεί από τον πόρνο στον πλεονέκτη, επανέρχεται πάλι από τον δεύτερο στον πρώτο· δεν απευθύνεται, λοιπόν, πλέον σε αυτόν, αλλά στους άλλους, οι οποίοι δεν έχουν πορνεύσει, και με αυτόν τον τρόπο τους ασφαλίζει, μήπως και περιπέσουν στα ίδια. «Να πάρω, λοιπόν, τα μέλη του Χριστού και να τα κάνω μέλη πόρνης; Μη γένοιτο. Δεν γνωρίζετε ότι εκείνος που σμίγει με την πόρνη είναι ένα σώμα με αυτήν; Διότι θα γίνουν, λέει, οι δύο μία σάρκα».

Και η αιτία της ενανθρωπήσεώς του υπήρξε η σωτηρία και η ανάκληση των ανθρώπων από την έκπτωσή τους· διότι, αφού ήλθε στη γη, απομάκρυνε κάθε ασθένεια και, το πιο παράδοξο, ανέστησε με έναν μόνο λόγο νεκρούς που ήδη βρίσκονταν σε σήψη, και, το πιο θαυμαστό από όλα, αφού υπέφερε το πάθος του σταυρού για τη σωτηρία του κόσμου, αναστήθηκε τριήμερος από τους νεκρούς ενώπιον πεντακοσίων μαρτύρων, και ενώ στρατιώτες φρουρούσαν τον τάφο του, ώστε να μην υπάρχει κανένα περιθώριο σε όποιον θα ήθελε να συκοφαντήσει την ανάστασή του. Και αφού αναστήθηκε από τους νεκρούς, εμφανίστηκε στους μαθητές του συναναστρεφόμενος μαζί τους επί σαράντα ολόκληρες ημέρες, και ενώ εκείνοι τον έβλεπαν και τον παρατηρούσαν, αναλήφθηκε στους ουρανούς, εξαποστέλλοντάς τους τη δωρεά και τη δύναμη του Αγίου Πνεύματος, ώστε να μιλούν τις γλώσσες των αλλοεθνών και να μην έχουν ανάγκη διερμηνέα, επειδή μιλούσε μέσα τους το Άγιο Πνεύμα, με αποτέλεσμα να προβλέπουν τα μακρινά και να προφητεύουν τα μέλλοντα. Αυτοί, αφού εξήλθαν, τον κήρυξαν παντού, χωρίς να φέρουν μαζί τους τίποτε άλλο παρά μόνο την αόρατη δύναμή του· χωρίς να κρατούν ασπίδα, δόρυ και ξίφος, αλλά γυμνοί, άοπλοι και φτωχοί, σαγήνευσαν ολόκληρο τον κόσμο, ανασταίνοντας νεκρούς, θεραπεύοντας λεπρούς και εκβάλλοντας δαιμόνια.

Έπειτα, αφού δίδαξε και ευεργέτησε τους ανθρώπους με θαύματα και φθονήθηκε από τους εχθρούς της αλήθειας, σταυρώθηκε και, αφού πέθανε, ετάφη, όπως ακριβώς εσείς ονειδίζετε αυτούς που τον τιμούν. Αλλά δεν παρέμεινε στον θάνατο· αφού αναστήθηκε τριήμερος και έμεινε μαζί με τους φίλους και τους μαθητές του επί σαράντα ημέρες διδάσκοντάς τους τα ανώτερα και τελειότερα, ανήλθε τελικά στους ουρανούς, από όπου και κατήλθε.